01 zer da artea teoria, funtzioa eta merkatua_sarrera gaia_LAURO IKASTOLA

711 views
555 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
711
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
275
Actions
Shares
0
Downloads
3
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

01 zer da artea teoria, funtzioa eta merkatua_sarrera gaia_LAURO IKASTOLA

  1. 1. SARRERA GAIA: ARTEAREN TEORIA, FUNTZIOA ETA MERKATUAzer daARTEA?Teoria, Funtzioaeta MerkatuaARTEA IDEIEN TRANSFORMAZIOA AATAL HONETAN:Artea-obra mugagaitza da.Errenasaintza garaian gaur baino errazagodefinitzen zen. Orduan arkitektura, eskultura etapintura lanek osatzen zuten artea batezere.Gizartea garatzen joan zen bezala, arte-produkzioa ere zabaldu egin da. Honela sortuzaizkigu zinema, bideoa edo informatikarenbidez egindako artelanak.Dena dela, gizakiak garai eta kulturaguztietan sortu du artea. Oso zaila da aurkitzeaarte-obrarik gabeko kultura bat. Beraz arteakoinarrizko funtzio bat betetzen du gizartean.Lehenbiziko hurbilketa bezala esandezakegu artea materia edo ideientransformazio bat dela objektu, espazio etaportaera eder edo sakonagoak sortzeko.Definizio honetan egungo arte kontzeptuala erekontutan hartu dugu, horrehatik aipatzen duguideien transformazioa ere.Gizakia animaliarengandik bereiztenduena kalitate-sena, kalitatearen bilaketa dahain zuzen. Animaliak desira hutsei jarraikizjokatzen du, gizakia berriz bere barneko etainguruko arrazoiak ezagutzeko beharrasentitzen du, ondoren errealitate hauekkalitatearen bidez aurreratu ahal izateko. Arteakalitatearen adierazbide zuzenetakoa da:espazio egokiak, sentikortasuna, komunikazioa,edertasuna sortzen ditu.“Eder” hitza ezin daiteke ulertu arteanera tradizional batetan. Ederra ez apaindurazkozentzuan baizik eta errealitatearen edo egiarensakontze bezala. Esate baterako, Goyaren“Pintura beltzak”: hauen edertasuna gizakiarenahuldade, beldul eta bizioak salatzean datza.Artea Aktibitate bizia da: dinamikoaeta misteriotsua. Erraz konturatzen gara teknikabatzu menperatzearen gainetik dagoela. MigelAngel edo Velazquezen inguruan bazeudeneskolak beraiek adinako teknika lortu zutenak.Gaur egun, bigarren mailako artista hauen obraeta aipatutakoena bereiztea nahiko zaila da,baina historiaren barnean baloratzenditugunean kontutan izan behar dugu beregaraiko gizarteari ez ziotela eman bultzada edoaurrerapen berdina. Miguel Angel edo Velazquezbide berriak irekitzen saiatu ziren bitartean,besteek beren hildotik joatea besterik ez zutenegin.Esan dugu artea gizakiaren baliabidebat dela errealitatea ezagutzeko etaaurreratzeko. Funtzio hau arte-adierazbidebakoitzak bere mintzairaren bitartez betetzendu medio zehatz batzu erabiliz: lerroak, formak,koloreak, bolumenak, espazioak, fotogramak, …Hauek edukaitzaileak dira.Edukina berriz errealitatea da; gizarteabatetan murgildurik bizi da artista eta sortzenduen obrak bere nortasunaren eta bereinguruaren errealitatea islatzen digu beti,artelan hauek figuratiboak nahiz abstraktoakedo kontzeptualak izan.1. ARTEAREN TEORIA ETA FUNTZIOAPlastika MintegiaSarrera gaia:1. Artearen teoria eta funtzioa.2. Arte-funtzioaren bilakaera3. Artearen merkatua4. Abangoardia - mugimenduakArtea:Atal honetan artea zer den aztertzen da,gizakiak dituen sentimenduei aterabide formalbat dela ikusiko da
  2. 2. ZER DA ARTEA?| 2Esate beterako, karratu huts eta koloreprimarioak soilik erabiltzen dituen“Neoplastizismoa” abstraktoak bere garaikogizartearen errealitate bat adierazten digu:Lehen gerrate nagusiaren ondoren sortutakokrisiarena. Mugimendu honetako artistekikusten nazionalismo itsua eta norberakeriakkalte handia dakartela. Beraz arte-mintzairaobjektibo eta unibetsal bat sortu behra da:Forma garbi eta inpertsolanak aukeratzendituzte. Honela formalismo horren sustraietandagoen errealitate sakona azaltzen zaigu.Bestaldeedukitzaileak eta edukinaoso elkarloturik doaz.Elkarrekiko eraginazuzena denez, bien artekobanaketa artifiziala da.Goyarengan adibidez ikusdezakegu era garbiantratamendu ezberdin batematen diela gortekoenkargu ofizialei eta berefantasiarako sortutakoartelanei. Hauenpintzeladak oso askeak dira eta formekdesitxuraketa gogora bat jasatzen dute. Lanofizialek berriz teknika askoz birfinguagoaazaltzen digute.XX. menderarte idatzi diren arte-historiek oso gutxi sakondu dute artean. Datuakbiltzen dituzte batipat eta sarritan pasadizobitxiak ere. Esate baterako Michel Angeloren“Sixtoren kapera” ko artelanak aztertzeaneskeintzen den jakintza era honetakoa da:zenbat denbora eman zuen obra hau egiten,materialetan gastatutako kopurua, ze irudiakazaltzen diren eta zenbat aldiz edo nola jantzita,nork egin zuen kontratua eta abar …Era honetan historiak ez duinterpretatzen obraren kontextua eztaartistaren behar edo nahiak ere. Bestaldeegungo historiak baditu joera biziotsu batzu;bere kontzepzioa zentralista eta mekaniko egiada gehienetan:Europar artea beste kulturetakoarteen gainetik jartzen da.Kultura ezberdinetan sortzen direnartelanak ez dira erlazionatzen (Afrika,Ekialdia,…)Arte nagusien (arkitektura, eskulturaeta pintura) ondoan dauden arteerabilgarriak (altzarien diseinua,keramika, tapiza, …) baztertu etaahaztu egiten dira.Artelana ale bakarra izatearekinparekatzen da. Beraz, egungi masabaliabideak (kartela, komikia,telebista, …) arte purutzt ez dirahartzen.Arte historiak artelanaren sorrera, berekontextu sozial eta ekonomikoa, besteobratatik jasotako eraginak eta ondorensortuko dituenak aztertu behar ditumetodologia baten bidez nahiz eta jakinobjetibitate osoa ezin daitekeela lortu.Honela sarritan gertatu da artista edoestilo bati buruzko balorazioa aldatu egindela. Esate baterako Neoklasizismokogaraian (XVIII. Mendearen bigarrenerdialdea eta XIX.aren hasiera) estetikaklasikoa bakarrik miresten denez,Errenasantza bukaeran sortutakoManierismoa eta Barrokoa gaitzesten dira.XX. Mendeak ostera klasizismaren aurkajoan eta Manierismoa eta barrokoabirbaloratu ditu.Bere metodologia eratzeko etaosatzeko artearen historis besteezagutzaz laguntza da: Ikonografia: irudiak aztertzenditut; esate baterakoamabirjinaren tratemendua estiloezberdinetan zehar, … Soziologia: artealanareningurunea ikertzen du; nortzudiren artisten bezeroak, … Psikologia: artista edo ikuslearenmotibazioak aurkitzen saiatzen da,… Estadistika: aztertuz adibidezzenbat aldiz azaltzen den gai batetab,…ARTEAREN HISTORIA ETA METODOLOGIAJarraipenaEspainiakoerregenerretratua, 17 ¿???Frantzisko Goya.Saturno bere semajaten,Pinturabeltzak, 18 ¿?Frantzisko Goya.Sixtorenkapera, Miguel Angel, 14??
  3. 3. ZER DA ARTEA?| 3

×