Experts, Expertsystemen en besluitvorming. Een wereld vol kopzorgen

Twee soorten beslissingen: Beslissen over een diagnose Beslissen over een therapie

Beslissen over een diagnose

Beslissen over een therapie

Twee soorten kennis: Wetenschappelijke of formele kennis Ervarings kennis deduceren induceren Bottom up Top down

Besluitvormingsmodellen:

Regelgebaseerd redeneren: E 1 start E 2 E 3 E 4 E 6 D 1 D 2 D 3 T T F F F F T F D 4 D 5 T T E 1 .  E 2 .(E 3 .  E 6 +  E 3 .  E 4 )  D 1

In de vorm van twee regels: IF: AND E 1 = True E 2 = False E 3 = True E 6 = False THEN: D 1 E 1 .  E 2 .(E 3 .  E 6 +  E 3 .  E 4 )  D 1 IF: AND E 1 = True E 2 = False E 3 = False E 4 = False THEN: D 1

In de vorm van drie regels: IF: AND E 1 = True E 2 = False THEN: D 1A IF: AND D 1A = True E 3 = True E 6 = False THEN: D 1 IF: AND D 1A = True E 3 = False E 4 = False THEN: D 1 E 1 .  E 2 .(E 3 .  E 6 +  E 3 .  E 4 )  D 1

Vormen van redeneren: Forward reasoning Backward reasoning Hypothese (diagnose) Data Hypothese (diagnose) Data

Backward reasoning: E 1 start E 2 E 3 E 4 E 6 D 1 D 2 D 3 T T F F F F T F D 4 D 5 T T

Beslissen met (on)zekerheid -100 100 0 -20 20 bekend onbekend niet bekend waar onwaar

Voorbeeld: IF: AND E 1 (CF 1 = 0.70) (CF 1 = -0.70) (CF 1 = 0.7) E 2 (CF 2 = 0.40) (CF 2 = -0.40) (CF 2 = -0.4) THEN: D 1 (CF 3 = 0.82) (CF 3 = -0.82) (CF 3 = 0.5) 1. CF = CF 1 + CF 2 (1-CF 1 ) 2. CF = 0 - ( |CF 1 | + |CF 2 | (1 - |CF 1 | )) 3. CF = (CF 1 + CF 2 ) / (1 - MIN(|CF 1 |, |CF 2 |)) 1. 2. 3.

Voordelen van beslissingsondersteuning: Gidsfunctie voor onervaren gebruikers Hulp voor ervaren gebruikers bij veel routinematige beslissingen Hulpmiddel bij ‘grensgevallen’ Integratie van multidisciplinaire kennis Expliciteren van werkwijze en beslissingen Minder gevoelig voor menselijke fouten

Gidsfunctie voor onervaren gebruikers

Hulp voor ervaren gebruikers bij veel routinematige beslissingen

Hulpmiddel bij ‘grensgevallen’

Integratie van multidisciplinaire kennis

Expliciteren van werkwijze en beslissingen

Minder gevoelig voor menselijke fouten

Problemen bij beslissingsondersteuning: Beschikbare kennis Lange ontwikkeltijd Duur in onderhoud ‘ Orakel van Delphi’ Hoe bepaal je de prestatie? Omgeving afhankelijke prestatie Kwaliteit gegevens bepaalt prestatie Wie is aansprakelijk bij fouten?

Beschikbare kennis

Lange ontwikkeltijd

Duur in onderhoud

‘ Orakel van Delphi’

Hoe bepaal je de prestatie?

Omgeving afhankelijke prestatie

Kwaliteit gegevens bepaalt prestatie

Wie is aansprakelijk bij fouten?

Facultatief Practicum: 1. Ervaring opdoen met EVINCE of 2. Ervaring opdoen met bouwen van een simpel kennissysteem in kant-en-klare omgeving (bij voldoende belangstelling)

1. Ervaring opdoen met EVINCE

of

2. Ervaring opdoen met bouwen van een simpel kennissysteem in kant-en-klare omgeving

Aanbevolen literatuur: J.H. van Bemmel, M.A. Musen (Eds.) Handbook of Medical Informatics Bohn Stafleu Van Loghum, Houten/Diegen 1997.

J.H. van Bemmel, M.A. Musen (Eds.) Handbook of Medical Informatics

Bohn Stafleu Van Loghum, Houten/Diegen 1997.