Evolucion Latin

2,824 views
2,461 views

Published on

Evolución do latín: orixe, latín culto e vulgar, etapas, expansión e fragmentación do latín. As linguas romances.

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,824
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
169
Actions
Shares
0
Downloads
57
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Evolucion Latin

  1. 1. Evolución do latín. As linguas romances Álvaro P. Vilariño v.1.0 1
  2. 2. Index Nacemento do latín Primeiros documentos do latín Latín literario ou culto Latín vulgar Etapas do latín culto: introdución Etapas do latín culto I Etapas do latín culto II Expansión do latín vulgar Fragmentación do latín As linguas romances 2
  3. 3. Nacemento do latín Indoeuropeos en Italia intercambio lingüístico e cultural diversidade de pobos e linguas Hexemonía de Roma, pequena aldea do Lacio: dominio militar imposición da súa lingua e costumes aos demais pobos itálicos O latín: lingua de Roma 3
  4. 4. Primeiros documentos do latín Non literarios, arcaísmo e rusticidade documentos oficiais cantos rituais textos de loubanza das familias nobres Exemplo: lapis niger 4
  5. 5. Lapis niger Imaxe: http://www.imperioromano.com/99/lapis-niger.html O Lapis Níger (pedra negra), está situado na parte noroeste do Foro, datado nos séculos VI-V a.C. A lectura do texto está suxeita a debate, xa que, aínda que as palabras son claras, están fragmentadas. Así pois é complicada a súa interpretación. Crese que se refire a unha Lex Sacra do santuario que avisaría dunha maldición para quen violasen o lugar sagrado. 5
  6. 6. Latín literario ou latín culto Nacemento da literatura latina (s. III-II a.C.) Perfeccionamento do idioma Loubanza das victorias de Roma Grecia, modelo a seguir: canon literario préstamos léxicos e sintácticos Xéneros literarios: historiografía, épica, lírica, teatro, filosofía, epistolografía, oratoria 6
  7. 7. Latín vulgar Vulgus: “pobo”: Fala dos soldados, labregos, comerciantes, escravos Tamén chamado: sermo plebeius, sermo cotidianus, sermo rusticus Distanciamento progresivo entre o latín culto e o vulgar Latín vulgar: lingua non fixada pola gramática Evolución libre e rápida abundancia de neoloxismos Poucos testemuños escritos (a diferencia do latín culto) Graffitis de Pompeia pegadas no latín literario (novela “O Satiricón”, de Petronio) comparación das linguas romances (lingüística comparada) 7
  8. 8. Graffiti pompeianos Imaxe: http://www.proel.org Imaxe: http://terraeantiqvae.blogia.com/2005/010902-graffiti-la- permanencia-de-lo-efimero.-pompeya-en-un-grito-mudo.php 8
  9. 9. Etapas do latín culto: introdución Evolución co paso do tempo Latín literario: lingua uniforme, estable dende o III a.C. (inicio latín literario) ata o V d.C. (caída do Imperio romano) O latín, como lingua escrita, seguiu moitos séculos sendo lingua de prestixio, de obras literarias e científicas A aparción das linguas romances (s. IX) e a súa utilización posterior como lingua literaria supuxo un progresivo abandono do latín 9
  10. 10. Etapas do latín culto I Livio Andronico (Épica, “Odussia”) Período s. III-II Nevio, Ennio (Teatro e Épica) arcaico a.C. Plauto e Terencio (Teatro) Cicerón (Oratoria) Período s. I a.C. - I César e Tito Livio (Historiografía) clásico d.C. Virxilio (Épica, Didáctica) Horacio, Catulo, Ovidio (Lírica) Séneca (Filosofía, Teatro) Período s. I-II d.C. Marcial, Xuvenal (Lírica: Epigrama) post-clásico Tácito (Historiografía) s. III-VII Autores cristiáns: Tertuliano, S. Xerome, S. Latín tardío d.C. Agostiño 10
  11. 11. Etapas do latín culto II Latín literario: igrexa, corte, escola Latín vulgar: evolución acelerada Latín s.VIII - Latín lingua franca: intelectuais, políticos da medieval XIV época de Carlomagno Os copistas medievais: a transmisión da cultura clásica A volta cara a Antigüidade Clásica Latín Petrarca, Erasmo, Luis Vives, Nebrija s.XV - XVI renacentista Uso simultáneo das linguas nacionais > enriquecemento a partir do latín (cultismos) Descartes, Newton, Spinoza, Leibniz Latín s.XVII - Linneo: sistema de clasificación das plantas (+ científico XVIII adiante tamén a zooloxía) Latín Lingua oficial da igrexa católica (publicacións s.XXI eclesiástico en latín, misa en latín, etc.) 11
  12. 12. Expansión do latín vulgar Definición de romanización Desprazamento das linguas vernáculas > trunfo do latín Latín: lingua dunha cultura moi superior lingua de prestixio facilidade nas relacións comerciais, culturais e sociais Fases da adopción do latín: 1ª fase: cidades (centros administración, milicia e comercio) 2ª fase: esténcese a zonas rurais, bilingüismo 3ª fase: latín en tódolos ámbitos 12
  13. 13. Fragmentación do latín vulgar Unidade política e latín como lingua oficial Separación xeográfica > variantes dialectais (acento, léxico, etc) A caída do Imperio romano: s. III-V (invasións bárbaras) Ruptura de comunicacións entre provincias crise na escola > libre evolución da lingua (sen normas nin correcións) Fragmentación en dialectos do latín Influenza das linguas das tribus xermánicas invasoras Disgregación política > fragmentación lingüística 13
  14. 14. As linguas romances Introdución Linguas romances 14
  15. 15. Introdución 813: Concilio de Tours. Autorización de sermones na rustica romana lingua. Van aparecendo as novas linguas. Lingua latina: herdanza máis importante de Roma. Linguas procedentes do latín: romances ou neolatinas Resultado da fragmentación do latín en dialectos. Co paso do tempo os dialectos convértense en linguas. Rasgos distintivos de cada lingua, resultado de: paso do tempo contacto con linguas veciñas influenza dos substratos lingüísticos (substrato, adstrato, superestrato) presion doutros pobos 15
  16. 16. Linguas romances Portugués, galego, castelá, catalá, provenzal, francés, sardo, italiano, rumano e retorromano. Latín Galego- Castelán Catalán Provenzal Francés Sardo Italiano Rumano Vulgar portugués *septe sete siete set set sept sette sette sapte *vacca vaca vaca vaca vaca vache bakka vacca vaca *forte forte fuerte fort fort fort forte forte foarte *herba herva hierva herba erba herbe erva erba iarba *porcu porco puerco porc porc porc porcu porco porc 16
  17. 17. O castelán e variantes dialectais Lingua romance máis estendida no mundo (300 millóns s. XXI) Descubrimento do Novo Mundo: México, América Central e do sur (excepto Brasil e Guaiana), USA (Arizona, Novo México, Colorado, Nova Iorque...) Variantes dialectais: extremeño andaluz murciano canario español de América xudeoespañol (sefardíes) Foto: páxina 72 do Códice Emilianense 60 de San Millán de la Cogolla 17
  18. 18. Galego e portugués Linguas distintas pero de orixe común: galego-portugués da Idade Media. Portugués: Portugal, antigas colonias, Azores, Madeira e Brasil. Galego: Galicia, Bierzo, zonas limítrofes. Cooficialidade na Constitución de 1978. Galego normativo <> outras Ilustración: cantigas de Santa María de Alfonso X o sabio correntes (lusista) 18
  19. 19. Catalán Catalunya, Valencia, Baleares, Andorra e sur de Francia (Rosellón e Cerdaña), zona fronteiriza de Aragón e Alguer (Cerdeña). Cooficialidade na República Mapa: wikimedia 19
  20. 20. Dialectos históricos Mapa: wikimedia Astur-leonés: Asturias, León, Zamora e Salamanca Bable, asturianu Terminacións masculinas en -u (perru, añu, otru) Plurais en -es (vaques, cases) n- incial como ñ- (ñariz, ñabu) Navarro-aragonés Puntos illados dos pirineos Fabla (dialecto artificial): sen esdrúxula en pajaro, arboles, diminutivo en -ico. 20
  21. 21. Dominio lingüístico: Francés Europa: Francia, sur de Bélxica e parte de Suíza. América: Canadá (Quebec), Haití, Pequenas Antillas, Guaiana e Illas Reunión e Mauricio África: Marrocos, Alxeria, Túnez, Mozambique, etc. Oceanía: polinesia francesa Francia: lingua oficial o latín e francés lingua oficial en Inglaterra ata o século XV. Mapa: wikimedia 21
  22. 22. Provenzal Sur de Francia (Provenza < antiga “provincia” de Roma) Occitano ou Lingua de Oc (oposto a oil=oui) Mapa: http://www.proel.org 22
  23. 23. Retorromano Lingua romance menos estendida Conxunto de dialectos falados nos Alpes centrais e orientais (Suíza, Tirol, Italia) 4ª lingua oficial de Suíza Retorromano < Retia (antiga provincia do Imperio romano) Tamén chamado “romanche” ou “ladino” 23
  24. 24. Italiano Dominio lingüístico Italia República de San Marino Cantón suízo de Tesino Córcega e Malta Gran cantidade de dialectos Son resultado dos moi distintos sustratos lingüísticos + aportación de pobos invasores lombardo, emiliano, veneciano, calabrés, napolitano, siciliano... uso en familia Italiano actual formado dende o dialecto toscano medieval lingua literaria no s. XIII (Dante, Petrarca, Bocaccio) 24
  25. 25. Sardo Dominio lingüístico Illa de Cerdeña (antiga Sardinia) Non chegou a ter lingua literaria Moitos dialectos Na localidade de Alguer fálase o catalán (posesión da coroa de Aragón durante séculos) 25
  26. 26. Rumano Dominio lingüístico Actual Rumanía (antiga provincia romana da Dacia) Zonas da antiga Iugoslavia, Bulgaria, Albania, Istria e Grecia Zona inmersa no dominio lingüístico eslavo Semellanzas co italiano Plurais masculinos en -i (lupi: “lobos”; porci: “porcos”) 26

×