• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Do Latin ao galego e ao castelán. v1.4_2012
 

Do Latin ao galego e ao castelán. v1.4_2012

on

  • 2,270 views

Evolución do latín ao galego e castelán. Palabras patrimoniais, cultas, semicultas e latininismos. Dobretes ou alótropos.

Evolución do latín ao galego e castelán. Palabras patrimoniais, cultas, semicultas e latininismos. Dobretes ou alótropos.

Statistics

Views

Total Views
2,270
Views on SlideShare
2,079
Embed Views
191

Actions

Likes
1
Downloads
11
Comments
0

6 Embeds 191

http://linguasvivas.blogspot.com.es 92
http://www.edu.xunta.es 49
http://www.linguasvivas.blogspot.com.es 23
http://linguasvivas.blogspot.com 12
http://www.seecgalicia.org 8
http://127.0.0.1 7

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

CC Attribution-NonCommercial-NoDerivs LicenseCC Attribution-NonCommercial-NoDerivs LicenseCC Attribution-NonCommercial-NoDerivs License

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n
  • \n

Do Latin ao galego e ao castelán. v1.4_2012 Do Latin ao galego e ao castelán. v1.4_2012 Presentation Transcript

  • Do latín ao galego e castelán: Palabras patrimoniais, cultas e latinismos Álvaro P. Vilariño v.1.4 - novembro 2012domingo 18 de noviembre de 2012 1
  • ☝ Index Introdución Palabras patrimoniais Palabras cultas Cultismos e semicultismos Dobretes ou alótropos Latinismos ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 2
  • ☝ Introdución Aproximadamente un 80% do léxico do galego e castelán procede do latín. Non todas as palabras latinas se introduciron nestas linguas ao mesmo tempo nin da mesma maneira Palabras patrimoniais (as máis vellas, con más cambios) Palabras cultas ou cultismos (as máis novas, menos cambios) Latinismos: Palabras, sintagmas ou expresións tomadas directamente do latín sen cambio ningún. ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 3
  • ☝ Palabras patrimoniais Aportadas polo latín vulgar xa dende a etapa da formación das linguas romances. Experimentaron cambios considerables ao longo dos seus moitos séculos de historia. Son palabras vellas, desgastadas, transformadas polo uso. Estes cambios réxense por unha serie de normas de evolución fonética Son o grupo máis numeroso e máis antigo das palabras das diversas linguas romances. Exemplos: pedra, sete, chave, moito, noite... ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 4
  • ☝ Palabras cultas Proceden do latín culto ou literario Son palabras novas. Entraron máis tarde cas patrimoniais, nun momento no que as linguas xa estaban formadas. Sufriron moi poucos cambios con respecto ao latín. Cubren as necesidades da literatura, ciencia, filosofía: novas palabras para novos conceptos. Exemplos: pétreo, septuplicar, clave, multitude, noctámbulo... ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 5
  • ☝ Cultismos e semicultismos Os cultismos entraron nas linguas romances sen interrupción Moitos no Renacemento e Neoclasicismo Hoxe en día tamén: neoloxismos (vídeo, retevisión, internauta, etc.) Semicultismos: a medio camiño entre patrimoniais e cultas. Máis recentes que as primeiras e máis vellas que as segundas Vense afectadas só en parte polos cambios fonéticos Non finalizaron aínda a súa evolución Exemplo: latín regulam > rella (patrimonial) regra (semicult.) regular (culta) As linguas non romances tamén recorren ao latín para formar cultismos: ☜ Inglés: honesty, equation, manuscript, library, derivation... ☞domingo 18 de noviembre de 2012 6
  • ☝ O latín e o inglés Imaxes: wikimedia commons ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 7
  • ☝ Dobretes ou alótropos Cando dunha palabra latina produce simultaneamente unha forma patrimonial e outra culta A pesar da orixe común soen ter pequenas diferencias de significado Latín Galego Significado “Edificio da antiga Roma”. Circo “Local con gradas para espectáculos” cĭrcum “Muro, valado que rodea unha casa ou terreo” Cerco “Sitio. Asedio”. ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 8
  • ☝ Latinismos Hoxe en día utilizamos o latín en frases, expresións, sentenzas. Son os latinismos ou aforismos latinos A moitos deles considerámolos xa integrados na nosa lingua, e podemos acentuálos segundo as regras. Ex: curriculum ou currículum Ata o século XVIII a ciencia escribía en latín (Latín científico: Newton, Spinoza, Descartes, etc.) Seguimos clasificando aos seres vivos segundo a nomenclatura de Linneo, aínda que o sistema é agora algo máis complexo... Linneo, sistema binomial: especie + subespecie: canis lupus, lacerta muralis Hoxe: Reino > Phylum > Clase > Orde > Familia > Xénero > Especie Dende o 1/01/2012 xa no é obrigatorio usar o latín para nomear a unha nova planta, tamén se pode facer en inglés Tamén usamos o latín para identificar os accidentes xeográficos dos planetas ou para a nomenclatura anatómica internacional. ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 9
  • ☝ O sistema de clasificación de Linneo Carlos Linneo. Libro de plantas de Suecia. 1707-1778 Linneo Canis lupus: lobo común Linnaea Borealis: flor lapona http://latunicadeneso.wordpress.com/2012/01/06/las- plantas-no-hablaran-mas-latin/ símbolo de Linneo Imaxes: wikimedia commons ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 10
  • ☞ Ata o século XVIII a ciencia escribía en latín Isaac Newton, Spinoza, 1702, Geoffrey Kneller 1665, Baruch☜ ☞ Imaxes: wikimedia commonsdomingo 18 de noviembre de 2012 11
  • ☝ Nomenclatura planetaria: Sistema para identificar accidentes xeográficos en planetas e satélites usando termos latinos Mars Termos descriptores Catena, catenae Cadea de crateres Dorsum, dorsa Cadea de outeiros Flexus, flexus Crestas curvilíneas Depresión do Fossa, fossae terreo Lacus Lago ou chaira Mar ou chaira Mare, maria circular Vallis, valles Vales Mare Erythraeum (rexión de Marte) ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 12
  • Nomenclatura anatómica internacional: ☝ Acordo internacional para uniformar un vocabulario científico no que cada parte teña un so nome, o máis simple e descritivo posible. Por suposto, en latín. Regio Frontalis (rexión frontal) Fossa iugularis (fosa iugular) ☜ ☞ http://wiki.medpedia.com/Anatomical_Nomenclaturedomingo 18 de noviembre de 2012 13
  • ☝ Latinismos (II) latín no Dereito: s.XX: novos códigos de leis civís Abandono do Dereito Romano (segue sendo a base do noso sistema legal) Conservamos + Tecnicismos: habeas corpus; sine die; dura lex, sed lex; in dubio pro reo... O latín na Universidade: campus, honoris causa, numerus clausus, cum laude O latín na lingua cotiá: lapsus, modus vivendi, curriculum vitae, ipso facto... Linguas non romances (inglés): datum, post data (p.d.), versus (v.s.), post scriptum (p.s.), a.m, p.m Lemas latinos en escudos de países, moedas, universidades, equipos de fútbol.. Luctor et emergo (Holanda), A mari usque ad mare (Canadá), Hac luce (Univ. da Coruña) Victoria concordia crescit (Arsenal), Arte et labore (Blackbourn Rovers), Audere ☜ est facere (Tottenham Hotspurn, etc.) ☞domingo 18 de noviembre de 2012 14
  • ☝ Latín en moedas e escudos Vero possumus (USA) Luctor et emergo. A mari usque ad mare Middelburg abbey (Canadá) E pluribus unum (USA) Hac luce. Univ. da Coruña ☜ Sigillum reg(ale) universit(atis) compostellan(ae) ☞domingo 18 de noviembre de 2012 15
  • ☝ Latín na Premier League Victoria concordia crescit. Arte et Labore. Superbia in proelia. Arsenal Blackbourn Rovers Manchester city Consilio et animis. Audere est facere Nil satis nisi optimum Sheffield Wednesday Tottenham Hotspurn Everton ☜ ☞domingo 18 de noviembre de 2012 16
  • ☝ DIVES GALLAECIA 2012 https://sites.google.com/a/iesgarciabarros.org/divesgallaecia-2012/latinismos-na-prensa ☜domingo 18 de noviembre de 2012 17