Tu dien chuyen nganh sinh hoc

MAI §×NH Y£N, Vò V¡N Vô, L£ §×NH L¦¥NGThuËt ng÷ sinh häc Anh - viÖt Hµ néi - 2006

AA. flavus A. flavusAA - viÕt t¾t cña Arachidonic AcidaAI-1 aAI-1ab initio gene predictionabambulacral thiÕu ch©n mót, thiÕu ch©n èngABC viÕt t¾t cña Association of Biotechnology CompaniesABC Transport Proteins protein vËn chuyÓn ABCABC Transporters nh©n tè vËn chuyÓn ABCabdomen bông, phÇn bôngabdominal limbs (çc) phÇn phô bôngabdominal muscle c¬ bôngabdominal pores (çc) lç bôngabdominal reflex ph¶n x¹ bôngabductor c¬ gi¹ng, c¬ duçiabiogenesis (sù) ph¸t sinh phi sinh häcabiotic (thuéc) phi sinh häc, kh«ng sèngabiotic stresses c¨ng th¼ng phi sinh häcABO blood group substances (çc) chÊt nhãm m¸u ABOABO blood group system hÖ thèng nhãm m¸u ABOabomasum d¹ mói khÕaboral xa miÖng, ®èi miÖngabortifacient chÊt ph¸ thaiabortion 1. (sù) sÈy thai, truþ thai 2. thui chétabrin abrinabscess (sù) ¸p xeabscisic acid axit abscisicabscission (sù) rôngabsolute configuration cÊu h×nh tuyÖt ®èiabsolute refractory period thêi kú bÊt øng tuyÖt ®èiabsolute threshold ng−ìng tuyÖt ®èiabsorbance chÊt hÊp thôabsorbed dose liÒu l−ìng hÊp thôabsorption (sù) hÊp thuabsorption spectrum phæ hÊp thôabundance ®é phong phóabyssal (thuéc) ®¸y biÓn s©u th¼mabyssal zone vïng n−íc s©uabyssopelagic (thuéc) vïng s©u ®¹i d−¬ng 2

abzymes abzymAc- CoA Ac- CoAAcanthocephala ngµnh Giun ®Çu mãcacanthozooid thÓ gaiAcarina bé Ve bÐtacarophily thÝch ve rÖpacarophitisrn quan hÖ céng sinh ve-rÖpacaulescent (cã) th©n ng¾nacauline kh«ng th©nacaulose kh«ng th©nacceptor junction site ®iÓm liªn kÕt accept¬accession thªm vµo, bæ sungaccessorius 1. c¬ phô 2. d©y thÇn kinh phôaccessory bud chåi phôaccessory cell 1. tÕ bµo phô, tÕ bµo kÌm, trî bµoaccessory chromosome nhiÔm s¾c thÓ phôaccessory glands (çc) tuyÕn phôaccessory hearts (çc) tim phôaccessory nipple gai phôaccessory pigments (çc) s¾c tè phôaccessory pulsatory organs (çc) c¬ quan co bãp phôAccipitriformes bé Chim −ngacclimation (sù) thÝch nghi m«i tr−êng, thuÇn ho¸ACC ACCACC Synthase Synthaza ACCACCase ACCazaacceptor control ®iÒu khiÓn b»ng accept¬acclimatization khÝ hËu ho¸, thuÇn ho¸ACE ACEACE Inhibitors chÊt øc chÕ ACEAcephalous kh«ng ®Çuacclimatization. (sù) thuÇn ho¸accommodation (sù) thÝch nghi, thÝch øngaccretion (sù) båi thªm, sinh tr−ëng thªmacellular v« bµo, phi bµo, kh«ng tÕ bµoacentric kh«ng trung tiÕt, kh«ng t©m ®éngacentrous kh«ng th©n cét sèngadoral gÇn miÖng, bªn miÖngADP viÕt t¾t cña Adenosine Diphosphateadrectal gÇn ruét th¼ng, bªn ruét th¼ngadrenal gÇn thËn, (thuéc) tuyÕn trªn thËn, tuyÕn th−îng thËnadrenal cortex vá tuyÕn trªn thËn, vá tuyÕn th−îng thËn 3

adrenal gland tuyÕn th−îng thËnadrenal medulla tuû tuyÕn trªn thËn, tuû tuyÕn th−îng thËnadrenaline adrenalinadrenergic g©y tiÕt d¹ng adrenalin, gi¶i phãng d¹ng adrenalinadrenergic fibres sîi t¸c ®éng kiÓu adrenalinadrenocortical function chøc n¨ng vá trªn thËnadrenocorticotrophic hormone hormon vá trªn thËnadrenogenital syndrome héi chøng sinh dôc trªn thËnadrenoreceptor thô quan adrenalinadult period of development giai ®o¹n tr−ëng thµnh cña sù ph¸t triÓnadult stem cell tÕ bµo gèc tr−ëng thµnhadventitia 1. cÊu tróc phô, cÊu tróc bÊt ®Þnh 2. ¸o váadventitious 1. (thuéc) ¸o vá 2. l¹c chç, bÊt ®Þnhadventive ngo¹i lai, mäc tù nhiªnadvertisement (sù) qu¶ng c¸o, mêi gäi, b¸o hiÖuaedeagus thÓ giao cÊu, d−¬ng cô, d−¬ng hµnhaegithognathous (cã) hµm-vßm miÖng rêiaeration of soil (sù) tho¸ng khÝ cña ®Êtaerenchyma m« khÝacervulate (cã) bã cuèngacervulus bã cuèngacetabular bone x−¬ng kh«ng èngacetabulum 1. miÖng gi¸c 2. lç ch©n 3. æ khíp 4. mói nhauacetic fermentation lªn men axeticacetolactate synthase synthase acetolactatacetyl carnitine acetyl carnitinacetyl CoA acetyl CoAacetyl co-enzyme a acetyl co-enzym aacetylation acetyl ho¸acetylcholin acetycholinacetylcholinesterase acetylcholinesterazaacetyl-coa acetyl-coaacetyl-coa carboxylase acetyl-coa carboxylazaachaeriocarp qu¶ ®ãngachene qu¶ ®ãngAchilles tendon g©n Achillesachlorhydria (sù) thiÕu toan dÞch vÞachondroplasia (chøng) lo¹n s¶n sônachondroplastic (thuéc) (chøng) lo¹n s¶n sônachroglobin globulin kh«ng mµuacicular 1. (cã) d¹ng gai 2. d¹ng gaiaciculum l«ng cøng gèc 4

acid axitacid-base balance c©n b»ng axit baz¬acid deposition kÕt tña axitacid rain m−a axitacid soil complex phøc hîp ®Êt axitacid-base metabolism trao ®æi baz¬-axitacidic fibroblast growth factor (AFGF) nh©n tè sinh tr−ëng nguyªn bµosîi axitacidosis (sù) nhiÔm axit, sinh axitacidyty ®é axit, tÝnh axit, ®é chuaacinar cells tÕ bµo tuyÕn phÕ nangaciniform (cã) d¹ng chïm qu¶acinostele bã m¹ch d¹ng chïmacne môn trøng c¸acoelomate kh«ng khoang, thiÕu khoangacoelomate triploblastica ®éng vËt ba l¸ ph«i kh«ng thÓ khoangacoelomatous kh«ng khoang, thiÕu khoangacoelous kh«ng khoang ruét, thiÕu khoang ruétacontia d©y t¬ vÞAc-P Ac-PACP (acyl carrier protein) protein mang acylacquired behaviour tËp tÝnh thu ®−îc, tËp tÝnh m¾c ph¶iacquired character tÝnh tr¹ng tËp nhiÔmacquired immune deficiency syndrome (AIDS) héi chøng thiÓu n¨ng miÔn dÞchtËp nhiÔm (AIDS)acquired immunity miÔn dÞch tËp nhiÔm, miÔn dÞch thu ®−îcacquired immunodeficiency syndrome héi chøng thiÕu hôt miÔn dÞch tËpnhiÔmacquired mutation ®ét biÕn tËp nhiÔmacquired variation biÕn dÞ tËp nhiÔmacrania líp kh«ng säAcrasiomycetes líp Acrasiomycetes, líp Mèc nhÇy tÕ bµoacriflavine acriflavinacrocarp thÓ qu¶ ngänacrocentric t©m ë ®Çu, t©m ë ngän, nhiÔm s¾c thÓ t©m ngänacrodont (cã) r¨ng ®Ønhacromegaly bÖnh to ®Çu ngãnacromial (thuéc) mám b¶acromion mám b¶acron vïng trªn miÖngacropetal h−íng ngänacropodium phÇn ngãnacrosomal (thuéc) thÓ ®Ønh 5

acrosome thÓ ®Ønhacrosome reaction ph¶n øng thÓ ®Ønhacrotrophic dinh d−ìng ë cùc trªnacrylamide gel electrophoresis (phÐp) ®iÖn di trªn gel acrylamidACTH hormon kÝch vá th−îng thËn, ACTHactinic radiations bøc x¹ quang ho¸actinin actininactinobiology sinh häc bøc x¹actinoid (cã) d¹ng to¶ tia, (cã) d¹ng saoactinomorphic (cã) d¹ng to¶ tia, ®èi xøng to¶ tiaActinomycetales bé KhuÈn tiaActinopterygii phô líp C¸ v©y tiaActinozoa líp San h«acrylamide gel gel acrylamidACTH viÕt t¾t cña AdrenoCorticoTropic Hormone (corticotropin)actin actinactinal (thuéc) tÊm to¶ tiaaction potential thÕ ho¹t ®éngaction spectrum quang phæ ho¹t ®éngactivated (®−îc) kÝch ho¹t, ®−îc ho¹t ho¸activation (sù) ho¹t ho¸, kÝch ho¹tactivation domain of transcription factor vïng ho¹t ho¸ cña c¸c yÕu tèphiªn m∙activation effects of hormones hiÖu qu¶ t¸c ®éng cña hormonactivation energy n¨ng l−îng ho¹t ho¸activator 1. phÇn tö kÝch thÝch 2. chÊt kÝch thÝchactivator (of enzyme) chÊt ho¹t ho¸ (enzym)activator (of gene) nh©n tè ho¹t ho¸ (gen)active chromatin chÊt nhiÔm s¾c ho¹t ®éngactive site vÞ trÝ ho¹t ®éng, ®iÓm ho¹t ®éngactive space kh«ng gian ho¹t ®éngactive transport vËn chuyÓn tÝch cùcactivity ho¹t ®é, ®é phãng x¹Aculeata nhãm Cã vßiacuminate thu«n dµi, nhän mòiactive transport vËn chuyÓn tÝch cùc, vËn chuyÓn chñ ®éngactivity coefficient hÖ sè ho¹t tÝnhactivity-based screening sµng läc dùa trªn ho¹t tÝnhacuminulate thu«n dµi, nhän mòiacupuncture sù ch©m cøuacurontm gene gen acuronacute 1. s¾c nhän 2. cÊp tÝnh 6

acute anterior poliomyelitis viªm tuû x¸m sõng tr−íc cÊp tÝnhacute inflammatory recaction ph¶n øng viªm ¸c tÝnhacute phase substances (c¸c) chÊt giai ®o¹n cÊpacute transfection l©y truyÒn cÊpacylcarnitine transferase acylcarnitin transferazaacyl-CoA axyl - CoAacylic xÕp xo¾nAdam’s apple tr¸i t¸o Adam, tr¸i lé hÇuadambulacral bªn ch©n mót, c¹nh ch©n mótadaptation (sù) thÝch nghiadaptation of the eye (sù) thÝch nghi cña m¾tadaptive radiation ph¸t to¶ thÝch nghiadaptor hypothesis gi¶ thuyÕt thÝch øngadaxial h−íng trôcADBF viÕt t¾t cña Azurophil-Derived Bactericidal Factoraddict ng−êi nghiÖn, con nghiÖnAddison’s anaemia (bÖnh) thiÕu m¸u AddisonAdditive experiment thÝ nghiÖm bæ sungadditive genetic variance ph−¬ng sai di truyÒn céng hîpadductor c¬ khÐpadeiphous (cã) bã chØ nhÞadendritic kh«ng nh¸nh, kh«ng ®ätadenine adenin 6- Aminopurinadenitis viªm tuyÕnadenoid h¹chadenopathy bÖnh h¹ch, bÖnh tuyÕnadenosine diphosphat ADPadenosine monophosphat AMPadenosine triphosphate adenosin triphotphatadenyl cyclase adenyl cyclazaadhesion (sù) dÝnh b¸madhesion plaque tÊm dÝnhadhesive tuyÕn b¸madipocyte tÕ bµo mìadipose tissue m« mìadaptation thÝch nghi, thÝch øngadaptive enzymes enzym thÝch øngadaptive mutation ®ét biÕn thÝch øngadaptor adaptor, adapt¬additive genes (c¸c) gen céng hîpadditive variance biÕn dÞ céng hîpadenilate cyclase cyclaza adenilat 7

adenine adeninadenosine adenosinadenosine diphosphate (ADP) diphosphat adenosinadenosine monophosphate (AMP) monophosphat adenosinadenosine triphosphate (ATP) triphosphat adenosinadenovirus adenovirutadequate intake (ai) hÊp thu phï hîpadhesion molecule ph©n tö b¸madhesion protein protein b¸madipocytes tÕ bµo t¹o mìadipocytokines ph©n bµo mìadipokines adipokin (hormon do c¸c tÕ bµo adipoza tiÕt ra)adiponectin tuyÕn mìadipose bÐo, chøa mì, adipozaadipose triglyceride lipase lipaza triglycerid bÐoadjuvants chÊt bæ trî, phô gia, t¸ d−îcadlacrimal x−¬ng lÖ gi¶ADME tests phÐp thö ADMEADME/Tox phÐp thö ADME/Tox (Absorption, Distribution,Metabolism, Elimination, and Toxicity, ®èi víi mét chÊt ®−a vµo c¬ thÓ)adnate dÝnh bªn, g¾n bªnadoptive cellular therapy phÐp trÞ liÖu b»ng tÕ bµo m−înadoptive immunization g©y miÔn dÞch b»ng tÕ bµo m−înADP viÕt t¾t cña Adenosine DiPhosphateadrenocorticotropic hormone (corticotropin) hormon corticotropinaerobe sinh vËt −a khÝaerobic −a khÝ, hiÕu khÝaerobic metabolism trao ®æi −a khÝ, cÇn khÝaerobic respiration h« hÊp −a khÝaerobic training vËn chuyÓn hiÕu khÝaestival (thuéc), mïa hÌaestivation (sù) ngñ hÌaetiology bÖnh c¨nafebrile hÕt c¬n sèt, kh«ng sètaffective behaviour tËp tÝnh xóc c¶maffective disorders (c¸c) rèi lo¹n xóc c¶mafferent ®−a tíi, mang tíi, h−íng t©mafferent arc cung mangafferent columns cét h−íng t©mafferent inhibition k×m h∙m h−íng t©maffinity ¸i lùcaffinity chromatography s¾c khÝ ¸i lùc 8

affinity constant h»ng sè ¸i lùcAFGF viÕt t¾t cña Acidic Fibroblast Growth Factoraflagellar kh«ng l«ng roiaflatoxins aflatoxinafterbirth bäc nhau sæafter-images ¶o ¶nhafter-ripening chÝn tiÕp, chÝn thªmagamic v« ph«i, v« tÝnhaffinity maturation chÝn ¸i lùcaffinity tag thÎ ¸i lùcaflatoxin aflatoxinAFLP viÕt t¾t cña Amplified Fragment Length Polymorphismagamogenesis (sù) sinh s¶n v« tÝnh, sinh s¶n v« giao, sinh s¶n ®¬n tÝnhagamogony (sù) sinh s¶n ph©n c¾t, sinh s¶n v« tÝnhagamont thÓ ph©n c¾t, thÓ v« tÝnhagamospermy (sù) sinh s¶n b»ng h¹t v« tÝnhagar agaagaric nÊm mòAgaricales bé NÊm mòagarics bé NÊm mòagarose agarose, th¹ch tinhagarose gel electrophoresis (phÐp) ®iÖn di gel th¹ch tinhage-classes líp tuæi, trong c¸c m« h×nh khai th¸cage distribution ph©n bè (theo) tuæiage structure cÊu tróc tuæiageing ho¸ giµagenesis (sù) kh«ng ph¸t triÓn, kÐm ph¸t triÓnageotropic kh«ng h−íng ®Êtagglutination 1. (sù) ng−ng kÕt 2. dÝnh kÕtagglutinin ng−ng kÕt tè, aglutininaggregate fruit (d¹ng) qu¶ tô, qu¶ tôaggregate species loµi tËp hîpaggregated distributions ph©n bè quÇn tôaggregation (sù) quÇn tô, quÇn tËpaggregation-specific mARNs côm mARN ®Æc hiÖuaggregative response tr¶ lêi, ®¸p øng quÇn tôaggressive behaviour hµnh vi x©m chiÕm, tËp tÝnh x©m chiÕmaggressive mimicry nguþ trang tÊn c«ngaggression (sù) x©m chiÕmaging (sù) ho¸ giµ, giµ ®iaglossal kh«ng l−ìiaglosia (sù) thiÕu l−ìi bÈm sinh 9

Agnatha nhãm Kh«ng hµmaglycon aglyconaglycone aglyconeagnosia (sù) mÊt nhËn thøcagonistic behaviour tËp tÝnh th¸nh ®Êuagonists ®Êu thñagoraphobia (chøng) sî kho¶ng trèngagraceutical n«ng d−îcagraphia (sù) mÊt kh¶ n¨ng viÕtagrestal mäc trªn ®Êt trångagriceuticals n«ng d−îcagriculture nghÒ n«ng, n«ng nghiÖpAgrobacterium tumefaciens Agrobacterium tumefaciensagroforestry n«ng l©m nghiÖpAIDS viÕt t¾t cña Acquired Immune Deficiency Syndrome (AIDS)air bladder bãng h¬iair chamber buång khÝair layering chiÕt cµnhair monitor m¸y kiÓm tra kh«ng khÝAI viÕt t¾t cña Adequate Intakeair plant thùc vËt biÓu sinhair sinuses xoang khÝair space kho¶ng khÝair temperature nhiÖt ®é kh«ng khÝairflow dßng khÝakaryote tÕ bµo kh«ng nh©n, tÕ bµo thiÕu nh©nakene qu¶ ®ãngakinete bµo tö vá dµyAla Alaala spuria çnh t¹palanine (ala) alaninalar (thuéc) çnh (x−¬ng)alar plate èng thÇn kinh d¹ng tÊmalary (thuéc) çnh (x−¬ng)alary muscles c¬ çnhalate 1. (cã) çnh 2. (cã) m«i réng 3. (cã) gai ba tiaalbinism b¹ch t¹ngalbino thÓ b¹ch t¹ngalbinotic (thuéc) thÓ b¹ch t¹ngalbumen lßng tr¾ng trøngalbumin albuminalbuminous 1. (cã) ph«i nhò 2. (thuéc) lßng tr¾ng trøng 10

albumin albuminalbuminous cell tÕ bµo albuminalcohol r−îualcoholic fermentation len men r−îualcoholism (bÖnh) nghiÖn r−îualdehyde aldehytaldohexoses (c¸c) aldohexozaaldolase aldolazaaldose aldozaaldosterone aldosteronaldrin aldrinalecithal thiÕu no∙n hoµng, kh«ng lßng ®áaleurone h¹t aleuronalexin (chøng) mï ®äcalgae t¶oalgal beds t¶o b¸m ®¸y, søc s¶n suÊt s¬ cÊp vµ sinh khèialgology t¶o häcalgorithm (bioinformatics) thuËt to¸n (trong Tin sinh häc)alicin alicinalien loµi nhËp néi, loµi l¹alimentary canal èng (dinh d−ìng) tiªu ho¸Alismatidae ph©n líp Tr¹ch t¶alisphenoid x−¬ng c¸nh b−ímalien species loµi l¹, loµi nhËp néi, loµi ®−îc ®−a tõ bªn ngoµi vµo.alkaline hydrolysis thuû ph©n b»ng kiÒmalkaline phosphatase phosphataza kiÒmalkalinity ®é kiÒmalkaloid alkaloidalkylating drug thuèc alkyl ho¸allantoic (thuéc) tói niÖuallantois tói niÖuAllee effect hiÖu øng Alleeallele alenallelic (thuéc) alenallelic exclusion (sù) ®µo th¶i alenallelomorph alen, gen ®¼ng vÞ, gen t−¬ng øngallelopathy ¶nh h−ëng t−¬ng hçallen,s rule ®Þnh luËt Alleeallergen dÞ nguyªnallergic (thuéc) dÞ øngallergic rhinitis viªm mòi dÞ øngallergies (airborne) dÞ øng (do kh«ng khÝ) 11

allergies (foodborne) dÞ øng (do thøc ¨n)allicin allicinalopecia rông tãc, rông l«ngallogenic dÞ sinhallosteric enzymes enzym dÞ lËp thÓallosteric protein protein dÞ lËp thÓallosteric site vÞ trÝ dÞ lËp thÓallosterism dÞ lËp thÓallotetraploid thÓ dÞ tø béi, (thuéc) dÞ tø béiallotropous flower hoa −a mäi c«n trïngallotype alotypallozymes alozym, dÞ enzymallergy dÞ øngalliaceous h¨ng sayallo-antigeri kh¸ng nguyªn kh¸c alen cïng loµiallochthonous material vËt liÖu ngo¹i laiallogamy dÞ giaoallogenic succession diÔn thÕ dÞ sinhallograft dÞ ghÐpallomeric ®ång h×nh dÞ ghÐpallometric growth (sù) sinh tr−ëng so le, t−¬ng quan sinh tr−ëngallometric relationships t−¬ng quan sinh tr−ëngallometry t−¬ng quan sinh tr−ëngallomone alomon, chÊt biÖt loµiallopatric kh¸c vïng ph©n bèallopatric speciation h×nh thµnh loµi kh¸c vïng ph©n bèallopolyploid thÓ dÞ ®a béiall-or-non law luËt tÊt c¶ hoÆc kh«ngallotypic monoclonal antibodies kh¸ng thÓ ®¬n dßng dÞ kiÓuallozyme allozymAloe vera L. Aloe vera L.alpha amylase inhibitor chÊt øc chÕ amilaza alphaalpha diversity ®é ®a d¹ng alphaalpha galactosides galactosid alphaalpha helix chuçi xo¾n alphaalpha helix chuçi xo¾n alphaalpha interferon interferon alphaalpha linolenic (α-linolenic) acid axit linoleic alphaalpha-amylase alpha amylazaalpha-chaconine α-chaconinalpha-chain chuçi alphaalphafetoprotein alphafetoprotein, protein bµo thai alpha 12

alpha-neurotoxin ®éc tè thÇn kinh alphaalpha-rhythm nhÞp alphaalpha-rumenic acid axit alpha-rumenicalpha-solanine alpha-solaninalpha-synuclein alpha-synucleinalpine (thuéc) nói caoalpine ecosystem (thuéc) hÖ sinh th¸i nói cao, søc s¶n xuÊt s¬ cÊp vµ sinhkhèialpine tundra tundra, nói caoALS gene gen ALSalternate xen kÏ, so le, mäc çch, lu©n phiªn, chuyÓn ®æialternate host vËt chñ xen kÏalternating cleavage ph©n c¾t xo¾n ècalternation of generations lu©n phiªn thÕ hÖ, xen kÏ thÕ hÖalternative host vËt chñ chuyÓn ®æialternative mRNA splicing t¸ch intron (tõ) mARN (theo çch) chuyÓn®æialternative pathway of complement activation con ®−êng ho¹t ho¸ bæ thÓchuyÓn ®æialternative splicing t¸ch intron chuyÓn ®æialternative stable states tr¹ng th¸i sen kÏ æn ®Þnhaltitude ®é cao (tuyÖt ®èi), ®é cao trªn møc n−íc ven biÓnaltitudinal zonation ph©n vïng theo ®é caoaltrices chim non yÕu, kh«ng tù kiÕm måi, cÇn ch¨m sãcaltruism (tÝnh) vÞ thaaltruistic behavior tËp tÝnh tha måialula thuú çnh, v¶y gèc çnhaluminium nh«malu family hä Alualuminum resistance kh¸ng nh«maluminum tolerance chèng chÞu nh«maluminum toxicity tÝnh ®éc cña nh«malveolate (thuéc) lç tæ ongalveoli phÕ nangalveolus 1. hèc, hang, æ 2,phÕ nang 3. Lç ch©n r¨ng 4. X−¬ng r∙nh baor¨ng 5. ®Çu èng tiÕt enzymalzheimers disease bÖnh Alzheimerambisexual l−ìng tÝnhamblyopia (chøng) gi¶m thÞ lùcambosexual l−ìng tÝnhambrosia nÊm ambrosiaambulacral groove r∙nh ch©n mót, luång ch©n mótambulatory ®i ®−îc dïng ®Ó ®i 13

amcrine cell tÕ bµo kh«ng sîi trôcalveolar (thuéc) lç tæ ongalveolar ducts èng phÕ nangalveolar gas equation c©n b»ng khÝ trong phÕ nanganal (thuéc) hËu m«namber mutation ®ét biÕn amberambergris long diªn h−¬ng, hæ ph¸ch x¸mambient pressue ¸p suÊt m«i tr−êngameiosis (sù) kh«ng gi¶m ph©namelification (sù) t¹o men r¨ngamenorrhea (sù) mÊt kinhamenorrhoea mÊt kinhamensalism héi sinhamentia thiÓu n¨ng t©m thÇnamentiform (cã) d¹ng b«ng ®u«i sãcamentum b«ng ®u«i sãcametabolic kh«ng biÕn th¸iamerican type culture collection (atcc) bé gièng chuÈn cña Müames test phÐp thö Amesamino acid axit aminamino acid profile d¹ng h×nh axit amin (nãi lªn chÊt l−îng protein t−¬ng øng)amino group nhãm aminaminoacid axit aminaminoacyl-trna aminoacyl-tARNaminocyclopropane carboxylic acid synthase synthaza axit carboxylicaminocyclopropanaminoglycosides aminoglycosidamitosis trùc ph©namitotic division ph©n chia trùc ph©nammonification (sù) amoniac ho¸ammonium amonium, NH4ammonization (sù) amoniac ho¸, t¹o amoniacamnesia (chøng) quªn, (chøng) mÊt trÝ nhíamniocentesis (thñ thuËt) chäc mµng èiamnion mµng èi, tói èiAmniota nhãm ®éng vËt cã mµng èiamniote (thuéc) ®éng vËt cã mµng èiamniotic cavity khoang èiamniotic ectoderm ngo¹i b× èiamniotic eggs trøng ®éng vËt cã mµng èiamniotic fluid dÞch èiamniotic folds (c¸c) nÕp mµng èi 14

Amoebida bé Amip trÇnamoebocyte tÕ bµo d¹ng amÝpamoeboid (cã) d¹ng amÝpamoeboid movement vËn ®éng d¹ng amipamorphic genes gen kh«ng ®Þnh h×nhAMP viÕt t¾t cña Adenosine MonoPhosphateamphiaster thÓ hai sao, thÓ sao kÐpAmphibia líp L−ìng c−amphibians l−ìng c−, sèng nöa n−íc- nöa c¹nAmphibious võa ë c¹n, võa ë n−ícamphiblastic (thuéc) ph«i tói hai cùcamphibolic hai phÝa, hai h−íngamphibolic pathway con ®−êng hai h−íngamphicondylar hai låi cÇu chÈmamphicondylous hai låi cÇu chÈmamphicribal bundle bã ®ång t©m quanh gçamphidiploid thÓ dÞ béi kÐpamphimixis (sù) giao phèi h÷u tÝnhAmphineura líp Song kinhamphiont hîp töamphipathic molecules (c¸c) ph©n tö l−ìng vïng (ph©n cùc vµ kh«ng ph©n cùc)amphiphilic molecules (c¸c) ph©n tö l−ìng tÝnh (−a n−íc vµ kþ n−íc)amphiphioic (thuéc) libe kÐpamphiplatyan dÑt hai mÆtamphipneustic hai kiÓu thëAmphipoda bé vá gi¸p ch©n bªnamphipodous hai kiÓu ch©namphirhinal hai hèc mòi, hai lç mòiamphistomatal (cã) khÝ khæng ë hai mÆtamphistomatic (cã) gi¸c mót ë hai ®Çuamphistomous (cã) gi¸c mót ë hai ®Çuamphithecium vá ngoµiamphitrichous (cã) l«ng roi hai ®Çuamphitropous ®Ýnh ng−îcampholines ampholinampicillin ampixilinamplexicaul «m th©namphoteric compound hîp chÊt l−ìng tÝnhampicilline ampicillinamplexus (sù) câng ghÐp ®«iamplification (sù) nh©n béi, sao chÐp ra nhiÒu b¶nampulla bãng, bäng, tói, nang 15

ampullary (thuéc) bãng, bäng, tói, nangampullary organ c¬ quan bãng b¬i, c¬ quan thuû tÜnhamyelinate kh«ng myelinamplicon amplicon (®¬n vÞ khuÕch ®¹i ADN)amplification khuÕch ®¹i, nh©namplified fragment length polymorphism ®a h×nh chiÒu dµi c¸c ®o¹nkhuÕch ®¹iamplimer amplime (®¬n vÞ khuÕch ®¹i ADN)amygdala 1. h¹ch h¹nh 2. amy®anamylase amylazaamylase inhibitors chÊt øc chÕ amylazaamyloid d¹ng tinh bétamyloid placques vÕt tinh bétamyloid precursor protein protein tiÒn chÊt tinh bétamylolytic (thuéc) ph©n gi¶i tinh bét, lµm tan tinh bétamylopectin amylopectinamylopectin amylpectinamylose amylozaamylum tinh bétanabiosis (tr¹ng th¸i) tiÒm sinhanabolic ®ång ho¸anabolic pathway con ®−êng ®ång ho¸anabolism ®ång ho¸anabolism (hiÖn t−îng) ®ång ho¸anabolite chÊt ®ång ho¸anaerobe vi khuÈn yÕm khÝanaerobe vi khuÈn kþ khÝ, vi sinh vËt kþ khÝanaerobic yÕm khÝanaerobic kþ khÝ, kþ oxyanaerobic respiration h« hÊp kþ khÝanaerobic threshold trao ®æi chÊt kþ khÝanaerobiosis ®êi sèng kþ khÝanaesthesia mÊt c¶m gi¸c, tªanaesthetics sù g©y tªanagenesis (sù) tiÕn ho¸ loµi, t¸i sinh m«, tiÕn ho¸ tiÕnanaerobic decomposition (sù) ph©n huû yÕm khÝanaerobic respiration h« hÊp kþ khÝanal canal èng hËu m«nanal cerci phÇn phô hËu m«nanal character ®Æc ®iÓm giang m«nanal phase pha giang m«n, giai ®o¹n giang m«nanal spincter c¬ th¾t hËu m«n 16

analog gene gen t−¬ng ®ånganalogue t−¬ng ®ånganalysis of development ph©n tÝch sù ph¸t triÓnanalysis of variance ph©n tÝch ph−¬ng saianamnesis 1. kÝ øc 2.tiÒn sö bÖnhanamnestic ®¸p øng nhí lÖchAnamniota nhãm ®éng vËt kh«ng mµng èianal stage pha giang m«n, giai ®o¹n giang m«nanalgesia mÊt c¶m gi¸c ®auanalogous cïng chøcanalogous organs c¬ quan t−¬ng ®−¬ng, c¬ quan t−¬ng tùanalogy (tÝnh) cïng chøcanalpierotic ph¶n øng bæ sung thªmanamniote kh«ng mµng èianamniotic kh«ng mµng èianamorph giai ®o¹n bÊt toµn, giai ®o¹n v« tÝnhanaphase pha sauanaphylactic shock sèc ph¶n vÖanaphylatoxin ®éc tè ph¶n vÖ, anaphylatoxinanaphylaxis cho¸ng qu¸ mÉnanapIasia (sù) kh«ng ph©n ho¸anapophysis mám ®èt sèng phôanapsid kh«ng hè th¸i d−¬ngAnapsida phô líp kh«ng hè th¸i d−¬nganarthrous kh«ng khípanatomy 1.(sù) kh«ng khíp 2. mæ x¸canatropous (®Ýnh) ng−îcanaxial kh«ng ®èi xønganchor cell tÕ bµo d¹ng mãcanchoveta industry c«ng nghÖ c¸ træng ë Pªruanchylosis (chøng) cøng khípanconeal (thuéc) khuûuanconeus c¬ khuûuandroconia v¶y c¸nh (con) ®ùcandrocyte tÕ bµo ®ùcandrodjoecious (cã) hoa ®ùc- hoa l−ìng tÝnh kh¸c gècandroecium bé nhÞandrogen androgen, kÝch tè ®ùcandrogenesis (sù) sinh s¶n ®¬n tÝnh ®ùcandrogynous l−ìng tÝnhandromonoecious (cã) hoa ®ùc l−ìng tÝnh cïng gècandrophore cuèng nhÞ 17

androsporangium tói bµo tö ®ùcandrospore bµo tö ®ùcanecdysis gian kú lét x¸canemia (bÖnh) thiÕu m¸uanemochorous ph¸t t¸n nhê giãanemophily (tÝnh) thô phÊn nhê giãanemotaxis (tÝnh) thô phÊn nhê giãanencephalic (thuéc) tËt kh«ng n∙oanencephaly tËt kh«ng n∙oanergy (tÝnh) kh«ng dÞ øng, v« ønganesthesia mÊt c¶m gi¸c, tªaneuploid thÓ béi kh«ng chØnhaneurysm ph×nh m¹changioblast nguyªn bµo m¹changiogenesis ph¸t sinh (hÖ) m¹ch m¸u, ph¸t triÓn (hÖ) m¹ch m¸uangiogenesis sù h×nh thµnh m¹ch, sù ph¸t triÓn m¹changiogenesis factors nh©n tè ph¸t sinh m¹ch m¸uangiogenesis inhibitor chÊt øc chÕ ph¸t sinh hÖ m¹ch m¸uangiogenic factors nh©n tè h×nh thµnh m¹changiogenic growth factors (c¸c) nh©n tè sinh tr−ëng hÖ m¹ch m¸uangiogenin angiogeninangiography tim-m¹ch häcangiology m¹ch häcangiosperms nhãm thùc vËt h¹t kÝnangiostatin angiostatinangiotensin angiotensinangular divergence ®é ph©n kú gãcanima animanimal behavior tËp tÝnh ®éng vËtanimal cap mò ®éng vËtanimal cellulose men cellulosa ®éng vËtanimal charcoal than ®éng vËtanimal cognition nhËn thøc cña ®éng vËtanimal electricity ®iÖn ®éng vËtanimal field vïng ®éng vËtanimal pole cùc ®éng vËtAnimalia giíi ®éng vËtanimism thuyÕt vËt linhanimus animanion anion, ion ©manisocercal (cã) thuú v©y ®u«i kh«ng ®Òuanisogamete giao tö kh«ng ®Òu 18

anisopleural bÊt ®èi xøng hai bªnanisotropy (tÝnh) bÊt ®¼ng h−íng, (tÝnh) kh«ng ®¼ng h−ínganisogamous bÊt ®¼ng giaoankylosis (chøng) cøng khípanlage mÇmanneal (sù) g¾n, ghÐpanneal ñ, luyÖnannealing ghÐp (ADN)Annelida ngµnh Giun ®ètannual c©y mét n¨mannual growth ring vïng sinh tr−ëngannual quotas chØ sè cota n¨mannual ring vßng n¨m, vßng sinh tr−ëngannual species loµi hµng n¨mannular (thuéc) vßng, (cã) d¹ng vßngannulate (cã) vßng, (cã) ®ètannulus 1.vßng, vµnh 2.®èt khíp 3.vßng ®èt th©n 4.vßng t¬anodontia (sù) kh«ng r¨nganoestrus thêi kú ®×nh dôcanomaly (tÝnh) dÞ th−êng, (tÝnh) bÊt th−ênganomerist kh«ng ph©n ®èt râ rµnganonymous DNA marker chØ thÞ ADN ®ång nghÜaanorexia (chøng) ch¸n ¨n, (chøng) ¨n kh«ng ngon miÖnganorexia nervosa (chøng) biÕng ¨n tinh thÇnanosmia (sù) mÊt khøu gi¸canoxaemia (sù) thiÕu oxy m«anoxemia (sù) thiÕu oxy m«anoxia (sù) thiÕu oxy m«anoxyblosis (sù) sèng thiÕu oxy m«Anseriformes bé Ngçngantagonism hiÖn t−îng ®èi kh¸ngantebrachium c¼ng tay, c¼ng chiantecubital tr−íc khuûu, tr−íc x−¬ng trôantenna r©u, antenantennae (çc) r©u, (çc) atenantennal (thuéc) r©u, antenantennal glands (çc) tuyÕn r©uantennary (thuéc) r©u, antenantennule r©u nhá, r©u Iantepetalous tr−íc çnh trµnganteposition v trÝ bªn, v trÝ ianterior 1. phÝa tr−íc 2. phÇn tr−íc 3. ë bông 19

anterior cardiac vein tÜnh m¹ch c¶nhanterior commissure in telecephalon khíp nèi tr−íc trong n∙o cïnganterograde amnesia (chøng) quªn vÒ sauanteroporterior axis trôc tr−íc sauantesepalous tr−íc l¸ ®µianther bao phÊnanther culture nu«i cÊy bao phÊnantagonists (c¸c) sinh vËt ®èi kh¸nganterior pituitary gland tuyÕn yªn phÝa tr−ícantheridial receptacle cuèng tói tinh, cuèng tói phÊn, cuèng tói tinh töantherozoid tinh trïnganthesis 1. në hoa 2. thêi k× ra hoaanthocyanidins anthocyanidinanthocyanins anthocyaninanthocyanosides anthocyanosidanthogenesis (sù) sinh s¶n c« tÝnh cho hai giíi tÝnhanthophilous thÝch hoa, −a hoa, kiÕm ¨n ë hoaanthophore cuèng hoaAnthophyta 1. ngµnh thùc vËt cã hoa 2. ngµnh thùc vËt cã h¹tAnthozoa líp San h«anthracnose (bÖnh) than (thùc vËt)anthrax bÖnh thananthropogenic do ng−êi, nh©n t¹oanthropoid (cã) d¹ng ng−êianthropomorph h×nh ng−êianthropophyte c©y theo ng−êi, c©y gÇn ng−êianti- auxun antiauxin, chÊt kh¸ng auxinantiangiogenesis chèng h×nh thµnh m¹chantibiosis (sù) kh¸ng sinhantibiotic chÊt kh¸ng sinh, thuèc kh¸ng sinhantibiotic resistance (tÝnh) chÞu kh¸ng sinh, chèng kh¸ng sinhantibiotic resistance gene gen chèng kh¸ng sinhantibody kh¸ng thÓantibody affinity chromatography s¾c ký ¸i lùc kh¸ng thÓantibody arrays dµn kh¸ng thÓantibody-laced nanotube membrane mµng èng nano rµng buéc kh¸ngthÓantibody-mediated immune response ph¶n øng miÔn dÞch trung giankh¸ng thÓantical mÆt trªnanticoagulants chÊt chèng ®«ng tôanticoding strand sîi ®èi m∙ 20

anticodon ®¬n vÞ ®èi m∙, anticodonantidiuretic hormon hoocmon antidiureticantidromic ng−îc chiÒu, ng−îc dßngantifreeze proteins protein kh¸ng ®«nganticodon ®èi codonantidilnal ®èi nghiªngantigene kh¸ng nguyªnantigenic determinant thÓ quyÕt ®Þnh (lµ) kh¸ng nguyªnantihemophilic factor viii nh©n tè VIII chèng ch¶y m¸uantihemophilic globulin globulin chèng ch¶y m¸uanti-idiotype antibodies kh¸ng thÓ ®èi idiotypanti-idiotypes ®èi idiotypanti-interferon kh¸ng interferonanti-oncogenes kh¸ng gen (g©y) ung th−antioxidants chÊt chèng oxy ho¸antiparallel ®èi song songantiporter ®èi chiÒu (trong vËn chuyÓn qua mµng)antisense (DNA sequence) ®èi nghÜa (tr×nh tù ADN ®èi nghÜa)antisense RNA ARN ®èi nghÜaantithrombogenous polymers polyme chèng ®«ng vãn (m¸u)antitianspirant chÊt chèng tho¸t h¬i n−ícantitoxin antitoxinantitoxin kh¸ng ®éc tè, antitoxinantivivisectionists ng−êi chèng sinh thiÕt, ng−êi chèng c¾t sèngantixenosis tÝnh chèng ngo¹i laiantorbital 1. tr−íc hè m¾t 2. x−¬ng vïng mòiantra (çc) xoang, (çc) khoang, (çc) hècantrorse h−íng phÝa tr−íc, cong phÝa tr−ícantrum xoang, khoang, hècAnura tæng bé Kh«ng ®u«ianural kh«ng ®u«i, (thuéc) kh«ng ®u«ianurous kh«ng ®u«i, (thuéc) bé kh«ng ®u«ianus hËu m«nantigen kh¸ng nguyªnantigenic determinant quyÕt ®Þnh kh¸ng nguyªnantigenic variation thay ®æi kh¸ng nguyªnantiglobulin kh¸ng globulinantiglobulin test kiÓm tra ng−ng kÕt globulinantihistamine kh¸ng histaminanti-idiotype kh¸ng idiotypanti-lymphocytic serum huyÕt thanh kh¸ng lympho bµoantimetabolite chÊt chèng chuyÓn ho¸ 21

antimutagen chÊt chèng ®ét biÕnanti-nuclear factor yÕu tè kh¸ng nh©nantiohtipeilstaltic ph¶n nhu ®éng, nhu ®éng ng−îcantiperisaIsis (sù) nhu ®éng ng−îc, ph¶n nhu ®éngantipetalous tr−íc çnh trµngantipodal cells (çc) tÕ bµo ®èi cùcantipyretic h¹ sèt, h¹ nhiÖt, thuèc h¹ sètantisapalous tr−íc l¸ ®µiantisepsis (sù) s¸t trïng, khö trïnganti-social personality lo¹n nh©n çch, nh©n çch chèng x∙ héiantithetic alternation of generations xen kÏ thÕ hÖ ®èi lËpantithetic theory of alternation thuyÕt xen kÔ thÕ hÖ ®èi lËpantithrombin chÊt chèng ®«ng m¸uapoplast thÓ kh«ng hîp bµoanxiety −u t−, lo l¾ng, bån chånanxiolytic thuèc an thÇn nhÑaorta ®éng m¹ch chñaortic (thuéc) ®éng m¹ch chñaortic arches (çc) cung ®éng m¹ch chñ, (çc) quai ®éng m¹ch chñaortic baroreceptor thô quan ¸p lùc tÜnh m¹chaortic bodies ®éng m¹ch chñ c¬ thÓaortic valves van ®éng m¹ch chñaperturate (cã) lç mëapetaly (sù) kh«ng cã çnh trµngapetalous kh«ng cã çnh trµngapgar score sè ®iÓm Apgaraphagia (chøng) kh«ng chÞu ¨nAphaniptera bé Bä chÐtAphasia (sù) mÊt ng«n ng÷apheliotropic h−íng tèaphids rÖp c©yaphonia (sù) mÊt tiÕng nãi, mÊt tiÕngaphotic zone tÇng n−íc kh«ng s¸ng, vïng v« quangaphototropic kh«ng h−íng s¸ngapical (thuéc) ®Ønh, mám, chãpapical body thÓ ®Ønhapical cells tÕ bµo chámapical constriction eo th¾t thÓ ®Ønhapical dominance (tÝnh) tréi ngän, (tÝnh) v−ît ngänapical epidermal cap mò ngo¹i b× ®Ønhapical growth sinh tr−ëng ngonapical meristem m« ph©n sinh ®Ønh 22

apical placentatlon kiÓu ®Ýnh no∙n ®Ønhapical plate v¶y ®Ønhapical surface of epithelial cell bÒ mÆt ®Ønh cña tÕ bµo biÓu m«apical sense organ c¬ quan c¶m nhËn ®Ønhapiculate nhän ®ét ngétAplaceae hä Hoa t¸naplacental kh«ng nhau, kh«ng gi¸ no∙naplanetic kh«ng ®éng, bÊt ®éngaplanogamete giao tö bÊt ®éngaplanospore bµo tö bÊt ®éngaplasia (sù) ngõng ph¸t triÓnapneustic kh«ng lç thë, thiÕu lç thëaplastic anemia bÖnh thiÕu m¸u ngõng tiÕn triÓnapneustic centre trung t©m øc chÕ h« hÊpapnoea (sù) ngõng thëapocarpous (cã) l¸ no∙n rêiApoda bé H¶i s©m kh«ng ch©nApo A-1 Milano Apo A-1 Milano (mét lo¹i apolipoprotein chèng s¬ v÷a m¹chm¸u)Apo B-100 Apo B-100 (mét lo¹i lipoprotein nång ®é thÊp)Apo-1/Fas Apo-1/Fas, CD95 protein (vËn chuyÓn tÝn hiÖu apoptosis qua mµng tÕbµo)apodal kh«ng ch©napodeme mÊu låi trongapodous kh«ng ch©napodous larva Êu trïng kh«ng ch©napogamous v« giaoapoenzyme apoenzymapogamy (sù) sinh s¶n v« tÝnh, sinh s¶n v« giaoapolipoprotein apolipoproteinapolipoprotein B apolipoprotein Bapomictric species loµi sinh s¶n v« tÝnhapomixis (sù) sinh s¶n kh«ng dung hîp, sinh s¶n v« phèiapophysls mÊu ch»ng, mámapomixis sinh s¶n v« phèiapoprotein apoproteinapoptosis c¸i chÕt theo ch−¬ng tr×nh (cña tÕ bµo)aporogamy (tÝnh) thô phÊn ngoµi lç no∙naposematic coloration nhuém mµu nguþ trang xua ®uæiapospory (sù) sinh s¶n kh«ng bµo töapostrophe (sù) xÕp däc mµng tÕ bµo giËuapothecium thÓ qu¶ më, thÓ qu¶ d¹ng ®Üa 23

apparent competition c¹nh tranh biÓu kiÕnappeasement behaviour tËp tÝnh phôc tïng, tËp tÝnh quy phôcappendage phÇn phôappendicular skeleton bé x−¬ng phôappendix ruét thõa, phÇn phôappendix vermiformis ruét thõaappetitive behaviour tËp tÝnh thÌm ¨napplied psychology tËp lý häc øng dôngapposition (sù) h×nh thµnh çc líp vá, ph¸t triÓn chångappressed (bÞ) Ðp s¸t, Ðp nÐn, ¸p Ðpappressorium ®Üa b¸m, gi¸c b¸mapterism (tr¹ng th¸i) kh«ng çnhapprovable letter th− chÊp nhËn (cña FDA ®èi víi d−îc phÈm míi)aptamersapterous kh«ng çnhApterygota ph©n líp kh«ng çnhAptitude n¨ng khiÕuapyrexia (sù) kh«ng sèt, (tr¹ng th¸i) kh«ng sètaquaporins aquaporin (protein t¹o kªnh vËn chuyÓn trong tÕ bµo)aquatic thùc vËt thuû sinhaquatic communities quÇn x∙ sinh vËt ë n−ícaquatic fungi nÊm ë n−ícaqueduct cèngaqueductus cèng Sylviiaqueductus vestibuli cèng tiÒn ®×nhaqueous humour thuû dÞchaqueous solution dung dÞch n−ícaqueous tissue m« thuû dÞchaquiculture nu«i trång thuû s¶naquiduct of Sylvius èng SylviusArabidopsis thaliana Arabidopsis thalianaarachidonic acid axit arachidonicArachnida líp NhÖnarachnidium c¬ quan nh¶ t¬arachnoid 1. cã d¹ng mµng nhÖn 2. (cã) d¹ng nhÖn 3. mµng nhÖnAraneae bé NhÖnaraneous (cã) d¹ng nhÖnarboretum v−ên c©y gçarbuscule 1.c©y bôi 2. rÔ mót ph©n nh¸nharch vßm ®aiArchaea Archaeaarchaeostomatous (cã) nguyªn khÈu 24

Archea giíi vi khuÈn cæarchecentra trung khu vßng cungarchecentrous (thuéc) trung khu vßng cungarchegonial chamber khoang tói chøa no∙narchegonial receptacle cuèng tói chøa no∙nArchegoniatae nhãm thùc vËt tói chøa no∙narchegoniophore cuèng tói chøa no∙narchegonium tói chøa no∙narchencephalon n∙o cæ, n∙o nguyªn thuûarchenteron ruét nguyªn thuûarchetype mÉu gèc, mÉu nguyªn thuûarchetype nguyªn bµo töArchiannelida líp Giun ®ètarchiblastic ph©n c¾t ®Òu hoµn toµnarchiblastula ph«i nang ®Òu hoµn toµnarchicoel khoang nguyªn thuûarchinephric (thuéc) thËn nguyªn thuû, nguyªn thËnarchipallium vá n∙o nguyªn thuû, vá n∙o cæarchitype kiÓu nguyªn thuû, kiÓu gècarchlnephrldlum nguyªn ®¬n thËn, tÕ bµo bµi tiÕtarchlnephros nguyªn thËn, thËn nguyªn thuûArchosauria ph©n líp Th»n l»n cæarclcentrous (cã) cét sèng congarctic circle tundra vßng cùcarcuate (cã) d¹ng cungarea monitoring gi¸m kiÓm vïngarea opaca vïng mêarea pellucida vïng s¸ngarea relationships quan hÖ vïng ph©n bèarea vasculosa vïng m¹chArecaceae Hä CauArecidae ph©n líp Cau, tæng bé Cauarenaceous 1. mäc trªn çt 2. sèng trong çtarenicolous sèng trong çtareola quÇngareolae (çc) quÇngareolar (thuéc) quÇng, rç hoa, (cã) ®èmareolar tissue m« liªn kÕt th−aarchnoid mater chÊt mµng nh©n archnoid mater chÊt mµng nh©narchnoid villiarchnoid villi t¬ nhÖn 25

areolate (thuéc) quÇng, rç hoa, (cã) ®èmareole khoanh, kho¶nhargeritate (cã) vÎ b¹c, (cã) ¸nh b¹cargillicolous −a ®Êt pha sÐt, s«ng ë ®Êt pha sÐtarginine argininarid zone vïng kh« h¹narginine (arg) argininaril ¸o h¹tarista l«ng cøng, r©u, gaiAristotle’s lantern ®Ìn nghiÒn, ®Ìn Aristorlearm tay, c¸nh tay, chi tr−ícarmed (cã) b¶o vÖarmywormaroaarousal (sù) h−ng phÊnarray m¶ngarrectores pilorum c¬ dùng l«ngarrest muscle c¬ b¾tarrhenotoky trinh sinh ra con ®ùcarrhythmia (chøng) lo¹n nhÞpARS element yÕu tè ARS (®o¹n ADN hç trî sao chÐp tù ®éng)artefact gi¶ t−îngarterial (thuéc) ®éng m¹charterial baroreceptor reflexes ph¶n x¹ ¸p lùc ®éng m¹charterial chemoreceptor ho¸ thô quan ®éng m¹charterial circulation hÖ tuÇn hoµn déng m¹charterial system hÖ ®éng m¹charteriole ®éng m¹ch nháarteriosclerosis (hiÖn t−îng) x¬ cøng ®éng m¹charteriovenous anastomoses nh¸nh nèi ®éng tÜnh m¹chartery ®éng m¹charthritic (thuéc) khíp, gÇn khíparthritis khíparthrodlal membranes mµng khípArthrophyta ngµnh thùc vËt ph©n ®ètArthropoda ngµnh ch©n khíparthrospore bµo tö ph©n ®èt, bµo tö cã ®ètArthus reaction ph¶n øng Arthusarticular bone khíp x−¬ngarticular(e) 1. (thuéc) khíp 2. khíp nháarticularia (c¸c) khíp nháarticulated ph©n khíp, ph©n ®èt 26

articulation khípartifact gi¶ t−îngartificial classification ph©n lo¹i nh©n t¹oartificial community quÇn x∙ nh©n t¹oartificial selection chän läc nh©n t¹oartiodactyl (cã) ngãn ch½nArtiodactyla bé Ngãn ch½narundinaceous (cã) d¹ng sËyas penis x−¬ng d−¬ng vËtascertainment (sù) t×m chänAschelminthes ngµnh Giun trßnasci (c¸c) tói, (c¸c) nangAscidiacea líp H¶i tiªuascidium l¸ b¾t s©u bä, l¸ n¾p Êmascites cæ tr−íngascocarp thÓ qu¶ tóiascolichen ®Þa y d¹ng tói, ®Þa y d¹ng nangascoma thÓ qu¶ tóiAscomycetes líp NÊm tóiascomycetes nÊm tóiAscomycotina ph©n ngµnh NÊm tóiascon bät biÓn tói, asconascorbic acid axit ascorbicascorbic acid axit ascorbicascospore bµo tö tói, bµo tö nangascus tói, nangasepalous kh«ng cã l¸ ®µi, thiÕu l¸ ®µiaseptate kh«ng v¸ch, kh«ng mµngasexual v« tÝnhasian corn borer bä rÇy ng« ch©u ¸asparagine (asp) asparaginaspartic acid axit asparticAspergillus flavus Aspergillus flavusassay phÐp thö, xÐt nghiªmassembly rule luËt quÇn tôassimilation (sù) ®ång ho¸assimilation efficiency hiÖu suÊt hÊp thôassimilatory quotient hÖ sè ®ång ho¸association 1. quÇn hîp 2. (sù) liªn kÕtassociation cortex vá liªn kÕt, vá liªn hîpassociation mapping x©y dùng b¶n ®å liªn kÕt 27

association of biotechnology companies (ABC) hiÖp héi c¸c c«ng ty c«ng nghÖsinh häcassociative learning tËp quen nhê liªn hÖ, tËp quen nhê liªn t−ëngassortative mating giao phèi chän lo¹i, giao phèi chän lùa theo lo¹iastaxanthin astaxanthinastelic kh«ng trôc, kh«ng trung trôaster thÓ saoAsteraceae hä CócAsteridae ph©n líp CócAsteroidea líp Sao biÓnasthma henastomatous kh«ng lç khÝ, kh«ng miÖngastragalus x−¬ng senastral fibers sîi d¹ng saoastrocyte tÕ bµo thÇn kinh ®ªmastrosciereide tÕ bµo ®¸ d¹ng saoasymmetric kh«ng ®èi xøngasparagine asparaginaspartlc acid axit asparticaspect 1. quang c¶nh 2. s¾c th¸iaspergillosis (bÖnh) nÊm qu¹tAspergillus nÊm qu¹t, nÊm cóc, nÊm aspergillusaspermia (sù) kh«ng t¹o tinh trïng, kh«ng cã tinh trïngasphyxia (chøng) ng¹taspiration sù hÝtasplanchnic kh«ng èng tiªu ho¸auxotroph sinh vËt khuyÕt d−ìng, sinh vËt dinh d−ìng tù ®éngavailable (cã) gi¸ trÞ, dïng ®−îcavascular kh«ng m¹chasymmetric carbon carbon kh«ng ®èi xøngasymmetric cell division sù ph©n c¾t tÕ bµo kh«ng ®èi xøngasymmetric competition c¹nh tranh kh«ng ®èi xøngasymmetry (tÝnh) kh«ng ®èi xøng, d¹ng kh«ng ®èi xøngasynapsis (sù) kh«ng tiÕp hîpasynchronous flight chiÕu s¸ng kh«ng ®ång nhÊtatactostele trô to¶, trung trô ph©n t¸natavism (hiÖn t−îng) l¹i gièng, (hiÖn t−îng) ph¶n tæataxia (sù) mÊt ®iÒu hoµ, mÊt ®iÒu vËnataxia telangiectasia mÊt ®iÒu hoµ gi∙n m¹chataxy (sù) mÊt ®iÒu hoµ, mÊt ®iÒu vËnATCC viÕt t¾t cña American Type Culture Collectionatelectasis sù sai trËt tù 28

atherosclerosis bÖnh s¬ v÷a ®éng m¹chathetosis chøng móa vênAT-III yÕu tè AT-III (g©y vãn côc m¸u)atlas ®èt ®éiatmometer bèc h¬i kÕAtNHX1 gene gen AtNHX1atokous kh«ng sinh s¶n, v« sinhatomic force microscopy kÝnh hiÓn vi (dïng) lùc nguyªn töatomic mass nguyªn tö khèiatomic number sè hiÖu nguyªn töatomic weight träng l−îng nguyªn töATP viÕt t¾t cña AdenosinTriPhosphateATP synthase synthaza ATP, enzym tæng hîp ATPATPase enzym ATPazaATPase ATPazaatresia (sù) tho¸i ho¸atresic tho¸i ho¸atrial natriuretic factor nh©n tè lîi tiÓu t©m nhÜ (t¸c nh©n ®iÒu chØnh huyÕt ¸p)atrial peptides peptid t©m nhÜatrial pressue ¸p lùc t©m nhÜatrial receptor thô quan t©m nhÜatrioleventricular valve van nhÜ-thÊtatriopore lç th«ngatrium lç, cöaatrium of heart lç tim, cöa timatrophy (sù) teo, tiªu biÕnatropous ®Ýnh th¼ng, g¾n th¼ngatropus no∙n th¼ngattachment theory thuyÕt g¾n kÕt, thuyÕt rµng buécattack rate chØ sè x©m chiÕmattention (sù) quan t©m, chó ýattenuated vaccine vacxin gi¶m ®éc lùcattenuation (sù) suy gi¶mattitude th¸i ®éattitude scale thang th¸i ®éattribution theories (c¸c) thuyÕt quy kÕtauditory (thuéc) nghe, thÝnh gi¸cauditory cortex vá thÝnh gi¸cauditory nerve d©y thÇn kinh thÝnh gi¸c, d©y VIIIauditory ossicles x−¬ng nhá thÝnh gi¸caural (thuéc) nghe, thÝnh gi¸cauricle 1. t©m nhÜ 2. tai ngoµi 3. thuú tai ngoµi 4. thuú tai 29

auricular l«ng phñ gècatrioventricular h¹ch nhÜ thÊtatrioventricular ring vßng nhÜ thÊtattenuated (pathogens) (bÞ) suy gi¶m (mÇm bÖnh)attenuation (of RNA) suy gi¶m (ARN)aureofacin aureofacinauriculoventricular (thuéc) nhÜ – thÊtAustralasian region vïng Ch©u ócAutecology sinh th¸i häc ®¬n loµiauthoritarian personality nh©n c¸ch ®éc ®o¸nautism (chøng) tù kØautoallogamy (sù) tù dÞ giaoauto-antibody tù kh¸ng thÓautocatalysis (sù) tù xóc t¸cautochthonous néi t¹i, b¶n ®Þa, ®Þa ph−¬ngautochthonous material vËt liÖu bªn trongautocidal control khèng chÕ b»ng tù diÖtauricularia Êu trïng d¹ng taiautodiploid thÓ tù l−ìng béiautoecious mét chñ, ®¬n chñauto-erotism (sù) tù khiªu d©m, tù khiªu dôcautogamy (sù) tù giao, tù thu phÊn, tù thô tinhautogenic tù sinhautogenic succession diÔn thÕ tù sinhautogenous model m« h×nh tù sinhautocoprophagy (sù) tù ¨n ph©nautogenous control ®iÒu khiÓn tù sinh, kiÓm so¸t tù sinhautograft (sù) tù ghÐpautoimmune disease bÖnh tù miÔn dÞchautoimmune disease bÖnh tù miÔnautoimmune thyroiditis tù miÔn thyroidauto-immunity (sù) tù miÔn dÞchautoinducer thÓ tù ph¸t sinhautologous tù rôngautolysis (sù) tù tiªu, tù ph©n gi¶iautolytic tù tiªu, tô ph©n gi¶iautomatism (tÝnh) tù ®éngautonomic ®éc lËp, tù chñ, tù ®iÒu chØnh, tù ph¸tautonomic movement vËn ®énh tù ph¸tautonomic nervous system hÖ thÇn kinh dinh d−ìng, hÖ thËn kinh tù trÞautonomous ®éc lËp, tù chñ, tù ®iÒu chØnh, tù ph¸tautonomous replicating segment ®o¹n tù sao chÐp 30

autonomous replicating sequence tr×nh tù tù sao chÐpautoplasma ®ång nguyªn sinh c¸ thÓautoplastic transplantation ghÐp tù th©nautopodium bµn tay, bµn ch©nautopolyploid thÓ ®a béi cïng loµi, thÓ ®a béi cïng tÝnhautoradiogram s¬ ®å phãng x¹ tù ghiautoradiography (phÐp) phãng x¹ tù ghiautoregulation sù tù ®iÒu chØnhautosome nhiÔm s¾c thÓ th−êngautospasy (sù) tù rông, tù c¾tautospore bµo tö gècautostylic (thuéc) khíp kiÓu trùc tiÕpautotetraploid khíp kiÓu trùc tiÕpautostyly thÓ tù tø béiautotomy (sù) tù rôngautotranspiantation (sù) ghÐp vïng lo¹iautotroph sinh vËt tù d−ìngautotrophic tù d−ìngautotrophic bacteria vi khuÈn tù d−ìngautotrophic nutrion dinh d−ìng tù d−ìngautoxenous mét chñ, ®¬n chñautumn wood gç mïa thuauxanometer t¨ng tr−ëng kÕauxillary bud chåi n¸chauxocyte thÕ bµo sinh dôc d¹ng t¨ng tr−ëngauxotonic c−¬ng c¬, tr−¬ng c¬auxin auxin (hocm«n sinh tr−ëng thùc vËt)auxotroph khuyÕt d−ìngauxotrophic mutation ®ét biÕn khuyÕt d−ìngaverage trung b×nh, sè trung b×nhaversion therapy liÖu ph¸p ng−îcaversive therapy liÖu ph¸p ng−îcaversive stimulus kÝch thÝch ng−îcAves líp Chimavian leucosis (bÖnh) b¹ch cÇu chim, (bÖnh) b¹ch cÇu lympho bµoavidin avidinavidity ®é b¸m, ®é phµmavitaminosis (chøng) thiÕu vitaminAvogadro constant h¾ng sè AvogadroAvogadro law ®Þnh luËt avogadroawn l«ng cøng, r©u 31

axenic culture (sù) nu«i cÊy thuÇnaxial däc trôc, (thuéc) trôcaxial filament sîi trôcaxial mesoderm trôc ph«i gi÷aaxial skeleton bé x−¬ng trôcaxiate pattern mÉu theo trôcaxil n¸ch l¸, kÏ l¸axile ®Ýnh trô, g¾n trôaxilemma bao trôaxile placentation kiÓu ®Ýnh no∙naxillary (thuéc) n¸ch l¸, kÏ l¸axilary air sac tói khÝ phôaxis 1. trôc, trô 2. th©n chÝnh 3. th©n èng 4. ®èt trôcaxon axon, sîi trôc thÇn kinhaxonal transport vËn chuyÓn sîi trôcaxoneme t¬ trôc, sîi trôc cña tiªm maoaxopodium roi trôc, ch©n gi¶ sîi trôcazadirachtin azadirachtin (vËt dÉn thuèc)azonal soil ®Êt phi ®Þa ®íiAzotobacter vi khuÈn cè ®Þnh ®¹mazurophil-derived bactericidal factor (ADBF) nh©n tè diÖt khuÈn b¾tnguån tõ azurophilazygomatous kh«ng cung m¸azygos thÎ lÎazygous kh«ng thµnh cÆp, kh«ng thµnh ®«iazygospore bµo tö ®¬n tÝnh, bµo tö kh«ng tiÕp hîp 32

BB cell tÕ bµo BB lymphocytes tÕ bµo lympho BB.t. viÕt t¾t cña Bacillus thuringiensisB.t. israelensis B.t. israelensisB.t. kumamotoensis B.t. KumamotoensisB.t. kurstaki B.t. kurstaki (mét chñng Bacillus thuringiensis)B.t. tenebrionis B.t. tenebrionisB.t. tolworthi B.t. tolworthiB.t.k. viÕt t¾t cña B.t. kurstaki (mét chñng Bacillus thuringiensis)Babesia (kÝ sinh trïng) BabesiaBabinski’ s sign triÖu chøng BabinskiBAC viÕt t¾t cña Bacterial Artificial Chromosomesbaccate mäng, gièng qu¶ mängBacillaceae hä BacillaceaeBacillariophyceae líp T¶o silicBacille Calmette vi khuÈn Calmette-Guerinbacilli (c¸c) trùc khuÈnBacilluria trùc khuÈn niÖuBacillus Bacillus, trùc khuÈnBacillus licheniformis Bacillus licheniformisBacillus subtilis (b. subtilis) Bacillus subtilis (B. subtilis)Bacillus thuringiensis (b.t.) Bacillus thuringiensis (B.t.)back mutation ®ét biÕn nghÞchbackgound radiation bøc x¹ nÒnB lymphocyte tÕ bµo lympho BB-memory cell tÕ bµo nhí Bback mutation ®ét biÕn ng−îcbacteria vi khuÈnbacterial fermentation lªn men do vi khuÈnbacterial artificial chromosomes (BAC) nhiÔm s¾c thÓ nh©n t¹o ë vikhuÈnbacterial expressed sequence tags thÎ tr×nh tù biÓu hiÖn ë vi khuÈnbacterial growth sù t¨ng tr−ëng cña vi khuÈnbacterial two-hybrid system hÖ thèng lai kÐp ë vi khuÈnbacterial virus xem bacteriophage, phagebactericidal (thuéc) chÊt diÖt khuÈnbactericide chÊt diÖt khuÈnbacteriocin bacteriocinbacteriochlorophyll diÖp lôc tè vi khuÈn 33

bacteriology vi khuÈn häcbacteriophage thÓ thùc khuÈn, phag¬bacteriostat chÊt k×m h∙m vi khuÈnbacteriostatic k×m h∙m vi khuÈnbacteroid d¹ng vi khuÈnbacteriotropin ®èc tè vi khuÈnbacterium vi khuÈnBacteroidaceae hä BacteroidaceaeBaculovirus BaculovirutBaculovirus expression vector vect¬ biÓu hiÖn BaculovirusBaculovirus expression vector system hÖ thèng vect¬ biÓu hiÖnbagassosis (bÖnh) bôi b∙ mÝabakanae bÖnh lóa vonbal 31 nuclease Nucleaza Bal 31balance (sù) c©n b»ngbalanced polymorphism (hiÖn t−îng) ®a h×nh c©n b»ngbalancers çnh chuú, çnh t¹balancer chromosomes nhiÔm s¾c thÓ c©n t©mbalance theories (çc) thuyÕt c©n b»ngBalbiani rings (çc) vßng Balbianibaleen plate tÊm l−îc hµmballistospore b¶o tö v« tÝnhBanbinski sign triÖu chøng Banbinskibands b¨ng, d¶ibanding techniques kü thuËt hiÖn b¨ngBangs bacillus trùc khuÈn Bangbaragnosis (sù) mÊt nhËn thøc träng l−îngbarb t¬ cøng, sîi mãcbarbate (cã) r©u, (cã) tóm l«ng cøng, (cã) sîi mãc, (cã) gaibarbel r©ubarbule sîi mãc nháBAR gene gen BARbare sensory nerve endings ®Çu d©y thÇn kinh c¶m gi¸cbark vábarley lóa m¹chbarnase barnaza (enzym ph©n huû ADN ë Bacillus amyloliquefaciens)baroreceptor ¸p thô quanbaroreceptor reflex ph¶n x¹ ¸p thô quan, ph¶n x¹ c¬ quan c¶m nhËn ¸plùcbarophil sinh vËt −a khÝ ¸p caoBarr body thÓ BarrBartholin’s duck èng Bartholin 34

Bartholin’s glands tuyÕn Bartholin, tuyÕn ©m hébasal area vïng ®¸ybasal body thÓ gècBasal cell tÕ bµo ®¸y, tÕ bµo gècbasal corpuscle h¹t gècbasal ganglia h¹ch ®¸y n∙obasal granule thÓ gèc, h¹t gècbasal lamina mµng ®¸ybasal metabolic rate tû sè chuyÓn ho¸ c¬ b¶n, suÊt chuyÓn ho¸ c¬ b¶nbasal placentation kiÓu ®Ýnh no∙n gècbasal plates (çc) l¸ nÒn, (çc) phiÕn sôn nÒnBase ®Õ, ®¸y, gèc, nÒnbasement membrane mµng ®¸ybase baz¬, xem nitrogenous basebase (general) baz¬ (nãi chung)base (nucleotide) baz¬ (ë nucleotid)base excision sequence scanning (bess) quÐt tr×nh tù theo çch c¾t baz¬base pair (bp) cÆp baz¬ (nit¬)base sequence ®o¹n tr×nh tù çc baz¬base substitution thay thÕ baz¬Basic chromosome number sè nhiÔm s¾c thÓ gècBasic chromosome set bé nhiÔm s¾c thÓ gèc, sè nhiÔm s¾c thÓ c¬ b¶nbasic fibroblast growth factor (BFGF) nh©n tè sinh tr−ëng nguyªn bµosîi c¬ b¶nbasic reproductive rate chØ sè sinh s¶n c¬ sëbasiconic (cã) mÊu d¹ng nãnbasidiocarp qu¶ ®¶mbasicity ®é trung hoµ kiÒmbasic number sè c¬ b¶nbasidioma qu¶ ®¶mBasidiomycetes ph©n ngµnh NÊm ®¶m, líp NÊm ®¶mBasidiomycotina ph©n ngµnh NÊm ®¶m, líp NÊm ®¶mbasidiospore bµo tö ®¶mbasidium ®¶mbasifixed ®Ýnh gècbasifugal tr¸nh gècbasilar (thuéc) gèc, ®¸ybasilar membrane mµng ®¸ybasipetal h−íng gècbasiphil −a kiÒmbasis cranli ®¸y sä 35

basket cell tÕ bµo giábasophil b¹ch cÇu −a kiÒm, −a kiÒmbasophilia (chøng) t¨ng tÕ bµo m¸u −a baz¬basophil leucocyte b¹ch cÇu −a kiÒmbasophilic −a kiÒmbasophils sinh vËt −a kiÒmbast libebatch culture nu«i cÊy theo l«Batesian mimicry (tÝnh) nguþ trang Batesiabathophilous −a ®é s©ubathyal (thuéc) vïng biÓn s©ubathybic (thuéc) biÓn s©ubathylimnetic (thuéc) ®¸y håbathymetric (thuéc) ®o ®é s©ubathysmal biÓn th¼mBatrachia líp L−ìng c−batrachian (thuéc) Õch nh¸iB cell tÕ bµo BB-chromosomes nhiÔm s¾c thÓ BBB T.I. BB T.I. (chÊt øc chÕ tripsin, viÕt t¾t cña Bowman-Birk trypsininhibitor)BBB viÕt t¾t cña Blood-Brain BarrierBBA viÕt t¾t cña Bio-Barcode Amplificationbce4 promot¬ bce-4 (kiÓm so¸t gen h¹t cã dÇu ë thùc vËt)bcrabl gene Gen BcrAblbcr-abl genetic marker ChØ thÞ di truyÒn bcr-ablBdelloidea bé §Øabeak mábearded (cã) l«ng cøng, (cã) r©ubeetle bä c¸nh cøngBeggiatoales (vi khuÈn) Beggiatoalesbebavioral ecology sinh th¸i häc tËp tÝnhBehavioral ecology sinh th¸i häc tËp tÝnhbehaviour tËp tÝnh, thãi quen, lèi sèngbehaviour modification söa ®æi tËp tÝnhbehaviour therapy liÖu ph¸p tËp tÝnhbelemnoid (cã) d¹ng lao, (cã) d¹ng tªnBellini’s ducts (c¸c) èng Bellinibelt transect ®−êng c¾t vïngBence-Jones protein protein Bence-Jonesbehavioural change thay ®æi tËp tÝnhbehavioural defences tËp tÝnh b¶o vÖ 36

behavioural ecology tËp tÝnh sinh th¸ibehaviourism (thuyÕt) tËp tÝnhbenign tumor u lµnhbenthic (thuéc) sinh vËt ®¸ybenthic animal ®éng vËt sèng ®¸ybenthic community quÇn x∙ sinh vËt ®¸ybenthic invertebrates ®éng vËt kh«ng x−¬ng sèng ë ®¸yB-DNA ADN Bbenthic zone tÇng ®¸ybenthon sinh vËt ®¸ybenthos sinh vËt ®¸ybenzodiazepines benzo®iazepinBergmann’s law ®Þnh luËt Bergmannberi-beri (bÖnh) tª phïberry 1. qu¶ mäng 2. trøng gi¸p x¸cBESS viÕt t¾t cña Base Excision Sequence ScanningBESS method ph−¬ng ph¸p BESSBESS t-scan method ph−¬ng ph¸p quÐt T BESSbest linear unbiased prediction (blup) dù ®o¸n kh¸ch quan tuyÕn tÝnh tètnhÊtbeta carotene carotene betabeta cells tÕ bµo betabeta conformation cÊu h×nh betabeta diversity (®é) ®a d¹ng betabeta-conglycinin β-conglycininbeta-d-glucuronidase β-D-Glucuronidazabeta-glucan β-glucanbeta-glucuronidase β-glucuronidazabeta interferon interferon betabeta-lactam antibiotics chÊt kh¸ng sinh β-lactambeta-microglobulin microglobulin betabeta oxidation oxy ho¸ betabeta sitostanol sitostanol betabetacyanins betaxyaninbetalains betalainbeta-pleated sheet phiÕn gÊp, nÕp gÊp betabeta-rhythm nhÞp betabetaxanthins betaxanthinbhang (chÊt) b¬hanbicarpellary hai l¸ no∙nbiceps c¬ hai ®Çubicipital (thuéc) c¬ hai ®Çu 37

beta-secretase β-secretazaBEVS viÕt t¾t cña Baculovirus Expression Vector SystemBFGF viÕt t¾t cña Basic Fibroblast Growth FactorBGYF viÕt t¾t cña Bright Greennish-Yellow Fluorescencebicipital groove r∙nh c¬ hai ®Çubicollateral bundle bã chång kÐpbicuspid (cã) hai mÊu nhänbicuspid valve van hai l¸bicuspidate (cã) hai mÊu nhänbicuspid valve van hai mÊu, van hai l¸biennial c©y hai n¨mbifacial leaf l¸ hai mÆtbifid xÎ ®«i, chÎ ®«iBifidobacteria Bifidobacteria (vi khuÈn)Bifidus Bifidusbifurcate chÎ nh¸nh, ph©n nh¸nhbifurcation (sù) chÎ nh¸nh, ph©n nh¸nhbigeneric hybrid thÎ lai hai gièngbilabiate hai m«i, m«i kÐpbilateral hai phÝa, hai bªnbilateral cleavage ph©n c¾t ®èi xøng hai bªn, ph©n c¾t hai phÝabilateral symmetry ®èi xøng hai bªnbile mËtbile acids axit bilicbiletaria ®éng vËt ®èi xøng hai bªnbile duct èng mËtbile salts muèi mËtbiliary secretion sù tiÕt mËtbilirubin bilirubinbiliverdin biliverdinbilocular hai phßng, hai ng¨n, hai «bimanous hai taybimastic hai vóbinary fission ph©n c¾t thµnh haibinaural hai taibinomial nomenclature hÖ danh ph¸p tªn kÐpbinomial distribution ph©n bè nhÞ thøcbinominal nomenclature hÖ danh ph¸p tªn kÐpbinovular twins trÎ sinh ®«i hai trøng, trÎ sinh ®«i hai hîp töbinucleate phase pha hai nh©n, pha song nhÞ béibio-assay thö nghiÖm sinh häc 38

Bio-Barcode Amplification khuÕch ®¹i Bio-Barcode, khuÕch ®¹i theo m∙Bar sinh häcbiochemistry ho¸ sinh häcbloclimatology sinh khÝ hËu häc, khÝ hËu häc sinh häcblocoenosis quÇn x∙ sinh vËtBLUP viÕt t¾t cña Best Linear Unbiased Predictionbiodegradation (sù) ph©n huû sinh häcbiodiversity ®a d¹ng sinh häcbio-electricity ®iÖn sinh häcbioelectronics ngµnh ®iÖn tö sinh häcbioengineering kü thuËt sinh häcbio-engineering kü thuËt sinh häcbiofeedback t¸c ®éng ng−îc sinh häcbiogas khÝ sinh häcbiogenetic law nguyªn t¾c ph¸t sinh sinh häc, luËt sinh sinh häcbiogeographic regions (c¸c) vïng ®Þa lý sinh vËtbiofilm mµng sinh häcbiofilm phim sinh häcbiogenesis ph¸t sinh sinh häcbiogenic do sinh vËt, tõ sinh vËtbiogeochemical cycles chu tr×nh sinh ®Þa ho¸biogeochemistry M«n Ho¸ ®Þa sinh häcbilliary canaliculi r∙nh èng mËtBIO viÕt t¾t cña Biotechnology Industry Organizationbioassay phÐp thö sinh häc, xÐt nghiÖm sinh häcbio-bar codes M∙ Bar sinh häcbiochemical oxidation oxy ho¸ sinh häcbiochemistry m«n Ho¸ sinh häcbiochips chip sinh häcbiocide diÖt sinh häcbiodegradable ph©n huû sinh häcbiodegradable pollutant yÐu tè « nhiÔm chÞu ph©n huû sinh häcbiodesulfurization khö l−u huúnh (b»ng) sinh häcbiogeography ngµnh ®Þa lý sinh häcbionanotechnology c«ng nghÖ nano sinh häcbiohazards controversy tranh luËn vÒ mèi nguy hiÓm sinh häcbioinformatics m«n Tin sinh häcbioinorganic (thuéc) v« c¬ sinh häcbioleaching läc th« sinh häcbiolistic apparatus m¸y b¾n genbiolistics gene gun sóng b¾n genbiologic response modifier therapy phÐp trÞ liÖu söa ®æi sinh häc 39

biological activity ho¹t tÝnh sinh häcbiological clock ®ång hå sinh häcbiological constraint Ðp buéc sinh häcbiological containment kiÒm chÕ sinh häcbiological control phßng trõ sinh häcbiological form d¹ng sinh häcbiological half-life chu kú ban huû sinh häcbiological magnification khuyÕch ®¹i sinh häcbiological oxygen demand (BOD) nhu cÇu oxy sinh häcbiological race nßi sinh häcbiological rhythm nhÞp ®iÖu sinh häcbiological shield mµn ch¾n sinh häcbiological species loµi sinh häcbiological vectors vect¬ sinh häcbiological warfare chiÕn tranh sinh häcbiology m«n Sinh häcbioluminescence ph¸t huúnh quang sinh häcbiomarkers chØ thÞ sinh häcbiomass sinh khèibiomems chip c¬ ®iÖn sinh häcbiomimetic materials vËt liÖu pháng sinh häcbiomolecular electronics m«n §iÖn tö ph©n tö sinh häcbiomass sinh khèibiome bi«m, ®¹i quÇn x∙ sinh vËtbiometeorology sinh khÝ t−îng häcbiometrical genetics di truyÒn häc thèng kªbiometry thèng kª sinh häcbiomotors ®éng c¬ sinh häcbionics pháng sinh häcbiophysics lý sinh häcbiopolymer polyme sinh häcbiopsy (sù ) sinh thiÕtbioreceptors thô quan sinh häcbiorecovery phôc håi sinh häcbioremediation söa ch÷a sinh häcbiosafety an toµn sinh häcbiosafety protocol nghÞ ®Þnh th− an toµn sinh häcbioseeds h¹t sinh häcbiosensors (chemical) ®Çu nh¹y sinh häcbiosilk t¬ sinh häcbiosorbents chÊt hót b¸m sinh häcbiosphere sinh quyÓn 40

biosynthesis (sù) sinh tæng hîp, tæng hîp sinh häcbiosystematics hÖ thèng häc sinh häcbiota khu hÖ sinh vËtbiotechnology c«ng nghÖ sinh häcbiotechnology industry organization (BIO) tæ chøc c«ng nghiÖp c«ngnghÖ sinh häcbiotic h÷u sinh, sèng, (cã) søc sèng, (thuéc) sù sèngbiotic barrier hµng rµo h÷u sinhbiotic climax cao ®Ønh h÷u sinhbiotic factor yÕu tè h÷u sinhbiotic potential tiÒm n¨ng sinh häc, tiÒm lùc sèngbiotic stresses ¸p lùc h÷u sinhbiotin biotinbiotransformation chuyÓn ho¸ sinh häcbiotinylation (sù) biotin ho¸biotope sinh c¶nhbiotroph vËt dinh d−ìng h÷u sinhbiotrophic parasites vËt ký sinh dinh d−ìng h÷u c¬biotype kiÓu sinh häc, biotypbiparous sinh ®«ibipedal ®i hai ch©nbipinnate hai lÇn l¸ chÐt l«ng chim, xÎ l¸ chÐt l«ng chim kÐpbipolar l−ìng cùc, hai cùcbipolar cell tÕ bµo l−ìng cùcbipolar disorder rèi lo¹n l−ìng cùcbipolar germination n¶y mÇm hai ®Çubiradial symmetry ®èi xøng to¶ tia hai bªnbiramous hai nh¸nhbiramous appendages chi hai nh¸nh, phÇn phô hai nh¸nhbirth (sù) sinh s¶n, ®Îbirth mark nèt ruåi, vÕt chµmbirth rate chØ sè sinh s¶n, chØ sè ®Î, tØ lÖ sinh s¶nbiseriate hai d∙y, hai hµng, hai xo¸y, hai vßngbiserrate (cã) r¨ng c−a kÐpbisexual l−ìng tÝnhbisexuality (tÝnh) l−ìng tÝnhbisporangiate (cã) tói bµo tö l−ìng tÝnhbivalent thÓ l−ìng trÞbivalve hai m¶nh váBivalvia líp Hai m¶nh vábivoltine mét n¨m hai løa, hai vôbla gene gen bla 41

black-layered (corn) bäc líp mµu ®en (ng«)black-lined (corn) nh¨n ®en (ng«)bladder tói, bäng, baobladderworm nang s¸nblade phiÕn, cuèng dÑtblanket bog thùc vËt phñ ®Çm lÇyblast cell tÕ bµo tµn lôiblast transformation chuyÓn ho¸ chËm dÇn, chuyÓn ho¸ tµn lôiblastema mÇmblastochyle dÞch khoang ph«iblastocoel khoang ph«iblastocyst tói ph«i, tói mÇmblastocyst of mammals tói ph«i cña ®éng vËt cã vóBOD viÕt t¾t cña Biological Oxygen Demandbody axes trôc c¬ thÓbody cavity khoang c¬ thÓbody cell tÕ bµo sinh d−ìng, tÕ bµo th©nbody-section radiography (phÐp) chôp phãng x¹ c¾t lípBody serface pressure ¸p lùc bÒ mÆt c¬ thÓbody wall v¸ch th©nbog thùc b× ®Çm lÇy than bïnbole th©nboll vábolting (sù) kÕt tr¸i símbone x−¬ngbone cell tÕ bµo x−¬ngbone development sù ph¸t triÓn x−¬ngbone marrow tuû x−¬ngbone tolerance dose liÒu l−ìng cho phÐp ë x−¬ngbony labyrinth ®−êng rèi x−¬ngbook gill mang l¸ s¸chbook lung phæi l¸ s¸chbooster response ®¸p øng t¨ng c−êng, ®¸p øng nh¾c l¹ibooted (cã) phñ sõng, kÕt bao sõngbordered pit lç viÒnboreal (thuéc) b¾c b¸n cÇuboreal forest rõng «n ®íi b¾c b¸n cÇu, søc s¶n xuÊt s¬ cÊp vµ sinh khèibosset sÑo sõngbotany thùc vËt häcBovine Spongiform Encephalopathy bÖnh tho¸i ho¸ thÇn kinh ë bßblastoderm ph«i b×, ®Üa ph«i, ®Üa mÇmblastodermic vesicle tói l¸ ph«i, tói ph«i b× 42

blastodisc ®Üa ph«iblastomere tÕ bµo ph«i, ph«i bµoblastopore lç ph«i, miÖng ph«i, ph«i khÈublastosphere ph«i tóiblastospore bµo tö chåiblastospore lip gê miÖng ph«iblastula ph«i nangblastulation (sù) h×nh thµnh ph«i nangbleb môn n−ícbleeding (sù) rØ nhùablepharism (sù) co mÝ m¾tblepharoplast h¹t gèc l«ng roiblight (bÖnh) lôiblind spot ®iÓm mïblister môn phång n−íc, môn répblocking antibody kh¸ng thÓ bao v©y, kh¸ng thÓ phong bÕblood m¸ublood capillary mao m¹ch m¸ublood cells tÕ bµo m¸ublood clotting m¸u vãn côcblood count sè ®Õm huyÕt cÇublood derivatives manufacturing association hiÖp héi s¶n xuÊt çc dÉn xuÊt cña m¸ublood flukes (çc) s¸n l¸ m¸ublood islands (çc) ®¶o huyÕtblood plasma huyÕt t−¬ngblood platelet tiÓu cÇublood pressure huyÕt ¸pblood serum huyÕt thanhblood substitutes chÊt thay m¸ublood sugar ®−êng m¸ublood vessels m¹ch m¸ubloom 1. phÊn 2. (sù) në hoa n−ícBloom’s syndrome héi chøng Bloomblot (phÐp) thÊm t¸ch, (kü thuËt) thÊm t¸chblotting (phÐp) thÊm t¸ch, (kü thuËt) thÊm t¸chblubber mì khæblue-green algae t¶o lamblood vessels formation sù h×nh thµnh m¹ch m¸ublood-brain barrier hµng rµo m¸u n∙oblood-testis barrier hµng rµo m¸u tinhblue biotechnology c«ng nghÖ sinh häc xanh 43

blue-green bacteria vi khuÈn lamblunt-ended DNA ADN ®Çu b»ngblunt-end DNA ADN ®Çu b»ngblunt ends ®Çu b»ngblunt-end ligation g¾n çc ®Çu b»ng (ADN)BLUP viÕt t¾t cña Best Linear Unbiased PredictionBMP viÕt t¾t cña Bone Morphogenetic ProteinsBOD viÕt t¾t cña Biological Oxygen Demandboletic acid axit boleticbollworms giun nangbone morphogenetic proteins (BMP) protein ph¸t sinh h×nh th¸i x−¬ngbotryoid (cã) d¹ng chïmbotryoidal (cã) d¹ng chïmbotryose (cã) d¹ng chïmbotrytic (cã) d¹ng chïmbottle cells tÕ bµo h×nh chaibottleneck effect hiÖu øng cæ chaibottom yeast nÊm men ®¸ybotulism (sù) ngé ®éc botulinboundaries ranh giíiboundary layer líp biªnbound water n−íc liªn kÕtbouquet stage giai ®o¹n bã hoabouyant density mËt ®é phÇn næibovine dung ph©n bßbovine somatotropin (BST) somatotropin cña bßBowman-Birk trypsin inhibitor chÊt øc chÕ trypsin Bowman-BirkBowman, s capsule nang BowmanBowman, s glands tuyÕn khøu gi¸cboxplot ®å thÞt hépbp viÕt t¾t cña base pairbraccate (cã) l«ng ch©nbrachial (thuéc) çnh tay, (thuéc) cuèng thÇn kinh, (cã) d¹ng taybrachiate 1. (cã) nh¸nh 2. (cã) chibrachiferous (cã) nh¸nh, (cã) chiBrachiopoda ngµnh Tay cuénbrachium 1. çnh tay 2. cuèng thÇn kinh 3. d¹ng taybrachycerous (cã) r©u ng¾nbrachydactylia tËt ngãn ng¾nbrachydactyly tËt ngãn ng¾nbrachydont (cã) r¨ng ng¾nbrachypterism d¹ng çnh ng¾n 44

brachyural (thuéc) bông ng¾n gÊp d−íi ngùcbracken poisoning ngé ®éc d−¬ng xØ diÒu h©ubracket fungus nÊm mãcbrackish lîbract l¸ b¾cbract scale v¶y b¾cbracteate (cã) l¸ b¾cbracteole l¸ b¾c nhábradycardia nhÞp tim chËmBradyrhizobium japonicum Bradyrhizobium japonicumbrain n∙o h¹ch n∙obrain stem cuèng n∙obrain stimulation kÝch thÝch n∙obranch gap khe cµnhbranchia mangbranchial (thuéc) mangbranchial arch cung mangbranchial basket khung mangbranchial chamber phßng mang, khoang mangbranchial clefts khe mangbranchial heart tim mangbrachial rays (çc) tia mangBranchiopoda ph©n líp Ch©n mangbranchiostegal (thuéc) n¾p mangbranchiostege mµng n¾p mangbrand fungi nÊm thanbranchypterous (cã) d¹ng çnh ng¾nbranchysclereid tÕ bµo ®¸brand spore bµo tö mïa hÌ, bµo tö phÊn ®enbrandycardia nhÞp tim chËpbrandykinesia sù tiªu ho¸ chËmbrankinin sù vËn ®éng chËmBrassica Brassica (gièng Rau c¶i)Brassica campestre Brassica campestreBrassica campestris Brassica campestrisBrassica napus Brassica napusBrassicaceae hä C¶iBraun Blanquet system hÖ ph©n lo¹i Braun Blanquetbrazzein brazzein (protein ngät)BRCA 1 gene gen BRCA 1BRCA 2 gene gen BRCA 2BRCA genes (çc) gen BRCA (g©y ung th− vó hoÆc buång trøng) 45

breaking (bÖnh) nøt hoabreaking of the meres (sù) nøt ®o¹nbreast bone x−¬ng øcbreathing (sù) thëbreathing root rÔ khÝbreeders rights quyÒn cña nhµ chän gièngbright-field Illumination hiÓn vi nÒn s¸ngbright greennish-yellow fluorescence ph¸t huúnh quang mµu vµng-lôc s¸ngbroad spectrum phæ réng, ph¹m vi t¸c ®éng réngBromeliaceae hä Døabromoxynil bromoxynilbronchi (c¸c) phÕ qu¶n, (c¸c) cuèng phæibronchia nh¸nh phÕ qu¶nbronchial (thuéc) nh¸nh phÕ qu¶nbronchial arteries ®éng m¹ch phÕ qu¶nbronchial C receptor thô quan C phÕ qu¶nbronchial circulation tuÇn hoµn phÕ qu¶nbronchial veins tÜnh m¹ch phÕ qu¶nbronchiol nh¸nh phÕ qu¶n nhábronchoconstriction sù co th¾t phÕ qu¶nbronchomotor control ®iÒu chØnh c¬ vËn ®éng khÝ qu¶nbronchus phÕ qu¶n, cuèng phæibrood løa, bÇy ®µnbrood patch chåi ®èmbroth n−íc dïngbrown algae t¶o n©ubrown earths ®Êt n©ubrown forest soil ®Êt rõng n©ubrown podzlic soil ®Êt n©u potzonbrown rot (bÖnh) thèi r÷a (mµu) n©ubrown stem rot (BSR) (bÖnh) thèi r÷a gèc (mµu) n©uBrucellaceae hä Brucellaceaebruise vÕt th©m tÝmbruit tiÕng ®éng, tiÕng thæiBrunner’s glands tuyÕn Brunnerbrush border diÒm bµn ch¶iBryophyta ngµnh RªuBryophytes ngµnh RªuBryopsida Líp RªuBryozoa ngµnh §éng vËt d¹ng rªuBSE viÕt t¾t cña Bovine Spongiform Encephalopathy bÖnh tho¸i ho¸ thÇn kinh ë bßBSP viÕt t¾t cña Biosafety protocol 46

BSR viÕt t¾t cña Brown Stem RotBST viÕt t¾t cña Bovine SomatoTropinBTR-4 gene gen BtR-4bubo h¹ch s−ngbubonic plague (bÖnh) dÞch h¹chbuccal (thuéc) m¸ miÖngbuccal cavity khoang miÖngbuccal glands (c¸c) tuyÕn miÖngbuccopharyngeal membrane mµng miÖng hÇubuccopharyngeal respiration thë qua miÖng hÇubud chåi, m¾tbud sport ®ét biÕn sinh d−ìng chåibudding 1. (sù) n¶y chåi 2. (sù) ghÐp chåibud scale v¶y chåibuffer chÊt ®Öm, ®Ömbuffering t¸c ®éng ®Ömbuffy coat (cells) vá b¹ch cÇubuildup of radiation tÝch tô bøc x¹bulb hµnhbulbar (thuéc) hµnhbulbiferous (cã) hµnh, (cã) gißbulbil giß, hµnh con, hµnh nhábulbourethral gland tuyÕn hµnh niÖu ®¹obulbus arterlosus hµnh ®éng m¹chbulbus oculi hµnh m¾t, cÇu m¾tbulimia (chøng) ¨n v« ®ébulk flow dßng khèibulla bäng n−íc, nèt mängbullate 1. phång 2. (cã) bãng 3. (cã) bäng n−ícbulliform cell tÕ bµo d¹ng bãngbundesgesundheitsamt (BGA) Bé Y tÕ liªn bang §øcbundle bã m¹chbundle cap chãp bãbundle end ®Çu cuèi bãbundle sheath bao bã m¹chbundle sheath cells tÕ bµo bao bã m¹chbunion chai phångbunodont (cã) r¨ng hµm mÇu tïbunoid (cã) r¨ng hµm mÊu tïbunt bÖnh nÊm than 47

burdo thÓ ghÐpBurkätt lymphoma u b¹ch huyÕt Burkittburr qu¶ cã gaiburrow hang, ®µo hangbursa tói, bao, b×ubursa copulatrix tói giao cÊubursa inguinalis khoang b×u bÑnbursa of Fabricus tói Fabricusbursa omentalls hËu cung m¹c nèibursicon bursiconbursiform (cã) d¹ng tói, (cã) d¹ng baoburying beetles bä ®µo hangbutterfly flower hoa b−ímbuttress root rÔ h¹chBXN gene gen BXN (m∙ ho¸ enzym ph©n huû thuèc diÖt cá)byssal (thuéc) ch©n t¬byssinosis bÖnh bôi l«ng phæibyssogenous (thuéc) sinh ch©n t¬byssus ch©n t¬ 48

CC1-inhibitor chÊt øc chÕ C1-C3 plant thùc vËt C3C3b receptors (çc) thô thÓ C3bC4 pathway evolution tiÕn ho¸ theo con ®−êng C4C4 plant thùc vËt C4Cactaceae hä X−¬ng rångCADD viÕt t¾t cña Computer-Assisted Drug Designcaducibranchiate (cã) mang rông símCaducous (bÞ) rông símCaecilians bé H¶i s©m kh«ng ch©ncaecum ruét tÞt, nh¸nh côtcaenogenesis (sù) thÝch øng ph«icaenogenetic ph¸t triÓn thÝch øng ph«iCaenorhabditis elegans loµi Caenorhabditis eleganscaesious phñ chµmc terminus ®Çu Cc value gi¸ trÞ cC. elegans C. elegansCAAT box hép CAATCaco-2 dßng tÕ bµo Caco-2cadherins cadherin (t¸c nh©n kÕt dÝnh çc tÕ bµo)Caenorhabditis elegans (C. elegans) Caenorhabditis elegans (C. elegans)caesium casium, vßng tuÇn hoµn cña caxicaesius phñ chµmcaespitose mäc bôi, mäc cômcaespitulose mäc bôi, mäc cômcaffeine cafeinCalamitales bé L« méccalami (çc) gèc l«ng chimcalamus gèc l«ng chimcalcaneum 1. x−¬ng gãt 2. cùacalcar cùacalcareous (cã) ®¸ v«i, mäc trªn ®¸ v«icalcicole thùc vËt −a ®Êt ®¸ v«icalciferol canciferolcalciferous (chøa) muèi canxicalcification (sù) ho¸ v«icalcareous (cã) cùa 49

calcifuge thùc vËt kÞ ®Êt v«icalcigerous (chøa) muèi canxicalcigerous glands (çc) tuyÕn canxicalciphile thùc vËt −a ®Êt v«icalciphobe thùc vËt kÞ ®Êt v«icalcitonin canxitonincalcium canxicalcium channel-blockers chÊt (vËt) chÆn kªnh canxicalcium oxalate oxalat canxicalcium phosphate precipitation kÕt tña canxi phosphatcallose 1. caloza 2. (cã) chaicallous (cã) chaicallipyge tÝnh tr¹ng (di truyÒn) h−íng thÞt (ë vËt nu«i)callus 1. thÓ chai, 2. thÓ caloza, 3. thÓ sÇn, 4. m« sÑocalmodulin calmodulincaloric test thö nhiÖt, kiÓm tra nhiÖtCalvin cycle chu tr×nh Calvincalycle ®µi, loacalypter v¶y che çnh t¹calyptra 1. mò 2. chãp rÔcalyptrate (cã) v¶y che çnh t¹calyptrogen tÇng sinh chãp rÔcalyptron v¶y che çnh t¹calyx 1. ®µi 2. loa 3. ®µicalyx tube èng ®µiCAM CAMcambial initial tÕ bµo tÇng ph¸t sinhcalorie calo, ®¬n vÞ nhiÖt n¨ngcalpain-10 gen calpain-10 (g©y tiÓu ®−êng)cambial tissue m« th−îng tÇngcam bium tÇng ph¸t sinhcambrian kû cambricamounflage (sù) nguþ trang, nghi trangcampaniform (cã) d¹ng chu«ngcampanulate (cã) d¹ng chu«ngcampsterol campsterolcamptothecins camptothecincampylotropous ®Ýnh congCAMV viÕt t¾t cña Cauliflower Mosaic VirusCAMV 35s viÕt t¾t cña Cauliflower Mosaic Virus 35s Promoter (CAMV 35s)canal èng kªnh ®µocanal cell tÕ bµo èng 50

canalicular (thuéc) èng nhá, tiÓu qu¶ncanaliculate (cã) r∙nhcanaliculus èng nhá, tiÓu qu¶ncanavanine canavanincancellated (cã) d¹ng l−íi xèpcancellous (cã) d¹ng l−íi xèpcancer ung th−cancer epigenetics ngo¹i di truyÒn ung th− (ung th− do nhiÒu gen + m«i tr−êng)CANDA viÕt t¾t cña Computer Assisted New Drug Applicationcane sugar ®−êng mÝacanine 1. (thuéc) chã, 2. r¨ng nanh 3. ( thuéc) r¨ng nanh 4. (thuéc) gêr∙nhcanker (bÖnh) loÐtcannabis c©y cÇn sacannibalism (hiÖn t−îng) ¨n thÞt lÉn nhaucannon bone x−¬ng chµycanola canolacanopy t¸ncanopy cover ®é che t¸ncap chãp, mòcapillary mao qu¶n, mao m¹chcapillary electrophoresis (phÐp) ®iÖn di mao dÉncapillary forces lùc mao dÉncapillary networks hÖ mao m¹chcapillary soil water n−íc thæ nh−ìng mao dÉncapillary zone electrophoresis (phÐp) ®iÖn di vïng mao dÉncapita (c¸c) ®Çucapitate (c¸c) ®Çucapitellum mám khípcapitulum 1. côm hoa d¹ng ®Çu 2. mámcapping (sù) t¹o mò, ®éi nãncaprification (sù) thô phÊn kÝncapiture recapture b¾t, b¾t l¹icapsid vá capsidcapsomere capsomecapsular polysaccharides polysaccharid vácapsule bao, nang, vácaptive breeding chän gièng (trong) giam gi÷capture agent t¸c nh©n b¾t gi÷capture molecule ph©n tö b¾t gi÷caput ®Çucarapace mai, vá cøng 51

CARB viÕt t¾t cña Center For Advanced Research In Biotechnologycarbamino compounds phøc hîp carbaminocarbamyl phosphate carbamyl phosphatcarbetimer carbetime (polyme chèng ung th−)carbohydrate cacbohydratcarbohydrate engineering kü thuËt thao t¸c carbohydratcarbohydrate microarray vi dµn carbohydratcarbon carboncarbon dating ®Þnh tuæi b»ng carboncarbon dioxide CO2carbon film technique kÜ thuËt mµng carboncarbon fixation cè ®Þnh carboncarbon nanotubes èng nano carboncarbon replica technique kÜ thuËt sao carboncarbon/nitrogen ratio tû lÖ C/Ncarbonic acid axir çcboniccarbonic anhydrase anhydraza carboniccarboxydismutase carbonxy®ismutazacarboxyhaemoglobin carboxyhaemoglobincarboxyl terminus (of a protein molecule) ®Çu carboxyl (cña ph©n tö protein)carboxylase cacboxylazacarboxylic acid axit cacboxyliccarboxypeptidase carboxypeptidazacarbuncle côm nhätcarcasses x¸c (®éng vËt), tiªu thôcarcinogen chÊt g©y ung th−carcinoma canxinomcarcinogenesis (sù) g©y ung th−cardiac arrhythmias lo¹n nhÞp timcardiac cycle chu kú ®Ëp timcardiac muscle c¬ timcardiac output l−u l−îng m¸u qua timcardiac stretch receptor c¬ quan c¶m nhËp sù gi∙n timcardiac valve van cËn timcardinal 1. (thuéc) b¶n lÒ vá 2. chÝnh, mÊu chètcardines (çc) b¶n lÒ, (çc) khípcardioblast tÕ bµo mÇm timcardiolipin car®iolipincardiovascular adjustments sù ®iÒu chØnh tim-m¹chcardiovascular disease bÖnh tim m¹chcardiovascular system hÖ tim m¹chcardo b¶n lÒ, khíp 52

carina gêcarinate (cã) sèng, (cã) gêcariose môc, hµcarious môc, hµcarnassial r¨ng ¨n thÞtcarnitine carnitinCarnivora bé ¨n thÞtcarnivore vËt ¨n thÞtcarnivorous (thuéc) ¨n thÞtcarnivorous plant c©y ¨n thÞtcarotenes carotencarotenoids carotenoidcarotid arteries ®éng m¹ch c¶nhcarotid baroreceptor ¸p thô quan m¹ch c¶nhcarotid sinus xoang c¶nh, xoang cæcarpal x−¬ng cæ taycarpals (çc) x−¬ng cæ taycarpel l¸ no∙ncarpelia (çc) x−¬ng cæ taycarpellate (cã) l ¸ no∙ncarpus x−¬ng cæ taycarrier 1. thÓ mang 2. chÊt mang 3. vËt mangcarrier protein protein mangcarrying capacity søc chøa, chÞu t¶icartilage sôncaruncle 1. méng 2. nóm 3. mµo 4. mång h¹tcartilage-inducing factors a and b (çc)nh©n tè t¹o sôn a vµ bCaryophyllaceae hä CÈm ch−íngCaryophyllidae ph©n líp CÈm ch−íng, tæng bé CÈm ch−íngcaryopsis qu¶ thãc, qu¶ ®Ünhcascade tÇng, ®îtcaseation (sù) b∙ ®Ëu ho¸casein caseincaseous (thuéc) phomat, (bÞ) b∙ ®Ëu ho¸casparian band b¨ng Casparicasparian strip ®ai Casparicaspases caspazacassette hép chuyÓn ®æi (trong c¬ chÕ x¸c ®Þnh giíi tÝnh ë nÊm men), cassetcaste nhãm chøc n¨ngcastration anxiety bån chån, sî thiÕncasual species loµi ngÉu nhiªn 53

catabolic activator protein protein ho¹t ho¸ dÞ ho¸catabolism (sù) dÞ ho¸catadromous (thuéc) di c− xu«i dßngcatalase catalazacarbonyl group nhãm carbonylcarbon cycle chu tr×nh carboncatalysis (sù) xóc t¸ccatalyst chÊt xóc t¸ccataphyll v¶y chåicatastrophes tai biÕncatch muscle c¬ b¾tcatecholamines catecholamincatenation (sù) t¹o chuçicaterpillar s©ucathexis (sù) tËp trung ý nghÜcatkin b«ng ®u«i sãccauda phÇn ®u«i, phÇn cuèi, ®u«icaudad gÇn ®u«i, h−íng ®u«i, qua ®u«icaudal (thuéc) ®u«iCaudata bé L−ìng c− cã ®u«icaudate (cã) ®u«ication ion d−¬ng, cationcation exchange (sù) trao ®æi ion d−¬ng, t¸c ®éng bëi axitcaudate nucleus nh©n ®u«icaudex th©n (c©y)caul 1. mµng èi 2. mµng bäc, mµng baocaulescent (cã) th©n, (cã) cuèngcauliflory hoa chåi n¸ch th©ncatabolic pathway con ®−êng dÞ ho¸catabolism dÞ ho¸catabolite activator protein protein ho¹t ho¸ chÊt dÞ ho¸catabolite repression (sù) øc chÕ chÊt dÞ ho¸catalase catalazacatalysis (sù) xóc t¸ccatalyst chÊt xóc t¸ccatalytic antibody kh¸ng thÓ xóc t¸ccatalytic domain ph¹m vi xóc t¸ccatalytic RNA ARN xóc t¸ccatalytic site ®iÓm xóc t¸ccatechins catechincatecholamines catecholamincation cation, ion d−¬ng 54

cauliflower mosaic virus 35s promoter (CAMV 35s)cauline 1. (thuéc) th©n, 2. l¸ th©ncaval veins tÜnh m¹ch chñcaveolae hang nhá (trªn mµng sinh chÊt)caves hang ®éng, sinh vËt ¨n mïn b∙ h÷u c¬cavernosus (cã) thÓ hang, (cã) hangcarvenous (cã) thÓ hang, (cã) hangcavitation (sù) t¹o bät khÝ, t¹o hèccavum khoang, phßngC-banding (sù) hiÖn b¨ng CcDNA cloning t¸ch dßng ADNc, t¹o clon ADNccDNA viÕt t¾t cña Complementary DNACBA viÕt t¾t cña Cell-Based AssayCBD viÕt t¾t cña Convention on Biological DiversityCBF1 nh©n tè CBF1 (protein ®iÒu phèi phiªn m∙)CCC DNA ADN CCC (ADN m¹ch vßng liªn kÕt ®ång ho¸ trÞ)CD4 EPSP synthase synthaza cd4 EPSPCD4 EPSPS enzym CD4 EPSPS (ë Agrobacterium)cd4 protein protein cd4cd44 protein protein cd44CD4-PE40 thuèc CD4-PE40 (d−îc phÈm trÞ AIDS)cd95 protein protein cd95cDNA cADNcDNA array dµn cADNcDNA clone dßng cADNcDNA library th− viÖn cADNcDNA microarray vi dµn cADNCE viÕt t¾t cña capillary electrophoresiscecrophins cecrophincecropin a cecropin Acecropin a peptide peptid cecropin Acecum ruét tÞt, manh trµng, ruét bÝtcell 1. tÕ bµo 2. « c¸nhcell adhesion molecules ph©n tö dÝnh b¸m tÕ bµocell aggregation experiment thÝ nghiÖm quÇn tô tÕ bµoCell-Based Assay xÐt nghiÖm dùa trªn tÕ bµocell body tÕ bµo sinh d−ìng, tÕ bµo th©ncell cavity khoang tÕ bµocell center t©m bµocell clone dßng tÕ bµocell culture nu«i cÊy tÕ bµocell cycle chu tr×nh tÕ bµo 55

cell cytometry (sù) ®o ®Õm tÕ bµocell death sù chÕt cña tÕ bµocell dertemination sù x¸c ®Þnh tÕ bµocell differentiation ph©n ho¸ tÕ bµo, biÖt ho¸ tÕ bµocell diversification sù xen trång nhiÒu lo¹i tÕ bµocell division ph©n chia tÕ bµocell enlargement (sù) ph×nh to tÕ bµocell extension (sù) kÐo dµi tÕ bµocell fractionation (sù) ph©n ®o¹n tÕ bµo, t¸ch tiÓu phÇn tÕ bµocell-free kh«ng tÕ bµo, phi tÕ bµocell-free transcription phiªn m∙ ngoµi tª bµocell interaction t−¬ng t¸c tÕ bµocell junction sù kÕt nèi tÕ bµocell line dßng tÕ bµocell lineage chuçi thÕ hÖ tÕ bµocell-mediated immunity miÔn dÞch qua trung gian tÕ bµocell membrane mµng tÕ bµocell migration sù di c− tÕ bµocell movement sù vËn chuyÓn tÕ bµocellobiose xenlobiozacellose xenlozacell plate tÊm ph©n bµocell shape changes sù thay ®æi h×nh d¹ng tÕ bµocell signaling tÝn hiÖu tÕ bµocell transformation biÕn n¹p tÕ bµocell types d¹ng tÕ bµocellular slime moulds mèc nhÇy tÕ bµocell-free translation dÞch m∙ ngoµi tÕ bµocell fusion dung hîp tÕ bµocell genetics di truyÒn häc tÕ bµocellular respiration h« hÊp tÕ bµocellullose cenlulozacell wall v¸ch tÕ bµocell motility (sù) di ®éng cña tÕ bµocell recognition (sù) nhËn biÕt tÕ bµocell signaling ph¸t tÝn hiÖu cho tÕ bµocell sorting sµng läc tÕ bµocell-based assays xÐt nghiÖm dùa trªn tÕ bµocell-differentiation proteins protein ph©n ho¸ tÕ bµocell-free gene expression system hÖ thèng biÓu hiÖn gen v« bµocell-mediated immunity tÝnh miÔn dÞch (cã) trung gian tÕ bµocell-tissue culture nu«i cÊy m« tÕ bµo 56

cellular (thuéc) tÕ bµo, (thuéc) « c¸nhcellular adhesion molecule ph©n tö b¸m dÝnh tÕ bµocellular adhesion receptors thô quan b¸m dÝnh tÕ bµocellular affinity ¸i lùc tÕ bµocellular differentiation (sù) biÖt ho¸ tÕ bµocellular immune response ph¶n øng miÔn dÞch cña tÕ bµocellular oncogenes gen g©y ung th− cña tÕ bµocellular pathway mapping lËp b¶n ®å c¸c con ®−êng tÕ bµocellular respiration (sù) h« hÊp tÕ bµocellulase cellulozacellulolytic bacteria vi khuÈn ph©n huû cellulozacelsius scale thang nhiÖt ®é Celsiuscement x−¬ng r¨ngcenser mechanism c¬ chÕ ph¸t t¸ncensor (sù) kiÓm duyÖtcensorship (sù) kiÓm duyÖtcensus (sù) thèng kª sè l−¬ng, dÉn liÖu sè l−îngcentiMorgan xentimorgancentipedes líp Ch©n m«icenter for advanced research in biotechnology trung t©m nghiªn cøuc«ng nghÖ sinh häc tiªn tiÕncentral canal èng trung t©mcentral chemoreceptors ho¸ thô quan trung t©mcentral cylinder trô gi÷acentral dogma thuyÕt trung t©mcentral nervous system hÖ thÇn kinh trung −¬ngcentral sulcus r∙nh Rolandocentral venous pressure ¸p lùc thÇn kinh trung t©mcentrale phiÕn trung t©mcentric trung t©mcentric leaves l¸ trung t©mcentrifugal ly t©mcentrifugation ly t©mcentrifuge m¸y ly t©mcentriole trung töcentripetal h−íng t©mcentrolecithal (cã) no∙n hoµng ë t©m (cã) t©m no∙n hoµngcentrolecithal egg trøng t©m no∙n hoµngcentromere t©m ®éng, eo s¬ cÊpcentrosome trung thÓcentrum th©n ®èt sèngcepaceous (cã) mïi hµnh tái 57

cephalad h−íng ®Çucephalic (thuéc) ®Çucephalization (sù) h×nh thµnh ®Çu, t¹o thµnh ®ÇuCephalocarida nhãm T«m ®ÇuCephalochordata ph©n ngµnh §Çu sèngCephalopoda líp Ch©n ®ÇuCephalosporins xenphalosporincephalothorax ®Çu-ngùcceramic filter bé läc gèmcercal (thuéc) ®u«icercaria Êu trïng cercariacercus phÇn phô ®u«icere cia da gèc mácerebellar (thuéc) tiÓu n∙ocerebellar cortex vá tiÓu n∙ocerebellar fossa hè tiÓu n∙ocerebellar hemispheres b¸n cÇu tiÓu n∙ocerebellar peduncle cuèng tiÓu n∙ocerebellum tiÓu n∙ocerebral (thuéc) ®¹i n∙o, (thuéc) n∙ocerebral aqueduct èng dÉn n∙ocerebral cortex vá n∙ocerebral fiexure nÕp gÊp n∙ocerebral fossa hè ®¹i n∙ocerebral hemispheres b¸n cÇu ®¹i n∙ocerebroside xerebrositcerebrospinal (thuéc) n∙o tuû sèngcerebrall blood flow dßng m¸u n∙ocerebrall circulation tuÇn hoµn m¸u n∙ocerebrose cerebrozacerebrospinal fluid dÞch n∙o tuûcerebrum ®¹i n∙oceriferous t¹o s¸pceroma da gèc mácerous (cã) s¸pceruminous glands tuyÕn r¸y taicervical (thuéc) cæcervical ganglia h¹ch cæcervical smear mÉu thö cæ tö cungcervicum phÇn cæcervine (thuéc) h−¬u 58

cervix cæ, cæ rÔcervix uteri cæ tö cung, cæ d¹ concespitose mäc bôi, mäc cômcessation cassette casset dõngCestoda líp S¸n d©yCetacea bé C¸ voiCGIAR viÕt t¾t cña Consultative Group on International Agricultural Researchchaeta l«ng cøngchaetiferous (cã) l«ng cøngchaetigerous (cã) l«ng cøngChaetognatha ngµnh Hµm t¬chaetophorous (cã) l«ng cøngchaetoplankton sinh vËt næi t¬Chaetopoda nhãm Ch©n t¬chagas’ disease bÖnh trïng mòi khoanchain terminator yÕu tè kÕt thóc chuçichalaza 1. ®iÓm hîp 2. d©y treochalazogamy (tÝnh) thô tinh qua ®iÓm hîpchalice ®µichalk gland tuyÕn phÊnchalk grassland ®ång cá ®¸ v«ichamaephyte thùc vËt chåi trªn ®ÊtCFH protein protein cfh (Complement Factor H Protein)CFP viÕt t¾t cña Cyan Fluorescent ProteinCFTR viÕt t¾t cña Cystic Fibrosis Transmembrane Regulator ProteincgeCGIAR viÕt t¾t cña Consultative Group on International Agricultural Researchcgmpchaconine chaconinchakrabarty decision QuyÕt ®Þnh Chakrabarty (cña Bé Th−¬ng m¹i Mücho phÐp cÊp b¶n quyÒn cho vi sinh vËt chuyÓn gen)chalcone isomerase isomeraza chalconchannel protein protein kªnhchannel-blockers chÊt chÆn kªnhchannels kªnhchaotropic agent t¸c nh©n chaotrop (c¬ chÊt s¶n ra ion lµm tan mµng sinhhäc)chaparral chaparralcharacter tÝnh tr¹ng, dÊu hiÖuchaperone molecules ph©n tö chaperonchaperone proteins protein chaperonchaperones chaperon 59

chaperonins chaperonincharacter displacement (sù) ho¸n ®æi ®Æc ®iÓm, chuyÓn ®æi tÝnh tr¹ngCharadriiformes bé Choi choi, bé Chim rÏCharales bé T¶o vßngCharophyceae líp T¶o vßngchasmocleistogamous thô phÊn më-ngËmcharacterization assay phÐp xÐt nghiÖm x¸c ®Þnh ®Æc ®iÓmchasmogamy (tÝnh) thô phÊn mëcheek m¸cheilitis (sù) viªm m«ichela k×m, vuèt k×mcheilferous (cã) k×mchelate (cã) k×m, (cã) vuèt, (cã) cµngchelating agent t¸c nh©n cµng ho¸, t¸c nh©n chelat ho¸chelicerae ch©n k×mChelicerata ph©n ngµnh Cã k×mcheliform (cã) d¹ng k×mChelonethida bé Bä c¹p gi¶Chelonia bé Rïacheluviation (sù) röa chiÕtchemautotroph sinh vËt ho¸ tù d−ìngchemical defences ho¸ chÊt phßng vÖchemical equilibrium (sù) c©n b»ng ho¸ häcCHD viÕt t¾t cña Coronary Heart Diseasechelating agent t¸c nh©n chelat ho¸chelation chelat ho¸chemical genetics m«n di truyÒn ho¸ häcchemical mutagen t¸c nh©n ®ét biÕn hãa häcchemical synapse khíp thÇn kinh ho¸ häcchemiluminescence ph¸t huúnh quang ho¸ häcchemiluminescent immunoassay (clia) phÐp thö miÔn dÞch huúnh quangho¸ häcchemiosmosis (sù) ho¸ thÈm thÊuchemistry ho¸ häcchemoautotroph sinh vËt ho¸ tù d−ìngchemoheterotroph sinh vËt ho¸ dÞ d−ìngchemokinesis (sù) ho¸ vËn ®éngchemolithoautotroph dinh d−ìng b»ng ho¸ hîp chÊt v« c¬chemometrics ®o l−êng ho¸ häcchemonasty ho¸ øng ®éngchemopharmacology ho¸ d−îc häc 60

chemoreceptor ho¸ thô quanchemostat ph−¬ng tiÖn ho¸ æn ®Þnhchemosynthesis (sù) ho¸ tæng hîpchemosynthetic autotroph sinh vËt tù d−ìng ho¸ tæng hîpchemotaxis ho¸ h−íng ®éng, vËn ®éng h−íng ho¸chemotaxonomy ho¸ ph©n lo¹i ho¸chemotherapy ho¸ liÖu ph¸p, liÖu ph¸p ho¸ häcchemotroph sinh vËt ho¸ d−ìngchemotropism (tÝnh) h−íng ho¸ chÊt, vËn ®éng theo nguån dinh d−ìngChenopodiaceae hä Rau muèichernozem ®Êt ®enchewing nhai, nghiÒnchiasma 1. (®iÓm) v¾t chÐo 2. (cÊu tróc) giao thoachiasmata (c¸c) v¾t chÐochief cell tÕ bµo chÝnhchildhood psychosis lo¹n t©m th©n th¬ Êuchildhood schizophrenia t©m thÇn ph©n liÖt Êu th¬chilling chÕt gi¶Chilognatha líp Ch©n kÐpChilopoda líp Ch©n m«ichimera d¹ng kh¶m, thÓ kh¶mchimeric (thuéc) thÓ kh¶mChiroptera bé D¬ichiropterophilous thô phÊn nhê d¬i chi-squared distribution ph©n bè khi b×nh ph−¬ngchitin chitinChlamydobacteriales bé KhuÈn baochlamydospore b¶o tö v¸ch dµychemical nutrient ho¸ chÊt dinh d−ìngchemical potential thÕ ho¸chloragen cells tÕ bµo chÊt vµngchloragogen cells tÕ bµo chÊt vµngchlorella t¶o clorela, t¶o tiÓu cÇuchlorenchyma m« giËu, m« diÖp lôcChlorococcalles bé Chlorococcaleschiorocruorin s¾c tè h« hÊp lôc, clorocruorinChlorophyceae líp T¶o lôcchlorophylls chÊt diÖp lôc, clorophylChlorophyta ngµnh T¶o lôcchimera kh¶mchimeraplasty g¾n kÕt kh¶m (ph−¬ng ph¸p chuyÓn ADN b»ng c¬ chÕ söach÷a) 61

chimeric antibody kh¸ng thÓ kh¶mchimeric DNA ADN kh¶mchimeric proteins protein kh¶mchinese hamster ovary cells tÕ bµo buång trøng chuét tói Trung quècchiral compound hîp chÊt (h×nh) bµn tay (cã t©m kh«ng ®èi xøng)chitin chitinchitinase chitinazachloroplast lôc l¹p, h¹t lôcchloroplast DNA ADN lôc l¹pchloroplast ER l−íi néi chÊt lôc l¹p , ER lôc l¹pchloroplast transit peptide peptid xuyªn lôc l¹pchlorosis (bÖnh) óa vµngchoana lç d¹ng phÔuCHO cells (c¸c) tÕ bµo CHO (Chinese Hamster Ovary), dßng tÕ bµo buång trøngcña chuét ®ång Trung quèc)choanae lç mòi sauchoanocyte tÕ bµo cæ ¸ochoice point ®iÓm chäncholera (bÖnh) dÞch t¶chodrosamine chon®rosaminchondroskeleton bé x−¬ng sôncholera toxin ®éc tè dÞch t¶cholesterol cholesterolcholine cholincholinesterase cholinesterazachomophyte thùc vËt sèng ë mïnchondral (thuéc) sônChondricthyes líp C¸ sônchondrification (sù) ho¸ sôn, t¹o sônchondrin chÊt sônchondroblast nguyªn bµo sônchondrocranlum sä sônchondrocytes tÕ bµo sônchondrogenesis (sù) ho¸ sôn, t¹o sônchorda 1. d©y 2. d©y sèngchordacentra th©n ®èt sèngchordamesoderm d©y sèng trung ph«i b×chordotonal organs c¬ quan d©y ©mchorea d©ychoria (chøng) móa giËtchorioallantoic membrane mµng ®Öm tói niÖu 62

chorion 1. mµng ®Öm 2. vá cøngchorionic villus sampling lÊy mÉu l«ng nhung mµng ®Ömchoroidal mµng m¹chchoroid plexus ®¸m rèi mµng m¹chChordata ngµnh cã d©y sèngChordate (cã) d©y sèngchromaffin cell tÕ bµo nhuém cromchromaffin tissue m« −a cromchromatic adaptation thÝch nghi mµuchromatids nhiÔm s¾c töchromatin chÊt nhiÔm s¾cchrornatin bead h¹t nhiÔm s¾cchromatin diminution sù gi¶m chÊt nhiÔm s¾c thÓchromatin modification söa ®æi chÊt nhiÔm s¾cchromatin remodeling t¸i m« h×nh ho¸ chÊt nhiÔm s¾cchromatin remodeling elements (çc) phÇn tö t¸i m« h×nh ho¸ chÊtnhiÔm s¾cchromatography (phÐp) s¾c kÝchromatolysis sù ph©n huû mµu, sù huû h¹t Nisslchromatophore tÕ bµo s¾c tè, h¹t mµuchromium cromiumchromoblast nguyªn bµo s¾c tèchromocentre t©m nhiÔm s¾c, vïng nhiÔm s¾cchromomere h¹t nhiÔm s¾c, tiÕt nhiÔm s¾cchromonema sîi nhiÔm s¾cchromophil −a nhuém mµuchromophilic −a nhuém mµuchromophobe kþ nhuém mµuchromophobic kþ nhuém mµuchromoplast h¹t mµu, s¾c l¹pchromosomal aberration sai h×nh nhiÔm s¾c thÓchromosomal chimera thÓ kh¶m nhiÔm s¾c thÓchromosomal packing unit ®¬n vÞ bäc gãi nhiÔm s¾c thÓchromosomal translocation chuyÓn ®o¹n nhiÔm s¾c thÓchromosome nhiÔm s¾c thÓchromosome arm nh¸nh nhiÔm s¾c thÓ, çnh nhiÔm s¾c thÓchromosome complement bé nhiÔm s¾c thÓchromosome cores (çc) lâi nhiÔm s¾c thÓchromosome elimination sù lo¹i th¶i nhiÔm s¾c thÓchromosome map b¶n ®å nhiÔm s¾c thÓchromosome mapping lËp b¶n ®å nhiÔm s¾c thÓ 63

chromosome-mediated gene transfer truyÒn gen qua trung gian nhiÔms¾c thÓchromosome painting vÏ nhiÔm s¾c thÓchromosome set tËp nhiÔm s¾c thÓchromosome sorting xÕp lo¹i nhiÔm s¾c thÓchromosome walking nhiÔm s¾c thÓ ®i (ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh vÞ trÝ vµ gi¶i tr×nh tùgen)chronic heart disease bÖnh tim m∙n tÝnhchronic myeloid leukemia bÖnh m¸u tr¾ng d¹ng tuû m∙n tÝnhchrontropy nhÞp t¸c ®éngchrysalis nhéng mµngChrysophyceae líp T¶o n©u vµngChrytrldiomycetes líp NÊm cæchunking (sù) kho¹nh vïng s¾p xÕpchyle dÞch s÷a, nhò trÊpchylifaction (sù) h×nh thµnh dÞch s÷a, h×nh thµnh nhò trÊpchylification (sù) h×nh thµnh dÞch s÷a, h×nh thµnh nhò trÊpchylomicron h¹t nhò chÊp, dÞch nu«ichronic granulomatous disease bÖnh u h¹t m¹n tÝnhchyme d−ìng chÊpchymotrypsin chymotrypsincicatrix sÑoCiconliformes bé Cßcilia 1. l«ng rung, tiªm mao 2. l«ng mi 3. sîi mãcciliate (cã) l«ng rung, (cã) tiªm mao, (cã) l«ng mi , (cã) l«ng mãcchymosin chymosincilia l«ng rung, l«ng miciliary (thuéc) l«ng rung, l«ng miciliary body thÓ l«ng nhungciliograde vËn ®éng b»ng l«ng rungCiliophora líp Trïng tiªm maociliospore bµo tö l«ng rungcilium l«ng rung, l«ng mÞncingulum ®ai, vµnh ®aicircadian rhythm nhÞp ngµy ®ªmcircinate cuén vßng, uèn vßngcirculatory system hÖ tuÇn hoµncircumnutation (sù) chuyÓn ®éng xo¾n ngänciliary neurotrophic factor nh©n tè h−íng thÇn kinh l«ng rungcirrate (cã) tua cuèn, (cã) tay cuèn, (cã) gai giao cÊu, (cã ) l«ng gaicirri tua cuèn, tay cuèn, gai giao cÊu, l«ng gai, r©u c¸cirrhosis x¬ gan 64

cirriferous (cã) tua cuèn, (cã) tay cuèn, (cã) gai giao cÊu, (cã ) l«ng gaiCirripedla ph©n líp Ch©n r©ucirrose (cã) tua cuèn, (cã) l«ng xo¾ncirrus 1. tua cuèn, tay cuèn, l«ng gai 2. gai giao cÊucisternum tói dÑpcistron xistroncitric acid axit xitriccitric acid cycle chu tr×nh axÝt citricCLA viÕt t¾t cña Conjugated Linoleic Acidclade nh¸nh gai nèicladistics ph©n nh¸nh häccladode cµnh d¹ng l¸cladogenesis (sù) ph©n nh¸nh tiÕn ho¸, ph¸t sinh dßngcladogram biÓu ®å ph©n nh¸nhcladophyll th©n d¹ng l¸clamp connection mÊu nèi, mÊu liªn kÕtclaspers 1. mÊu b¸m 2. thuú b¸m 3. thuú b¸m, mÊu b¸mclass 1. nhãm 2. lípclass frequency tÇn suÊt nhãm, tÇn sè nhãmclass interval kho¶ng nhãmclassical conditioning biÕn ®æi cã ®iÒu kiÖn cæ ®iÓnclassical evolutionary taxonomy ph©n lo¹i tiÕn ho¸ cæ ®iÓnclassification of communities ph©n lo¹i c¸c quÇn x∙clathrin clatrinclaustrum v¸ch x−¬ng thenclavate (cã) chuú, (cã) d¹ng chuúclave (cã) h×nh chuú, (cã) d¹ng chuúclavicle x−¬ng ®ßnclavicular (thuéc) x−¬ng ®ßnclaw vuèt, cùa, mãcclay ®Êt sÐtclearance sù lµm s¹ch, hÖ sè s¹chclearing agent chÊt lµm trong, chÊt lµm s¹chcleavage (sù) ph©n c¾tcleavage arrest sù ngõng ph©n c¾tcleavage clock sù ph©n c¾t trßncleavage furrow r∙nh ph©n c¾tcleavage-nucleus nh©n ph©n c¾tcleidoic egg trøng bäccleistocarp thÓ qña d¹ng cÇucleistogamy (tÝnh) thô phÊn ng©m, (tÝnh) tù thô phÊncleistothecium thÓ qña d¹ng cÇu, thÓ qu¶ kÝn 65

cis/trans isomerism (tÝnh) ®ång ph©n cis/transcis/trans test thö nghiÖm ®ång/lÖch, thö nghiÖm cis/transcis-acting element phÇn tö t¸c ®éng ciscis-acting element phÇn tö t¸c ®éng ciscis-acting protein protein t¸c ®éng ciscisplatin cisplatin (thuèc ch÷a ung th− b»ng c¸ch ng¨n c¶n tæng hîpADN)cistron cistron, gencitrate synthase synthaza citratcitrate synthase gene gen synthaza citratcitric acid axit citriccitric acid cycle chu tr×nh axit citricc-kit genetic marker chØ thÞ di truyÒn c-kitckr-5 proteins protein ckr-5CLA viÕt t¾t cña Conjugated Linoleic Acidclades sinh vËt chung tæ tiªn, sinh vËt chung nguån gèccladistics ph©n nh¸nhCLIA viÕt t¾t cña ChemiLuminescent ImmunoAssayclimacteric 1. thêi k× khñng ho¶ng 2. h« hÊp bét ph¸tclimatic factor yÕu tè khÝ hËuclimatic change thay ®æi khÝ hËuclimatic region c¸c vïng khÝ hËuclimatic variation biÕn ®æi khÝ hËuclimax cao ®Ønhclimax community quÇn x∙ cao ®Ønhcline nªm, cÊp tÝnh tr¹ng, th−êng biÕnclinical psychology t©m lÝ häc l©m sµngclinical trial thö nghiÖm l©m sµngclinostat m¸y håi chuyÓnclitellum bói tuyÕn daclitoris ©m h¹ch, ©m vËtcloaca huþªt, æ nhípclock-driven behaviour tËp tÝnh theo ®ång håclonal analysis (sù) ph©n tÝch dßngclonal dispersal (sù) ph¸t t¸n theo dßngclonal growth sinh tr−ëng cña dßngclonal plant thùc vËt sinh ra tõ dßngclonal selection chän läc dßng, chän gièng theo dßngclone 1. dßng (v« tÝnh) 2. dßng (ph©n tö, sinh vËt) 3. t¸ch dßngclone bank ng©n hµng dßngcloning t¸ch dßng 66

cloning vector vect¬ t¸ch dßngclonic phase pha giËt rungclonization sù ®Þnh c− tËp ®oµn, sù h×nh thµnh tËp ®oµnclosed community quÇn x∙ ®ãng kÝnclosed circulatory system hÖ tuÇn hoµn kÝnclosed mitosis nguyªn ph©n kÝnclosed vascular bundle bã m¹ch kÝnclosing layer líp khÐpclosing membrane mµng khÐpclostridium khuÈn thoiclot côc ®«ngclouds of electrons m©y electronclub moss ngµnh th«ng ®Êt, bé th«ng ®Êt, bé quyÓn b¸, c©y th«ng ®¸clumped distribution ph©n bè thµnh nhãmClupeiformes Bé c¸ trÝchcluster côm, løacluster analysis ph©n tÝch côm, ph©n tÝch nhãmcluster cup tói tÕ bµo gØ s¾tcluster of differentiation côm biÖt ho¸clutch æ trøng, bÇy, løa ®Îclutch size sè l−îng ®µnCMC viÕt t¾t cña Critical Micelle ConcentrationCML viÕt t¾t cña Chronic Myeloid LeukemiaCMV viÕt t¾t cña cytomegalovirusCNTF viÕt t¾t cña Ciliary NeuroTrophic Factorcnemidium c¼ng ch©n chimcnemis x−¬ng chµy, c¼ng ch©ncnida tÕ bµo l«ng ch©m, tÕ bµo thÝch tyCnidaria ngµnh Ruét khoangcnidoblast tÕ bµo l«ng ch©m, tÕ bµo thÝch tycnidocytes tÕ bµo sîi ch©nCNTs viÕt t¾t cña carbon nanotubesCoA coenzym A (pantothenic acid, mét vitamin hoµ tan trong n−íc)co-adaptation (sù) ®ång thÝch nghicoagulation (sù) ®«ng tôcoagulation factor nh©n tè g©y ®«ng tôcoal thancoal ball thÓ bao thancoalescent kÕt tô, hîp sinhcoat vácoated pit hèc, bäccoated yesicle tói bäc 67

cobalt cobancobweblike mµng nhÖncoccoid d¹ng d©u khuÈn, d¹ng cocoitcoccus cÇu khuÈncoccyx x−¬ng côtcoccyges (c¸c) x−¬ng côtco-chaperonin co-chaperonincochlea èc taicochlea duct èng taicochleariform xo¸y tr«n èccochleate xo¸y tr«n èccocloning ®ång t¸ch dßngcocoon kÐncodex alimentarius bé luËt dinh d−ìngcodex alimentarius commission uû ban luËt dinh d−ìngcoding capacity kh¶ n¨ng m∙ ho¸, ®é m∙ ho¸coding region vïng m∙ hãacoding region of messenger RNA ®o¹n m∙ ho¸ cho mARNcoding sequence tr×nh tù m∙ ho¸codominant ®ång tréicodon codon, ®¬n vÞ m∙, côm m∙coefficient of variation hÖ sè biÕn dÞCoelenterata ngµnh Ruét khoangcoeliac. (thuéc) bôngcoelom thÓ khoang, khoang c¬ thÓcoelomate (cã) thÓ khoangcoelomic (thuéc) thÓ khoang, khoang c¬ thÓcoelomic fluid dÞch thÓ khoangCoelomata nhãm ThÓ khoangcoelomere ®èt khoangcoelomoduct èng khoang tho¸tcoelomostome miÖng thËncoelozoic sèng trong khoangcoenobium t¶o tËp ®oµncoenocyte hîp bµocoenocytic hîp bµocoenocytia hîp bµocoenogamete céng giao töcoenosarc th©n chungcoenosteum bé x−¬ng chungcoenotic (thuéc) quÇn l¹c sinh vËt 68

coenzyme coenzymcoenzyme A coenzym Acoenzyme Q coenzym Qcoevolution (sù) ®ång tiÕn ho¸coexistence (sù) cïng tån t¹i, sèng chungcofactor nh©n tè cïng t¸c ®éng, nh©n tè cïng ¶nh h−ëngcofactor recycle dïng l¹i, quay vßng nh©n tè cïng t¸c ®éngcoffee berry borer rÇy n©u cµ phªcognitive dissonance bÊt ®ång nhËn thøccognitive ethology tËp tÝnh häc nhËn thøccognitive map b¶n ®å nhËn thøccognitive therapy liÖu ph¸p nhËn thøccoherent ®Ýnh nhaucohesion (sù) kÕt dÝnhcohesion mechanism c¬ chÕ ®Ýnh kÕtcohesion theory lý thuyÕt liªn kÕtcohesive dÝnhcohesive ends ®Çu dÝnh (ADN)cohesive termini ®Çu dÝnh (ADN)cohort nhãm hä gÇnCohort life-tables b¶ng sèng cïng nhãmcolchicine colchicincold acclimation thuÇn hãa chÞu l¹nhcold acclimatization thuÇn hãa chÞu l¹nhcold agglutinin aglutinin l¹nh, ng−ng kÕt tè l¹nhcold-blooded (thuéc) m¸u l¹nh, biÕn nhiÖtcold hardening (sù) ®«ng cøng (v× l¹nh)cold receptor thô quan l¹nhcold resistance chèng l¹nhcold-shock protein protein chèng chãang l¹nhcold tolerance chÞu l¹nhColeoptera bé C¸nh cøngcoleoptile bao l¸ mÇmcoleorrhira bao rÔ mÇmcolicins colicincoliform bacteria vi khuÈn d¹ng colico-linearity (sù) ®ång tuyÕncolinearity rule quy t¾c ®ång tuyÕncollagen colagencollagenase collagenazacollar 1. cæ rÔ 2. vµnh cæ 3. nÕp gÊp cæ 4. m¶nh cæcollar cell tÕ bµo cæ ¸o 69

collateral 1. ®i kÌm 2. song songcollateral bud chåi kÌmcollateral bundle bã chångcollecting cell tÕ bµo gomcollecting duct èng niÖucollecting tubule èng thucollective fruit qu¶ hîpcollective unconscious v« thøc tËp thÓcollenchyma m« dµycollenchyma cell tÕ bµo m« dµycollecterial glands tuyÕn gãp, tuyÕn thucolliculi in midbrain mÊu n∙o gi÷acolliculus gß nhá, mÊu nhá, u nhácolloblasts tÕ bµo tiÕt keo, tÕ bµo thßng längcolloid chÊt keocolloid osmotic pressure ¸p suÊt thÈm thÊu keocolon 1. ruét cuèi 2. ruét kÕtcolonic (thuéc) ruét cuèi, ruét kÕtcolonization (sù) h×nh thµnh tËp ®oµn, h×nh thµnh khuÈn l¹ccolony 1. tËp ®oµn 2. côm nÊm 3. khuÈn l¹ccolony forming cells c¸c tÕ bµo t¹o khuÈn l¹ccolony forming unit ®¬n vÞ t¹o khuÈn l¹ccolony hybridization lai khuÈn l¹ccolony stimulating factor yÕu tè kÝch thÝch t¹o khuÈn l¹cColorado beetle bä c¸nh cøng Coloradocoloration sù nhuémcolostrum s÷a noncolostrum corpuscles h¹t s÷a noncolour blindness (chøng) mï mµucolour vision thÞ gi¸c mµucolpus lç thu«ncolumella 1. trô 2. lâi 3. thÓ quecolumellar (thuéc) trô, (thuéc) lâi, (thuéc) thÓ quecolumn 1. trô nhÞ-nhuþ 2. d¹ng cétcolumnar epithelium biÓu m« trôcoma 1. c¬n h«n mª 2. cêcomatose (bÞ) h«n mªcomb 1. l−îc 2. tÇng ongcomb rows hµm r¨ng l−îccombinatorial biology sinh häc tæ hîpcombinatorial chemistry ho¸ häc tæ hîpcombinatorics m«n Tæ hîp häc 70

combining site ®iÓm tæ hîp, ®iÓm kÕt hîpcomedo nh©n trøng c¸comfort behaviour tËp tÝnh chØnh tÒCommelinidae ph©n líp Thµi lµi, tæng bé Thµi lµicommensal vËt héi sinhcommensalism (hiÖn t−îng) héi sinhcommission of monographs héi ®ång chuyªn kh¶ocommission of biomolecular engineering héi ®ång kü thuËt thao t¸c ph©n tösinh häccommissural bundle bã m¹ch nèiCommisure 1. ®−êng nèi, diÖn nèi 2. bã nèicommittee for proprietary medicinal products uû ban s¶n phÈm y häc®éc quyÒncommittee for veterinary medicinal products ñy ban c¸c s¶n phÈm thó ycommittee on safety in medicines ñy ban an toµn y häccommon bundle bã chungcommon genes gen th−êngcommunication (sù) giao l−u, giao tiÕpcommunity quÇn x∙, céng ®ångcommunity diversity quÇn x∙ phong phócommunity effect hiÖu øng quÇn x∙community plant variety office ñy ban gièng thùc vËt céng ®ångcomninuted (bÞ) ph©n nhá, nghiÒn nhácompaction sù dµy ®Æccompanion cell tÕ bµo kÌmcomparative analysis ph©n tÝch so s¸nhcomparative anatomy gi¶i phÉu häc so s¸nhcomparative embryology ph«i häc so s¸nhcomparative psychology t©m lý häc so s¸nhcompartment ng¨n, khoangcolloids, soil chÊt keo, d¹ng keocompartment hypothesis gi¶ thuyÕt ng¨n «compensation point ®iÓm bïcompensatory pause sù nghØ bïcompetence kh¶ n¨ng, n¨ng lùccompetition (sù) c¹nh tranhcompetence factor nh©n tè kh¶ biÕncompetent kh¶ biÕncompetition coefficient hÖ sè c¹nh tranhcompetition exclusion c¹nh tranh lo¹i trõcompetitive binding c¹nh tranh liªn kÕtcompetitive exclusion principle nguyªn lý lo¹i trõ c¹nh tranh 71

competitive inhibitor nh©n tè c¹nh tranh k×m h∙mcompetitive release c¹nh tranh th¶ racompetitors kÎ c¹nh tranhcomplanate dÑt, (bÞ) nÐncomplement 1. bé nhiÔm s¾c thÓ 2. bæ thÓcomplement cascade tÇng bæ thÓcomplement factor H gene gen nh©n tè H bæ thÓcomplement fixation cè ®Þnh bæ thÓcomplementary bæ trî, t−¬ng hîpcomplementary DNA ADN bæ trîcomplementary genes (c¸c) gen bæ trîcomplementation (sù) bæ trîcomplete Freun, s adjuvant t¸ chÊt Freund toµn vÑncomplementarity (sù) t−¬ng hîp, bæ trîcomplementary DNA ADN bæ trîcomplementation t−¬ng hîp, bæ trîcomplementation test phÐp thö bæ trîcomplement deficiency thiÕu hôt bæ trîcomplete digestive tract èng tiªu ho¸complete flower hoa ®ñcomplete linkage liªn kÕt gen hoµn toµncomplex phøc hÖcomplex cell tÕ bµo phøccomplexity of DNA, RNA ®é phøc t¹p cña ADN, ARNcomplexity tÝnh phøc t¹p, liªn quan tíi sù æn ®Þnh quÇn x∙complex tissue m« phøc hîpcomplicate xÕp lÉn nhauCompositae hä Cóccompound 1. ph©n ñ 2. m«i tr−êng ñcompound eyes m¾t kÐpcompound reflex ph¶n x¹ hçn hîpcompression wood gç Ðpcompressor c¬ Ðpcompulsion (sù) c−ìng bøccomputational biology sinh häc vi tÝnhcomputer assisted new drug application (sù) øng dông thuèc míi nhê m¸y tÝnhcomputer-assisted drug design thiÕt kÕ thuèc nhê m¸y tÝnhconcanavalin A concanavalin Aconcatemer chuçi kh¶mconcave lens thÊu kÝnh lâmconcentric vascular bundle bã m¹ch ®ång t©mconceptacle phßng tÕ bµo 72

concha vá ècconchiolin conchiolinconcolorate cïng mµuconcolor ®Òu mµu, cïng mµuconcrescence (sù) ®ång tr−ëngconcrete operations thêi k× ho¹t ®éng cô thÓ, giai ®o¹n ho¹t ho¹t ®éngconcrete period thêi k× ho¹t ®éng cô thÓ, giai ®o¹n ho¹t ®éng cô thÓconcrete stage thêi k× ho¹t ®éng cô thÓ, giai ®o¹n ho¹t ®éng cô thÓconcrete thinking suy nghÜ cô thÓ, t− duy cô thÓconcussion sù chÊn th−¬ngcondary sexual characters (çc) ®Æc ®iÓm sinh dôc phô, (çc) ®Æc ®iÓmsinh dôc phô thø cÊpcondensation synthesis (sù) tæng hîp trïng ng−ngcondensed (®−îc) kÕt tôcondensed chromatin chÊt nhiÔm s¾c kÕt tôcondition hoµn c¶nh, ®iÒu kiÖn, tr¹ng th¸iconditional lethal gen g©y chÕt cã ®iÒu kiÖnconditional probability x¸c suÊt cã ®iÒu kiÖnconditional probability distribution ph©n bè x¸c suÊt cã ®iÒu kiÖnconditional reflex ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖnconduct disorders (çc) rèi lo¹n h−íng dÉnconducting airways ph−¬ng thøc dÉn truyÒnconducting tissue m« dÉnconduction sù dÉn truyÒn, sù dÉnconduit èng dÉnconduplicate xÕp chång cïng chiÒucondylar (thuéc) låi cÇu, mÊu khípcondyle låi cÇu mÊu khípcondyloid (thuéc) låi cÇu, mÊu khípcone 1. nãn th«ng 2. thÓ nãncone cell tÕ bµo h×nh nãnconfabulation (sù) bÞa chuyÖnconfervoid (cã) d¹ng sîi mÞnconfidence interval kho¶ng tin cËyconfiguration cÊu h×nhconflict xung ®étconfocal microscope kÝnh hiÓn vi ®ång tiªu cùconfocal microscopy soi hiÓn vi ®ång tiªu cùconformation cÊu h×nh (3 chiÒu)congeneric cïng gièngcongenic cïng di truyÒn, cïng nguån gèc 73

congenital bÈm sinhcongenital deformity biÕn d¹ng bÈm sinhcongo red ®á congo (thuèc nhuém β amyloid protein)conidial (thuéc) bµo tö ®Ýnhconidiophore cuèng bµo tö ®Ýnhconidiosporangium tói bµo tö ®Ýnhconidium bµo tö ®ÝnhConiferales bé Th«ngConiferopsida líp Th«ngconiferous (cã) qu¶ nãn, (cã) qu¶ th«ngconiferous forest rõng th«ngconjugate tiÕp hîpconjugate division ph©n chia tiÕp hîpconjugated linoleic acid (CLA) axit linoleic tiÕp hîpconjugated protein protein tiÕp hîpconjugation (sù) tiÕp hîpconjugation tube cÇu tiÕp hîp, èng tiÕp hîpconjunctiva kÕt m¹cconjunctive tissue m« tiÕp hîpconnate hîp sinhconnecive d¶i liªn kÕtconnecting thread sîi nèiconnective tissue m« liªn kÕtconnivent ®ång quyconsciousness ý thøcconsensus sequence tr×nh tù t−¬ng ®ång, tr×nh tù thèng nhÊtconservation (sù) b¶o tån, b¶o toµnconservation tillage ®Êt trång trät ®−îc b¶o tånconserved ®−îc b¶o tånconsolidation of learning cñng cè tËp quenconsolidation of memory cñng cè trÝ nhíconsortia m¹ng l−íi (nghiªn cøu)conspecific cïng loµiconstancy ®é bÒn v÷ng, ®é æn ®Þnhconstant region vïng æn ®Þnh, vïng h»ng ®Þnhconstitutive enzyme enzym c¬ ®Þnhconstitutive genes c¸c gen c¬ ®Þnhconstitutive heterochromatifl chÊt dÞ nhiÔm s¾c c¬ ®Þnhconstitutive mutations ®ét biÕn c¬ ®Þnhconstitutive promoter promot¬ c¬ ®Þnh, khëi ®iÓm c¬ ®Þnhconstriction eoconstrictor c¬ th¾t 74

construct s¶n phÈm thiÕt kÕ (ADN)consultative group on international agricultural research (CGIAR) nhãm t− vÊn vÒnghiªn cøu n«ng nghiÖp quèc tÕconsumers (c¸c) sinh vËt tiªu thôconsumer density mËt ®é sinh vËt tiªu thôconsummatory act hµnh ®éng tiªu thôconsummatory behaviour tËp tÝnh tiªu thôconsummatory phase pha tiªu thôconsumption (sù) tiªu thô, tiªu dïngcontact herbicide thuèc diÖt cá tiÕp xóccontact hypersensitivity qu¸ mÉn do tiÕp xóccontact inhibition øc chÕ do tiÕp xóccontact Insecticide thuèc trõ s©u tiÕp xóccontagion (sù) l©y, truyÒn nhiÔmcontagious l©y truyÒn nhiÔmcontagious distribution ph©n bè lan truyÒncontaminant chÊt g©y « nhiÔmcontiguity ®é tiÕp cËncontiguous genes (c¸c) gen kÕ tiÕpcon-till viÕt t¾t cña conservation tillagecontinental drift sù tr«i d¹t lôc ®Þacontingency table b¶ng tiÕp hîpcontrol sequences tr×nh tù kiÓm sãat, tr×nh tù ®iÒu khiÓncontinuous culture nu«i cÊy liªn tôccontinuous perfusion trµn liªn tôc (ph−¬ng ph¸p nu«i d−ìng tÕ bµo)continuous reinforcement cñng cè liªn tôc, t¨ng c−êng liªn tôccontinuous variation biÕn dÞ liªn tôccontinuum th¶m liÒn, nhãm liªn tôccontorted xo¾n, vÆn, cuén, cuèncontraceptive t¸c nh©n tr¸nh thô thaicontraception (sù) tr¸nh thô thai, chèng thô thaicontractile ring vßng co th¾tcontractile root rÔ co rótcontractile tissue m« co rótcontractile vacuole kh«ng bµo co bãpcontractility (tÝnh) co rótcontracture (sù) co cøngcontralateral ®èi bªncontrol agent t¸c nh©n kiÓm so¸tcontrol group nhãm ®èi chøngcontrolled modification sù c¶i biÕn cã ®iÒu khiÓnconus thÓ nãn 75

conus arteriosus nãn ®éng m¹chconus medullaris nãn tuû sèngconvection (sù) ®èi l−uconvention on biological diversity (CBD) c«ng −íc ®a d¹ng sinh häcconvergence (sù) ®ång quyconvergent héi tô, ®ång quyconvergent evolution tiÕn ho¸ ®ång quyconvergent extension t¨ng c−êng héi tôconvergent improvement c¶i tiÕn ®ång quyconvergent thinking t− duy héi tôconversion disorder rèi lo¹n biÕn ®æiconversion hysteria bÖnh hysteri chuyÓn ho¸nconvolute cuén, cuèn, quÊnconvolution (sù) cuèn, quÊncoomassie blue xanh coomassieco-operation (sù) hîp t¸ccooperativity (sù) t−¬ng t¸ccoordinated framework for regulation of biotechnology khu«n khæ ®iÒuphèi ®Ó ®iÒu hµnh c«ng nghÖ sinh häccoordinated growth sinh tr−ëng phèi hîpcoordination chemistry hãa häc ®iÒu phèiCope,s rule ®Þnh luËt CopeCopepoda ph©n líp Ch©n chÌocopper ®ångcoppice 1. rõng chåi, rõng non 2. (sù) dän rõngcoprodaeum phÇn huyÖt ruétcoprolalia (chøng) nãi tôccoprophagous ¨n ph©ncoprophilia (tÝnh) −a ph©ncoprophilic −a ph©n, chÞu ph©ncoprophilous −a ph©n, chÞu ph©ncoprozoic sèng ë ph©ncopula phÇn nèi, cÇu nèicopulation (sù) giao cÊu, tiÕp hîpcopulation tube èng giao cÊucopy DNA (c-DNA) ADN b¶n saocopy number sè b¶n saocoracidium Êu trïng coracidiacoral san h«coral reef r¹n san h« ngÇm, ®¶o san h« ngÇmcorallaceous (thuéc) san h«Coraciliformes bé S¶ rõng 76

coracoid x−¬ng qu¹coralliferous (cã) san h«coralliform (cã) d¹ng san h«coralline (cã) d¹ng san h«coralline algae t¶o san h«coralloid (cã) d¹ng san h«corbicula giá phÊncordate (cã) d¹ng timcoremium 1. bã sîi nÊm 2. bã cuèng bµo tö ®Ýnhcorepressor chÊt ®ång k×m h∙m, ®ång øc chÕ, phÇn tö ®ång øc chÕcoriaceous daicorious daicorium b×cork bÇncork cambium m« sinh bÇn, t−îng bÇn sinh vácorm giß ngÇm, th©n hµnhcormophyte thùc vËt th©n rÔcorn 1. h¹t ngò cèc, 2. ng«, 3. chai chancorn borer (bä) rÇy ng«corn earworm s©u taicorn rootworm s©u g©y thèi rÔ ng«cornea gi¸c m¹c, mµng gi¸ccorneal (thuéc) gi¸c m¹ccorneous (cã) sõngcorniculate 1. (cã) d¹ng sõng, 2. (cã) sõngcornua mÊu d¹ng sõngcornual (thuéc) mÊu d¹ng sõngcornute (cã) sõng, (cã) mÊu d¹ng sõngcorolla trµngcorona 1. vµnh, t¸n 2. thÓ ®Üacoronal (thuéc) vµnh, t¸n, thÓ ®Üacoronal plane thÓ ®Üacorona radiata vµnh phãng x¹, vµnh to¶ tiacoronary circulation tuÇn hoµn vµnhcoronary heart disease bÖnh m¹ch vµnhcoronet vµnh ®Õcoronold 1. x−¬ng vµnh nãn 2. (cã) d¹ng mácorpora allata thÓ alatacorpora bigemina cñ n∙o sinh ®«icorpora cardiaca thÓ h¹ch thÇn kinhcorpora cavernosa thÓ xèp, thÓ hangcorpora geniculata thÓ gèi 77

corpora lutea thÓ vµngcorpora pedunculata thÓ cuèngcorpora quadrigemlna cñ n∙o sinh t−corpus th©n, thÓcorpus adiposum thÓ mìcorpus albicans thÓ tr¾ngcorpus callosum thÓ chaicorpuscle tiÓu thÓ, h¹t nhácorpus luteum thÓ vµngcorpus mamillare thÓ nóm vó, thÓ tr¾ngcorpus spongiosum thÓ hang, thÓ xèpcorpus striatum thÓ v©ncorrelation mèi t−¬ng quancorrelogram biÓu ®å t−¬ng quancorrelation coefficient hÖ sè t−¬ng quancortex vácortical granules h¹t vácortical microtubules vi èng nhácortical reaction ph¶n øng thÓ vácorticate (cã) vácorticolous ë vá, mäc trªn vácorticotrophin hormon kÝch vá th−îng thËncorticotropin corticotropincortisol cortisolcortisone cortisonCorti’s organ c¬ quan Corticorymb ngïCorynebacteriaceae hä Corynebacteriaceaecosmid cosmidcosmine líp ngµcosmold scale v¶y ngµcos site ®iÓm coscosta 1. s−ên 2. g©n 3. g©n däc 4. s−êncostal (thuéc) s−ên, g©ncost-benefit alalysis ph©n tÝch chi phÝ lîi Ýchcosuppression ®ång k×m h∙m, ®ång øc chÕ (gen)Cot curve ®−êng cong Cotcoterminous cïng ph©n bè, cïng giíi h¹ncotransport ®ång vËn chuyÓncotyledon l¸ mÇmcotyledonary placentation kiÓu nhau bói, kiÓu nhau l¸ 78

cotyloid 1. (cã) d¹ng cèi 2. æ cèicotype mÉu chuÈn cïng kiÓuCoulter counter mÊy ®Õm Coultercounter-conditioning (sù) biÕn ®æi ®iÒu kiÖncountercurrent exchange trao ®æi ng−îc dßngcountershading (sù) t« mµu phßng vÖcounter-transference truyÒn c¶m ®èi ng−îccounts sè ®Õmcounting population (c¸c) quÇn thÓ ®èmcountry providing genetic resources n−íc cung cÊp tµi nguyªn di truyÒncoupled oscillation (c¸c) dao ®éng kÑp ®«icoupling (sù) ghÐp ®«i, kÕt ®«icoupling factors yÕu tè ghÐpcourtship behaviour tËp tÝnh ve v∙ncovalent bond liªn kÕt ®ång ho¸ trÞcover ®é che phñcover slip tÊm kÝnh ®Ëy, lamencoverts l«ng th©ncowpea mosaic virus virut kh¶m ®Ëu ®òacowpea trypsin inhibitor chÊt øc chÕ tripsin ®Ëu ®òaCowper’s glands tuyÕn Cowper, tuyÕn hµnh-hangCOX viÕt t¾t cña cyclooxygenaseCOX-1 viÕt t¾t cña cyclooxygenase1COX-2 viÕt t¾t cña cyclooxygenase2COX-3 viÕt t¾t cña cyclooxygenase3coxa ®èt h¸ngcoxal (thuéc) ®èt h¸ngCP4 EPSP synthase synthaza cp4 epspCP4 EPSPS viÕt t¾t cña enzyme 5-enolpyruvyl-shikimate-3-phosphatesynthase do Agrobacterium chñng CP4 sinh raCpDNA ADN tÕ bµo chÊt (Cytoplasmic DNA)CPMP viÕt t¾t cña Committee for Proprietary Medicinal ProductsCPMV viÕt t¾t cña CowPea Mosaic VirusCPTI viÕt t¾t cña CowPea Trypsin Inhibitorcramp (chøng) chuét rótCrampton’s muscle c¬ Cramptoncranial (thuéc) hép sä, säcranial dermis da sä n∙oCranial flexures nÕp uèn sä n∙ocranial nerves d©y thÇn kinh sä n∙ocranial neural crest mµo thÇn kinh sä n∙o 79

cranial sensory ganglia h¹ch c¶m gi¸c sä n∙oCraniata ph©n ngµnh cã säcraniobuccal pouch tói sä miÖngcraniosacral system hÖ sä-x−¬ng cïngcranium hép säcrashes bïng næcrassulacean acid metabolism chuyÓn ho¸ axit kiÓu c©y thuèc bángcrassulacean acid metabolism plant thùc vËt CAMCrassulaceae hä Thuèc bángC reactive protein protein kiÓu ph¶n øng Ccreatine phosphate creatin phosphatC-reactive protein protein ph¶n øng C (chØ thÞ sinh häc vÒ viªm nhiÔm)creativity kh¶ n¨ng s¸ng t¹ocre-lox system hÖ thèng cre-lox (dïng phag ®Ó xen vµo hoÆc lµm mÊt ®imét ®o¹n ADN ®Æc thï)cremaster 1. gai bông 2. c¬ b×u 3. c¬ tiÕt s÷acrenate (cã) khÝa trßn, (cã) khÝa tai bÌocrepitation phãng næcrepuscular ho¹t ®éng lóc chËp cho¹ngcrest mµocribellum tÊm nh¶ t¬cribriform (cã) d¹ng sµng, (cã) d¹ng r©ycribrose rç mÆt sµngcricold (cã) d¹ng nhÉnCrinoidea líp HuÖ biÓncrispate qu¨n, nh¨n nheocrisped qu¨n, nh¨n nheocrissum vïng quanh huyÖt, vïng æ nhípcrissal (thuéc) vïng quanh huyÖtcrista 1. nÕp mµng 2. mµocrista acustica mµo thÝnh gi¸ccristate (cã) mµocrithidial (thuéc) crithidiacritical day length ®é dµi ngµy tíi h¹ncritical micelle concentration nång ®é micel tíi h¹ncritical period thêi k× tíi h¹ncritical point method ph−¬ng ph¸p ®iÓm tíi h¹ncrochet mãc vËn ®éngCrocodilia bé C¸ sÊucroissant vitellogßne no∙n hoµng h×nh liÒmcrop thu ho¹ch mïa mµng 80

cross lai, giao phèicross-fertilization (sù) thô t×nh chÐo, thô phÊn chÐocross pollination thô phÊn chÐocross protection b¶o vÖ chÐocrossing over (sù) trao ®æi chÐocross-over (sù) trao ®æi chÐo, thÓ trao ®æi chÐocross-over site vÞ trÝ trao ®æi chÐocrossing-over sù trao ®æi chÐo, sù b¾t chÐocross matching ®ä chÐoCrossoptrygii ph©n líp Ç v©y taycross reaction ph¶n øng chÐocross reactivity tÝnh ph¶n øng chÐocrossing over trao ®æi chÐocrowding thõa d©n sècrown 1. th©n rÔ ng¾n 2. t¸n 3. mµo 4. ®Ønhcrown gall vµnh sÇn, nèt sÇncrozier ®ät cuénCRP viÕt t¾t cña C-Reactive ProteinCRTL gene gen CRTL (g©y ph¶n øng t¹o beta caroten ë lóa chuyÓn gen)cruciate (cã) d¹ng ch÷ thËpCruciferae hä Ch÷ thËpcruciform (cã) d¹ng ch÷ thËpcrumb structure cÊu tróc h¹t vôncruor côc m¸u ®«ngcrura (çc) ®ïi, (çc) ch©ncrural (thuéc) ®ïi, ch©ncrureus c¬ ®ïicrus ®ïi, ch©nCrustacea líp Gi¸p x¸ccrustose (cã) vá cøngcry1a (b) protein protein cry1a (b)cry1a (c) protein protein cry1a (c)cry1f protein protein cry1fcry3b (b) protein protein cry3b (b)cry9c protein protein cry9ccryogenic storage b¶o qu¶n b»ng l¹nh s©ucryoglobulin cryoglobulin, globulin l¹nhcryoprecipitate cryoglobulin, globulin l¹nhcry proteins protein crycrypt khe, hèccryptic coloration nhuém mµu Èncryptic style trô tinh thÓ 81

cryptobiosis (sù) sèng tiÒm Èncryptogam thùc vËt sinh s¶n ÈnCryptophyceae líp thùc vËt chåi Èncryptophyte thùc vËt chåi Èncryptorchid (cã) tinh hoµn Èncryptozoic sèng Èncrypts in intestinal epithelium khe biÓu m« ruétcrystal tinh thÓcrystalline cone nãn thÓ thuû tinh thÓcrystalline lens nh©n m¾t, thÓ thuû tinhcrystalline style trô tinh thÓcrystalloid d¹ng tinh thÓCSF viÕt t¾t cña Colony Stimulating FactorCSFS viÕt t¾t cña Colony Stimulating FactorsCT viÕt t¾t cña Conservation TillageCTAB viÕt t¾t cña HexadeCylTrimethylAmmonium Bromidectene phiÕn l−îcctenidium 1. l−îc 2. mang lù¬cctenold (cã) d¹ng l−îcCtenophora ngµnh SøaCTNBio Uû ban kü thuËt quèc gia vÒ an toµn sinh häc BrazilCTP viÕt t¾t cña Chloroplast Transit Peptidecubical epithelium biÓu m« hépcubital l«ng c¸nh thø cÊpcubital remiges l«ng c¸nh trôcucullate (cã) d¹ng mò, (cã) d¹ng n¾pculling tuyÓn chän, lo¹i báculm cäng, giãng rçngcultivar c©y trångcultivated land ®Êt trång trätculture 1. gièng nu«i cÊy 2. nu«i cÊyculture medium m«i tr−êng nu«i cÊycumulative distribution function hµm ph©n bè tÝch luücumulative dose liÒu l−îng tÝch luücumulus mÊu mang trøngcumulus oophorus vïng h¹t, líp h¹tcuneate (cã) d¹ng nªmcuneiform (cã) d¹ng nªmcupula vßmcupule ®Êucurare curacurarine curarin 82

curcumin curcumin (hîp chÊt tù nhiªn chèng oxy ho¸)curing agent t¸c nh©n ch÷a bÖnhcurrent good manufacturing practices thùc tiÔn s¶n xuÊt hµng ho¸ hiÖn hµnhcursorial hay ch¹ycurrent competition c¹nh tranh hiÖn thêicurrent flow dßng ch¶ycushion plant c©y ®Ömcusp mÊu nhän, ®Ønh nhäncut c¾t (ADN, cµnh, l¸ ...)cutaneous (cã) da, (thuéc) dacutaneous respiration h« hÊp qua dacuticle mµng ngoµi, cuticuncuticular transpiration tho¸t h¬i n−íc qua mµng ngoµicuticulin líp sõngcutin cutincutinization (sù) t¹o cutincutis líp m« m¹ch liªn kÕtcut-off posture t− thÕ c¾t, t− thª giíi h¹ncutting phÇn c¾tCuvierian ducts èng Cuvierc-value paradox nghÞch lÝ gi¸ trÞ cCVD viÕt t¾t cña CardioVascular DiseaseCVMP viÕt t¾t cña Committee for Veterinary Medicinal ProductsCyanobacteria líp Vi khuÈn lamcyanogenesis (sù) t¹o cyanogenCyanophyceae líp T¶o lamcyanosis (chøng) xanh tÝmCycadales bé TuÕCycadopsida líp TuÕcybrid xybrit, thÓ lai sinh chÊtcycle chu k×, chu tr×nhcyclic hoa vßngcyclic AMP AMP vßngcyclic electron dßng ®iÖn tö khÐp kÝncyclic photophosphorylation chu tr×nh quang phosphoryl ho¸cyclodextrin cyclodextrincycloheximide cycloheximidcycloid (cã) d¹ng vßngcyclooxygenase cyclooxygenazacyclophosphamide phosphamit vßng, xyclophosphamitcyclosis vËn ®éng vßng, chu ®éngcyctospondylous (cã) ®èt sèng vßng 83

cyclosporine cyclosporincyclosporin A cyclosporin ACyclostomata bé c¸ miÖng trßncyesis (sù) thai nghÐncyme côm hoa d¹ng simcymose inflorescence côm hoa d¹ng simcynopodous (cã) ch©n vuèt cøngCyperaceae hä Cãicypress knee mÊu rÔ cãi ®Çm lÇyCypriniformes bé c¸ chÐpcyp46 gene gen cyp46cyst kÐn, nang, bängcysteine cysteincystic (thuéc) kÐn, nang, bängcystic duct èng dÉn mËtcystic fibrosis sîi nang, sîi kÐncystic fibrosis transmembrane regulator protein protein ®iÒu hoµ mµngvËn chuyÓn sîi nangcysticercus nang s¸n, g¹o s¸ncysticolous sèng trong tói, sèng trong kÐn, sèng trong nangcystidium tÕ bµo dÑp d¹ng l«ng chimcystine cystincystitis viªm bµng quangcystoblasts nh©n tÕ bµo, nguyªn bµocystogenous t¹o kÐn, t¹o nangcystolith nang th¹chcystozooid thÓ nangCystX nhãm gen CystX (cã trong ®Ëu t−¬ng cã t¸c dông diÖt giun nang)cytase cytazacytochimera thÓ kh¶m tÕ bµocytochromes cytochromcytochrome p450 cytochrom p450cytochrome p4503a4 cytochrom p4503a4cytogenesis (sù) ph¸t sinh tÕ bµocytogenetic map b¶n ®å di truyÒn tÕ bµocytokinesis (sù) ph©n bµo chÊt, ph©n chia tÕ bµo chÊtcytokines cytokincytokinin cytokinincytology tÕ bµo häccytolysis (sù) tiªu tÕ bµo, ph©n gi¶i tÕ bµocytomegalovirus (cmv) virut cytomegalocytomembrane system hÖ thèng mµng tÕ bµo 84

cytopathic (thuéc) bÖnh tÕ bµocytophilic antibody kh¸ng thÓ −a tÕ bµocytoplasm tÕ bµo chÊtcytoplasmic bridges cÇu tÕ bµo chÊtcytoplasmic determinants yÕu tè di truyÒn tÕ bµo chÊtcytoplasmic DNA ADN tÕ bµo chÊtcytoplasmic domain vïng tÕ bµo chÊtcytoplasmic gene gen bµo chÊtcytoplasmic inheritance di truyÒn tÕ bµo chÊtcytoplasmic male sterility (tÝnh) bÊt thô ®ùc bµo chÊtcytoplasmic membrane mµng tÕ bµo chÊtcytorrhysis (sù) tãp bµocytosine cytosincytoskeleton khung tÕ bµocytostatic factor yÕu tè k×m h∙m tÕ bµocytotaxis (tÝnh) øng ®éng tÕ bµocytotaxonomy ph©n lo¹i häc tÕ bµocytotoxic g©y ®éc tÕ bµocytotoxic killer lymphocyte tÕ bµo lympho giÕt tÕ bµo, tÕ bµo lympho khö bµocytotoxic T cells (c¸c) tÕ bµo T g©y ®éc tÕ bµocytotoxin cytotoxin, ®éc tè tÕ bµocytosine cytosincytoskeleton bé khung tÕ bµocytosol phÇn bµo tan, xytosolcytotrophoblast l¸ nu«i tÕ bµo, líp d−ìng bµoCZE viÕt t¾t cña Capillary Zone Electrophoresis 85

DD loop vßng D (ADN)dactyl ngãndactylar (thuéc) ngãndaffodil rice lóa vµngdaffodils c©y thuû tiªn hoa vµngdaidzein daidzein (d¹ng aglycone cña isoflavon)daidzen daidzen (mét ®ång ph©n cña isoflavon)daidzin daidzin ( d¹ng β-glycoside cña isoflavon)daily calorie supply per capita khÈu phÇn calo mçi ngµydalton dalton-®¬n vÞ ®o khèi l−îngdamping-off (sù) thèi ñngdark-fixation of carbon dioxide (sù) cè ®Þnh CO2 trong tèidark-ground illumination hiÓn vi nÒn ®en, räi s¸ng nÒn tèidark reactions ph¶n øng tèidart thÓ l−ìi gi¸oDarwin, s finches nhËt ký cña DarwinDarwinian theory häc thuyÕt Darwindasypaedes chim nondata mining t×m kiÕm, khai th¸c d÷ liÖudaughter thÕ hÖ condaughter sporocysts nh©n cña tÕ bµo mÑ bµo töday-neutral plant thùc vËt ngµy trung b×nhDBT viÕt t¾t cña Indian Department of BiotechnologyDC viÕt t¾t cña Dendritic CellsddNTP viÕt t¾t cña DiDeoxyNucleosid TriphosPhateddRNAi viÕt t¾t cña DNA-directed RNA Interferencede novo sequencing gi¶i tr×nh tù de novodeabetes bÖnh ®¸i th¸o ®−êngdeaminase deaminazadeamination khö amin ho¸deamination reaction ph¶n øng khö amindeath (sù) chÕt, tö vongdeath rate chØ sè chÕt, chØ sè tö vongdecalcification (sù) khö canxiDecapoda 1. bé M−êi ch©n 2. ph©n bé M−êi ch©ndecarboxylase ®ecacboxylazadecay (sù) ph©n r∙decerebrate mÊt n∙o, mÊt chøc n¨ng n∙o 86

decerebrate tonus tr−¬ng lùc c¬ mÊt n∙odecidua mµng rôngdeciduate (cã) mµng rôngdeciduous (bÞ) rôngdeciduous forest rõng rông l¸decomposers (sinh) vËt ph©n huûdecomposer system hÖ thèng ph©n huûdecomposition (sù) ph©n huûdecompound phøc hîpdecondensed chromatin cromatin kh«ng ng−ng tôdeconjugation (sù) t¸ch tiÕp hîp, gi¶i tiÕp hîpdecorticated (bÞ) bãc vá, (bÞ) lét vádecurrent 1. men xuèng 2. nhiÒu nh¸nhdecussate chÐo ch÷ thËp, ®èi ch÷ thËpdecussation liÖu ph¸p s©udedifferentiation (sù) gi¶i biÖt ho¸deep cytoplasmic movement vËn chuyÓn bµo chÊt s©udeep zone of amphibian gastrula vïng s©u cña ph«i vÞ l−ìng c−defaulr programs lçi ch−¬ng tr×nhdefective virus virut bÞ bÊt ho¹tdefence mechanism c¬ chÕ b¶o vÖdefensins chÊt b¶o vÖ, yÕu tè b¶o vÖdefibrillator m¸y khö rung timdeficiency (sù) thiÕu ®o¹n, thiÕu hôtdeficiency disease bÖnh thiÕu dinh d−ìng, bÖnh suy dinh d−ìngdefinite (cã) d¹ng xim, (thuéc) gèc ghÐpdefinite growth sinh tr−ëng cã h¹ndefinitive cuèi cïng, hoµn toµn, ph¸t triÓn ®Çy ®ñ, x¸c ®Þnhdefinitive host vËt chñ vÜnh viÔndefoliation (sù) ng¾t l¸, rông l¸deforestation (sù) ®èt rõng, ph¸ rõngdegeneracy sù tho¸i ho¸, sù suy biÕn, sù suy tho¸idegeneration (sù) tho¸i ho¸, suy biÕndegenerative disorders rèi lo¹n tho¸i ho¸deglutition (sù) nuètdegenerate codons çc codon tho¸i ho¸ (nhiÒu codon qui ®Þnh mét axit amin)degradation sù suy tho¸i, sù xuèng cÊp, sù gi¶m bËc, ph©n huûdehiscence (sù) nøt, nÎ, mëdehydration (s−) khö nø¬cdehydrogenase ®ehydrogenzade-iridividuation (sù) mÊt ç tÝnh, mÊt ç thÓdelamination (sù) ph©n líp 87

degradative succession diÔn thÕ suy tho¸idehydrogenases dehydrogenazadehydrogenation khö hydroDeinococcus radiodurans Deinococcus radiodurans (vi khuÈn chÞu phãng x¹)delayed density-dependence (sù) trÔ cña phô thuéc mËt ®édelayed fertilization thô tinh chËmdelayed-type hypersensitivity qu¸ mÉm muéndeletion (sù) khuyÕt ®o¹n, ®o¹n khuyÕt (nhiÔm s¾c thÓ)deletion mapping of DNA sequences lËp b¶n ®å khuyÕt ®o¹n c¸c tr×nh tù ADNdeletion mutation ®ét biÕn khuyÕt ®o¹ndeletion of chromosomal segment sù mÊt ®o¹n nhiÔm s¾c thÓdelinquency (sù) ph¹m téidelinquent kÎ ph¹m téi, ph¹m téi, l¬ lµ, chÓnh m¶ngdelta 12 desaturase desaturaza delta12delta 15 desaturase desaturaza delta15delta endotoxins endotoxin deltadeltoid 1. cã d¹ng tam gi¸c 2. cÊu tróc tam gi¸cdelusions (sù) hoang t−ëngdeme ®em, nhãm liªn phèidementia (sù) sa sót trÝ tôªdementia praecox sa sót trÝ tôªdemersal ë ®¸y, ch×mdemifacet nöa mÆt khípDemospongiae líp Bät biÓn th−êngdemethylase demethylaza, enzym khö methyldemethylation khö methyldemographic processes qu¸ tr×nh d©n sèdemulcent dÞu, gi¶m kÝch thÝchdemography d©n sè häcdenaturation (sù) biÕn tÝnh, biÕn chÊt, t¸ch ®«i (ADN)denatured DNA ADN biÕn tÝnh (®∙ t¸ch lµm 2 sîi ®¬n)denaturing gradient gel electrophoresis ®iÖn di trªn gel gradient biÕn tÝnhdenaturing High Pressure Liquid Chromatography s¾c ký láng cao ¸p biÕn tÝnhdenaturing polyacrylamide gel electrophoresis ®iÖn di trªn gel polyacrylamid biÕntÝnhdendrimers nh¸nh, nh¸nh ph©ndendrite dendrit, ®ät nh¸nhdendritic cell tÕ bµo cã tua, tÕ bµo cã d¹ng b¹ch tuéc, tÕ bµo ph©n nh¸nhdendritic langerhans cells (c¸c) tÕ bµo langerhans ph©n nh¸nh (n¬i HIVx©m nhËp c¬ thÓ)dendritic polymers polyme ph©n nh¸nh 88

dendrochronology cæ khÝ hËu theo vßng c©ydendrogram c©y ph¸t sinhdendrograph c©y kÝdendroid 1. (cã) d¹ng c©y 2. (cã) d¹ng ph©n nh¸nh c©ydendron sîi nh¸nhdenervated (bÞ) bãc d©y thÇn kinh, (bÞ) bá d©y thÇn kinhdenial (sù) tõ chèidenitrification khö nit¬denitrifying bacteria vi khuÈn khö nit¬dens of axis trôc r¨ngdens epistrophel mám r¨ngdensity mËt ®édensity dependence phô thuéc mËt ®édensity dependent factor yÕu tè phô thuéc mËt ®édensity dependent inhibition (sù) øc chÕ phô thuéc mËt ®édensity gradient centrifugatiori ly t©m trong gradien mËt ®édensity independent factor yÕu tè ®éc lËp mËt ®édental formula c«ng thøc r¨ngdentary x−¬ng (mang) r¨ngdentary bone x−¬ng r¨ngdentate (cã) r¨ng, (cã) mÐp xÎ r¨ngdenticle 1. mÊu d¹ng r¨ng nhá 2. v¶y tÊmdentinal (thuéc) dentin, ngµ r¨ngdentine dentin, ngµ r¨ng, chÊt x−¬ng r¨ngdentition 1. mÉu r¨ng 2. (sù) mäc r¨ng 3. bé r¨ngdenuded quadrat « trÇndeoxynivalenol deoxynivalenoldeoxyribonucleic acid axit deoxyribonucleicdeoxynucleoside triphosphate deoxynucleosid triphosphat (dNTP)deoxyribonuclease deoxyribonucleazadeoxyribonucleic acid (DNA) axit deoxyribonucleicdeoxyribonucleotide deoxyribonucleotiddeoxyribose deoxyribozadependent variable biÕn dÞ ®éc lËpdepersonalization (sù) mÊt c¸ tÝnh, mÊt c¸ thÓdepilate nhæ l«ng, nhæ tãcdepolarization (sù) khö cùc, ph©n cùcdeposit feeder sinh vËt ¨n c¹n vÈndepressant 1. lµm suy gi¶m, lµm suy yÕu 2. t¸c nh©n lµm suy yÕudepressor 1. c¬ h¹ 2. chÊt gi¶m chuyÓn ho¸deprotection khö b¶o vÖdepth chiÒu s©u, bÒ s©u 89

derepression khö øc chÕderived character ®Æc ®iÓm dÉn xuÊtderm b×, dadermal (thuéc) b×, dadermal tissue system hÖ m« b×dermal branchlae mang da, mang b×dermatogen tÇng sinh b×dermatophyte nÊm ngoµi dadermic (thuéc) b×, dadermis b×, dadermornuscular layer líp c¬ b×dertrotheca bao má sõngdertrum bao má sõngdesert hedgehog protein protein nhÝm ¢u hoang m¹cdesert hoang m¹c, sa m¹cdesertification (sù) ho¸ hoang m¹cdescending ch¹y xu«idesferroxamine manganese mangan desferroxamindesmids t¶o lôcdesmognathous (thuéc) hµm da, má dadesmosome thÓ liªn kÕt, thÓ nèi, thÓ cÇudesquamation (sù) trãc v¶y, bong v¶ydesulfovibrio phÈy khuÈn khö sulphatdeterminate (®−îc) x¸c ®Þnh, (thuéc) gèc ghÐp, (cã) ximdetermination (sù) x¸c ®Þnh giíi h¹n, x¸c ®Þnhdeterminate cleavage ph©n c¾t x¸c ®Þnhdeterminate growth sinh tr−ëng cã h¹ndetorsion xo¾n ng−îc chiÒudetritovore sinh vËt ¨n mïn b∙, sinh vËt ¨n chÊt thèi r÷a, sinh vËt ¨n chÊttan r÷adetritus chÊt thèi r÷a, chÊt tan r÷a, mïn b∙Deuteromycetes líp NÊm bÊt toµn, líp NÊm khuyÕtdeuterostoma miÖng thø sinhdeuterotoky trinh sinh hai tÝnhdeutocerebron h¹ch n∙o IIdevelopment (sù) ph¸t triÓn, triÓn khai, më réngdeviance so khíp thèng kªdeviation ®é lÖchdeviation IQ IQ lÖchdevonian kû devondew claw mãng huyÒnDeuteromycotina ph©n ngµnh NÊm bÊt toµn, ph©n ngµnh NÊm khuyÕt, 90

líp NÊm bÊt toµn, líp NÊm khuyÕtdexiotropic cuèn ph¶i, xo¾n ph¶i,dextral cuèn ph¶idextran dextrandextrin dextrindextrorotary isomer isome quay ph¶i, chÊt ®ång ph©n quay ph¶idextrorse cuèn ph¶i, xo¾n ph¶idextrose dextrozaDGGE viÕt t¾t cña Denaturing Gradient Gel ElectrophoresisDHA DocosaHexanoic AcidDHH viÕt t¾t cña Desert HedgeHog proteindHPLC viÕt t¾t cña denaturing High Pressure Liquid Chromatographydi George’s syndrome héi chøng dÞ Georgediabetes bÖnh ®¸i th¸o ®−êngdiacoele buång n∙o thÊt III, khoang n∙o IIIdiacylglycerols diacylglyceroldiadeiphous hai bã chØ nhÞdiadzein diadzeindiagnosis 1. m« t¶ ®Æc tr−ng 2. chÈn ®o¸ndiagnostic characters ®Æc ®iÓm chÈn ®o¸ndialypetalous (cã) c¸nh trµng rêidialysis sù thÈm tÝchDiamond vs. chakrabarty Bé th−¬ng m¹i Müdiapause (sù) ®×nh dôcdiapedesis (sù) xuyªn m¹ch, tho¸t m¹chdiaphoresis (sù) ch¶y må h«i, tho¸t må h«idiaphragm 1. mµng ng¨n 2. v¸ch ng¨n 3. c¬ hoµnhdiaphysis th©n x−¬ngdiapophyses mÊu ngangdiapsid (thuéc) hai hè th¸i d−¬ng, hè th¸i d−¬ng kÐpdiarthrosis khíp ®éngdiastase diastazadiastasis kú nghØ tiÒn t©m thudiastema 1. tÊm gi÷a 2. kho¶ng trèng r¨ngdiaster thÓ sao chÐpdiastereoisomers diastereoisomediastole kú t©m tr−¬ng, kú gi∙n timdiastolic blood pressure ¸p suÊt m¸u t©m tr−¬ngdiastolic pressure huyÕt ¸p t©m tr−¬ngdiatoms khuª t¶o, t¶o silicdiatropism (tÝnh) h−íng ngang kÝch thÝch 91

dibranchiate hai mangdicentric hai t©m, l−ìng t©m, hai t©m ®éngdicer enzymes enzym dicer (c¾t ARN m¹ch kÐp)dichasial cyme xim hai ng¶dichasium xim hai ng¶dichiamydeous (cã) bao hoa kÐpdichocephalous (cã) hai ®Çudichogamy (tÝnh) biÖt giaodichoptic (thuéc) m¾t kÐpdichotomy (sù) l−ìng ph©ndichromatism (chøng) l−ìng s¾c thÞDicksonia bé CÈu tÝchDick test thö nghiÖm Dickdicliny ph©n tÝnh (thùc vËt)diclinous (cã) hoa ph©n tÝnhDIC microscope kÝnh hiÓn vi DICdicot thùc vËt hai l¸ mÇmDicotyledones líp Hai l¸ mÇmdictyosome thÓ l−íidictyostele trung trô l−íidicyclic hai vßng xo¾ndidactyl hai ngãndideoxynucleosid triphosphate (ddNTP) dideoxynucleosid triphosphatdidymous mäc kÐpdidynamous hai ®«i nhÞ so ledieback (sù) chÕt ho¹idiel ngµy - ®ªm, hµng ngµydiencephalon n∙o trung giandiets khÈu phÇn, ¨n kiªngdifference threshold ng−ìng ph©n biÖtdifferential absorption ratio tû lÖ hÊp thô (trong qu¸ tr×nh) biÖt ho¸differential interference contrast microscope kÝnh hiÓn vi t−¬ng ph¶n giao thoavi saidifferential display hiÓn thÞ biÖt ho¸differential reproduction sinh s¶n biÖt ho¸differential resource utilization sö dông tµi nguyªn kh¸c nhaudifferential splicing t¸ch intron (trong) biÖt ho¸differential stain thuèc nhuém vi saidifferentiation (sù) ph©n ho¸, biÖt ho¸diffuse competition c¹nh tranh ph©n t¸ndiffuse growth sinh tr−ëng ph©n t¸ndiffuse placentation kiÓu b¸m nhau ph©n t¸n 92

diffuse porous kiÓu b¸m ph©n t¸ndiffuse porous (cã) lç ph©n t¸ndiffuse tissue m« ph©n t¸ndiffusion (sù) khuÕch t¸n, lan to¶diffusion coefficients hÖ sè ph©n t¸ndigametic hai kiÓu giao tödigastric hai th©nDigenea líp S¸n l¸ song chñdigenesis (sù) xen kÏ thÕ hÖ, lu©n phiªn thÕ hÖdigenetic (thuéc) xen kÏ thÕ hÖ, lu©n phiªn vËt chñdigenetic reproduction sinh s¶n xen kÏ thÕ hÖdigestion (sù) tiªu ho¸, ph©n huûdigestive gland tuyÕn tiªu ho¸digestive system hÖ tiªu ho¸digestive tract èng tiªu ho¸, ®−êng tiªu ho¸digestive tube èng tiªu ho¸digit ngãndigitate (cã) ngãn, (xÎ) ngãndigitigrade mÊu d¹ng ngãndigitule mÊu d¹ng ngãndiglycerides diglyceriddigoneutic (mét) n¨m hai løadihybrid con lai hai tÝnhdihybrid cross phÐp lai hai tÝnh tr¹ngdikaryon nh©n kÐp, thÓ hai nh©ndikaryotic (thuéc) hai nh©ndikaryophase pha hai nh©n, pha song ®¬n béidilambdodont (r¨ng) ch÷ Vdilator c¬ gi∙ndilution principle nguyªn lÝ pha lo∙ngdimeric chromosome nhiÔm s¾c thÓ c©n, nhiÔm s¾c thÓ ®èi xøng hai bªndimeric RNAse III ribonucleaza III l−ìng ph©ndimerous hai phÇndimorphic hai d¹ng, l−ìng h×nhdimorphism (hiÖn t−îng) l−ìng h×nh, (hiÖn t−îng) hai d¹ngdimorphous hai d¹ng, l−ìng h×nhdinitrogen fixation cè ®Þnh nit¬Dinoflagellata ngµnh Trïng hai roiDinophyceae líp Trïng t¶odiocoel n∙o thÊt badioecious ph©n tÝnh 93

dioecious species loµi ph©n tÝnhdioecism (sù) ph©n tÝnhdioestrus kú kh«ng ®éng dôcdioptric mechanism c¬ cÊu khóc x¹diphasic hai pha, hai kú, hai giai ®o¹ndiphtheria (bÖnh) b¹ch hÇudiphtheria antitoxin kh¸ng ®éc tè b¹ch cÇudiphtheria toxin ®éc tè b¹ch hÇudiphtheria toxoid nh−îc ®éc tè b¹ch hÇudiphycercal (thuéc) v©y ®u«i ®èi xøng ®Òudiphygenic hai kiÓu ph¸t triÓndiphyletic hai dßng tæ tiªn, hai nguån gècdiphyodont hai (kiÓu) bé r¨ngdiplobiont sinh vËt l−ìng thÓdiplobiontic (thuéc) sinh vËt l−ìng thÓdiploblastic hai ph«i b×, hai l¸ ph«idiplococcus song cÇu khuÈndiplogangliate (cã) h¹ch kÐpdiploganglionate (cã) h¹ch kÐpdiplohaplont sinh vËt l−ìng ®¬n béidiploid l−ìng béi, thÓ l−ìng béidiploid cell tÕ bµo l−ìng béidiploidization (sù) l−ìng béi ho¸, h×nh thµnh l−ìng béidiplonema giai ®o¹n sîi kÐpdiplont sinh vËt l−ìng béidiplophase pha l−ìng béiDiplopoda líp Ch©n kÐpdiplospondylic hai ®èt sèng, (thuéc) ®èt sèng kÐpdiplospondylous hai ®èt sèng, (thuéc) ®èt sèng kÐpdiplospondyly (hiÖn t−îng) hai ®èt sèng kÐpdiplostemonous hai vßng nhÞ, (cã) hai vßng nhÞdiplotene diplotendiplozoic ®èi xøng hai bªnDipneusti bé Ç phæidip-pen lithography (phÐp) in kh¾c ®¸ b»ng bót nhóngdip-pen nanolithography (phÐp) in kh¾c ®¸ nano b»ng bót nhóngDiprioi bé Ç phæidiprotodont hai r¨ng cöa línDiptera bé Hai çnhdirect development ph¸t triÓn trùc tiÕpdirect flight ¸nh s¸ng trùc tiÕpdirecting stimulus kÝch thÝch ®Þnh h−íng 94

direct metamorphosis biÕn th¸i trùc tiÕpdirect transfer truyÒn trùc tiÕpdirected assembly sù quÇn tô trùc tiÕpdirected evolution tiÕn ho¸ ®Þnh h−íngdirected mutation ®ét biÕn ®Þnh h−íng xem adaptive mutationdirected self-assembly tù l¾p r¸p cã ®Þnh h−íngdirectional selection (sù) chän läc ®Þnh h−íngdisaccharide ®−êng ®«i, disacchariddisasters thiªn taidisc ®Üa, nhó, gi¸cdisclimax ®Ønh cao bÊt th−êng, ®Ønh cao nh©n t¹odiscoidal cleavage ph©n c¾t ®ÜaDiscolichenes nhãm ®Þa y d¹ng ®ÜaDiscomycetes líp NÊm ®Üadiscontinuous distribution ph©n bè kh«ng liªn tôcdiscontinuous feeder ¨n kh«ng liªn tôcdiscontinuous variation biÕn dÞ kh«ng liªn tôcdiscriminant analysis ph©n tÝch biÖt thøcdiscrimination (sù) ph©n biÖtdiscrimination training tËp quen ph©n biÖtdiscus proligerus vïng h¹tdisharmony mÊt hµi hoµdisinfection (sù) khö trïng, tÈy uÕdisinfestation (sù) diÖt c«n trïngdiscrete generation thÕ hÖ riªng biÖtdisjunct ph©n t¸ch, ®øt ®o¹ndisjunction (sù) ph©n t¸chdisjunctor cÇu liªn kÕtdisk 1. nhó 2. ®Üa 3. gi¸cdisk floret hoa con d¹ng ®Üadisomic l−ìng thÓ, (thuéc) thÓ haidisorganized schizophrenia (bÖnh) t©m thÇn ph©n liÖt rèi lo¹ndispermic eggs trøng hai tinh trïngdispermy (sù) thô tinh kÐpdispersal (sù) ph¸t t¸ndispersion (sù) ph©n t¸ndisplacement (sù) di chuyÓndisplacement activity ho¹t ®éng chuyÓn chçdisplacement loop vßng chuyÓn chçdisplay behaviour tËp tÝnh ph« tr−¬ngdisruptive selection chän läc ng¾t qu∙ngdissemination (sù) ph©n to¶ 95

disseminule thÓ ph©n to¶dissimilation (sù) ph©n ly, ph©n h−íng, trë thµnh kh¸c nhaudissociating enzymes enzym ph©n lydissociation (sù) ph©n lydissociative disorder rèi lo¹n ph©n lydissymmetric bÊt ®èi xøngdistal xa, ngoµidistichous hai d∙y, hai hµngdistinct ph©n biÖtdistraction display biÓu hiÖn sao l∙ngdistribution (sù) ph©n bèdistribution factor hÖ sè ph©n bèdistribution-free methods (çc) ph−¬ng ph¸p phi ph©n sèdisturbance (sù) rèi lo¹n, ®¶o lén, nhiÔudisulphide bond mèi liªn kÕt disulphiddisuse atrophy teo do kh«ng dïngdithioglycerol dithioglyxeroldithlothreitol dithiothreitolditrematous (cã) lç sinh dôc ph©n biÖtdiuresis bµi niÖudiurnal movement vËn ®éng ngµy-®ªmdivaricate t¸ch ®«i réng, ph©n ly réngdivergence (tiÕn ho¸) ph©n h−íngdivergent ph©n h−íng, ph©n t¸ndivergent evolution tiÕn ho¸ ph©n h−íngdivergent oscillation dao ®éng ph©n h−íngdivergent thinking t− duy ph©n kúdiversifying selection chän läc cùc ®o¹ndiversity biotechnology consortium m¹ng l−íi c«ng nghÖ sinh häc vÒ ®a d¹ngdiversity estimation (of molecules) ®¸nh gi¸ møc ®é ®a d¹ng (cña çc ph©n tö)diversity (sù, ®é) ®a d¹ngdiverticula (çc) tói thõadiverticulum tói thõadiving lÆndivision ngµnhdizygotic twins trÎ sinh ®«i hai trøng, trÎ sinh ®«i hai hîp töDMD viÕt t¾t cña Duchenne Muscular DystrophyDNA ADN viÕt t¾t cña DeoxyriboNucleic AcidDNA analysis ph©n tÝch ADNDNA binding proteins protein liªn kÕt ADNDNA bridges cÇu ADNDNA chimera kh¶m ADN 96

DNA chip chip ADNDNA cloning th− viÖn ADNDNA-directed RNA Interference can thiÖp b»ng ARN do ADN ®iÒu khiÓnDNA fingerprinting in dÊu ADN, lµm dÊu ADNDNA footprinting in dÊu ch©n ADN (x¸c ®Þnh tr×nh tù ADN, n¬i b¸m®Æc hiÖu protein)DNA fragmentation ph©n ®o¹n ADNDNA glycosylase glycosylaza ADNDNA gyrase gyraza ADNDNA helicase helicaza ADNDNA hybridisation lai ADNDNA library th− viÖn ADNDNA ligase ligaza ADNDNA marker chØ thÞ ADNDNA melting temperature nhiÖt ®é nãng ch¶y ADNDNA methylase methylaza ADNDNA methylation metyl ho¸ ADNDNA microarray vi dµn ADNDNA polymerase ADN polymeraza (enzym tæng hîp ADN)DNA probe ®o¹n dß ADNDNA profiling x¸c ®Þnh ®Æc ®iÓm ADNDNA Regulatory Elements (c¸c) nh©n tè ®iÒu hoµ ADNDNA repair söa ch÷a ADNDNA sequencing gi¶i tr×nh tù ADNDNA shuffling x¸o trén (tr×nh tù) ADNDNA synthesis tæng hîp ADNDNA typing ®Þnh kiÎu ADNDNA vaccines vaccin ADNDNA vector vect¬ ADNDNA-dependent RNA polymerase polymeraza ARN phô thuéc ADNDNA-directed RNA interference nhiÔu ARN ®Þnh h−íng ADNDNA-RNA hybrid d¹ng lai ADN-ARNDNA-DNA hybridization phÐp lai ADN-ADNDNAse ADNasedocking (in computational biology) cËp bÕn (trong sinh häc vi tÝnh)docosahexanoic acid (dha) axit docosahexanoicdoctrine of specific nerve energies häc thuyÕt n¨ng l−îng thÇn kinhchuyªn biÖtdolichol phosphate phosphat dolicholdolioform (cã) d¹ng thïng, (cã) d¹ng v¹idomain vïng, miÒndomatium tæ c«n trïng 97

dome vßmDomin scale thang Domindominance hierarchy ph©n cÊp tréidominant 1. tréi 2. loµi tréidominant allele alen tréidominant species loµi −u thÕdon −u tódonor junction (sù) kÕt nèi thÓ choDopamin dopamindormancy (tr¹ng th¸i) ngñdormin dormindorsal 1. (thuéc) mÆt l−ng 2. mÆt l−ngdorsal aorta ®éng m¹ch l−ngdorsal column cét sèngdorsal fin v©y l−ngdorsal horn sõng cét sèngdorsal organ c¬ quan trªn l−ngdorsal root ganglia h¹ch rÔ l−ngdorsal suture ®−êng nèi l−ngdorsal trace vÕt l−ngdorsiferous câng condorsifixed ®Ýnh l−ngdorsalis ®éng m¹ch l−ngdorsigrade ®i b»ng mudorsiventral (thuéc) l−ng bôngdorsovetral axis trôc tr−íc saudorsum l−ngdosage compensation sù bï trõ liÒu l−îngdosal lip mÐp l−ngdose liÒu l−îngdose equivalent liÒu l−îng t−¬ng ®−¬ng, ®−¬ng l−îng liÒu l−îngdose rate suÊt liÒu l−îngdose reduction factor hÖ sè gi¶m liÒu l−îngdosemeter liÒu l−îng kÕdosimeter liÒu l−îng kÕdouble kÐp, ®«idot blot dot blot, thÈm t¸ch ®iÓm (mét kü thuËt lai ADN)double cirvulation tuÇn hoµn kÐpdouble diffusion khuÕch t¸n kÐpdouble embedding ®óc kÐp, lång kÐpdouble fertilization thô tinh kÐp, thô phÊn kÐp 98

double helix chuçi xo¾n kÐpdouble-image micrometer tr¾c vi kÕ hai ¶nhdown feathers l«ng t¬Down,s syndrome héi chøng Downdowny mildew (bÖnh) s−¬ng phÊn t¬DPN viÕt t¾t cña Dip-Pen Nanolithographydrainage (sù) th¸o n−íc, tiªu n−ícdream interpretation gi¶i thÝch giÊc m¬D region vïng DDREs viÕt t¾t cña DNA Regulatory Elementsdrinking water n−íc uèngdrip tip ®Ønh trót n−ícdrive ®éng lùcdrive-reduction hypothesis gi¶ thuyÕt gi¶m ®éng lùcdromaeognathous (cã) hµm xo¾ndrone ong ®ùcdrop (sù) rôngDrosophila ruåi giÊm DrosophilaDrosophila melanogaster ruåi giÊm Drosophila melanogasterdrought (sù) kh« h¹ndrug thuècdoublebind communication giao tiÕp l−ìng nandown promoter mutations ®ét biÕn phÝa sau promot¬ (khëi ®iÓm)down regulating ®iÒu hoµ vÒ phÝa saudowntream xu«i dßngdrought tolerance tÝnh chÞu h¹ndrought tolerance trait tÝnh tr¹ng chÞu h¹ndrupe qu¶ h¹chdrupel qña h¹ch nhádruse tinh ®¸mdry deposition l¾ng kh«dry fruit qu¶ kh«dry rot (bÖnh) thèi kh«dsDNA ADN sîi ®«idsRNA ARN sîi ®«iDuchenne muscular dystrophy (dmd) gene gen teo c¬ Duchenneduct èngduct cell tÕ bµo èngductless glands tuyÕn néi tiÕtductule èng nhá, tiÓu qu¶nductus èngductus arteriosus èng ®éng m¹ch 99

ductus caroticus èng ®éng m¹chductus Cuvieri èng Cuvieriductus deferens èng dÉn tinhductus ejaculatorius èng phãng tinhductus endolymphaticus èng néi tiÕt b¹ch huyÕtductus pneumaticus èng khÝdulosis (sù) céng sinh n« lÖdung beetles bä hungdung feeder vËt ¨n ph©nduodenal (thuéc) t¸ trµngduodenum ruét t¸, t¸ trµngduplex phøc kÐp, ®o¹n lÆp kÐpduplication lÆp ®o¹n, ®o¹n lÆpduplicident (cã) r¨ng cöa kÐpdura mater mµng cøngduramen lâi gçdwarf male con ®ùc lïndwarfism hiÖn t−îng lïndyad bé ®«idyenin ®yenindyes thuèc nhuémdynamic life-tables b¶ng sèng ®éng lùc häcdynamic psychology t©m lý häc ®éng lùcdynamics ®éng lùc häcdysadaptation (sù) lo¹n thÝch nghidysarthria (sù) lo¹n vËn ng«ndyscrasia (sù) lo¹n thÓ tr¹ngdysgenic tho¸i ho¸ gièngdysgraphia (sù) dÞ d¹ng chi, lo¹n ph¸t chidyskinesia (sù) lo¹n vËn ®éngdyslexia (sù) lo¹n n¨ng ®äcdyspepsia (sù) rèi lo¹n tiªu ho¸dysplasia (sù) lo¹n ph¸t triÓndyspnea (sù) khã thëdyspnoea (sù) khã thëdystrophic lo¹n d−ìng 100

EEAAS viÕt t¾t cña Excitatory Amino AcidSear taiear development (sù) ph¸t triÓn cña taieardrum mµng nhÜearly development (sù) ph¸t triÓn símearly genes çc gen biÓu hiÖn símearly proteins çc protein(gióp gen) biÓu hiÖn símearly replicating regions (çc) vïng sao chÐp símearly wood gç símearthworms giun ®Êtecad d¹ng sinh th¸iECB viÕt t¾t cña European Corn BorerEcballium elaterium Trypsin Inhibitors chÊt øc chÕ trypsin cñaEcballium elateriumeccrine bµi tiÕtecdemic bªn ngoµi vµo, ngo¹i laiecdysone hormon ecdyson, hormon lét x¸cecdysone receptor thô quan ecdysoneechinococcus s¸n chãEchinodermata ngµnh Da gaiEchinoidea líp CÇu gaiEchiuroidea ngµnh Echiurodeaechoic memory trÝ nhí ©m vangecholalia (chøng) l¾p lêi, (chøng) nh¹i lêiecholocatlon (sù) ®Þnh vÞ b»ng tiÕng vängECHO viruses (çc) virut ECHOecocline cÊp tÝnh tr¹ng sinh th¸i, nªm sinh th¸iE. coli (Escherichia coli) E.colieclosion (sù) nëecological effciency hiÖu suÊt sinh th¸iecological factor nh©n tè sinh th¸iecological indicators (çc) chØ thÞ sinh th¸iecological management qu¶n lý sinh th¸i häcecological niche tæ sinh th¸iecological pyramids (çc) th¸p sinh th¸iecological succession diÔn thÕ sinh th¸iecology sinh th¸i häc 101

Eco-Management and Audit Scheme qu¶n lý sinh th¸i vµ s¬ ®å kiÓm to¸neconometrics kinh tÕ l−îngeconomic ratio hÖ sè kinh tÕecophysiology sinh lý häc sinh th¸iecospecies loµi sinh th¸iecosystem hÖ sinh th¸iecotone ®íi chuyÓn tiÕp sinh th¸iecotype kiÓu sinh th¸iectethmoid x−¬ng sµng trªnectoblast l¸ ph«i ngoµi, ngo¹i ph«i b×ectoderm ngo¹i b×ectodermal adult stem cells tÕ bµo gèc ngo¹i b× tr−ëng thµnhectodermal placodes tÊm biÓu b×ectogenesis (sù) ph¸t triÓn nh©n t¹o, ph¸t triÓn ngoµi c¬ thÓectogenous (cã) kh¶ n¨ng tån t¹i ®éc lËp, (cã) kh¶ n¨ng sèng ngoµi kýchñectolecithal (thuéc) no∙n hoµngectomesenchymal cells tÕ bµo ngo¹i trung b×ectomorph th©n ng−êi kiÓu trÝ thøc, ng−êi cã h×nh th¸i trÝ thøcectomycorrhiza rÔ nÊm ngo¹i d−ìngectoparasite vËt ngo¹i ký sinh, ngo¹i ký sinh trïngectophloic (cã) libe ngoµiectopia (sù) l¹c vÞ trÝ, lÖch vÞ trÝectopic l¹c vÞ trÝ, lÖch vÞ trÝectopic development sù ph¸t triÓn lÖchectoplasm líp ngo¹i chÊt ngo¹i vi, líp ngo¹i chÊt, líp ngoµi chÊt nguyªnsinhEctoprocta ngµnh Ectoproctaectopy (sù) l¹c vÞ trÝ, lÖch vÞ trÝectotherm ®éng vËt ngo¹i nhiÖt, ®éng vËt biÕn nhiÖtectotrophic mycorrhiza rÔ nÊm ngo¹i d−ìngectozoon ®éng vËt ngo¹i ký sinhectromelia (tËt) thiÕu chi, (tËt) gi¶m s¶n chieczema eczema, chµmedaphic climax cao ®Ønhedaphic factor nh©n tè ®Êt trång, nh©n tè thæ nh−ìngEdentata bé ThiÕu r¨ngedentate kh«ng r¨ngedentulous kh«ng r¨ngedible vaccines vaccin ¨n ®−îcediting söa ch÷a, biªn tËpedriophthalmic kh«ng cuèng m¾teel c¸ ch×nh 102

eel grass rong m¸i chÐo biÓn, rong l−¬neffective dose equivalent liÒu l−îng t−¬ng ®−¬ng hiÖu dôngeffective energy n¨ng l−îng h÷u hiÖueffective wavelength b−íc sãng h÷u hiÖueffector t¸c quan, c¬ quan thùc hiÖneffector cell tÕ bµo hiÖu qu¶, tÕ bµo thùc hiÖneffector genes gen c¶m øngeffector neurone n¬ron vËn ®éngeffector plasmid plasmid c¶m øngefferent ra ngoµi, li t©mefferent columns cét li t©meffort syndrome hé chøng g¾ng søceffusion (sù) trµn dÞchegest th¶i, bµi xuÊt, tèng ra, th¶i ph©n, bµi tiÕtegesta tæng l−îng chÊt th¶i , tæng l−îng chÊt bµi xuÊtegestion vacuole kh«ng bµo tiªu ho¸egg tÕ bµo trøng, trøngegg apparatus bé tÕ bµo trøngegg cell tÕ bµo trøngEDTA viÕt t¾t cña EthyleneDiamine TetraAcetate (chÊt chèng ®«ng m¸uvµ k×m h∙m mét sè enzym)EETI viÕt t¾t cña Ecballium elaterium Trypsin InhibitorsEFA viÕt t¾t cña Essential Fatty Acidseffector t¸c nh©n thùc hiÖneffector T cells tÕ bµo T thùc hiÖnEGF viÕt t¾t cña Epidermal Growth FactorEGF receptor thô quan EGF (Epidermal Growth Factor)EGFR xem EGF receptoregg chamber buång trøngegg nucleus nh©n trøngegg tooth r¨ng trøng, h¹t g¹o, r¨ng ph«iego c¸i t«iegocentrism (tÝnh) vÞ kØego psychology t©m lý häc c¸i t«iEHEC viÕt t¾t cña Enterohemorrhagic E. coliEIA viÕt t¾t cña Enzyme ImmunoAssayeicosanoids eicosanoideicosapentaenoic acid (EPA) axit eicosapentaenoiceicosapentanoic acid (EPA) axit eicosapentanoic acideicosatetraenoic acid axit eicosatetraenoiceidetic imagery h×nh ¶nh ký øc chÝnh x¸c 103

ejaculation sù phãng tinhejaculatory duct èng phãng tinhelaeodochon tuyÕn dÇuelaiosome thÓ dÇuELAM-1 xem E-selectinElasmobranchii ph©n líp c¸ mang tÊmelastance ®µn håielastase alastazaelastic fibres sîi ®µn héi, sîi chunelastic fibrocartilage sôn sîi ®µn håielastic tissue m« ®µn håielastin elastinElectra Complex phøc hîp electraelectric organ c¬ quan ®iÖnelectrical synapse synap ®iÖn, khíp thÇn kinh ®iÖnelectrocardiogram ®iÖn t©m ®å, biÓu ®å ®iÖn timelectrochemical gradient gradien ®iÖn ho¸electrochemical potential thÕ ®iÖn ho¸electroconvulsive therapy liÖu ph¸p xo giËt b»ng ®iÖnelectrocyte tÕ bµo ®iÖnelectrodes ®iÖn cùcelectroencephalogram ®iÖn n∙o ®åelectroencephalograph m¸y ghi ®iÖn n∙oelectrogenic pump m¸y b¬m sinh ®iÖnelectrolyte chÊt ®iÖn ph©nelectromagnetic spectrum phæ ®iÖn töelectron carrier chÊt mang ®iÖn töelectron micrograph vi ký ®iÖn töelectron microscope kÝnh hiÓn vi ®iÖn töelectron microscopy soi hiÓn vi ®iÖn töelectron transfer chain chuçi vËn chuyÓn ®iÖn töelectron transport chain chuçi vËn chuyÓn ®iÖn töelectron volts von electronelectronegativity tÝnh ¸i ®iÖn töelectronic potentials ®iÖn thÕ sinh ®iÖnelectropermeabilization t¹o thÊm b»ng ®iÖnelectrophoresis (sù) ®iÖn dielectrophysiology ®iÖn sinh lý häcelectroplaque tÊm sinh ®iÖnelectroporation (sù) më lç b»ng ®iÖn (®Ó ®−a ADN vµo tÕ bµo) 104

electroreceptor thô quan ®iÖn, thÓ nhËn ®iÖnelectrotaxis (tÝnh) h−íng theo ®iÖnelectrotropism (tÝnh) h−íng ®iÖnELISA phÐp xÐt nghiÖm ELISAelite germplasm chÊt mÇm lo¹i −uellagic acid axit ellagicellagic tannin tannin ellagiceloctron ®iÖn tö, electronelongation kÐo dµi chuçi polypeptitelement nguyªn tè, yÕu tè, thµnh phÇn, ®¬n vÞelementary bodies (çc) tiÓu thÓ c¬ b¶nelephantiasis bÖnh ch©n voielevator c¬ n©ngelfin forest rõng yªu tinhelytra çnh cøngelytriform (cã) d¹ng çnh cøngelytriform (cã) d¹ng çnh cøngelytroid (cã) d¹ng çnh cøngEM viÕt t¾t cña Electron Microscopyemarginate (cã) khÝa, kh«ng bêEMAS viÕt t¾t cña Eco-Management and Audit Schemeemasculation (sù) ng¾t nhÞembryo rescue (sù) cøu ph«iembryogenesis (sù) ph¸t sinh ph«iembryogeny (sù) ph¸t sinh ph«iembryold d¹ng ph«iembryology ph«i sinh häcembryonic fission (sù) ph©n t¸ch ph«iembryonic tissue m« ph«iembryophyte thùc vËt cã ph«iembryo sac tói ph«iemergence 1. (sù) nhó 2. (sù) xuÊt hiÖnembedding (sù) ®óc vµo, lång vµoembolic mäc vµo, lâm vµo, ®Èy vµoembolic gastrulation (sù) h×nh thµnh ph«i vÞ lâm vµoembolism (sù) t¾c m¹ch, nghÏn m¹chembolomerous (thuéc) ®èt nghÏnembolus vËt t¾c m¹chemboly (sù) mäc vµo, lâm vµo, ®¶y vµoembryo ph«i 105

embryo culture nu«i cÊy ph«iembryonic (thuéc) ph«iembryonic diapause giai ®o¹n ph«i, thêi kú ph«iembryonic induction ph«i c¶m øng, sù c¶m øng ph«iembryonic stem dßng tÕ bµo ph«iembryonic stem cells tÕ bµo gèc (cña) ph«iembryology ph«i häcEMEA viÕt t¾t cña European Medicines Evaluation Agencyemergent properties tÝnh chÊt mÊu låiemersed næi lªn, nh« lªnEmerson enhancement effect hiÖu øng t¨ng c−êng Emersonemesis (sù) n«nemigration (sù) di c−emissary ®−a ra, chuyÓn raemotion sù xóc ®éng, sù xóc c¶mempyema (chøng) tÝch mñemulsification sù t¹o nhò t−¬ng, sù ho¸ nhò t−¬ngemulsion nhò t−¬ngemunctory 1. (sù) bµi tiÕt 2. c¬ quan bµi tiÕtenamel menenamel cell tÕ bµo menenamel of teeth men r¨ngenantiomers (c¸c) h×nh ®èi xøng, ®èi h×nhenantiopure thuÇn khiÕtenarthrosis khíp chámenation mÊu nhóenation theory thuyÕt mÊu nhóencephalitogen chÊt g©y viªm n∙oencephalography (phÐp) chôp phãng x¹ n∙o, (phÐp) chôp tia X n∙oencephalon bé n∙oencephalospinal (thuéc) n∙o tuûencoding (sù) ghi m∙, viÕt m∙encounter group nhãm gÆp gìencyst kÕt tói, kÕt nang, kÕt kÐnencysted (thuéc) kÕt tói, kÕt nang, kÕt kÐnencystation (sù) kÕ tóiencystment 1(sù) kÕt nang 2. (sù) kÕt tóiend buld mÇm ®u«iend labelling ®¸nh dÊu ë ®u«iend plate b¶n tËn cïng, tÊm tËn cïngend labelling g¾n nh∙n ®Çu mót 106

endangered species loµi bÞ ®e do¹ tiªu diÖtendarch (cã) bã nguyªn méc trung t©mendemic (thuéc) ®Þa ph−¬ng, ®Æc h÷u 2. (thuéc) bÖnh dÞch ®Þa ph−¬ngendemic species loµi ®Æc h÷uendergonic thu nhiÖt, thu n¨ng l−îngendergonic reaction ph¶n øng thu n¨ng l−îngendobiotic 1. néi sinh 2. sèng trong sinh vËt, sèng trong thÓ gi¶endoblast l¸ ph«i d−íi, néi ph«i b×endocardiac trong timendocardial tubes èng timendocardium mµng trongendocarp vá qu¶ trong, néi qu¶endochondral trong sônendochondral ossification sù t¹o sônendocoelar (thuéc) l¸ t¹ngendocranium mÊu trong säendocrine 1. néi tiÕt 2. tuyÕn néi tiÕtendocrine gland tuyÕn néi tiÕtendocrine hormones hormon néi tiÕtendocrine signaling tÝn hiÖu néi tiÕtendocrine system hÖ néi tiÕtendocrinology néi tiÕt häcendocuticle endocuticun, líp cuticun trongendocytobiosis (sù) néi céng sinhendocytosis (sù) nhËp vµo néi bµoendoderm néi ph«i b×endodermal adult stem cells tÕ bµo gèc néi ph«i b× tr−ëng thµnhendodermis 1. vá trong 2. néi b×endogamy (tÝnh) tù thô phÊn, tù giaoendogenic reaction ph¶n øng néi sinhendogenous 1. néi nguyªn 2. néi sinhendogenous rhythm nhÞp néi sinhendoglycosidase endoglycosidazaendolithic trong ®¸, b¸m vµo ®¸endolymph néi dÞchendolymphangial trong m¹ch b¹ch huyÕtendolymphatic (thuéc) néi dÞchendolymphatic duct èng néi dÞchendomembrane system hÖ thèng mµng trongendometrium mµng nhÇy d¹ con, mµng trong d¹ conendomitosis (sù) néi nguyªn ph©nendomorph ng−êi cã h×nh th¸i phóc hËu, ng−êi cã h×nh d¹ng to bÐo 107

endomysium bao sîi c¬endoneurium m« liªn kÕt sîi thÇn kinh, m« bao sîi thÇn kinhendonuclease endonucleazaendoparasite vËt ký sinh trong, vËt néi ký sinhendopeptidase endopeptidazaendophyte thùc vËt ký sinh trong, thùc vËt néi ký sinhendophytic sèng trong m« thùc vËtendophytic mycorrhiza rÔ nÊm sèng trong m« thùc vËtendopite nh¸nh ch©n trongendoplasm néi chÊt, néi t−¬ngendoplasmic reticulum l−íi néi chÊtendopodite nh¸nh ch©n trongendopolyploid thÓ néi ®a béiEndoprocta ngµnh HËu m«n trongEndopterygota ph©n líp Cã c¸nh trongendorhachis l¸ trongendorphins endocphinendoscopic embryology ph«i thai häc h−íng néiendoscopy (sù) néi soiendoskeleton bé x−¬ng trongendosome néi thÓendosperm néi nhòendospermic (cã) néi nhòendospermous (cã) néi nhòendospore 1. vá trong kÐn bµo tö 2. néi bµo tö 3. bµo tö néi sinhendosporic néi bµo töendostatin endostatinendostylar (thuéc) d¶i biÓu m« v¸ch hÇuendostyle d¶i biÓu m« v¸ch hÇuendosymbiosis (sù) néi céng sinhendosymbiotic hypothesis gi¶ thuyÕt néi céng sinhendosyambiotic model m« h×nh néi céng sinhendothecium v¸ch trongendotheliochorial placenta nhau néi m¹c ®Ömendothelial cells tÕ bµo néi m¹cendothelial nitric oxide synthase (enos) synthaza oxid nit¬ néi m¹cendothelin endothelinendothelium néi m¹cendotherm ®éng vËt néi nhiÖt-®éng vËt ®¼ng nhiÖtendotoxin néi ®éc tèendotoxin shock sèc néi ®éc tè 108

endotrophic mycorrhiza rÔ nÊm néi d−ìngendozoic 1. sèng trong ®éng vËt 2. th«ng qua c¬ thÓ ®éng vËtendproduct inhibition sù øc chÕ b»ng s¶n phÈm cuèi cïngendysis (sù) ph¸t triÓn vá míienergentic dÞ ho¸ gi¶i phãng n¨ng l−îngenergy n¨ng l−îng, lùc, søcenergy balance c©n b»ng n¨ng l−îngenergy-dependent transport vËn chuyÓn phô thuéc n¨ng l−îngenforced dormancy ngñ b¾t buécengineered antibodies kh¸ng thÓ (®−îc) thiÕt kÕenhanced nutrition crops c©y trång (cã) dinh d−ìng t¨ng c−êngenhancement effect hiÖu øng t¨ng c−êngenhancer yÕu tè t¨ng c−êng, ®o¹n t¨ng c−êngenhancer detection ph¸t hiÖn gen t¨ng c−êngenkephalins enkephalinenolpiruvil shikimate phosphate synthase synthaza phosphate enolpiruvilshikimatENOS viÕt t¾t cña Endothelial Nitric Oxide Synthaseenoyl-acyl protein reductase reductaza protein enoyl-acylenrichment (sù) lµm giµu, lµm phong phóensiform (cã) d¹ng kiÕm, (cã) d¹ng mòi gi¸oensiform process mám kiÕmensiling muèi d−a, lªn menenteral trong ruétenteric system hÖ thèng èng tiªu hãaEntero Coxsackie Human Orphan viruses virut må c«i Entero Coxsackieë ng−êienterocoel khoang ruétenterocytes tÕ bµo ruétenteroglucagon enteroglucagonenteron èng tiªu ho¸Enteropneusta ph©n ngµnh Cã mang ruétenterotoxin ®éc tè khoang ruét, enterotoxinenterosympathetic (thuéc) thÇn kinh giao c¶m ruétentire (cã) bê tr¬nentoderm néi ph«i b×entogastric trong d¹ dµyentomology c«n trïng häcentomophagous ¨n c«n trïngentomophilous thô phÊn nhê c«n trïngentomophilli (tÝnh) thô phÊn nhê c«n trïng 109

Entoprocta ngµnh HËu m«n trongentovarial trong ph¹m vi buång trøngentozoic sèng trong ®éng vËtentozoon ®éng vËt néi ký sinhentrainment (qu¸ tr×nh) kÐo theoentropy entropyentry portal lèi vµoenucleate 1. kh«ng nh©n 2. bá nh©nenucleated eggs trøng kh«ng nh©nenucleation (sù) lo¹i bá nh©nenuresis (chøng) ®¸i dÇmenvironment m«i tr−êngenvironmental age tuæi m«i tr−êngenvironmental factor nh©n tè m«i tr−êngenvironmental variance biÕn tr¹ng m«i tr−êng, biÕn tr¹ng ngo¹i c¶nhenzyme enzymenzyme denaturation biÕn tÝnh enzymenzyme derepression khö øc chÕ enzymenzyme immunoassay (eia) xÐt nghiÖm miÔn dÞch enzymenzyme-linked immunosorbent assay thö nghiÖm hÊp thô miÔn dÞch liªnkÕt enzymenzyme repression øc chÕ enzymenzyme-substrate complex phøc hîp c¬ chÊt-enzymeosinophil −a eozinEosinophil Chemotactic Factor of Anaphylasis t¸c nh©n ho¸ h−íng b¹chcÇu −a axit cña ph¶n øng ph¶n vÖeosinophilia (chøng) t¨ng b¹ch cÇu −a eozineosinophil leucocyte b¹ch cÇu −a eozin, b¹ch cÇu ¸i toanEPA viÕt t¾t cña EicosaPentaenoic Acidepapophysis mÊu gi÷a, mÊu trªnepaxial trªn trôcepaxonic trªn trôcEPD viÕt t¾t cña Expected Progeny Differencesepencephalon tiÓu n∙oependyma ®Öm mµng èngependyma cells tÕ bµo ®Öm mµng èngependymal (thuéc) ®Öm mµng èngephedra c©y ma hoµngephemeral chãng tµn, ng¾n ®êiEphemeroptera bé Phï duepibiosis kiÓu sèng b¸m vÝu, kiÓu sèng nhêepiblast l¸ ph«i ngoµi, ngo¹i ph«i b× 110

epiblem rhizodermis líp l«ng hót, vá rÔepiboly ph¸t triÓn phñ, (sù) lan phñepicalyx ®µi phô, ®µi nhá, ®µi ngoµiepicardial (thuéc) mµng ngoµi timepicarp vá qña ngoµiepicoele khoang tiÓu n∙oepicondyle låi cÇu trªnepicormic shoot chåi mäc tõ chåi ngñepicotyl trô trªn l¸ mÇmepicuticle 1. líp cutin 2. líp trªn cuticunepidemic bÖnh dÞch, dÞch tÔepidemiology dÞch tÔ häcepidermal (thuéc) biÓu b×epidermal growth factor nh©n tè sinh tr−ëng biÓu b×epidermal growth factor receptor thô quan nh©n tè sinh tr−ëng biÓu b×epidermatic (thuéc) biÓu b×epidermis biÓu b×, vá ngoµiepididymis mµo tinh hßanepigaeous trªn mÆt ®Êtepigamic (thuéc) dÉn dô dôc tÝnhepigastric (thuéc) vïng th−îng vÞepigeal trªn mÆt ®Êtepigenesis thuyÕt t©n sinh, thuyÕt biÓu sinhepigenetic (thuéc) t©n sinhepiglottis 1. tÊm trªn miÖng 2. m¶nh trªn hÇu 3 n¾p thanh m«nepignathous (cã) hµm trªn vÈu, (cã) hµm trªn nh«epigynous ®Ýnh trªn bÇuepilepsy ®éng kinhepilimnion tÇng n−íc mÆtepilithic trªn ®¸epimerase epimerazaepimers epime, (c¸c d¹ng) ®ång t©m lËp thÓepimysium bao ngoµi c¬epinasty (tÝnh) sinh tr−ëng congepinephrine tuyÕn trªn thËn, tuyÕn th−îng thËnepinephros tuyÕn trªn thËn, tuyÕn th−îng thËnepineural 1. trªn cung thÇn kinh 2. mäc tõ cung thÇn kinhepineurium bao ngoµi bã thÇn kinhepiparasite vËt ký sinh ngoµi, vËt ngo¹i kÝ sinh, vËt biÓu ký sinhepipetalous ®Ýnh trªn c¸nh trµngepipharyngeal trªn bÇu 111

epipharyngeal receptor thô quan trªn hÇuepipharynx 1. l−ìi nhá 2 .m¶nh trªn hÇuepiphloeodal mäc vá ngoµiepiphloeodic mäc vá ngoµiepiphragm n¾p váepiphyllous mäc trªn l¸epiphysial ( thuéc) m¶nh x−¬ng cèt ho¸ phô, ®Çu x−¬ngepiphysis 1 m¶nh x−¬ng cèt ho¸ phô 2 tuyÕn tïng 3 ®Çu x−¬ngepiphyte thùc vËt biÓu sinh, thùc vËt phô sinhepiphyseal discs ®Üa ®Çu x−¬ngepiphytotic bÖnh dÞch thùc vËtepipleura 1. tÊm trªn 2. mÊu mãcepiploon m¹c nèi lín, mµng nèiepipubic trªn muepisematic b¸o hiÖuepisepalous 1 ®Ýnh trªn l¸ ®µi 2 ®Ýnh ®èi diÖn víi l¸ ®µiepisodic memory trÝ nhí thêi ®o¹nepisome episomepispore vá v¸ch b¶o tö, vá ngoµi bµo töepistasis øc chÕ t−¬ng hç, ¸t chÕepistatic ¸t chÕ (gen)epistomatal (cã) khÝ khæng ë mÆt trªnepistomatic (cã) khÝ khæng ë mÆt trªnepistropheus ®èt trôcepithelia biÓu m«epithelial (thuéc) biÓu m«epithelial cell junction ®iÓm nèi tÕ bµo biÓu m«epithelial projections chç låi ra (cña) biÓu m«epitheliomorph (cã) d¹ng biÓu m«epitheliomuscular cells tÕ bµo biÓu m« c¬epithenal tissue m« biÓu b×epithelium vïng trªn ®åiepitokous (thuéc) sinh giai ®o¹n l−ìng h×nhepitope epitop, nh©n tè quyÕt ®Þnh kh¸ng nguyªnepitoky ®èt h÷u tÝnhepitrichial (thuéc) líp ngoµi biÓu b×epitrichium líp ngoµi biÓu b×epixylous mäc trªn gçepizoan (thuéc) ®éng vËt ký sinh ngoµi, ®éng vËt ngo¹i ký sinhepizoic sèng trªn ®éng vËtepizoon ®éng vËt ký sinh ngoµi, ®éng vËt ngo¹i ký sinh 112

EPO viÕt t¾t cña European Patent OfficeEpstein-Barr virus virut Epstein-BarrEpstein-Barr virus Nuclear Antigen kh¸ng nguyªn kh¸ng virut Epstein-Barrequatorial (thuéc) xÝch ®¹oEPO viÕt t¾t cña ErythroPOietinEPPO viÕt t¾t cña European Plant Protection OrganizationEPSP synthase synthaza EPSPEPSPS xem EPSP synthaseequatorial plane mÆt ph¼ng xÝch ®¹oequilibration (sù) c©n b»ngequilibrium (sù) c©n b»ng, tr¹ng th¸i c©n b»ngequilibrium sù c©n b»ng, tr¹ng th¸i c©n b»ngequlpotent toµn n¨ngEqulsetales bé cá th¸p bótequitability ®é c©n b»ngequivalence groups nhãm t−¬ng ®−¬ngequivalve hai m¶nh vá ®ÒuER viÕt t¾t cña Endoplasmic Reticulumerb b-2 gene gen erb b-2 (cßn gäi lµ gen HER-2)ERBB2 gene gen ERBB2 (cßn gäi lµ gen HER-2/neu)erect dùng ng−îcerection 1 (sù) tr−¬ng 2 (sù) dùng ng−îcergastic substance chÊt hËu thµnhergatogyne kiÕn thî, ong thîergatoid con c¸i d¹ng thîergonomics c«ng th¸i häcergotamine ergotaminergotism (sù) ngé ®éc nÊm cùa gµergotism (cã) d¹ng thîEricaceae hä §ç quyªnericaceous (cã) d¹ng th¹ch nam, (cã) d¹ng ®ç quyªnericeticolous mäc trªn ®Êt hoangerogenous zones vïng gîi dôceros b¶n n¨ng sèngertilization tube èng thô tinherumpent (bÞ) nøt ®ét ngétErwinia caratovora Erwinia caratovoraErwinia uredovora Erwinia uredovoraerythema ban ®áerythroblast nguyªn hång cÇuerythroblastosis foetalis (bÖnh) tan huyÕt ë trÎerythrocyte hång cÇu 113

erythrocyte development sù ph¸t triÓn cña hång cÇuerythrophore tÕ bµo mang s¾c tè ®áerythropoetin erythropoietinerythropoiesis (sù) t¹o hång cÇuerythropoietic factor yÕu tè t¹o hång cÇuerythroptein erythropteinerythropoietin (EPO) erythropoietinescape c©y trång mäc hoang, c©y trång mäc tù nhiªnescape behaviour hµnh vi lÈn trènescape conditioning ®iÒu kiÖn ho¸ lÈn trènEscherichia coli Escherichia coliEscherichia coliform Escherichia coliformE-selectin selectin E (®−îc tæng hîp trong tÕ bµo néi m« - endothelialcells)essential amino acids axit amin kh«ng thay thÕessential element yÕu tè thiÕt yÕu, yÕu tè kh«ng thay thÕessential fatty acids axit bÐo kh«ng thay thÕessential nutrient chÊt dinh d−ìng thiÕt yÕuessential oil tinh dÇu thiÕt yÕuessential organs c¬ quan thiÕt yÕuessential polyunsaturated fatty acids axit bÐo ®a kh«ng b∙o hoµ thiÕt yÕuessential resource tµi nguyªn thiÕt yÕuesophagus thùc qu¶nEST viÕt t¾t cña Expressed Sequence Tagsestablishment potential tiÒm n¨ng t¹o lËpestarase esterazaestivation (sù) ngñ hÌestrogen estrogen (hormon tÝnh c¸i)estrous cycle chu kú ®éng dôcestrus (sù) ®éng dôcestuary cöa s«ngetanercept etanerceptn (mét d−îc phÈm b¶n chÊt protein)ethanol ethanolethephon ethephonethidium bromide ethidium bromidEthiopian region khu vùc EthiopianEthmohystylic (cã) d¹ng khípethmoidalia x−¬ng sµngethmoturbinal (thuéc) x−¬ng sµngethogram ph¶ tËp tÝnhethology tËp tÝnh häcethylene ethylenetiological agent t¸c nh©n c¨n nguyªn 114

etiology thuyÕt c¨n nguyªn, nguyªn nh©n häceubacteria vi khuÈn thËtEubacteriales bé Vi khuÈn thËteubacteriotic cell tÕ bµo nh©n chuÈneucaryote xem eukaryoteeuchromatic regions vïng nhiÔm s¾ceuchromatin chÊt nhiÔm s¾c ®iÓn h×nheugamic (thuéc) giao phèi ë tuæi thµnh thôceugenics (sù) c¶i t¹o gièng, hoµn thiÖn gièngeugienoid movement chuyÓn ®éng kiÓu d¹ng t¶o m¾tEuglenophyceae líp t¶o m¾tEukarya giíi sinh vËt nh©n chuÈneukaryote sinh vËt nh©n chuÈneukaryotic (thuéc) sinh vËt nh©n chuÈneumetazoa ®éng vËt ®a bµo chÝnh thøcEumycota ngµnh NÊm ®iÓn h×nhEuphausiacea bé H×nh t«mEuphorbiaceae hä thÇu dÇueuphotic zone vïng s¸ngeuploid thÓ nguyªn béieuploidy nguyªn béieupyrerie tinh trïng ®iÓn h×nheuropean corn borer (ECB) bä rÇy ng« ch©u ¢ueuropean medicines evaluation agency (EMEA) c¬ quan ®¸nh gi¸ y häc ch©u ¢ueuropean patent convention c«ng −íc b¶n quyÒn ch©u ¢ueuropean patent office (EPO) v¨n phßng b¶n quyÒn ch©u ¢ueuropean plant protection organization (EPPO) tæ chøc b¶o vÖ thùc vËt ch©u ¢ueusporanglum tói bµo tö thËteustachian tube vßi Eustachioeustachian valve van Eustachioeustele trung trô thËt, trung trô chÝnh thøceutely nguyªn l−îngeustomatous (cã) miÖng chÝnh thøc, (cã) miÖng râ rÖtEutheria ph©n líp Thó bËc cao, ph©n líp thó cã nhaueutrophic giµu dinh d−ìng, ph× d−ìngeutherodactyl (cã) ngãn rêieutrophic lake hå phó d−ìngevaginate (sù) lén trong ra ngoµievagination (sù) bèc h¬i n−ícevaporation (sù) bèc h¬i n−íc, lµm kh«evapotranspiration (sù) bèc tho¸t h¬i n−íceven distribution (sù) ph©n bè ®ång d¹ng 115

evenness ®é ®ång d¹ngevent sù kiÖnevergreen forest rõng th−êng xanhevergreen plant thùc vËt th−êng xanhevocation (sù) kÝch thÝchevolute quay ng−îcevolution (sù) tiÕn ho¸evoked potentials ®iÖn thÕ khëi kÝchexalbuminous kh«ng ph«i nhòexarch (cã) bã nguyªn méc tiÕp gi¸p víi trô b×excision repair söa ch÷a chç c¾tevolutionary conservation b¶o tån tiÕn ho¸evolutionary phases (c¸c) pha tiÕn ho¸evolutionary systematics hÖ thèng tiÕn ho¸evolutionary time thêi gian tiÕn ho¸evolutionarily staible strategy chiÕn l−îc æn ®Þnh tiÕn ho¸excision c¾t (ADN)excitable cells tÕ bµo dÔ kÝch thÝchexcitable tissue m« h−ng phÊnexcitation (sù) h−ng phÊnexcitatory h−ng phÊnex vivo testing thö nghiÖm ex vivo, thö nghiÖm ngoµi c¬ thÓex vivo therapy liÖu ph¸p ex vivo, ®iÒu trÞ ex vivo, liÖu ph¸p ngoµi c¬ thÓexcitatory amino acids (EAAS) axit amin (g©y) h−ng phÊn, (g©y) kÝchthÝchexcitatory junction potential ®iÖn thÕ h−ng phÊnexcitatory postsynaptic potential ®iÖn thÕ kÝch thÝch sau synapexclusion (sù) lo¹i trõ (do c¹nh tranh)excoriation chÊt th¶i , ph©nexcreta (thuéc) chÊt th¶i, ph©nexcrete (sù) bµi tiÕt, (sù) th¶iexcurrent 1. v−¬n dµi, ch×a ra 2. mét trôc, mét th©n 3. kªnh dÉnexergonic th¶i nhiÖt, tho¸t nhiÖt, th¶i n¨ng l−îngexclusion chromatography (phÐp) s¾c ký ®µo th¶iexergonic reaction ph¶n øng to¶ nhiÖtexfoliation (sù) rông l¸, rông v¶yexhalant tho¸t, ph¸t t¸nexhibitionism (chøng) ph« bµy, lo¹n d©m ph« tr−¬ngexine vá ngoµi, mµng ngoµiexinguinal (thuéc) khíp IIexit portal cöa ra 116

exitatory postsynaptic potential ®iÖn thÕ kÝch thÝch sau synapexobiology ngo¹i sinh häcexocardiac ngoµi timexocarp vá qu¶ ngoµiexoccipital bªn lç chÈmexococlar (thuéc) l¸ thµnhexocoelom thÓ khoang ngoµi ph«iexocrine ngo¹i tiÕtexocrine gland tuyÕn ngo¹i tiÕtexocuticle ngo¹i cuticunexocytosis (sù) xuÊt bµoexodermis líp ngo¹i b×exogamete ngo¹i giao töexogamy (tÝnh) giao phèi xa, (tÝnh) giao phèi ngo¹i huyÕtexogenous ngo¹i sinhexoglycosidase exoglycosidazaexon exonexonuclease exonnucleazaexopodite nh¸nh ch©n ngoµiexoponential growth t¨ng tr−ëng theo hµm sè mòExopterygota ph©n líp cã c¸nhexoscopic embryology ph«i thai thai häc h−íng ngo¹iexoskeleton bé x−¬ng ngoµiexospore 1 vá tói bµo tö 2 ngo¹i bµo töexotic bªn ngoµi vµo, ngo¹i laiexotic germplasm chÊt mÇm ngo¹i laiexotoxin ngo¹i ®éc tèexpectation kú vängexpected progeny differences (EPD) nh÷ng kh¸c biÖt kú väng ë thÕ hÖ conexperimental allergic encephalomyelltic viªm n∙o tuû dÞ øng thö nghiÖmexperimental embryology ph«i sinh häc thùc nghiÖmexpiration (sù) thë raexplant phÇn t¸chexplantation (sù) cÊy m« sang, cÊy m« sinh vËtexploratory behaviour hµnh vi th¨m dßexploitation (sù) khai th¸cexplosion (sù) bïng næ d©n sè"explosion" method ph−¬ng ph¸p "bïng næ"exponential population growth sinh tr−ëng quÇn thÓ theo hµm mòexport xuÊt khÈuexposure dose liÒu ph¬i nhiÔm 117

exposure (sù) ph¬i nhiÔmexposure learning tËp tÝnh ph¬i nhiÔmexpress biÓu hiÖnexpressed sequence tags thÎ (®o¹n mÉu) ®¸nh dÊu tr×nh tù biÓu hiÖnexpression analysis ph©n tÝch biÓu hiÖnexpression array dµn biÓu hiÖnexpression profiling ®Þnh h×nh (sù) biÓu hiÖnexpression vector vect¬ biÓu hiÖnexpressivity møc ®é biÓu hiÖnexserted thß ra, lé ra, nh« raextensin extensinextension kÐo dµiextensor c¬ duçi, nh©n tè kÐo dµiexternal auditory meatus èng tai ngoµiexternal digestion tiªu ho¸ bªn ngoµiexternal limiting membrane mµng giíi h¹n ngoµiexternal respiration h« hÊp bªn ngoµiexternal secretion ngo¹i tiÕtexteroceptor ngo¹i thô quanextinction (sù) dËp t¾textinction rate chØ sè tuyÖt chñngextracellular ngoµi tÕ bµo, ngo¹i bµoextracellular digestion sù tiªu ho¸ ngoµi tÕ bµoextracellular domain vïng ngoµiextracellular enzyme enzym ngo¹i bµoextracellular fluid dÞch ngo¹i bµoextracellular matrix khu«n gian bµoextra-chromosomal DNA ADN ngoµi nhiÔm s¾c thÓextrachromosomal element yÕu tè ngoµi nhiÔm s¾c thÓextra-chromosomal inheritance di truyÒn ngoµi nhiÔm s¾c thÓextra-chromosomal nucleoi di truyÒn ngoµi nh©nextra-embryonic ngoµi ph«i, ngo¹i ph«iextra-embryonic coelom khoang ngoµi ph«iextraembryonic membranes mµng ngoµi ph«iextra-floral nectary tuyÕn mËt ngoµi hoaextra-nuptial nectary tuyÕn mËt ngo¹i giao phèiextranuclear genes (c¸c) gen ngoµi nh©nextraocular mucle c¬ ngoµi m¾textrasensory perception nhËn thøc ngo¹i c¶mextrasystole kú ngo¹i t©m thuextravasation (sù) trµn dÞchextravasate trµn dÞch 118

extraversion/introversion h−íng vÒ ngo¹i c¶m / h−íng vµo néi t©mextrinsic ngo¹i laiextremophilic bacteria vi khuÈn cùc ®oan (sèng ë nh÷ng ®iÒu kiÖn cùc ®oan)extremozyme extremozymextrorse h−íng ra ngoµi, quay ra ngoµiextrovert vßi hót léexudation pressure ¸p lùc tiÕt dÞchexumbrella mÆt ngoµi t¸n, mÆt ngoµi dïexumbrellar (thuéc) mÆt ngoµi t¸n, mÆt ngoµi dïexuviae x¸c (lét), vá (bong)exuvial (thuéc) lét x¸c, bong váeye m¾teyepiece graticule l−íi thÞ kÝnheye spot ®èm m¾teye stalk cuèng m¾t 119

FF(ab,)2 fragment m¶nh Fab (ab,)2F1 hybrid con lai F1, d¹ng lai F1Fab fragment ®o¹n FabFabaceae hä §ËufabpFace development ph¸t triÓn bÒ mÆtfacet 1. m¾t con, m¾t ®¬n vÞ 2. mÆt khíp trßn, mÆt khíp nh½nfacial (thuéc) mÆtfacicle bã, bã m¹chfascicular camblum t−îng tÇng bãfacilitated diffusion khuÕch t¸n t¨ng c−êngfacilitation (sù) t¹o thuËn lîi, khai th«ngfacilitation succession diÔn thÕ khai th«ngfacilitated folding cuén gËp dÔ dµngFACS viÕt t¾t cña Fluorescence Activated Cell Sorterfactor analysis ph©n tÝch nh©n tè, ph©n tÝch yÕu tèfactor B, factor D yÕu tè B, yÕu tè Dfactor IX yÕu tè IXfactor VIII yÕu tè VIII (lµm ®«ng m¸u)facultative tuú ý, kh«ng b¾t buécfaculative anaerobe sinh vËt kþ khÝ kh«ng b¾t buécfacultative cells (c¸c) tÕ bµo kh«ng b¾t buécfacultative heterochromatin chÊt dÞ nhiÔm s¾c kh«ng cè ®Þnhfacultative mutualism t−¬ng hç tuú ýfacutiative parasite vËt ký sinh kh«ng b¾t buécFAD viÕt t¾t cña Flavin Adenine Dinucleotidefad genes (c¸c) gen fadfad3 gene gen fad3faeces ph©nFagaceae hä DÎfaix cerebri liÒm n∙ofaint sù ngÊt, ngÊtfairy ring vµnh tiªn n÷falcate (cã) d¹ng liÒmfalciform (cã) d¹ng liÒmfalciform ligament d©y ch»ng d¹ng liÒmfalcula vuèt d¹ng liÒmfalculate (cã) vuèt d¹ng liÒm 120

Fallopian tube èng Fallopfallout m−a phãng x¹false amnion mµng èi gi¶false annual ring vßng n¨m gi¶false fruit qu¶ gi¶false pregnancy chöa gi¶false ribs x−¬ng s−ên gi¶false scorpions bé Bä c¹p gi¶false septum v¸ch gi¶false tissue m« gi¶falx thÓ liÒmFAME viÕt t¾t cña Fatty Acid Methyl Estersfamily häfamily therapy liÖu ph¸p gia ®×nhFanconi,s anaemia (chøng) thiÕu m¸u Fanconifang 1. R¨ng ®éc 2 r¨ng nanhfantasy (sù) t−ëng t−îngfarinose (®−îc) p hñ bét , (®−îc ) phñ phÊnfar.tier"s lung bÖnh phæi n«ng d©nfanal region vïng ph©n bè ®éng vËtfaveolate (cã) d¹ng tæ ongFAO viÕt t¾t cña UN Food and Agriculture Organizationfar neurons thÇn kinh ngo¹i biªnfar-red light ¸nh s¸ng hång ngo¹ifascia c©nfasciation (sù) kÕt bã, h×nh thµnh bãfarmland ®Êt trångfarnesoid X receptor (FXR) thô quan farnesoid Xfarnesyl transferase transferaza farnesylfasciculus bãfasciola d¶i mµu hÑp, v©n mµu hÑpFasciola hepatica s¸n l¸ gan Fasciola hepaticafastigiate (cã) d¹ng chãpfastigial nucleus nh©n bôngfat mìfat map b¶n ®å sè phËnfat-solute vitamins vitamin tan trong mìfatigue (cã) d¹ng chãpfatty acids axit bÐofatty acid binding protein protein b¸m axit bÐofatty acid methyl esters este methyl axit bÐofatty acid synthetase synthetaza axit bÐo 121

fauna giíi ®éng vËt, khu hÖ ®éng vËtfaunae (çc) giíi ®éng vËt, (çc) khu hÖ ®éng vËtfaunal (thuéc) khu hÖ ®éngvËt, giíi ®éng vËtfaunas (çc) giíi ®éng vËt, (çc) khu hÖ ®éng vËtfavose (cã) d¹ng tæ ongFc receptor thô thÓ FcF-box proteins protein hép FFC viÕt t¾t cña flow cytometryFc fragment m¶nh FcFDA viÕt t¾t cña Food and Drug Administrationfeathers (sù) sî h∙ifebrifuge l«ng chimfebrile thuèc sètfecundity søc sinh s¶nfeeding (sù) cho ¨n, nu«ifeedback inhibition øc chÕ ng−îc, k×m h∙m ng−îcfederal coordinated framework for regulation of biotechnology m¹ngl−íi liªn bang ®iÒu hµnh quy chÕ c«ng nghÖ sinh häcfederal insecticide fungicide and rodenticide act (FIFRA) ®¹o luËt liªn bang(vÒ) diÖt ®éng vËt gËm nhÊm, diÖt nÊm vµ diÖt s©u bäfeedback inhibition øc chÕ ng−îc, øc chÕ trë l¹ifeedstock nguyªn liÖu (®Ó) chÕ biÕnfemale 1 gièng çi 2 c©y çi 3 vËt çi 4 hoa çifemale pronucleus tiÒn nh©n çi, nh©n nguyªn çifemoral (thuéc) thuéc ®èt ®ïifemur ®èt ®ïifen ®Çm lÇy thÊpfenestra lç më, cöa sæfenestra ovalis cöa sæ bÇu dôc, cöa sæ tiÒn ®×nhfenestra pro-otlca lç tr−íc taifenestra rotunda cöa sæ trßnfenestrate (cã) cöa sæfenestrated (cã) cöa sæfenestrations sù ®ôc lç, sù thñng lçfenestra tympani lç tai gi÷a, cöa sæ tai gi÷afenestra vestibuli cöa sæ tiÒn ®×nhferal hoang d∙fermentation (sù) lªn menferns nhãm d−¬ng xØferritin feritinferrobacteria vi khuÈn ¨n s¾tferrochelatase ferrochelataza 122

ferrodoxin ferrodoxinfertile h÷u thôfertile flower hoa h÷u thôfertilisin fertilisinfertility ®é m¾n ®Î, ®é h÷u thô, ®é ph× nhiªufertility factor (F) nh©n tè h÷u thô, nh©n tè giíi tÝnh ( ë vi khuÈn)fertilization (sù) thô tinh, thô phÊnfertilization cone mÊu thô tinhfertilization membrane mµng thô tinhfertilization potential ®iÖn thÕ thô tinhfertilizers ph©n bãnfetishism (chøng) lo¹n d©m ®å vËtfetus bµo thai, thaifever sètFFA viÕt t¾t cña Free Fatty AcidsFGF viÕt t¾t cña Fibroblast Growth FactorFGMP viÕt t¾t cña Food Good Manufacturing PracticeFHB viÕt t¾t cña Fusarium Head BlightFIA viÕt t¾t cña Fluorescence ImmunoAssayfibre sîi, thí, rÔ con, rÔ t¬fibre tracheid tÕ bµo èng sîi, qu¶n bµofibrilla sîi nháfibrillar (thuéc) sîi nháfibrillar flight muscle sîi c¬ s¸ngfibrillate (thuéc) sîi nháfibrin t¬ m¸u, t¬ huyÕt, fibrinfibrinogen fibrinogen , chÊt t¹o m¸u t¬ huyÕt, chÊt t¹o t¬ m¸ufibrinolytic agents (c¸c) t¸c nh©n ph©n gi¶i sîi huyÕtfibroblasts (c¸c) nguyªn bµo sîifibroblast growth factor (fgf) nh©n tè sinh tr−ëng nguyªn bµo sîifibrocartilage sôn sîi, sôn liªn kÕtfibronectins fibronectinfibrosis sîi ho¸ s¬ifibrous connective tissue m« liªn kÕt sîifibrous layer líp sîifibrous roote system hÖ rÔ sîifibrous tissue m« sîifibrovascular bundle bã m¹ch sîifibula x−¬ng m¸cfibulare x−¬ng gãtFick ‘s law ß diffusion ®Þnh luËt khuyÕc t¸n FickFick principle nguyªn lÝ Fick 123

ficoll hypaque (hçn hîp) Ficoll hypaquefidelity ®é tin cËy, ®é trung thùcfield capacity søc chøa Èm ®ång ruéngfield resistance søc ®Ò kh¸ng ®ång ruéng, søc ®Ò kh¸ng cña mét vïngfield inversion gel electrophoresis ®iÖn di trªn gel ®¶o ng−îc tr−êngfield succession diÔn thÕ tù nhiªnFIFRA viÕt t¾t cña Federal Insecticide Fungicide and Rodenticide ActFIGE viÕt t¾t cña Field Inversion Gel Electrophoresisfight ph¶n øng s¸ngfilament sîifilar micrometer vi kÕ sîi, pame soiFilicales bé D−¬ng xØFilicopsida líp D−¬ng xØfiliform (cã) d¹ng chØfiliform papillae nóm d¹ng chØfiller epithelial cells tÕ bµo biÓu b× hµn g¾n, tÕ bµo biÓu b× lÊp chç trèngfilm badge huy hiÖu phim ¶nhfiloplumes l«ng èng, l«ng sîifiloplume feather l«ng èngfilopodia ch©n gi¶filopodium ch©n gi¶ d¹ng sîi, ch©n sîifilter feeders sinh vËt ¨n läcfiltration sù läcfimbria diÒm, tua viÒnfimbriate (cã) diÒm, (cã) tua viÒnfimicolous ë ph©nfin v©yfin rays tia v©yfinger proteins protein ngãn tayfingerprint dÊu v©n tayfingerprinting x¸c ®Þnh dÊu v©n tayFIONA viÕt t¾t cña Fluorescence Imaging with One Nanometer Accuracyfire löa, ch¸y, ®èt ch¸yfirefly (con) ®om ®ãmfirefly luciferase-luciferin system hÖ thèng luciferaza-luciferin cña ®om ®ãmfirst filial hybrids (çc) con lai ®Çu tiªn, d¹ng lai ®Çu tiªnfirst law of thermodynamics ®Þnh luËt nhiÖt ®éng thø nhÊtfirst ventricle n∙o thÊt thø nhÊtFISH viÕt t¾t cña Fluorescence In Situ Hybridizationfish çfish scales vÈy çfission (sù) ph©n ®«i, t¸ch ®«i 124

fishing (sù) ®¸nh ç, c©u ç, nghÒ çfission of protozoa sù ph©n ®«i ë ®éng vËt nguyªn sinhfissionable isotope chÊt ®ång vÞ ph©n h¹t nh©nfissure vÕt nøt, khe nøt, r∙nhfissiped (cã) ch©n chÎ, (cã) ngãn t¸ch rêifitness 1. (tÝnh) thÝch nghi 2. (tÝnh) phï hîp, thÝch øngfixation (sù) ngõng ph¸t triÓn trÝ nhí ãcfixation reflex ph¶n x¹ cè ®Þnhfixed action pattern kiÓu chuyÓn ®éng rËp khu©nfixed interval schedule chÕ ®é çch qu∙ng cè ®Þnhfixed quotas Cota x¸c ®Þnhfixed ratio schedule chÕ ®é tû sè cè ®Þnhflabellate (cã) d¹ng qu¹tflabelliform (cã) d¹ng qu¹tflaccid nhÏo, mÒm, nhònflagella l«ng, roiflagellar root gèc l«ng roiFlagellata líp Trïng tiªm maoflagellate 1 (cã) l«ng roi 2 trïng tiªm mao 3 (cã) d¹ng sîiflagellin flagellinflagellum l«ng roiflag leaf l¸ (d¹ng) cêflame cell tÕ bµo ngän löaflame-cell system hÖ thèng tÕ bµo h×nh ngän löaflanking sequence tr×nh tù chÆn (2 ®Çu ®o¹n ADN)flash colours nhí Ên t−îng m¹nhflat neurons thÇn kinh dÑtflavescent vµng nh¹t, ng¶ mµu vµng nh¹tflavin flavinflavin adenine dinucleotide dinucleotid adenin flavinflavin mononucleotide mononucleotid flavinflavin nucleotides nucleotid flavinflavine adenine dinucleotide flavin adenin dinucleotidflavin-linked dehydrogenases dehydrogenaza liªn kÕt flavinflavinoids flavinoidflavones flavonflavonoids flavonoidflavonols flavonolflavoproteins flavoproteinfleece wool l«ng lenflesh-eating infection nhiÔm (chøng) ¨n thÞt 125

flexor c¬ gÊpflexuose gÊp khóc, h×nh ch÷ chi, uèn cong, l−în sãngflexuous gÊp khóc, h×nh ch÷ chi, uèn cong, l−în sãngflightless birds chim kh«ng bayflk-2 receptors thô quan flk-2floating ribs x−¬ng s−ên côtflocculation (sù) kÕt b«ng, lªn b«ngflocculus nhung mao, tóm l«ng cuèifloccus 1 bé l«ng t¬ 2 tóm l«ng ®u«i 3 tóm l«ngflock bÇy, ®µn, tèpflooding (sù) trµn ngËp, nhÊn ch×mfloor plate ®Üa gècflora 1 khu hÖ thùc v©t 2 thùc vËt chÝflora evocation kÝch thÝch ra hoafloral diagram s¬ ®å hoafloral envelope bao hoa chungfloral formula mÉu hoa, c«ng thøc hoa, hoa thøcfloral leaf l¸ hoafloral mechanism c¬ chÕ hoaflore pleno hoa ®«ifloret hoa con, hoa nháflorigen hormon thóc nëfloury-2 gen floury-2 (t¨ng hµm l−îng methionine vµ tryptophan)flow cytometry phÐp ®o ®Õm tÕ bµo theo dßng ch¶yflower hoaflower abortion rông hoaflower development sù ph¸t triÓn cña hoaflowerÝng (sù) në hoa, ra hoaflow-sorted chromosomes nhiÔm s¾c thÓ ®−îc ph©n dßngfluctuation of population biÕn ®éng cña quÇn thÓfluid energy dßng n¨ng l−îngfluid feeder ®éng vËt ¨n chÊt dÞch (ký sinh)fluid feeding ¨n dÞch lángfluid mosaic kh¶m lángfluid mosaic model m« h×nh kh¶m lángfluke 1. S¸n l¸ .2. ®u«i c¸ voifluorescein isothiocyanate isothioxyanat floresxeinfluorescence (sù) ph¸t huúnh quangfluorescence activated cell sorter m¸y (hoÆc t¸c nh©n) sµng läc tÕ bµo ho¹tho¸ huúnh quangfluorescence imaging with one nanometer accuracy hiÖn h×nh huúnh quangvíi ®é chÝnh x¸c mét nanomet 126

fluorescence Immunoassay xÐt nghiÖm miÔn dÞch b»ng huúnh quangfluorescence in situ hybridization lai in situ huúnh quangfluorescence mapping lËp b¶n ®å b»ng huúnh quangfluorescence microscopy soi hiÓn vi huúnh quangfluorescence multiplexing ph©n thµnh phÇn (b»ng) huúnh quangfluorescence polarization (FP) ph©n cùc huúnh quangfluorescence resonance energy transfer (FRET) sù chuyÓn n¨ng l−îngcéng h−ëng huúnh quangfluorescent real-time PCR PCR thêi gian thËt huúnh quangfluorimeter huúnh quang kÕfluorogenic probe mÉu dß ph¸t huúnh quangfluorography (phÐp) chôp ¶nh huúnh quangfluoroscope kÝnh hiÓn vi huúnh quangfluorophore ph©n tö mang huúnh quangflush ®Çm lÇy c¹nflush ends (c¸c) ®Çu b»ng (cña ADN), xem blunt endsfluvial (thuéc) s«ngfluviatile (thuéc) s«ngfluviomarine (thuéc) s«ng-biÓnfluvioterrestrial (thuéc) vïng ven s«ng, s«ng- ®Êt liÒnfluxes dßng , luångflying-spot microscope kÝnh hiÓn vi ®èm quÐtFMN viÕt t¾t cña Flavin MonoNucleotidefoetal (thuéc) thai, ph«ifoetal membranes mµng ph«ifoetus thai, ph«ifoldback DNA AND gËp l¹ifoldback DNA ADN cuén ng−îcfolding of polypeptides nÕp uèn cña chuçi polypeptitfollaceous 1. (Cã) d¹ng l¸, 2. (Cã) l¸follar feeding nu«i theo ®−êng l¸foliate papillae nóm d¹ng l¸foliar gap hèc l¸foliar trace vÕt l¸foliose 1. (cã) d¹ng l¸ 2. (cã) bao l¸follicle 1. nang 2. bao, tóifollicle cells tÕ bµo nangfollicle of vertebrate ovary nang trøng cña ®éng vËt cã x−¬ngfollicle stimulating hormone (FSH) hormon kÝch thÝch nangfollicle-stimulating hormone hormon kÝch bao trøngfollicular development ph¸t triÓn tÕ bµo nang 127

follicular phase pha rông trøngfollowing response ph¶n øng theo dâifontanelle thãpfood thøc ¨nfood and drug administration (FDA) vô thuèc vµ thùc phÈm (Mü)food allergy dÞ øng thøc ¨nfood body thÓ thøc ¨nfood chain chuçi th÷c ¨n, m¾t xÝch thøc ¨nfood density mËt ®é thøc ¨nfood good manufacturing practice (FGMP) thùc tÕ s¶n xuÊt tèt thùc phÈmfood groove r∙nh thøc ¨nfood preferences thøc ¨n −a thÝchfootprinting in dÊu ch©n (t×m tr×nh tù ADN chÝnh x¸c cho protein b¸m)food pollen h¹t phÊn thøc ¨nfood supply cung cÊp thøc ¨nfood vacuole kh«ng bµo dinh d−ìng, kh«ng bµo tiªu ho¸food webs m¹ng l−íi thøc ¨nfoot 1.ch©n, bµn ch©n 2.®Õ, gècfoot rot thèi gècforaging kiÕm ¨nforaging approach tiÕp cËn thøc ¨nforaging behavior tËp tÝnh ¨n cá, xÐn cáforaging theory lý thuyÕt thøc ¨nforamen lçforamen lacerum r¸ch tr−ícforamen magnum lç x−¬ng c¸tforamen triosseum lç gi÷a ba x−¬ngForaminifera bé Trïng lçforb c©y th¶oforbidden clone clone cÊmforceps kÑp, cÆpfore-arm c¼ng tay, c¼ng chi tr−ícfore brain n∙o tr−ícfore-gut ruét tr−ícfore-kidney tiÒn thËnforest rõngforfex k×mform genus gièng h×nh th¸iform taxon cÊp ph©n lo¹i h×nh th¸iformaldehyde dehydrogenase dehydrogenaza formaldehydformal operations ho¹t ®éng chÝnh thøcformol toxoid ®éc tè gi¶m lùc focmol 128

fornix cÊu tróc bã sîiForssman antigen, antibody kh¸ng nguyªn Forssman, kh¸ng thÓ Forssmanforward mutation ®ét biÕn thuËnFOS viÕt t¾t cña Fructose OligosaccharidesFOSHU ChØ thÞ cña chÝnh phñ NhËt B¶n vÒ thùc phÈm dïng cho søc khoÎfossa hè, hèc, hâm, æfossa rhomboidalls hè tr¸n n∙ofossette hè nháfossil (vËt) ho¸ th¹chfossil fuels chÊt ®èt ho¸ th¹chfossil record vËt mÉu ho¸ th¹chfossorial thÝch nghi ®µo bíifoundation on economic trendsfounder effect hiÖu øng Founder, hiÖu øng kÎ s¸ng lËpfourth ventricle n∙o thÊt IVfovea hè nhá, vÕt hâmfovea centralis hè trung t©m, vâng m¹cfoveate (cã) hèc nhá, (cã) vÕt lâmfoveola hè nhá, vÕt hâmfoveolar (cã) hèc nhá, (cã) vÕt lâmfoveolate (cã) hèc nhá, (cã) vÕt lâmFP viÕt t¾t cña Fluorescence Polarizationfraction 1 protein tiÓu phÇn proteinfractionation (sù) ph©n ®o¹n, ph©n liÒufragility máng manhfraglle-X syndrome héi chøng dÔ g∙y nhiÔm s¾c thÓ Xfragmentation (sù) ph©n m¶nhfragmeshift mutation ®ét biÕn chuyÓn ®o¹nframeshift dÞch khung (khi ®äc m∙ di truyÒn)frass cøt Êu trïngfraternal twins cÆp sinh ®«i kh¸c trøng, cÆp sinh ®«i anh-em, cÆp sinh®«i gi¶free energy n¨ng l−îng tù dofree fatty acids axit bÐo tù dofree radical gèc tù dofree recall mÊt tù do, trë nªn (bÞ) rµng buécfree space kh«ng gian tù dofree association (sù) hiÖp héi tù dofree cell formation (sù) t¹o thµnh tÕ bµo tù dofree central placentation kiÓu ®Ýnh no∙n gi÷a tù dofree distribution ph©n bè tù do, ph©n bè lý t−ëngfree energy n¨ng l−îng tù do 129

free energy of activation n¨ng l−îng tù do ®Ó ho¹t ho¸free floating anxiety (chøng) lo l¾ng kh«ng cè ®Þnhfree-air dose liÒu l−îng trong kh«ng khÝ tù dofreeze etch kh¾c mßn kÕt ®«ngfreeze fracture lµm g∙y kÕt ®«ngfreeze substitution thay thÕ kÕt ®«ngfreeze-drying ®«ng-kh«, sÊy th¨ng hoafreemartin vËt song sinh l−ìng tÝnhfrequency tÊn sè, tÇn suÊtfrequency-dependent selection chän läc phô thuéc tÇn sèfrequency distribution ph©n bè tÇn suÊtfrequency table b¶ng tÇn suÊt, biÓu tÇn suÊtfreshwater lakes hå n−íc ngätFRET viÕt t¾t cña Fluorescence Resonance Energy TransferFreudian slip lì lêi FreudFreud’s theory of dreams thuyÕt giÊc m¬ cña FreudFreund’s adjuvant t¸ chÊt Freudfrond l¸, t¶nfrons tr¸nfrontal 1.x−¬ng tr¸n 2.(thuéc) tr¸nfrontal lobes thuú tr¸nfrontal plane mÆt tr−íc tr¸n, mÆt tr¸nfrontal sinuses xoang tr¸nfrost s−¬ng gi¸fructan fructanfructification t¹o qu¶ thÓfructooligosaccharides fructooligosaccharidfructose oligosaccharides oligosaccharid fructozafrugivorous ¨n qu¶fruit qu¶fruit body thÓ qu¶fruiting body thÓ qu¶frustration (sù) thÊt väng 2.(sù) Êm øc, hôt hÉngfrustule vá t¶o c¸tfrutescent 1.(cã) c©y bôi 2.(cã) d¹ng c©y bôifruticose (cã) c©y bôiF-scale thang FFSH viÕt t¾t cña Follicle Stimulating Hormonefucivorous ¨n t¶o biÓnfucoxanthin fucoxantin 130

function group nhãm chøcfunctional (thuéc) chøc n¨ngfunctional psychosis (chøng) lo¹n tinh thÇn chøc n¨ngfunctional responses (c¸c) ®¸p øng chøc n¨ngfundamental niche æ (sinh th¸i)c¬ b¶nfundamential niche æ sinh th¸i c¬ b¶nfungicide chÊt diÖt nÊmfungal growth sinh tr−ëng nÊmfungal species loµi nÊmfungi nÊmfungal xellulose xenlulosa nÊmfungiform papillae nóm d¹ng nÊmFungi Imperfecti ph©n ngµnh nÊm bÊt toµnfungistatic (thuéc) kh¸ng nÊm, h∙m nÊmfunicle cuèngfunicular (thuéc) d¶i nhá, d©y nhá, thõng, cétfuniculus d¶i nhá, d©y nhá, thõng, cétfunnel phÔufugitive species loµi nhÊt thêifugue (c¬n) v¾ng ý thøcfuliginous ¸m khãi, ®en bå hãngfumigation (sù) s«ng, (sù) hunfum viÕt t¾t cña fumarasefumarase (fum) fumarazafumaric acid axit fumaricfumonisins fumonisinfunction chøc n¨ngfunctional foods thùc phÈm chøc n¨ngfunctional genomics hÖ gen häc chøc n¨ngfunctional group nhãm chøc n¨ngfunctional protein microarrays vi dµn protein chøc n¨ngfungicide diÖt nÊmfungus nÊmfur bé l«ng maofuranocoumarins furanocoumarinfuranose furanozafurca ch¹c, mÊu ch¹cfurcula 1.mÊu ch¹c nhá 2.x−¬ng ch¹cfurocoumarins furocoumarinfurrowing (sù) ph©n c¾tfusaric acids axit fusaricFusarium Fusarium 131

Fusarium graminearum Fusarium graminearumFusarium head blight bÖnh ®Çu lôi do FusariumFusarium moniliforme Fusarium moniliformefusiform (cã) d¹ng thoifusiform initials tÕ bµo khëi sinh thoifusion (sù) nÊu ch¶y, hoµ lÉn, dung hîpfusion genes gen dung hîpfusion inhibitors chÊt øc chÕ dung hîpfusion protein protein dung hîpfusion toxin ®éc tè dung hîpfusogenic agent t¸c nh©n dung hîp genfutile cycle chu tr×nh kÐm hiÖu qu¶, chu tr×nh v« ÝchFXR viÕt t¾t cña Farnesoid X Receptor 132

GG- viÕt t¾t cña Gram-NegativeG proteins viÕt t¾t cña Guanyl-Nucleotide Binding ProteinsG+ viÕt t¾t cña Gram-PositiveGaciltormes bé c¸ tuyÕtGA21 gen GA21 (mét gen chÞu thuèc diÖt cá)GAD viÕt t¾t cña Glutamic Acid DecarboxylaseGain-of-fuction alleles alen céng gépgait d¸ng ®i, ®iÖu bégal viÕt t¾t cña galactosegaleate (cã) t¹o mògaleiform (cã) d¹ng mògall nètGala thuyÕt Gaiagalactobolic (cã) t¸c dông tiÕt s÷a, galatobolicgalactomannan galactomannangalactophorous (chøa) s÷agalactopolesis (sù) t¹o s÷agalactose galatozagalactosis (sù) t¹o s÷a, sinh s÷a, tiÕt s÷agal4 gen gal4 (ho¹t ho¸ phiªn m∙ trong hÖ thèng hai con lai ë nÊm men)Galapagos island ®¶o galapagogall h¹ch, nèt sÇngallbladder tói mËtgallstones sái mËtGalliformes bé GµGalNAc viÕt t¾t cña N-acetyl-D-galactosamineGALT viÕt t¾t cña Gut-Associated Lymphoid Tissuesgalvanic skin response ph¶n øng ga ganvanic, ph¶n øng da ®iÖngalvanotaxis (tÝnh) theo ®iÖn, øng ®iÖngalvanotropism (tÝnh) theo ®iÖn, øng ®iÖn, h−íng ®iÖngametal (thuéc) giao tögametangium tói giao tö, bäc giao tögamete giao tögametes giao tö, tÕ bµo sinh dôcgametogenesis (sù) h×nh thµnh giao tögametogeny tÕ bµo mÑ giao tögametophore cuèng tói giao tögametophyte thÓ giao tö 133

gamma camera camera gammagamma detector m¸y dß dïng tia gammagamma globulin globulin gammagamma interferon interferon gammagamma motor neurons neuron vËn ®éng gammagamma-ray source nguån tia gammagamocyte bµo hîpgamone kÝch tè giao tö, gamongamopetalous (cã) çnh trµng hîp, (cã) çnh trµng liÒngamophyllous (cã) l¸ liÒnganglia (çc) h¹chganglion h¹chganglion cells tÕ bµo h¹chganglion impar h¹ch (thÇn kinh) lÎ, h¹ch côtganglioside gangliositganoid l¸ng bãng, (cã) ganoidganoin v¶y l¸ngganoin ®é mëganold scale ganoingap khe hëgap gene gen (cã) khe hëgas exchange trao ®æi khÝgap junction chç nèi khe hëgaseous (cã) khÝ, trao ®æigas gland tuyÕn khÝ, tuyÕn h¬iGasserian ganglion h¹ch Gassergaster d¹ dµyGasteromycetes líp NÊm bôngGasteropoda líp ch©n bônggas transport vËn chuyÓn khÝgastric (thuéc) d¹ dµy, vÞ, vông d¹ dµygastric juice dÞch vÞgastric inhibitory peptide chuçi peptit øc chÕ dÞch vÞgastric secretions sù tiÕt dÞch vÞgastrin gastringastrocnemius c¬ dÐp, c¬ b¾p ch©ngastrocoele khoang vÞ, khoang d¹ dµygastrocolic reflex ph¶n x¹ d¹ dµy-ruét kÕtgastrodermis mÇm ruét, biÓu b× ruétgastrointestinal hormone hormon ruét kÕt-d¹ dµygastrointestinal tract èng d¹ dµy ruétGastropoda líp Ch©n bông 134

Gastrotricha líp Giun bông l«nggastrovascular (thuéc) d¹ dµy- m¹ch m¸ugastrovascular cavity xoang d¹ dµy-m¹ch m¸u, xoang vÞ-m¹chgastrozooid ç thÓ dinh d−ìnggastrula ph«i vÞgastrulation (sù) h×nh thµnh ph«i vÞgas vacuole tói khÝGAT viÕt t¾t cña Glyphosate n-AcetylTransferasegated transport vËn chuyÓn qua cöa, vËn chuyÓn qua lç (cña protein trong tÕbµo)Gause’s principle nguyªn lÝ Gause, nguyªn lÝ lo¹i trõ c¹nh tranhGaussian distribution ph©n bè GauseG-banding (sù) hiÖn b¨ng GG-CSF viÕt t¾t cña Granulocyte Colony Stimulating FactorGDH gene gen GDH (Glutamate DeHydrogenase)GDNF viÕt t¾t cña Glial Derived Neurotrophic FactorGEAC viÕt t¾t cña Uû ban xÐt duyÖt kü thuËt di truyÒn cña Ên §é (IndiasGenetic Engineering Approval Committee)gel gel, thÓ keo ®Æcgel diffusion tests thÝ nghiÖm khuÕch t¸n gelgel electrophoresis ®iÖn di trªn gelgel filtration läc b»ng gengel retardation gel chËmgeltonogamy (tÝnh) thô phÊn kh¸c hoa kh¸c gècGEM dù ¸n t¨ng c−êng chÊt mÇm cho ng« (Germ plasm Enhancement forMaize)gemma 1.chåi, mÇm, l¸ mÇm 2.bµo tö v¸ch dµygemma thÓ mÇm d¹ng chÐn, chÐn mÇmgemmae (çc) chåi, mÇm, l¸ mÇm ; (çc) bµo tö v¸ch dµygemmation (sù) n¶y chåi, mäc chåigemmiferous mang chåigemmiparous mang chåigemmule chåi nhá, chåi mÇmGEMP viÕt t¾t cña Genetically Engineered Microbial PesticideGEMs viÕt t¾t cña Genetically Engineered Microorganismsgene gengene activity (sù) ho¹t ®éng gengene amplification (sù) khuÕch ®¹i gen, nh©n gengene array systems hÖ thèng dµn gengene bank ng©n hµng gengene chips chip gengene cloning t¸ch dßng gen 135

gene correction söa ch÷a gengene delivery vËn chuyÓn gengene dosage liÒu l−îng gengene expression biÓu hiÖn (cña) gengene expression analysis ph©n tÝch sù biÓu hiÖn gengene expression cascade bËc biÓu hiÖn gengene expression markers chØ thÞ biÓu hiÖn gengene expression profiling ®Þnh h×nh sù biÓu hiÖn gengene expression regulation ®iÒu hoµ ho¹t ®éng gengene flow dßng gengene frequency tÇn sè gen,gene function analysis ph©n tÝch chøc n¨ng gengene fusion dung hîp gengene imprinting ®¸nh dÊu gen, in dÊu gengene machine bé m¸y gengene manipulation thao t¸c gengene map b¶n ®å gengene mapping lËp b¶n ®å gen, x©y dùng b¶n ®å gengene mutation ®ét biÕn gengene number sè l−îng gengene pool vèn gengene probe mÉu gengene repair söa ch÷a gengene replacement therapy liÖu ph¸p thay thÕ gengene silencing bÊt ho¹t gengene splicing t¸ch intron (khái) gen"gene stacking" xÕp ®Æt gengene switching bËt t¾t gengene targeting nh»m ®Ých gengene taxi taxi trë gen (vect¬)gene technology office v¨n phßng c«ng nghÖ gengene technology regulator (gtr) (c¬ quan) ®iÒu hoµ c«ng nghÖ gengene therapy liÖu ph¸p gengene transcript s¶n phÈm phiªn m∙ gengenecology sinh th¸i häc di truyÒngender identity (sù) gièng hÖt giíi tÝnhgender role vai trß cña giíi tÝnhgenera (c¸c) chigeneral paresis sa sót trÝ tuÖ ®Õn liÖt toµn bégeneral sexual dysfunction lo¹n chøc n¨ng giíi tÝnh chunggeneralist sinh vËt réng sinh th¸igeneralization (sù) kh¸i qu¸t ho¸ 136

generalized anxiety disorder rèi lo¹n lo l¾ng tæng thÓgenealogy ph¶ hÖ häcgene-for-gene concept kh¸i niÖm gen t−¬ng øng víi gengeneration thÕ hÖ, ®êi, løageneration time tuæi sinh s¶n, thêi gian sinh, ®êi 1 thÕ hÖgenerative cell tÕ bµo sinh s¶ngenerator potential ®iÖn thÕ ph¸tgeneric (thuéc) chigenesis (sù) ph¸t sinh, h×nh thµnh, ph¸t triÓngenestein genestein (ho¸ chÊt do ®Ëu t−¬ng sinh ra ®Ó chãng l¹i mét sè bÖnh)genet c¸ thÓ di truyÒn, c©y genetgenetic (thuéc) ph¸t sinh, h×nh thµnh, ph¸t triÓn, (thuéc) di truyÒn, gengenetic di truyÒngenetic adaptation thÝch nghi di truyÒngenetic change thay ®æi di truyÒngenetic code m∙ di truyÒngenetic correlation t−¬ng quan di truyÒngenetic counseling t− vÊn di truyÒn häcgenetic difference (sù) sai kh¸c di truyÒngenetic diversity ®a d¹ng di truyÒngenetic drift l¹c dßng di truyÒngenetic engineering kü thuËt thao t¸c gen, thao t¸c di truyÒngenetic engineering approval committee uû ban phª duyÖt kü thuËt ditruyÒngenetic equilibrium c©n b»ng di truyÒngenetic erosion hao mßn di truyÒngenetic event sù kiÖn di truyÒngenetic fingerprinting x¸c ®Þnh dÊu di truyÒngenetic information th«ng tin di truyÒngenetic linkage liªn kÕt di truyÒngenetic locus locut di truyÒngenetic manipulation thao t¸c di truyÒngenetic manipulation advisory committee (gmac) uû ban t− vÊn thao t¸cdi truyÒngenetic map b¶n ®å di truyÒngenetic manipulation thao t¸c di truyÒngenetic marker dÊu chuÈn di truyÒn, chØ thÞ di truyÒngenetic material vËt liÖu di truyÒngenetic polymorphism (hiÖn t−îng) ®a h×nh di truyÒngenetic preference (sù) −a thÝch di truyÒngenetic probe mÉu dß di truyÒngenetic recombination t¸i tæ hîp di truyÒn 137

genetic recombination t¸i tæ hîp di truyÒngenetic resources tµi nguyªn di truyÒngenetic spiral vßng xo¾n di truyÒngenetic targeting nh»m ®Ých di truyÒngenetic transformation biÕn n¹p di truyÒngenetic use restriction technologies (GURTS) (c¸c) c«ng nghÖ giíi h¹n södông di truyÒngenetic variance ®é biÕn dÞ di truyÒngenetic variation biÕn dÞ di truyÒngenetically engineered microbial pesticides (GEMP) chÊt diÖt s©u vi sinhvËt ®−îc thiÕt kÕ di truyÒngenetically engineered organism sinh vËt ®−îc thiÕt kÕ di truyÒngenetically manipulated organism (GMO) sinh vËt ®−îc thao t¸c ditruyÒngenetically modified crop c©y trång biÕn ®æi gengenetically modified microorganism (GMM) vi sinh vËt ®−îc söa ®æi ditruyÒngenetically modified organism (GMO) sinh vËt ®−îc söa ®æi di truyÒngenetically modified pest protected (GMPP) plants thùc vËt chèng s©u bä chuyÓngengenetically significant dose liÒu cã ý nghÜa di truyÒn häcgenetics di truyÒn häcgenial (thuéc) c»mgenicular (thuéc) ®Çu gèigeniculate cong gËp, gÊp khócgenetic informations th«ng tin di truyÒngeniculate ganglion h¹ch gèigeniohyoglossus c¬ c»m-l−ìigenistein genistein (ho¸ chÊt do ®Ëu t−¬ng sinh ra ®Ó chãng l¹i mét sèbÖnh)genistin genistin (d¹ng ®ång ph©n β-glycoside cña isoflavon)genital atrium xoang sinh dôcgenital tubercle mÊu sinh dôcgenitalia bé m¸y sinh dôc, c¬ quan sinh dôcgenitals bé m¸y sinh dôc, c¬ quan sinh dôcgenital stage giai ®o¹n ph¸t dôcgenome hÖ gengenomic DNA AND hÖ gengenomic imprinting ®ãng dÊu hÖ gengenomic library th− viÖn gengenomic sciences c¸c khoa häc vÒ hÖ gengenomics hÖ gen häcgenosensors vËt c¶m biÕn gen, chÊt c¶m biÕn gen 138

genotoxic (thuéc) ®éc tè gengenotoxic carcinogens t¸c nh©n ung th− g©y ®éc gengenotype kiÓu gengenotypic (thuéc) kiÓu gengenotypic change thay ®æi kiÓu gengenotypic ratio tØ lÖ kiÓu gengenotypic sex determination x¸c ®Þnh giíi tÝnh b»ng kiÓu gengentechnik gesetz (gene technology law) luËt vÒ c«ng nghÖ gengenu thÓ gèigenus chigenys hµm d−íiGEO viÕt t¾t cña Genetically Engineered Organismsgeobiotic (thuéc) ®Þa-sinh, sèng trªn c¹ngeocarpy (sù) ra qu¶ d−íi ®Êtgeocline nªm ®Þa lýgeographical race nßi ®Þa lýgeographycal range ph©n bè ®Þa lýgeometric series chuçi cÊp sè nh©ngeomicrobiology vi sinh vËt häc ®Êtgeophagous ¨n ®Êtgeophilous −a ®Êt, sèng ë ®Êtgeophyte thùc vËt chåi ngÇm, thùc vËt chåi d−íi ®Êtgeotaxis (tÝnh) vËn ®éng theo träng lùcgeotropic (thuéc) h−íng träng lùc, h−íng ®Êtgeotropism (tÝnh ) h−íng träng lùc, (tÝnh) h−íng ®ÊtGEP ®iÖn di trªn gel (Gel ElectroPhoresis)germ mÇm, ph«i, bµo tögerm band d¶i mÇm, b¨ng mÇmgerm cell tÕ bµo mÇmgerm line dßng mÇm ph«igerm nucleus nh©n mÇm, tiÒn nh©n, nh©n nguyªngerm plasm chÊt mÇmgerm pole lç mÇmgerm tube èng mÇmgermarium buång trønggerminal cells tÕ bµo mÇmgerminal cell determination x¸c ®Þnh tÕ bµo mÇmgerm aperture lç mÇm, lç no∙ngerminal cells tÕ bµo mÇmgerminal central trung t©m mÇmgerminal disk ®Üa mÇm, ®Üa ph«igerontic giµ, (thuéc) tuæi giµ 139

German gene law luËt gen cña §øcgerminal epithelium biÓu m« mÇmgerminal layers líp mÇm, l¸ ph«igerminal pore lç mÇm, lç no∙ngerminal vesicle tói ph«i, tói mÇmgerminative layer of epidermis líp mÇm biÓu b×germinative region of lens vïng mÇm thuû tinh thÓgermination (sù) n¶y mÇmgerm layers (c¸c) l¸ ph«igerm line dßng bµo tögermplasm chÊt mÇmgerontology l∙o häc, l∙o khoaGestalt h×nh th¸i tæng thÓgestalt therapy liÖu ph¸p h×nh th¸igestation (sù) cã thai, chöaGHRF viÕt t¾t cña Growth Hormone-Releasing Factorgiant cells tÕ bµo khæng lågiant fibres sîi khæng lågibberella ear rot (bÖnh) thèi tai do gibberellaGibberella zeae Gibberella zeaegibberellic acid axit giberelicgibberellin giberelingibbous 1.næi b−íu, næi u, næi côc 2.(cã) tóigiddiness b−íugigantism (bÖnh) khæng lågill 1.mang 2.v¸ch tia, b¶ngill arch cung manggill bars thanh manggill basket giá mang, khung manggill book phiÕn mang, s¸ch manggill clefts khe manggill cover n¾p manggill filament t¬ manggill pouch tói manggill rakers tÊm l−îc manggill rods que manggill slits khe mangginger.beer plant c©y bia-gõnggingival (thuéc) lîiginglymoid (thuéc) luèng khípginglymus khíp nót chètGinkgoales bé B¹ch qu¶ 140

girder m« xµgirdle ®aiGIST u chÊt nÒn d¹ dµy (GastroIntestinal Stromal Tumors)gizzard mÒglabrates 1.hãi, träc, trôi, kh«ng l«ng, kh«ng tãc 2.nh½nglabrescent 1.hãi, träc, trôi, kh«ng l«ng, kh«ng tãc 2.nh½nglabrous (cã) bÒ mÆt nh½n kh«ng cã l«ngglacial cycles chu kú b¨ng hµglacial retreat (sù) thÝch nghi b¨ng hµgladiolus m¶nh øc-ngùc gi÷agland tuyÕngland cell tÕ bµo tuyÕnglandlike d¹ng tuyÕnglandular (thuéc) tuyÕnglandular epithelium biÓu m« tuyÕnglandular tissue m« tuyÕnglans 1.qña ®Êu 2.cÊu tróc tuyÕnglans penis qui ®Çu, ®Çu d−¬ng vËtglaucescent lôc lam nh¹t, lôc lam n−íc biÓnglaucous 1. lôc lam nh¹t, lôc lam n−íc biÓn 2.(cã) phñ phÊnglc viÕt t¾t cña glucozagleevactm xem gleevectmgleevectm gleevectm (d−îc phÈm ch÷a ung th− m¸u)gleba m« t¹o bµo tö, m« h×nh thµnh bµo töglei soil ®Êt gl©yglenoid (thuéc) æ khípglenoid fossa æ ch¶ogley soil ®Êt gl©yglia tÕ bµo thÇn kinh ®Ömglial derived neurotrophic factor (GDNF) nh©n tè h−íng thÇn kinh tõthÇn kinh ®Ömgliding (sù) tr−ît, l−ítgliding growth sinh tr−ëng tr−îtgiobold h¹t thÓ cÇuglobal stability of a community tÝnh æn ®Þnh chung cña mét quÇn x∙globate (cã) d¹ng cÇuglobose nucleus nh©n d¹ng cÇuglobular stage of plant embryo giai ®o¹n h×nh thµnh cÇu cña ph«i thùcvËtglobular protein globulin 141

globulin globulinglobus cÇuglochidiate (thuéc) l«ng mãcglochidium l«ng mãcglomalin glomalinglomerate (thuéc) tô thµnh d¹ng cÇuglomeralar (thuéc) qu¶n cÇu thËnglomerular filtration rate tèc ®é läc tiÓu cÇuglomerulonephritls viªm thËn tiÓu cÇuglomerulus 1.tiÓu cÇu, tiÓu cÇu m¹ch 2.cuén cÇuglomus cells tÕ bµo bói cuén cÇuglossa l−ìiglossal (thuéc) l−ìiglossate (thuéc) l−ìiglossopharyngeal (thuéc) l−ìi-hÇuglossopharyngeal nerve thÇn kinh l−ìi-hÇuglottis thanh m«nGLPNC viÕt t¾t cña Good Laboratory Practice for NonClinical studiesGLP viÕt t¾t cña Good Laboratory PracticeGLS viÕt t¾t cña glucosinolatesglucagon glucagonglucan glucanglucocalyx ¸o ngo¹i bµo, ®µi glucoglucocerebrosidase glucocerebrosidazaglucocorticoids glucocorticoidglucogenic amino acid axit amin glucogenicgluconeogenesis (sù) h×nh thµnh glucoza trong ®éng vËtglucose glucozaglucose isomerase isomeraza glucozaglucose oxidase oxidaza glucozaglucose-6-phosphate dehydrogenase gluco-6phosphat dehydrogenazaglucose-sensitive neurons neuron mÉn c¶m víi glucoglucosinolates glucosinolatglue genes gen keoglufosinate glufosinatglume mµygluphosinate gluphosinatglutamate glutamatglutamate dehydrogenase dehydrogenaza glutamatglutamic acid axit glutamicglutamic acid decarboxylase (gad) decarboxylaza axit glutamicglutamine glutamin 142

glutamine synthetase synthetaza glutaminglutathione glutathiongluteal (thuéc) m«nggluten glutenglutenin gluteningluteus c¬ m«ngGLV viÕt t¾t cña Green Leafy Volatilesgly viÕt t¾t cña glycineglyceraldehyde glyceraldehydglycetein glyceteinglycine glycinGlycine max ®Ëu t−¬ngglycinin glycininglycitein glyciteinglycitin glycitinglycoalkaloids glycoalkaloidglycobiology sinh häc glycogenglycocalyx glycocalyx (c¬ chÊt polysaccharid g¾n sinh vËt víi nÒn r¾n)glycoform d¹ng glycogenglycogen glycogenglycogenolysis sù tiªu glycogenglycolat oxidase enzyme enzym oxidaza glycolatglycolipid glycolipidglycolysis (sù) ®−êng ph©nglycolytic pathway ph−¬ng thøc thuû ph©nglycophorin A glycophorin Aglycophyte thùc vËt −a m«i tr−êng nh¹tglycoprotein glycoproteinglycoprotein C glycoprotein Cglycoprotein remodeling m« h×nh ho¸ l¹i glycoproteinglycosidases glycosidazaglycoside glycosidglycosinolates glycosinolatglycosylation glyosylat ho¸glycosyltransferase glycosyltransferazaglyoxylate cycle chu tr×nh glyoxylatglyoxisome glyoxysomglyphosate glyphosatglyphosate isopropylamine salt muèi isopropylamin glyphosatglyphosate n-acetyltransferase n-acetyltransferaza glyphosatglyphosate oxidase oxidaza glyphosatglyphosate oxidoreductase oxidoreductaza glyphosat 143

glyphosate-trimesium glyphosat-trimesiumGM viÕt t¾t cña Genetically ModifiedGM crops - how to make t¹o ra c©y trång biÕn ®æi gen b»ng çch nµoGM crops - who produces ai s¶n xuÊt c©y trång biÕn ®æi genGM crops aims môc ®Ých t¹o ra çc c©y trång biÕn ®æi genGM crops benefits lîi Ých cña çc thùc vËt biÕn ®æi genGM crops countries growing çc n−íc trång c©y biÕn ®æi genGM crops debate cuéc tranh luËn vÒ sinh vËt biÕn ®æi genGM crops potential risks nh÷ng rñi ro tiÒm Èn cña c©y trång biÕn ®æigenGM-CSF Granulocyte-Macrophage Colony Stimulating FactorGm Fad2-1 gen Gm Fad2-1 (m∙ ho¸ delta 12 desaturaza (∆ 12)GM plants for developing countries c©y trång biÕn ®æi gen ®èi víi çcn−íc ®ang ph¸t triÓnGMAC viÕt t¾t cña Genetic Manipulation Advisory CommitteeGM allotype alotyp GMGMM viÕt t¾t cña Genetically Modified MicroorganismGMO viÕt t¾t cña Genetically Modified OrganismGMO viÕt t¾t cña Genetically Manipulated OrganismGMP viÕt t¾t cña Good Manufacturing PracticesGMPP viÕt t¾t cña Genetically Modified Pest ProtectedGMMs viÕt t¾t cña Genetically Modified MicroorganismsGMS ®Ëu t−¬ng biÕn ®æi gen (Genetically modified soya)gnathic (thuéc) hµmgnathites m¶nh hµm, phÇn phô miÖnggnathobase m¶nh gèc hµmGnathostomata tæng líp cã hµmgnathostomatous (cã) miÖng hµmgnathotheca bao má sõng, bao sõng hµm d−íigneGnetopsida líp D©y g¾mgnotobiotic tri nhiÔm, (®∙) biÕt d¹ng sèngGO gene gen Glyphosate Oxidasegoal-directed behaviour tËp tÝnh h−íng ®Ých, hµnh vi cã môc ®Ýchgoblet cell tÕ bµo h×nh ®µi, tÕ bµo h×nh ly r−îugoitre b−íu gi¸pgolden rice lóa (b»ng) vµng, lóa siªu h¹nggoldenricetm lóa (b»ng) vµng, lóa siªu h¹ng (nh∙n hiÖu lóa)Golgi apparatus bé may GolgiGolgi body thÓ GolgiGolgi cell tÕ bµo golgiGolgi complexes phøc hîp Golgi 144

Golgi’s organs c¬ quan GolgiGolgi tendon organs c¬ quan g©n Golgigomphosis khíp kiÓu nãn, khíp cè ®Þnhgonad tuyÕn sinh dôcgonadal (thuéc) tuyÕn sinh dôcgonadotrophic hormone hormon gonadotropingonidlum tÕ bµo sinh s¶n v« tÝnh kh«ng ®énggonoblast tÕ bµo sinh s¶ngonochorism (sù) ph©n tÝnh, ph©n ho¸ giíi tÝnhgonochoristic khoang tuyÕn sinh dôcgonadotropin-releasing hormones hormon gi¶i phãng gonadotropingonadotropins kÝch tè sinh dôcgonoduct èng dÉn sinh s¶n phÈm sinh dôcgonopods ch©n giao cÊugonopore lç sinh s¶ngonozooid c¸ thÓ sinh s¶ngood laboratory practice for nonclinical studies (glpnc) qui chÕ phßngthÝ nghiÖm chuÈn dïng cho c¸c nghiªn cøu phi l©m sµnggood laboratory practices (GLP) qui chÕ phßng thÝ nghiÖm chuÈn (cñaFDA, Mü)good manufacturing practices (gmp) qui chÕ s¶n xuÊt chuÈngossypol gossypolgp120 protein protein gp120GPA1 gen GPA1 (kiÓm so¸t viÖc gi÷ n−íc vµ ph©n bµo ë thùc vËt)GPCRs thô quan cÆp ®«i víi protein G (G-Protein-coupled Receptors)G-protein-coupled receptors thô quan cÆp ®«i protein GG-proteins protein GGraafian follicle bao Graafgracilis c¬ khÐp mánggradient analysis ph©n tÝch gradiengradient model m« h×nh gradiengradient of reinforcement gradien cñng cègraft (sù) chiÕt, ghÐp, cµnh ghÐpgraft chimera thÓ kh¶m ghÐpgraft hybrid thÓ lai ghÐpgraft-versus-host disease bÖnh m« ghÐp chèng c©y chñgraft-versus-host reaction ph¶n øng m«(hoÆc cµnh) ghÐp chèng c©y chñgrafting (sù) ghÐp, cÊygrain 1.h¹t 2.thí, v©ngram molecular weight träng l−îng ph©n tö gramgram stain nhuém gramgram-negative (g-) gram ©m 145

gram-positive (g+) gram d−¬nggramicidin gramicidingraminacious (thuéc) cáGramineae hä Lóa, hä Hoµ th¶ogramineous (thuéc) cágraminicolous sèng ë cágraminivorous ¨n cáGram-negative bacteria vi khuÈn Gram ©mGram-positive bacteria vi khuÈn Gram d−¬nggrand period of growth giai ®o¹n sinh tr−ëng chÝnhgranulation tissue m« ho¸ d¹ng h¹tgranule cells tÕ bµo h¹t nhágranulocidin granulocidingranulocyte b¹ch cÇu h¹t, tÕ bµo h¹tgranulocyte colony stimulating factor (G-CSF) nh©n tè kÝch thÝch khuÈnl¹c tÕ bµo h¹tgranulocyte-macrophage colony stimulating factor (GM-CSF) nh©n tèkÝch thÝch khuÈn l¹c ®¹i thùc bµo-tÕ bµo h¹tgranuloma u h¹tgranulosa cells tÕ bµo d¹ng h¹tgranum h¹t lôc, grangrape sugar ®−êng nhoGRAS list danh s¸ch phô gia thùc phÈm an toµn (Generally Recognized as Safe)grass cágrass pea ®Ëu d¹i (Lathyrus sativus)grasshoper ch©u chÊugrassland ®ång cágraves disease bÖnh Gravegraveolent (cã) mïi h−¬ng cao cÊpgravid (cã) thai, (cã) chöagraviperception nhËn c¶m (vÒ) träng lùcgravitational potential energy ®iÖn thÕ n¨ng l−îng chiÒugravitropism ( tÝnh) h−íng träng lùc, (tÝnh) h−íng ®Êtgray matter chÊt x¸mgrazers vËt ¨n cágrazer-scraper vËt ¨n cá kiÓu n¹ograzing (sù) ch¨n th¶grazing pressure ¸p lùc ch¨n th¶green algae t¶o lôcgreen biotechnology c«ng nghÖ sinh häc xanhgreen fluorescent protein protein huúnh quang xanhgreen glands tuyÕn lôc 146

green leafy volatiles sù biÕn ®éng do l¸ xanhgreenfly rÖp c©ygreenhouse effect hiÖu øng nhµ kÝnhgreen manure ph©n xanhgregaria phase pha bÇy ®µngrey matter chÊt x¸mgrit cell tÕ bµo sái, tÕ bµo ®¸grooming (sù) ch¶i chuètgross primary productivity søc s¶n xuÊt s¬ cÊp th«ground meristem m« ph©n sinh c¬ b¶nground tissue m« gèc, m« c¬ b¶ngroup selection chän läc theo nhãmgroup therapy liÖu ph¸p theo nhãmgroup of national experts on safety in biotechnology nhãm chuyªn giaquèc gia vÒ an toµn trong c«ng nghÖ sinh häcgrowing point ®Ønh sinh tr−ënggrowth sù sinh tr−ënggrowth cone th¸p sinh tr−ënggrowth curvature (sù) uèn cong sinh tr−ënggrowth curve ®−êng cong sinh tr−ënggrowth form d¹ng sinh tr−ënggrowth factor nh©n tè sinh tr−ënggrowth factor receptor thô quan yÕu tè sinh tr−ënggrowth hormones hormon sinh tr−ënggrowth hormone-releasing factor (GHRF) nh©n tè lo¹i bá hormon sinhtr−ënggrowth hormone-releasing hormone hormon kÝch thÝch t¨ng tr−ënggrowth inhibitor chÊt øc chÕ sinh tr−ënggrowth in soft agar sinh tr−ëng trong th¹ch mÒmgrowth movement vËn chuyÓn sinh tr−ënggrowth potential tiÒm n¨ng sinh tr−ënggrowth rate chØ sè t¨ng tr−ënggrowth regulator chÊt ®iÒu hoµ sinh tr−ënggrowth retardant chÊt lµm chËm sinh tr−ënggrowth ring vßng sinh tr−ëng, vßng n¨mgrowth room phßng sinh tr−ënggrowth schedule thêi biÓu sinh tr−ënggrowth substance chÊt sinh tr−ëngGT/PT correlation mèi t−¬ng quan GT/PTGT-AG rule quy luËt GT-AGGTO V¨n phßng c«ng nghÖ gen (Gene Technology Office)GTP GTP (mét dÉn xuÊt cña G-Proteins) 147

GTPases enzym GTPaza (Guanosine TriphosPhatases)GTR viÕt t¾t cña Gene Technology RegulatorGTS ®Ëu t−¬ng chÞu glyphosat (Glyphosate Tolerant Soybean)guanine guaninguanophore tÕ bµo chøa s¾c tè vµngguard cell tÕ bµo b¶o vÖgubernaculum 1.d©y ch»ng, d©y nèi 2.l«ng roi l¸iguest ®éng vËt sèng nhê, ®éng vËt sèng chungguild 1.nhãm cïng sinh th¸i 2.nhãm ®ång møc dinh d−ìnggula cæ hänggular 1.x−¬ng gian mÊu 2.tÊm hänggullet thùc qu¶n, cuèng häng, häng, bµo hÇugum nhùa c©y, gomgum lac gom l¨c, nhùa çnh kiÕn (®á)gummosis (bÖnh) sïi nhùa dÎogums lîiGURTS viÕt t¾t cña Genetic Use Restriction Technologiesgus gene gen gus (gen chØ thÞ)gustation vÞ gi¸c, sù nÕmgustatory calyculus chåi vÞ gi¸cgustatory receptor thô quan vÞ gi¸cgut èng tiªu ho¸gut-associated lymphoid tissues (GALT) m« lympho liªn kÕt èng tiªu ho¸gut cell lineage tÕ bµo ruétgutta ®èm mµu, vÖt mµu mÆt ngoµiguttae (çc) ®èm mµu, (çc) vÖt mµu mÆt ngoµiguttation (sù) rØ nhùa, rØ giät, rØ n−ícguttulate (cã) ®èm mµu. vÖt mµu mÆt ngoµiguttural (thuéc) hÇuGVHD viÕt t¾t cña Graft-Versus-Host Diseasegymnocyte tÕ bµo trÇnGymnomycota ngµnh NÊm nhµygymnosperms nhãm Thùc vËt h¹t trÇngynaeclum bé nhuþgynandrism (hiÖn t−îng) l−ìng tÝnhgynandromorph (hiÖn t−îng) l−ìng tÝnh, (hiÖn t−îng) võa ®ùc võa çigynandromorphism d¹ng c¬ thÓ võa ®ùc võa çigynandrous (cã) nhÞ-nhuþ hîp, (cã) nhÞ-nhuþ liÒngynobasic (thuéc) ®Õ bÇugynodioecious (cã) hoa çi-l−ìng tÝnh kh¸c gècgynoeclumn bé nhuþgynomonoecious (cã) hoa çi-l−ìng tÝnh cïng gèc, (cã) hoa çi-hoa l−ìng 148

tÝnh ®ång chugynophore cuèng bÇu nhuþgynospore bµo tö c¸igyrase gyrazagyri vßng xo¾ngyrus 1.nÕp cuén 2.håi n∙o 149

HH-2 histocompatibility system hÖ t−¬ng hîp m« H-2H. pylori H. pyloriH. virescens H. virescensH. zea H. zeaHA viÕt t¾t cña HemAgglutininhabenula cuèng tuyÕn tïnghabit tËp qu¸n, thãi quen, tËp tÝnhhabitat n¬i sèng, sinh c¶nhhabitat selection chän läc n¬i ëhabituated culture nu«i c©y thÝch ønghabituation (sù) nhµm quen, trë thµnh quenHAC viÕt t¾t cña Human Artificial ChromosomesHACCP viÕt t¾t cña Hazard Analysis And Critical Control Pointshadrom 1.m« m¹ch gç, m« dÉn n−íc, m« dÉn 2.m« dÉnhadrome 1.m« m¹ch gç, m« dÉn n−íc, m« dÉn 2.m« dÉnHaeckel’s law ®Þnh luËt HaeckelHaem hemhaemad cïng mét phÝa cét sènghaemagglutinin ng−ng kÕt tè hång cÇu aglutinin hång cÇuhaemal (thuéc) m¸u, (thuéc) m¹ch m¸uhaemal arch cung huyÕthaemal canal kªnh huyÕthaemal ridges mÊu huyÕt, gê huyÕthaemal spine gai huyÕt ®èt sèng, gai sèng huyÕthaemal system hÖ m¹ch m¸u, hÖ tuÇn hoµnhaemapoiesis (sù) t¹o m¸uhaemapophyses (c¸c) mÊu huyÕthaematal (thuéc) m¸u, (thuéc) m¹ch m¸uhaematobic sèng trong m¸uhaematobium trïng m¸u, huyÕt trïnghaematoblast nguyªn bµo m¸u, huyÕt nguyªn bµohaematocele khèi tô m¸uhaematochrome s¾c tè ®á, h«ng s¾c tèhaematocrit èng ®o thÓ tÝch tÕ bµo huyÕt t−¬nghaematogenesis (sù) t¹o m¸uhaematogenous do m¸uhaematophagous ¨n m¸u, nu«i d−ìng b»ng m¸u, huyÕt d−ìnghaematopoiesis (sù) t¹o m¸u 150

haematozoon ký sinh trïng m¸uhaemic (thuéc) m¸u, (thuéc) m¹ch m¸uhaemocoel xoang m¸uhaemocyanin hemoxyanin, lam cÇu tè, lam huyÕt tèhaemocytes (çc) tÕ bµo m¸u, (çc) huyÕt bµohaemocytoblast nguyªn bµo m¸u, huyÕt nguyªn bµohaernocytometer buång ®Õm hång cÇu, (sù) tiªu tÕ bµo hång cÇuhaemocytolysis (sù) tiªu ho¸ h«ng cÇu, tiªu tÕ bµo m¸uhaemodlalysis (sù) thÈm t¸ch m¸uhaemoglobin huyÕt cÇu tè, hång cÇu tè, hemoglobinhaemoglobinometer huyÕt s¾c kÕ, hemoglobin kÕhaemolymph huyÕt dÞch, huyÕt t−¬ng, dÞch m¸uhaemolysin chÊt tiªu hång cÇu, tiªu hång cÇu tè, hemolyzinhaemolysis (sù) tiªu tÕ bµo h«ng cÇu, tiªu tÕ bµo m¸uhaemolytic anaemia (chøng) thiÕu m¸u do tiªu m¸u, (chøng) thiÕu m¸udo huyÕt tiªuhaemolytic disease of the newborn (bÖnh) tan huyÕt ë trÎ s¬ sinh, (bÖnh)tan m¸u ë trÎ s¬ sinhhaemolytic plaque assay xÐt nghiÖm m¶ng dung huyÕthaemophilia (chøng) −a ch¶y m¸u, (chøng) m¸u khã ®«nghaemopoiesis (sù) t¹o m¸uhaemorrhage (sù) xuÊt huyÕt, ch¶y m¸uhaemosiderin sù ch¶y m¸u, xuÊt huyÕt, b¨ng huyÕthaemostasis s¾c tè m¸u vµnghaemotropic kÝch thÝch lªn m¸u, t¸c ®éng lªn m¸uhair tãc, l«nghair cell tÕ bµo l«ng, tÕ bµo tãchair follicle nang l«ng, nang tãchair follicle receptor thô quan bao l«nghairpin çi kÑp tãchairpin loop vßng gÊp cÆp tãc (cña nhiÔm s¾c thÓ)hair plates ®Üa t¬, ®Üa l«ng, tÊm t¬, tÊm l«nghaliplankton sinh vËt næi trªn biÓnhallucination ¶o gi¸c, c¶m gi¸c ¶ohallux ngãn çihalobiotic sèng ë n−íc mÆn, sèng ë biÓnhalo effect hiÖu øng t¹o quÇng, hiÖu øng t¹o quÇng hµo quanghalolimnic sinh vËt biÓn chÞu n−íc ngäthalophile −a muèi, chÞu muèi, chÞu mÆnhalophilic bacteria vi khuÈn −a muèi, vi khuÈn −a mÆnhalophyte thùc vËt chÞu mÆnhalophytic vegetation th¶m thùc vËt chÞu mÆn 151

halosere diÔn thÕ n−íc mÆnhalteres c¸nh chuú, c¸nh t¹Hamamelidae ph©n líp Sau sauhamster chuét tói m¸hand monitor m¸y dß bøc x¹ cÇm tayhanging drop preparation chuÈn bÞ giät treoHAP viÕt t¾t cña Highly Available PhosphorousHAP gene gen HAPhapanthous (cã) hoa në mét kú, (cã) hoa në mét lÇnhapaxanthic (cã) hoa në mét kú, (cã) hoa në mét lÇnhaplobiont sinh vËt ®¬n h×nhhaplobiontic (thuéc) sinh vËt ®¬n h×nhhaplodiploidy (tÝnh) ®¬n-l−ìng béihaplodont (cã) r¨ng hµm kh«ng nómhaploid (thuéc) ®¬n béi, thÓ ®¬n béihaploinsufficient gene gen ®¬n béi thiÕuhaploldization (sù) ®¬n béi ho¸haplont thÓ giao tö ®¬n béihaplophase pha ®¬n béi, giai ®o¹n ®¬n béihaplostele trung trô ®¬nhaplostemonous mét vßng nhÞhaplotype kiÓu ®¬nhaplotype map b¶n ®å kiÓu ®¬nhaploxylic l¸ mét g©n, l¸ g©n ®¬nhapmap b¶n ®å kiÓu ®¬n béi (Haplotype Map)hapten haptenhapteron ch©n ®Õ b¸m, c¬ quan b¸mhaptoglobin haptoglobinhaptonema sîi b¸mHaptophyceae líp T¶o roihaptotropism (tÝnh) h−íng b¸m, (tÝnh) h−íng tiÕp xóchard bast libe cøng, sîi libe cønghardening (sù) lµm t¨ng tÝnh chÞu ®ùngHarder’s glands tuyÕn Harderhard palate vßm cøng (miÖng)hard radiation bøc x¹ cøngHardy-Weinberg equilibrium tr¹ng th¸i c©n b»ng Hardy-WeinbergHardy-Weinberg theorem ®Þnh luËt Hardy-Weinbergharvest-men chµng sayharvest spider nhÖn chµng say 152

harvested population (çc) quÇn thÓ thu ho¹chharvesting thu ho¹chharvesting enzymes enzym thu ho¹ch, enzym thu thËpHashimoto disease bÖnh HashimotoHashimoto thyroiditis (bÖnh) viªm tuyÕn gi¸p Hashimotohashish hasithastate (cã) d¹ng m¸c, (cã) d¹ng mòi tªnhaustellate (cã) vßi hóthausteilum vßi hót, miÖng vßi hóthaustorium rÔ hótHaversian canals (çc) èng Havershatching sù Êp trøngHatch-Slack pathway con ®−êng chuyÓn ho¸ Hatch-SlackHaversian lamellae (çc) l¸ phiÕn x−¬ng HaverHaversian spaces (çc) khoang trèng Haver, èng HaverHaversian system hÖ thèng HaverHawthorne effect hiÖu øng Hawthornehay fever sèt r¬mhazard analysis and critical control points (HACCP) ®iÓm kiÓm so¸t thenchèt vµ ph©n tÝch rñi rohead d¹ng ®ÇuHCC viÕt t¾t cña hepatocarcinomaHCS sµng läc khèi l−îng lín (high-content screening)HD gene gen HD (Huntingtons disease)HDL lipoprotein tû träng cao (High-Density Lipoproteins)HDLPs viÕt t¾t cña High-Density LipoProteinshead foot ch©n ®Çuhead kidney tiÒn thËnhealth physics vËt lý trÞ liÖuHeam-heam interaction ph¶n øng heamhearing sù nghe, thÝnh gi¸cheart tim, qu¶ timheart attack c¬n nghÑn tim, c¬n nhåi m¸u c¬ timheart wood gç lâi, gç ruétheat ®éng dôcheartbeat nhÞp timheat energy n¨ng l−îng nhiÖtheath tr¶ng c©y bôi lïn th−êng xanh, tr¶ng th¹ch namheat shock protein protein cho¸ng nhiÖtheat spot vÕt nhiÖt, ®èm nhiÖtheavy (H) chain chuçi nÆng, chuçi H 153

heavy-chain variable (vh) domains vïng biÕn ®éng (cña) chuçi nÆngheavy metal kim lo¹i nÆnghebephrenia (bÖnh) t©m thÇn ph©n liÖt thÓ dËy th×hebephrenic schizophrenia (bÖnh) t©m thÇn ph©n liÖt thÓ d¹y th×hectocotylized arm tay giao phèi, tay giao cÊuhedgehog proteins protein nhÝm ¢uhedgehog signaling pathway con ®−êng ph¸t tÝn hiÖu nhÝm ¢uhela cells tÕ bµo helahelical coil model m« h×nh xo¾n ècHardy-Weinberg law ®Þnh luËt Hardy-Weinberghelical thickening ho¸ dµy h×nh xo¾nhelicase helicazaHelicobacter pylori Helicobacter pylorihelicoid (cã) d¹ng xo¾n èchelicotrerna khe tiÒn ®×nh-mµng nhÜHelicoverpa armigera Helicoverpa armigeraHelicoverpa zea (h. zea) Helicoverpa zea (h. zea)heliophyte thùc vËt −a n¾ng, thùc vËt −a s¸ng, thùc vËt −a mÆt trêiHeliothis virescens (h. virescens) Heliothis virescens (h. virescens)heliotactic theo n¾ng, theo mÆt trêiheliotropic quang h−íng ®éng, h−íng ®éng theo mÆt trêiheliotaxis (tÝnh) theo n¾ng, theo mÆt trêihelium helihelix (chuçi) xo¾nHelminthes nhãm Giun s¸nhelophyte thùc vËt ®Çm lÇyhelotism (sù) sèng n« dÞch, (hiÖn t−îng) bÞ b¸m hóthelper T cell tÕ bµo T hç trîheliotropism trî bµo b¹ch cÇu T, lympho bµo T hç trî hepatichemagglutinin (ha) hemagglutininhemal system hÖ m¹ch m¸uhematologic growth factors (HGF) nh©n tè sinh tr−ëng huyÕt hächematopoiesis t¹o m¸uhematopoiesis growth factor nh©n tè t¨ng tr−ëng t¹o m¸uhematopoiesis stem tÕ bµo nguån t¹o m¸uhematopoietic stem cells tÕ bµo gèc t¹o m¸uheme hemHemiascomycetes líp Gi¶ nÊm tói, líp nöa nÊm tói, líp nÊm tói bÊt toµnhemibranch mang kh«ng hoµn toµn, mang nöahemicelluloses hemixenlulozaHemichorda ph©n ngµnh nöa d©y sèng, ph©n ngµnh b¸n d©y sèngHemichordata ph©n ngµnh nöa d©y sèng, ph©n ngµnh b¸n d©y sènghemicryptophyte thùc vËt chåi Èn kh«ng hoµn toµn 154

hemicelluloses or hexosan hexosan hoÆc hemicellulozahemignathous (cã) hµm lÖch, (cã) hµm kh«ng ®ÒuHemimetabola bé çnh ngoµihemimetabolic (cã) biÕn th¸i thiÕu, (cã) biÕn th¸i kh«ng hoµn toµnhemimetabolous metamorphosis biÕn th¸i kh«ng hoµn toµnhemiparasite vËt ký sinh kh«ng hoµn toµn, vËt b¸n ký sinhhemipenes cÆp nöa d−¬ng vËt, d−¬ng vËt hai m¶nhHemiptera bé çnh nöahemisphere b¸n cÇu n∙ohemizygous b¸n hîp töhemizygous individuals ç thÓ b¸n hîp töhemocyte hång cÇu, huyÕt bµohemoglobin hemoglobin, hång cÇuhemolymph huyÕt t−¬nghemophibia bÖnh −a ch¶y m¸uhemostasis sù c©n b»ng huyÕt tèHenle’s loop quai Henleheparin heparinhepatic (thuéc) ganhepatic ®Þa tiÒnhepatic artery ®éng m¹ch ganhepatic cell tÕ bµo ganhepatic duct èng dÉn mËthepatic portal vein tÜnh m¹ch nh¸nh ganhepatic vein tÜnh m¹ch ganHepaticae líp ®Þa tiÒnHepaticopsida líp ®Þa tiÒnhepatic portal system hÖ m¹ch cöa ganhepatic portal vein tÜnh m¹ch cöa ganhepatocytes tói mËthepatopancreas gan tuþhepatoportal system hÖ m¹ch cöa ganHER-2 viÕt t¾t cña Human Egf-Receptor-Related Receptorherb 1.c©y th¶o 2.d−îc th¶o, c©y thuèc, c©y h−¬ng liÖuherbaceous (thuéc) c©y th¶o, (thuéc) th©n th¶oherbaceous perennial c©y th©n th¶oherbarium 1.tËp hîp mÉu thùc vËt 2.phßng tËp hîp mÉu thùc vËtHER-2 gene gen HER-2HER-2 protein protein HER-2HER-2 receptor thô quan HER-2HER2/neu gene gen HER-2/neuherbibore ®éng vËt ¨n cá 155

herbicide resistance (tÝnh) chÞu thuèc diÖt cáherbicide-resistant crop c©y trång chÞu thuèc diÖt cáherbicides thuèc diÖt cáherbivore-plant system hÖ thèng ¨n cá vµ c©yherbivores ®éng vËt ¨n cáhercogamy (tÝnh) kh«ng tù giao, (tÝnh) bÊt tù giao, bÊt giao phèiherds ®µn, bÇyherding (sù) ch¨n d¾thereditary (thuéc) di truyÒnhereditary angioneurotic oedema (chøng) phï thÇn kinh m¹ch di truyÒnheredity (tÝnh) di truyÒnheritability hiÖu suÊt di truyÒn, chØ sè di truyÒnhermaphrodite 1.ng−êi l−ìng tÝnh 2.®ùc c¸i ®ång thÓ 3.thÓ l−ìng tÝnhhermaphroditism (hiÖn t−îng) l−ìng tÝnhhetero-auxin hetero-auxinhererotrophism dÞ d−ìngheteroblastic 1.(thuéc) chåi mÇm dÞ h×nh 2.(thuéc) dÞ sinh 3.ph¸t triÓngi¸n tiÕpheterocercal dÞ vÜ, (cã) thuú v©y ®u«i kh«ng ®Òu, (cã) thuú v©y ®u«i dÞh×nhheterochiamydeous (cã) l¸ ®µi kh¸c c¸nh trµngheterochromatin chÊt dÞ nhiÔm s¾c, dÞ nhiÔm s¾c tèheterochromatic regions vïng dÞ nhiÔm s¾cheterochronic genes gen dÞ hîpheterocoelous låi-lâmheterocotylized arm tay giao cÊuheterochrony tÝnh dÞ thêi, tÝnh kh¸c thêi gianheterocyclic dÞ chu tr×nhheterocyst tÕ bµo dÞ h×nh, dÞ bµohetorodactylous kh¸c ngãnheterodont kh¸c kiÓu r¨ng, (cã) r¨ng kh«ng ®Òu, dÞ nhaheterodromous (thuéc) xoay vßng kh¸c h−íngheteroduplex DNA AND sîi kÐp dÞ hîpheteroecious kh¸c vËt chñheterogamete giao tö kh«ng ®Òuheteroduplex phøc ®«i dÞ biÖtheterogametic sex giíi tÝnh dÞ giao tö, (cã) giao tö kh¸c nhauheterogamous dÞ giao tö, (cã) giao tö kh¸c nhauheterogamy (tÝnh) dÞ giao töheterogeneous bÊt ®ång nhÊtheterogeneous nuclear RNA ARN nh©n kh«ng ®ång nhÊtheterogenesis (sù) ph¸t sinh tù nhiªn, xen kÏ thÕ hÖ 156

heterogenetic ph¸t sinh tù nhiªn, (thuéc) xen kÏ thÕ hÖheterogenous summation céng kÝch thÝch kh¸c nguånheterogeny (tÝnh) kh¸c thÕ hÖheterogony (tÝnh) xen kÏ thÕ hÖheterokaryon thÓ kh¸c nh©n, thÓ dÞ nh©nheterokaryosis (sù) sinh s¶n kh¸c nh©nheterokaryote thÓ dÞ nh©nheterokont (cã) roi kh¸c nhau, (cã) roi lÖch, (cã) roi kh«ng ®Òuheterokontan (cã) roi kh¸c nhau, (cã) roi lÖch, (cã) roi kh«ng ®ÒuHeterokontophyta ngµnh T¶o roi kh¸c, ngµnh T¶o dÞ roiheterolecithal kh«ng ®Òu no∙n hoµngheterologous dÞ t−¬ng ®ångheterologous DNA ADN dÞ t−¬ng ®ångheterologous proteins protein dÞ t−¬ng ®ångheterology dÞ t−¬ng ®ångheteromastigote (cã) l«ng roi kh¸c nhauheteromerous kh¸c tÇng, dÞ tÇngheterometabolic (cã) biÕn th¸i kh«ng hoµn toµn, (cã) biÕn th¸i thiÕuheteromorphic 1.kh¸c h×nh, dÞ h×nh 2.kh¸c d¹ng, dÞ d¹ngheteromorphic alternation of generations xen kÏ thÕ hÖ dÞ h×nhheteromorphous kh¸c d¹ng dÞ d¹ng, kh¸c h×nh, dÞ h×nhheteronomous kh¸c quy luËt, kh«ng theo quy luËtheterophil antigen kh¸ng nguyªn ®a loµiheterophylly (tÝnh) l¸ kh¸c d¹ngheteroplasma dÞ nguyªn sinhheteroplastic (thuéc) ghÐp kh¸c lo¹i, ghÐp dÞ lo¹iheteropolymer dÞ polymeheteropycnosis (sù) kÕt ®Æc kh«ng ®ång ®Òu, dÞ kÕt ®Æcheteroscedastic kh¸c ph−¬ng sai, dÞ ph−¬ng saiheterosexual kh¸c giíi tÝnhheterosis (hybrid vigour) −u thÕ laiheterosporous kh¸c bµo tö, dÞ bµo töheterospory (tÝnh) kh¸c bµo tö, (tÝnh) dÞ bµo töheterostyly (tÝnh) vßi nhuþ kh«ng ®Òu, (tÝnh) vßi nhuþ so le, (tÝnh) kh¸cvßi nhuþheterothallic (thuéc) giao phèi kh¸c lo¹iheterothallism (sù) giao phèi kh¸c lo¹iheterotherm ®éng vËt m¸u l¹nhheterotopic transplantation sù cÊy truyÒn kh¸c loµiheterotrichous dÞ maoheterotroph thÓ dÞ d−ìng, sinh vËt dÞ d−ìngheterotrophic dÞ d−ìng 157

heterotrophic nutrition dinh d−ìng kiÓu dÞ d−ìngheterotypic kh¸c kiÓu, dÞ kiÓu, kh¸c lo¹i, kh¸c typheterotypic binding liªn kÕt dÞ hîp töheterotypic division ph©n chia kh¸c kiÓu, gi¶m ph©n Iheterozygosis (sù) dÞ hîp töheterozygosity (tÝnh) dÞ hîp töheterozygote thÓ dÞ hîp tö, dÞ hîp töheterozygous (cã) dÞ hîp töheterozygous advantage −u thÕ lai dÞ hîp töHexactinellida líp Th©n lç s¸u tia, líp bät biÓn s¸u tiahexamerous (cã) mÉu s¸uHexapoda líp S¸u ch©nhexarch s¸u gi¶i nguyªn méchexadecyltrimethylammonium bromide (CTAB) bromid hexadecyltrimethylammoniumhexose hexozaHF cleavage ph¶n øng t¸ch b»ng axit hydrofluoricHGF viÕt t¾t cña Hematologic Growth FactorsHGH viÕt t¾t cña Human Growth HormoneHGT chuyÓn gen theo chiÒu ngang (horizontal gene transfer)Hh protein nhÝm ¢u (Hedgehog proteins)hibernate nghØ ®«ng, ngñ ®«nghibernation (sù) nghØ ®«ng, ngñ ®«nghidrosis (sù) tiÕt må h«i, ch¶y må h«ihigh-amylose corn ng« (cã) hµm l−îng amyloza caohigh blood pressure cao huyÕt ¸phigh-content screening sµng läc hµm l−îng caohigh-density lipoproteins (HDLPs) lipoprotein ®é ®Ëm caohigh endothelial venule tiÓu tÜnh m¹ch néi m« caohigh energy phosphate compounds (c¸c) hîp chÊt phosphat cao n¨nghigh-energy system hÖ thèng n¨ng l−îng caohigh-galactomannan soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) galactomannan caohigh-glutenin wheat lóa m× (cã hµm l−îng) gluteninhigh-isoflavone soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) isoflavon caohigh-lactoferrin rice lóa (cã hµm l−îng) lactoferrin caohigh-laurate canola canola (cã hµm l−îng) laurat caohigh-linolenic oil soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) dÇu linolenic caohigh-lysine corn ng« (cã hµm l−îng) lysin caohigh-mannogalactan soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) mannogalactan caohigh-maysin corn ng« (cã hµm l−îng) maysin caohigh-methionine corn ng« (cã hµm l−îng) methionin caohigh-oil corn ng« (cã hµm l−îng) dÇu caohigh-oleic oil corn ng« (cã hµm l−îng) dÇu oleic cao 158

high-oleic oil soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) dÇu oleic caohigh-oleic sunflowers h−íng d−¬ng (cã hµm l−îng) oleic caohigh-phytase corn and soybeans ®Ëu t−¬ng vµ ng« (cã hµm l−îng) phytaza caohigh-protein rice lóa protein caohigh-stearate canola canola (cã hµm l−îng) stearat caohigh-stearate soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) stearat caohigh-sucrose soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) sucroza caohigh-throughput identification ®Þnh d¹ng ®Þnh l−îng caohigh-throughput screening (HTS) sµng läc ®Þnh l−îng caohigher-order conditioning ph¶n x¹ cã ®iÒu kiÖn bËc caohighly available phosphate corn (maize) ng« phosphat s½n cã caohighly available phosphorous (HAP) gene gen phosphat s½n cã caohighly unsaturated fatty acids (HUFA) axit bÐo b∙o hoµ caoHill reaction ph¶n øng Hillhilum sÑo, rènhind brain n∙o sauhind-gut ruét sauhinge 1.b¶n lÒ vá 2.gèc khíp, ®iÓm khíp 3.khíp b¶n lÒhinge ligament d©y ch»ng b¶n lÒhinge region vïng b¶n lÒhippocampal (thuéc) ®åi h¶i m∙hippocampus ®åi h¶i m∙hirsute rËm l«ng, nhiÒu l«nghirudin hirudinHirudinea líp §Øahis viÕt t¾t cña histidinehispid rËm l«ng cøng, nhiÒu l«ng cønghistamin histaminhistidine histidinhistamine histaminhistidine histidinhistiocyte m« bµo, tÕ bµo m«histoblastshistochemistry ho¸ häc m«histocompatibility testing thö nghiÖm phï hîp m«histocompatibility antigen kh¸ng nguyªn phï hîp tæ chøc, kh¸ng nguyªnt−¬ng hîp m«histocompatible phï hîp tæ chøc, t−¬ng hîp m«histogen líp t¹o m« , líp sinh m«, tÇng sinh m«histogenesis (sù) h×nh thµnh m«, t¹o m«histogram biÓu ®å tÇn suÊthistology m« häc 159

histolysis (sù) ph©n huû m«, tiªu m«histones histonhistone modification söa ®æi histonhistopathologic bÖnh häc m«histozoic sèng trong m«HIV-1 viÕt t¾t cña Human Immunodeficiency Virus Type 1HIV-2 viÕt t¾t cña Human Immunodeficiency Virus Type 2hives (næi) mµy ®ayHLA viÕt t¾t cña Human Leukocyte AntigenshneHNGF nh©n tè sinh tr−ëng thÇn kinh ng−êi (Human Nerve GrowthFactor)hoarding (sù) tÝch tr÷, tr÷HOC ng« (cã) l−îng dÇu cao (High-Oil Corn)hock vã, khíp vãHodgkin’s disease bÖnh Hodgkin, bÖnh u b¹ch huyÕt HodgkinHoechst 33258 thuèc nhuém Hoechst 33258, thuèc nhuém hiÖn v¹chnhiÔm s¾c thÓHogness box hép HognessHolarctic region vïng toµn B¾c, vïng Holarcticholdfast gèc b¸m, ®Üa b¸m, ch©n t¶nholins holin (protein cña phag)hollow fiber separation phÐp ph©n t¸ch sîi rçngholobenthic (thuéc) ®ay hoµn toµn, ë ®¸y hoµn toµnholoblastic ph©n c¾t hoµn toµnholoblastic cleavage ph©n c¾t hoµn toµnholobranch mang ®ñ, mang hoµn toµnholocarpic (thuéc) thÓ qu¶ hoµn chØnh, (thuéc) thÓ qu¶ ®ñholocentric chromosome nhiÔm s¾c thÓ ®a t©m, nhiÔm s¾c thÓ toµn t©m,nhiÔm s¾c thÓ t©m khuÕch t¸nholoenzyme holoenzymhologamy 1.(tÝnh) toµn giao, (tÝnh) giao tö hoµn chØnh 2.(tr¹ng th¸i)phèi hîp giao tö hoµn chØnhholomastigote (cã) l«ng roi ph©n bå ®Òu toµn th©nHolometabola ph©n líp biÕn th¸i hoµn toµn, ph©n líp biÕn th¸i ®ñholometabolic (cã) biÕn th¸i ®ñ, (cã) biÕn th¸i hoµn toµnholometabolism (hiÖn t−îng) biÕn th¸i ®ñ, (hiÖn t−îng) biÕn th¸i hoµntoµnholometabolous metamorphosis biÕn th¸i hoµn toµnholoparasites vËt ký sinh b¾t buéc, vËt ký sinh hoµn toµnholophytic dinh d−ìng kiÓu quang hîp, dinh d−ìng kiÓu thùc vËtholostyly khíp kiÓu trùc tiÕp hoµn toµnHolothuroidea líp H¶i s©m 160

holotrichous phñ l«ng hoµn toµnholotype kiÓu loµi chuÈn, vËt mÉu loµi chuÈnholozoic dinh d−ìng kiÓu ®éng vËtholozoon ç thÓ dinh d−ìng kiÓu ®éng vËthomeobox hép c©n b»nghomeostasis (tÝnh) néi c©n b»ng, c©n b»ng tù nhiªnhomeostasis mechanisms c¬ chÕ néi c©n b»nghomeotic mutants (çc) thÓ ®ét biÕn chuyÓn vÞhomeotherm ®¼ng nhiÖt, ®éng vËt m¸u nãng, h»ng nhiÖthomeotypic division ph©n chia ®ång kiÓuhome range n¬i ë, vïng l∙nh thæ sinh sènghoming behaviour tËp tÝnh vÒ tæhoming receptorhomoblastic 1.(thuéc) chåi mÇm ®ång h×nh 2.ph¸t triÓn trùc tiÕphomocercal ®ång vÜ, (cã) thuú v©y ®u«i ®Òu, (cã) v©y ®u«i ®ång thuú, (cã)d¹ng v©y ®u«i c©n ®èihomochiamydeous (cã) bao hoa cïng lo¹i, (cã) l¸ ®µi gièng çnh trµnghomocysteine homocysteinhomodont cïng kiÓu r¨ng, (cã) r¨ng cïng lo¹ihomoeomeric cïng kÝch th−íc, cïng cì, cïng mÉu, cïng tÇnghomoeomerism (hiÖn t−îng) ®ång tiÕt, (hiÖn t−îng) ph©n ®èt ®ång tiÕthomoeosis (hiÖn t−îng) ph©n ®èt ®ång tÝnh dÞ vÞ, (sù) h×nh thµnh ®ångh×nh kh¸c vÞ trÝhomogametic ®ång giao tö, cïng kiÓu giao töhomogametic sex gièng ®ång giao tö, giíi tÝnh ®ång giao töhomogamy 1.(hiÖn t−îng) hoa ®ång tÝnh, nhÞ nhuþ cïng chÝn 2.(tÝnh)®ång giao, (tÝnh) ®ång phèi, kÕt h«n ®ång téchomogenesis (sù) ph¸t sinh ®ång nhÊt, ph¸t sinh ®ång tÝnh, sinh s¶nthuÇn nhÊthomogenous ®ång d¹ng, ®ång tÝnh, ®ång chÊthomogeny (tÝnh) ®ång nhÊt, (tÝnh) ®ång d¹nghomograft m¶nh ghÐp cïng loµi, miÕng ghÐp cïng loµihomokaryon thÓ cïng nh©nhomologous t−¬ng ®ånghomologous alternation of generations xen kÏ thÕ hÖ ®ång h×nhhomologous chromosomes nhiÔm s¾c thÓ t−¬ng ®ånghomologous organs (çc) c¬ quan t−¬ng ®ånghomologous protein protein t−¬ng ®ånghomologous recombination t¸i tæ hîp t−¬ng ®ånghomologous structure cÊu tróc t−¬ng ®ånghomologous theory of alternation thuyÕt xen kÏ (thÕ hÖ) t−¬ng ®ånghomologous variation biÕn dÞ t−¬ng ®ång, biÕn dÞ ®ång d¹nghomology (sù) t−¬ng ®ång 161

homology modeling x©y dùng m« h×nh t−¬ng ®ånghomolohydric ®iÒu chØnh ®−îc n−íchomolomerous cïng tÇnghomoloplastic ghÐp cïng lo¹i, ghÐp ®ång lo¹ihomolothermal (cã) th©n nhiÖt æn ®Þnh, h»ng nhiÖthomolothermous (cã) th©n nhiÖt æn ®Þnh, h»ng nhiÖthomomorphic ®ång h×nhhomomorphous ®ång h×nhhomoplasma ®ång nguyªn sinh chÊthomoplastic 1.t−¬ng ®ång, t−¬ng tù 2.(thuéc) ghÐp cïng lo¹i, ghÐp ®ånglo¹ihomopolymer ®ång polyme, homopolymehomoscedastic (cã) cïng ph−¬ng saihomosexuality (tÝnh) ®ång tÝnh luyÕn ¸i, (hµnh vi) ®ång tÝnh luyÕn ¸ihomosporous (cã) bµo tö ®ång h×nhhomospory (tÝnh) ®ång bµo töhomostyly (tÝnh) vßi nhuþ ®Òu, (tÝnh) vßi nhuþ b»ng nhauhomothallic (thuéc) giao phèi ®ång lo¹ihomothallism (sù) giao phèi ®ång lo¹ihomothermous ®ång nhiÖthomotropic enzymehomotypic cïng kiÓu, ®ång kiÓuhomozygosis (tÝnh) ®ång hîp töhomozygote ®ång hîp töhomozygous (thuéc) ®ång hîp töhomunculus ng−êi lïn, ng−êi tÝ honhoneycomb bag d¹ tæ onghoney dew 1.ph©n ngät 2.dÞch ngäthoney guide chØ tiªu mËt, thÎ chØ dÉn mËthoof mãng guèchookworm giun mãchorizon 1.tÇm nhËn thøc, tÇm hiÓu biÕt, ph¹m vi nhËn thøc 2.tÇng líphorizon cells tÕ bµo nganghorizontal gene transfer truyÒn gen theo chiÒu nganghorizontal life-tables b¶ng sèng nganghormonal change thay ®æi néi tiÕthormonal control ®iÒu chØnh hormonhormonal disorders rèi lo¹n néi tiÕthormone hormonhormone response elements phÇn tö ph¶n øng hormonhormone-sensitive lipase (HSL) lipaza nh¹y c¶m hormonhorn 1.sõng, 2.mµo l«ng, 4. xóc tu, 5.gai 162

horned (cã) sõnghornoplasty (tÝnh) ®ång d¹ng, (tÝnh) t−¬ng ®ånghorny (cã) sõnghorseradish peroxidase peroxidaza cñ c¶i ®enhost vËt chñhost cell tÕ bµo chñhost range khu vùc vËt chñhost vector (HV) system hÖ thèng vect¬ vËt chñhot spot ®iÓm nãng, vïng nãnghousekeeping gene gen gi÷ nhµHPLC viÕt t¾t cña High Pressure Liquid ChromatogrphyHSL viÕt t¾t cña Hormone-Sensitive LipaseHSOD viÕt t¾t cña Human Superoxide DismutaseHSP protein cho¸ng nhiÖt (heat shock protein)HTC c©y trång chÞu thuèc diÖt cá (Herbicide-Tolerant Crop)HTMS phÐp ®o khèi phæ th«ng l−îng cao (High-throughput Mass Spectrometry)HTS viÕt t¾t cña High-Throughput ScreeningHTSH viÕt t¾t cña Human Thyroid-Stimulating HormoneHUFA viÕt t¾t cña Highly Unsaturated Fatty Acidshuman artificial chromosomes nhiÔm s¾c thÓ nh©n t¹o (ë) ng−êihuman chorionic gonadotropin gonadotropin mµng ®Öm ë ng−êihuman cognition nhËn thøc cña con ng−êihuman colon fibroblast tissue plasminogen activator chÊt ho¹t ho¸plasminogen m« nguyªn bµo sîi ruét kÕt ë ng−êihuman demography d©n sè häc ng−êihuman egf-receptor-related receptor (her-2) thô quan t−¬ng quan thô quan EGFë ng−êihuman embryonic stem cells tÕ bµo gèc ph«i ng−êihuman gamma-glutamyl transpeptidase transpeptidaza gamma-glutamylng−êihuman growth hormone (HGH) hormon sinh tr−ëng ng−êihuman immunodeficiency virus virut thiÕu hôt miÔn dÞch ë ng−êihuman leucocyte antigen system hÖ thèng kh¸ng nguyªn b¹ch cÇu ëng−êihuman leukocyte antigens (HLA) kh¸ng nguyªn b¹ch cÇu ng−êihuman protein kinase c kinaza c protein ng−êihuman superoxide dismutase (HSOD) dismutaza superoxid ng−êihuman thyroid-stimulating hormone (HTSH) hormon kÝch thÝch tuyÕn gi¸png−êihumanized antibody kh¸ng thÓ nh©n tÝnh ho¸humeral 1.(thuéc) x−¬ng çnh tay, trªn x−¬ng çnh tay 2.(thuéc) gãc gèctr−íc 3.m¶nh sõnghumerus x−¬ng çnh tay 163

humic acids axit humic, axit mïnhumicole mäc trªn ®Êt trång, mäc trªn ®Êt trånghumicolous mäc trªn ®Êt trång, mäc trªn ®Êt trånghumidity ®é Èmhumification (sù) mïn ho¸, h×nh thµnh ®Êt mïnhumor chÊt láng, chÊt dÞch, thÓ dÞchhumoral immunity (tÝnh) miÔn dÞch thÓ dÞchhumour chÊt láng, chÊt dÞch, thÓ dÞchhumus mïnhumus plant thùc vËt mïnhumoral immune response ph¶n øng miÔn dÞch dÞch thÓhumoral immunity miÔn dÞch dÞch thÓhunting permits giÊy phÐp s¨n b¾nHuntingtons disease bÖnh HuntingtonHuSNPs (sù) ®a h×nh ®¬n nucleotid ë ng−êi (Human single-nucleotidepolymorphisms)HV viÕt t¾t cña Host VectorHVR viÕt t¾t cña HyperVariable Regionhyaline cartilage sôn trong suèthyaline layer líp tronghyaline trong suèthyaloid (cã) d¹ng trong suèthyaplasm 1.chÊt trong suèt 2.tÕ bµo chÊthybrid antibodies kh¸ng thÓ laihybridization (sù) lai, t¹o gièng laihybridoma tÕ bµo laihybrid sterility (tÝnh) bÊt thô do laihybrid vigour −u thÕ laihydathode lç tho¸t n−íc, thuû khænghydatid cyst nang s¸n d©yhydranth c¸ thÓ thuû tøchydraulic capacity dung tÝch thuû lùchydrocoel hÖ èng n−íchybrid con lai, (thuéc) con laihybrid vigour −u thÕ laihybrid zone vïng laihybrid-arrest translation dÞch m∙ gi÷ ®o¹n laihybridisation laihybridization method ph−¬ng ph¸p laihybridization surfaces mÆt ph¼ng laihybridoma khèi tÕ bµo laihybrid-release translation dÞch m∙ th¶i ®o¹n lai 164

hydrazine hydrazinhydrazinolysis ph©n gi¶i hydrazinhydrocarbon hydrocarbonhydrofluoric acid cleavage ph©n t¸ch axit hydrofluorichydrogen bon liªn kÕt hydrohydrogen ion ion H+hydrogen ion liªn kÕt ionhydrogenation hydro ho¸hydroid 1.èng n−íc, tÕ bµo dÉn n−íc 2.polip thuû tøchydrologycal cycle chu tr×nh n−íchydrolysis (sù) thuû ph©nhydrofuge tr¸nh n−íchydrogen bacteria vi khuÈn hydrohydrogen-bonding liªn kÕt hydrohydrolytic cleavage ph©n t¸ch b»ng thuû ph©nhydrolytic enzymes enzym thuû ph©nHydromedusae bé Søa thuû tøchydrolyze thuû ph©nhydrophilic tÝnh −a n−íc, thô phÊn nhê n−íchydrophobic tÝnh kþ n−íc, kþ n−íchydrophobic interaction t−¬ng t¸c kþ n−íchydrophily 1.(tÝnh) −a n−íc 2.(tÝnh) thô phÊn nhê n−íchydrophobia (chøng) sî n−íc, (chøng) kþ n−íchydrophyte thùc vËt ë n−íc, thùc vËt thuû sinhhydroponics nghÒ trång c©y b»ng dung dÞch, kü thuËt trång c©y trongn−íchydropote tÕ bµo thÊm n−íc, tuyÕn thÊm n−íchydropyle lç tho¸t n−íc, lç hót n−íchydrosere hÖ diÔn thÕ thùc vËt −a Èmhydrostatic pressure ¸p suÊt thuû tÜnh, ¸p suÊt c©n b»ng n−íchydrostatic skeleton bé x−¬ng thuû tÜnhhydrotaxis (tÝnh) h−íng n−íc, (tÝnh) h−íng Èmhydrotropism (tÝnh) theo n−íc, (tÝnh) theo Èm, (tÝnh) thuû øng ®énghydroxyl group nhãm hydroxylhydroxyproline hydroxyprolinHydrozoa líp Thuû tøchygrophyte thùc vËt −a Èmhygrometric movement cö ®éng hót Èm, cö ®éng thÊm n−íchygroscopic movement. cö ®éng hót Èm, cö ®éng thÊm n−íchylophagous ¨n gçhymen mµng trinhhydroxylation reaction ph¶n øng hydroxyl ho¸ 165

hymenium tÇng bµo tö, bµo tÇngHymenomycetes líp NÊm mµng trÇnhymenophore thÓ tÇng bµo töHymenoptera bé C¸nh mµnghyoid x−¬ng mãng, sôn d−íi l−ìihyoid arch cung mãngHyoid bone x−¬ng mãng,hyoid cartilage sôn d−íi l−ìihyoldeus thÇn kinh mãnghyomandibular (thuéc) cung mãng hµmhyomandibular cartilage sôn mãng hµmhyomandibular nerve d©y thÇn kinh mãng hµmhyostylic (thuéc) khíp kiÒu mãng hµmhyostyly khíp kiÓu mãng hµmhypanthium ®Õ hoa rénghypapophyses gai tr−íchypaxial d−íi cét sènghyperactive state tr¹ng th¸i ho¹t ®éng qu¸ m¹nh, tr¹ng th¸i vËn ®éngqua møchyperacute rejection lo¹i bá siªu nh¹yhyperalgesia sù t¨ng c¶m gi¸c ®auhyperchromicity sù t¨ng nhiÔm s¾c, t¨ng ®é ®Ëm quang häc (khi ADN biÕn tÝnh)hyperdactyly (tËt) thõa ngãnhyperdiploidy thÓ d− l−ìng béihypergammaglobulinaemia (chøng) t¨ng globulin gamma huyÕthyperkinetic state tr¹ng th¸i ®éng häc caohypermetamorphic siªu biÕn th¸ihypermetamorphosis (sù) tiªu biÕn th¸ihypermetraemia tËt viÔn thÞhyper-osmotic (cã) thÈm thÊu cao, −u thÊmhyperosmotic solution dung dÞch −u tr−¬nghyperparasite vËt ký sinh lång, vËt ký sinh cÊp haihyperparasitism (hiÖn t−îng) ký sinh lång, (hiÖn t−îng) ký sinh cÊp haihyperphalangy (tËt) thõa ®èt ngãnhyperpharyngeal (thuéc) trªn hÇuhyperplasia (sù) t¨ng s¶n, t¨ng tr−ëng qu¸ møchyperplastic t¨ng s¶n, sinh tr−ëng qu¸ møchyperploid thÓ d− béi, thÓ siªu béihyperpolarization (sù) ph©n cùc ho¸hypersensitivity (tÝnh) qu¸ mÉn, t¨ng mÉn c¶mhypersensitive response ph¶n øng qu¸ mÉn c¶m 166

hypersensitivity reaction in plant ph¶n øng siªu nh¹y ë thùc vËthyperstomatal (cã) khÝ khæng ë mÆt trªnhypertely (sù) ph¸t triÓn qu¸ møchypertension (sù) t¨ng huyÕt ¸p, cao huyÕt ¸phyperthermophilic siªu −a nhiÖthypertonic −u tr−¬nghypertonic solution dung dÞch −u tr−¬nghypertrophy (sù) në to, ph× ®¹ihypervariable region vïng siªu biÕnhyperventilation sù th«ng giã qu¸ møchypha 1.sîi nÊm, khuÈn ty 2.sîi t¶ohyphae sîi nÊm, khuÈn tyhyphopodium nh¸nh phôhypnagogic imagery h×nh ¶nh tr−íc lóc ngñhypnagogic state tr¹ng th¸i tr−íc lóc ngñhypnosis (tr¹ng th¸i) th«i miªnhypnospore bµo tö nghØ, miªn bµo töhypnotic 1.(thuéc) th«i miªn 2.thuèc ngñhypoblast néi ph«i b×, lµ ph«i tronghypobranchial d−íi manghypobranchial space khoang d−íi manghypocercal (cã) thuú v©y ®u«i d−íihypochondriasis (bÖnh) t−ëng, t©m thÇn hoang t−ënghypochromic red cells tÕ bµo s¾c tè ®áhypocone mÊu trong-sauhypocotyl trô d−íi l¸ mÇmhypoderm h¹ b×, vá d−íi, da d−íi, biÓu b× thùc, thùc b×hypodermal (thuéc) h¹ b×, (thuéc) vá d−íi, (thuéc) da d−íihypodermis 1.h¹ b×, vá d−íi, da d−íi 2.biÓu b× thùc, thùc b×hypogammaglobulinaemia (sù) gi¶m globulin gamma huyÕthypogaeous d−íi ®Êthypogeal d−íi ®Êthypoglossal 1.d−íi l−ìi 2.thÇn kinh d−íi l−ìihypoglottis 1.m¶nh d−íi l−ìi, m¶nh gèc l−ìi 2.m¶nh d−íi m¶nh m«ihypognathous ®Ýnh d−íi bÇuhypogynous thÓ d−íi mãnghypohyal thÓ d−íi mãnghypolimnion tÇng n−íc ®¸y håhyponasty (tÝnh) thiªn d−íihyponome phÔu b¬ihypo-osmotic (cã) thÈm thÊu thÊp, nh−îc thÊm 167

hypoosmotic solution dung dÞch nh−îc tr−¬nghypopharyngeal d−íi hÇuhypophloedal d−íi vá c©yhypophysis 1.cuèng ph«i 2.hè khøu 3.tuyÕn yªnhypoplasia (thuéc) tuyÕn yªn, (thuéc) cuèng ph«i, (thuéc) hè khøuhypoplastic (thuéc) suy s¶n, ph¸t triÓn d−íi møchypoploid thÓ gi¶m béihyposensitization (sù) g©y gi¶m mÉn c¶m, gi¶m mÉn c¶mhypostasis (bÖnh) ø m¸u chç thÊphypostatic 1.l¾ng, ®äng, cÆn 2.lÆn gen, lÆn tÝnh tr¹nghypostoma 1.tÊm trªn khÈu 2.tÊm h¹ khÈu 3.m¶nh m«i d−íihypostomatal (cã) khÝ kh«ng ë mÆt d−íihypostomatous (cã) miÖng ë mÆt d−íi, (cã) miÖng ë mÆt bônghypostome tÊm hËu khÈu, tÊm h¹ khÈu, m¶nh m«i d−íihypotarsus cùahypotension gi¶m huyÕt ¸p, h¹ huyÕt ¸phypothalamic nuclei nh©n vïng d−íi ®åihypothalamus vïng d−íi ®åi, vïng d−íi gß, h¹ kh©u n∙ohypothermia tÝnh h¹ nhiÖt, gi¶m nhiÖthypothesis gi¶ thuyÕthypothyroidism hiÖn t−îng nh−îc n¨ng tuyÕn gi¸phypotonia sù nh−îc tr−¬nghypotonic nh−îc tr−¬nghypotonic solution dung dÞch nh−îc tr−¬nghypotrichous (cã) l«ng ë d−íihypoventilation sù gi¶m th«ng giãhypoxaemia sù gi¶m oxy m¸uhypoxia sù gi¶m oxy huyÕthypsodont (cã) mµo r¨ng caohypsophyll l¸ b¾cHyracoidea bé §aman, bé cã tóihysteranthous ra l¸ muén, ra l¸ sau hoa 168

II region miÒn IIa antigens kh¸ng nguyªn IaIBA viÕt t¾t cña Industrial Biotechnology AssociationIBG Nhãm c«ng nghÖ sinh häc quèc tÕ (International BiotechnologyGroup)ICAM viÕt t¾t cña Intercellular Adhesion Moleculeichthyopterygium v©yichthyosis (bÖnh) da v¶y çICM viÕt t¾t cña Intact-cell MALDI-TOF-MSiconic memory trÝ nhí ng¾n h¹nId id, çi ÊyIDA viÕt t¾t cña Iron Deficiency AnemiaIDE viÕt t¾t cña Investigational Device Exemptionideal free distribution ph©n bè tù do lý t−ëngideal protein concept quan niÖm protein lý t−ëngideas of reference ý nghÜ ¸m chØidentical twins trÎ sinh ®«i mét trøng, trÎ sinh ®«i mét hîp töidentification (sù) ®ång nhÊtidioblast tÕ bµo ®Æc dÞ, dÞ bµoidiogram b¶n ®å (cÊu tróc) nhiÔm s¾c thÓ, biÓu ®å (cÊu tróc) nhiÔm s¾cthÓidiopathic (thuéc) ®ét ph¸t, s¬ ph¸tidiopathy bÖnh ®ét ph¸t, bÖnh s¬ ph¸tidiot savant trÎ ®Çn ®én th«ng th¸i , ng−êi ngu uyªn b¸cIdiothermous (thuéc) m¸u nãng, (cã) m¸u nãngIdiotope idiotop, quyÕt ®Þnh idiotypidiotype idiotypIDM qu¶n lý bÖnh tæng hîp (Integrated Disease Management)IFBC viÕt t¾t cña International Food Biotechnology CouncilIFN-alpha interferon alphaIFN-beta interferon betaIGF-1 nh©n tè sinh tr−ëng gièng insulin (Insulin-Like Growth Factor-1)IGF-2 nh©n tè sinh tr−ëng gièng insulin (Insulin-Like Growth Factor-2)IGR vïng liªn gen, vïng gi÷a çc gen (intergenic region)IHH viÕt t¾t cña Indian Hedgehog Proteinileum c¬ ruét tÞtiliac ruét håi, håi trµng 169

iliac region miÒn x−¬ngiliac veins tÜnh m¹ch chËuilium x−¬ng chËuillegitimate pollination thô phÊn kh«ng hîp, thô phÊn kh«ng chÝnh thøcillegitimate recombination t¸i tæ hîp kh«ng hîp thøcillusion ¶o gi¸c, ¶o t−ëngIL-1 interleukin-1IL-Ira sinh vËt ®èi kh¸ng thô quan Interleukin-1 (Interleukin-1 ReceptorAntagonist)ILSI viÕt t¾t cña International Life Sciences Instituteimaginal (thuéc) thµnh trïng, (cã) d¹ng tr−ëng thµnhimaginal bud mÇm thµnh trïng,imaginal disk ®Üa thµnh trïng, mÇm thµnh trïngimagines (çc) thµnh trïng, (çc) d¹ng tr−ëng thµnhimago thµnh trïng, d¹ng tr−ëng thµnhimbibition (sù) hót, thÊmimbibitional movement cö ®éng hót Èm, cö ®éng hót n−ícimbricate xÕp lîp, xÕp v¶y ç, mäc cìiimidazolinone-tolerant soybeans ®Ëu t−¬ng chÞu imidazolinonimitation (sù) b¾t ch−ícimmediate hypersensitivity qu¸ mÉn tøc th×immigration (sù) di nhËp, nhËp néiimmobilization (sù) cè ®Þnh, lµm bÊt ®Þnhimmobilized culture nu«i cÊy cè ®Þnh, nu«i c©y bÊt ®éngimmune (®−îc) miÔn dÞchimmune body thÓ miÔn dÞchimmune complex phøc hîp miÔn dÞchimmune effector sites ®iÓm g©y hiÖu qu¶ miÔn dÞchimmune responde ph¶n øng miÔn dÞchimmune adherence kÕt dÝnh miÔn dÞchimmune response ph¶n øng miÔn dÞchimmune response gene gen ph¶n øng miÔn dÞchimmune system hÖ miÔn dÞchimmunity (tÝnh) miÔn dÞchimmunization (sù) g©y miÔn dÞch, t¹o miÔn dÞchimmunize t¹o miÔn dÞch, g©y miÔn dÞchimmunoadhesins immunoadhesinimmunoassay xÐt nghiÖm miÔn dÞchimmunoblot (kü thuËt) thÊm miÔn dÞchimmunoconjugate tiÕp hîp miÔn dÞchimmunocontraception tr¸nh thô thai miÔn dÞchimmunodificiencies thiÕt hôt miÔn dÞch 170

immunodominant tÝnh tréi miÔn dÞchimmunofluorescerice (kü thuËt) huúnh quang miÔn dÞchimmunogen t¸c nh©n g©y miÔn dÞchimmunoglobulin globulin miÔn dÞchimmunoglobulin genes (c¸c) gen globulin miÔn dÞchimmunological memory trÝ nhí miÔn dÞchimmunological tolerance dung n¹p miÔn dÞchimmunology miÔn dÞch häcimmunomagnetic nam ch©m miÔn dÞch, tõ tÝnh miÔn dÞchimmunosensor ®Çu nh¹y ®o miÔn dÞchimmunosorbent chÊt hÊp phô miÔn dÞchimmunosuppression (sù) øc chÕ miÔn dÞchimmunosuppressive øc chÕ miÔn dÞchimmunotoxin ®éc tè miÔn dÞchimperfect flower hoa bÊt toµn, hoa kh«ng hoµn toµn, hoa thiÕu, hoakhuyÕtimperfect fungi nÊm bÊt toµn, nÊm khuyÕtimperfect stage giai ®o¹n bÊt toµnimperforate kh«ng thñng lç, kh«ng ®ôc lçimplant miÕng cÊy, m¶nh cÊy, miÕng ghÐp, m¶nh ghÐpimplantation (sù) cÊy, lµm tæ,impotence sù bÊt lùc, sù liÖt d−¬ngimpregnation (sù) thô tinh, thô thaiimpression formation t¹o Ên t−îng, h×nh thµnh Ên t−îngimprinting (sù) ghi s©u, in vÕtin silico in silicoin silico biology sinh häc in silicoin silico screening sµng läc in silicoin situ t¹i chç, in situin situ gene banks ng©n hµng gen in situ, ng©n hµng gen t¹i chçin vitro ngo¹i m«i, in vitro, trong èng nghiÖmin vitro evolution tiÕn ho¸ in vitroin vitro fertilization thô tinh trong èng nghiÖmin vitro selection chän gièng in vitro, chän gièng trong èng nghiÖmin vitro transcription phiªn m∙ in vitroin vitro translation dÞch m∙ in vitroin vivo trong c¬ thÓ sèng, trong tÕ bµo, in vivo, néi m«iin volucre bao chung, tæng baoinbred thÓ néi phèiinbred line dßng néi phèiinbreeding (sù) néi phèiinbreeding coefficient hÖ sè néi phèiinbreeding depression suy tho¸i do néi phèi 171

incentive learning tËp quen cã ®éng lùcincept mÇm c¬ quanincertae sedis vÞ trÝ kh«ng ch¾c ch¾n, vÞ trÝ kh«ng x¸c ®Þnhincest taboo luËt cÊm ®ång huyÕtincisors (çc) r¨ng cöainclusion bodies (çc) thÓ Èn nhËp, (çc) thÓ vïiinclusive fitness thÝch øng thªmincompatibility (tÝnh) t−¬ng kh¾c, (tÝnh) kh«ng hîpincompatible behaviours (çc) tËp tÝnh kh«ng hîp, (çc) tËp tÝnh kh«nghîpincidence tû lÖ ph¸t sinhincidental learning tËp quen t×nh cê, tËp quen ngÉu nhiªnincipient plasmolysis co nguªn sinh ban ®Çuinciscura vÕt ngÊn, vÕt l»n, vÕt lâmincisiform (cã) d¹ng r¨ng cöainvoluntary muscle c¬ tr¬nincomplete dominance tÝnh tréi kh«ng hoµn toµnincomplete flower hoa kh«ng hoµn chØnhincomplete linkage liªn kÕt kh«ng hoµn toµnincomplete metamorphosis biÕn th¸i thiÕu, biÕn th¸i kh«ng hoµn chØnhincoordination sù kh«ng phèi hîp, sù mÊt phèi hîpincubation (sù) Êp, ñincubous (thuéc) lîp, c−ìiincudes (çc) x−¬ng ®eincus x−¬ng ®eIND viÕt t¾t cña Investigating New Drugind exemption sù miÔn trõ thuèc míi nghiªn cøuindel (çc) ®o¹n xen/mÊt (Inserted/Deleted segments)indeciduate kh«ng rôngindefinite 1.(cã) sè l−îng kh«ng x¸c ®Þnh 2.sinh tr−ëng ®¬n trôc 3.cômhoa cã chïmindefinite growth sinh tr−ëng v« h¹n, sinh tr−ëng liªn tôcindehiscent kh«ng më, kh«ng nÎ, kh«ng nøt, kh«ng r¸chindependent assortment sù ph©n bè ®éc lËpinderterminate cleavage (sù) ph©n c¾t kh«ng hoµn toµnindeterminate growth sinh tr−ëng bÊt ®Þnh, sinh tr−ëng kh«ng x¸c ®Þnhindex case ca bÖnh mÉuindex of abundance chØ sè phong phóindian department of biotechnology Bé c«ng nghÖ sinh häc Ên §éindian hedgehog protein protein nhÝm Ên- §éindian hemp c©y cÇn saindicator c©y chØ thÞ 172

indicator species analysis (phÐp) ph©n tÝch loµi chØ thÞindicator species loµi chØ thÞindifferent gonad tuyÕn sinh dôc kh«ng biÖt ho¸indigenous (thuéc) ®Þa ph−¬ng, t¹i chç, b¶n xøindigestion (sù) khã tiªu, kh«ng tiªuindirect development ph¸t triÓn gi¸n tiÕpindirect flight chiÕu s¸ng gi¸n tiÕpindirect immunofluorescence (kü thuËt) huúnh quang miÔn dÞchindirect metamorphosis biÕn th¸i gi¸n tiÕpindividual ç thÓ, ç nh©nindividual distance kho¶ng çch ç thÓ, cù ly ç thÓindole-3-acetic acid axit indol-3-axeticinduced dormancy kÝch thÝch ngñ hÌinduced fit biÕn ®æi cho phï hîp, t¹o c¶m ønginducers t¸c nh©n g©y c¶m ønginducible enzymes enzym c¶m ønginducible promoter promot¬ c¶m ønginduction (sù) c¶m øngindumentum 1.líp l«ng 2.bé l«ngindusiate (cã) ¸o, (cã) kÐn, (cã) váindusiform (cã) d¹ng ¸o, (cã) d¹ng kÐn, (cã) d¹ng váindusium 1.mµng ph«i, mµng Êu trïng 2.håi n∙oindustrial biotechnology association héi c«ng nghÖ sinh häc c«ng nghiÖpindustrial melanism nhiÔm melanin c«ng nghiÖpinequipotent kh«ng c©n b»ng thÕ n¨ng, kh«ng ®¼ng thÕinequivalve (cã) vá kh«ng ®Òuinfantile autism tù kûinfant death tö vong lóc nháinfarcts vïng nhåi m¸uinfection (bÖnh) b¹i liÖt trÎ eminferior (sù) nhiÔm trïng, nhiÔm bÖnh, nhiÔm néi ký sinhinferior d−íi, ë phÝa d−íiinferior olivary nucleus nh©n bÇu d−íiinferiority complex mÆc c¶m tù tiinferior vena cava tÜnh m¹ch chñ d−íiinfertility (tÝnh) v« sinhinfestation (sù) nhiÔm trïng, nhiÔm ngo¹i ký sinhindependent variable biÕn dÞ kh«ng phô thuécinflammation sù viªm, sù s−ng tÊyinfliximab infliximab (thuèc kh¸ng thÓ ®¬n dßng)inflorescence 1.côm hoa, hoa tô 2.côm hïng khÝ-tµng no∙n khÝinformation RNA (iRNA) ARN th«ng tin 173

informational molecules (c¸c) ph©n tö th«ng tininfraclass h¹ lípinframarginal 1.d−íi bê, d−íi mÐp 2.tÊm r×ainfraorbital foramen lç d−íi æ m¾tinfraorbital glands (c¸c) tuyÕn d−íiinfundibular (thuéc) phÔuinfundibulum 1.c¬ quan h×nh phÔu 2.phÔu n∙o 3.tói phÕ nang 4.phÔub¬i 5.phÔu t¬ vÞingest tiªu ho¸, ¨n uèngingestion (sù) tiªu ho¸, ¨n uènginflammatory response ph¶n øng viªmingestive behaviour tËp tÝnh ¨n uèngIGF-1 viÕt t¾t cña Insulin-like Growth Factor-1IGF-2 viÕt t¾t cña Insulin-like Growth Factor-2ingluvies diÒuingroup, outgroup trong nhãm, ngoµi nhãminguinal (thuéc) bÑninhalant (thuéc) hót vµoinhibition (sù) øc chÕ, k×m h∙minhibin sù øc chÕ, sù k×m h∙minhibitor øc chÕ, k×m h∙minhibitory (thuéc) øc chÕ, k×m h∙minhibitory junction potential ®iÖn thÕ nèi øc chÕinhibitory model of succession m« h×nh k×m h∙m diÔn thÕinhibitory postsynaptic potential ®iÖn thÕ øc chÕ sau sinapinitial tÕ bµo nguyªn thuûinitiation codon codon khëi ®Çuinitiation complex phøc hÖ khëi ®Çuinitiation factor yÕu tè khëi ®Çuinitiation of translation khëi ®Çu dÞch m∙initiator codon codon khëi ®Çu, m∙ khëi ®Çu, bé ba khëi ®Çuinjected (bÞ) tiªm, (bÞ) b¬minjury sù thiÖt h¹i, sù tæn th−¬ngink mùcinkblot test tr¾c nghiÖm vÕt mùcink sac tói mùcinnate 1.bÈm sinh 2.(thuéc) di truyÒninnate capacity for increase kh¶ n¨ng t¨ng tr−ëng bÈm sinhinnate releasing mechanism c¬ chÕ phãng thÝch bÈm sinhinnate immune response ph¶n øng miÔn dÞch bÈm sinhinnate immune system hÖ thèng miÔn dÞch bÈm sinhinner cell mass khèi néi bµo 174

inner ear tai tronginner glume mµy tronginnervation (sù) ph©n bè thÇn kinhInnocent lµnh tÝnhinnominate kh«ng tªn, v« danhinoculation (sù) tiªm truyÒn, cÊyinorganic molecules ph©n tö v« c¬inositol inositolinositol hexaphosphate (ip-6) hexaphosphat inositolinquiline ®éng vËt ë nhê tæ, ®éng vËt ký c−insanity (bÖnh) t©m thÇninsect cell culture nu«i cÊy tÕ bµo c«n trïngInsecta líp C«n trïnginsecticides (c¸c) thuèc trõ s©uInsectivora bé ¨n c«n trïnginsectivorous plant c©y ¨n c«n trïng, c©y ¨n s©u bäinsemination (sù) thô tinhinsert ®o¹n xen, xen vµoinsertion 1.(sù) ®Ýnh, g¾n 2.chç g¾n 3.®iÓm g¾nInsertion element yÕu tè ®Ýnhinsertion vector vect¬ xen ®o¹ninsertional knockout systems hÖ thèng bÊt ho¹t (®¸nh gôc) do xen ®o¹ninsessorial thÝch nghi ®Ëuinsight learning (ph−¬ng ph¸p) häc hiÓu ngayin-situ hybridization lai t¹i chçinspiration (sù) hÝt vµoinstar tuæiinstability of harvested population tÝnh kh«ng æn ®Þnh c¸c quÇn thÓ thuho¹chinstitution tËp tôc, tËp qu¸ninsulin insulininsulin-dependent diabetes mellitis (iddm)insulin-like growth factor nh©n tè t¨ng tr−ëng t−¬ng tô insulinintact-cell maldi-tof.msintegral dose liÒu nguyªn vÑn, liÒu ®ñintegral protein protein g¾n, protein xuyªn mµngintegrated crop management qu¶n lý c©y trång toµn diÖnintegrated disease management qu¶n lý bÖnh toµn diÖnintegrated pest management (ipm) qu¶n lý s©u h¹i toµn diÖnintegrated virus virut hîp nhÊt, virut hoµ nhËpintegration (sù) ®Ýnh, g¾n, hoµ nhËpintegrins integrin 175

integron ®o¹n nh¶yintegument mµng bäc, vá, ¸ointegumentary exchange thay ®æi vá, lét x¸cintegumented (thuéc) mµng bäc, vá , ¸o, (cã) mµng bäc, ¸o, váintein vïng can thiÖp, vïng xen vµo (intervening domain)intelligence quotient chØ sè th«ng minh, chØ sè IQIntensifying screen 1.mµng h×nh t¨ng c−êng 2.tÊm ch¾n t¨ng c−êng,mµn ch¾n t¨ng c−êngintentional learning häc tËp cã chñ ®Ýchintention movement ®éng t¸c cã chñ ®Ýchinterambulacrum vïng gian ch©n mót, vïng kÏ ch©n mótinterbranchial septa v¸ch gian mangintercalare sôn gian ®èt, sôn cèt hãa gian ®ètintercalary (thuéc) giãng, lãng, gian ®ètintercalary meristem m« ph©n sinh lãngintercalate thªm ®o¹n, xen kÏintensity of species c−êng ®é loµiinteraction t¸c ®éng t−¬ng hçinstinct b¶n n¨ngintercalated cells tÕ bµo gian ®èt sèngintercalated disk ®Üa ®Ömintercalating dyes (c¸c) thuèc nhuém xen kÏintercalation of cells sù xen kÏ tÕ bµointercellular gian bµointercellular adhesion molecule (ICAM) ph©n tö dÝnh b¸m gian bµointercellular spaces (c¸c) kho¶ng gian bµointercerebellar nuclei nh©n gian n∙ointerchange (sù) trao ®æi lÉn nhau, ho¸n vÞinterchondral gian sôninterciavicle x−¬ng gian ®ßn, x−¬ng trªn øcintercostal gian s−ên, kÏ s−ênintercostal muscle c¬ gian s−êninterdigitating cells tÕ bµo xoÌ ngãninterdorsal gian l−nginterference microscope kÝnh hiÓn vi giao thoainterferon chÊt øc chÕ sinh s¶ninterfascicular camblum t−îng tÇng gian bãinterfascicular region miÒn gian bãinterference (sù) nhiÔu, giao thoainterfering RNAs ARN nhiÔu, ARN can thiÖpinterferon inteferon, chÊt k×m h∙m sinh s¶n, chÊt øc chÕ sinh s¶n 176

interim office of the gene technology regulator (IOGTR) v¨n phßng t¹mthêi ®iÒu phèi c«ng nghÖ geninterkinesis gian kú (ph©n bµo), kú nghØinterleukin gian b¹ch cÇu tè, interleukinintermediary metabolism trao ®æi chÊt trung gianintermediate filaments (çc) sîi trung gianintermediate mesoderm trung ph«i b×intermediate host vËt chñ trung gianintermedium x−¬ng gian cæ tay, x−¬ng gian cæ ch©n, x−¬ng c−êmintermittent reinforcement cñng cè tõng ®îtinternal image t−îng trong, h×nh ¶nh bªn tronginternal phloem libe tronginternal respiration h« hÊp bªn tronginternal secretion chÊt néi tiÕtinternasal septum v¸ch gian mòiinternational food biotechnology council héi ®ång c«ng nghÖ sinh häcthùc phÈm quèc tÕinternational life sciences institute viÖn khoa häc sù sèng quèc tÕinternational office of epizootics c¬ quan dÞch bÖnh ®éng vËt quèc tÕinternational plant protection convention c«ng −íc b¶o vÖ thùc vËt quèc tÕinternational society for the advancement of biotechnology héi quèc tÕ v×sù tiªn tiÕn cña c«ng nghÖ sinh häcinternational union for protection of new varieties of plants (UPOV) liªn®oµn quèc tÕ b¶o vÖ çc gièng thùc vËt míiinternaulin internaulininterneuron n¬ron trung gian, n¬ron chuyÓn tiÕp, n¬ron ®Öminternodal bands v©n ngang, b¨ng nganginternuncial giãng, lãnginteroceptor néi thô quan, thµn kinh néi c¶m thôinteropercular x−¬ng n¾p mang mµnginterparietal (thuéc) x−¬ng gian ®Ønhinterphase gian kú (ph©n bµo)interpositional growth sinh tr−ëng lâm vµo, sinh tr−ëng xËm nhËp vµointer-renal body thÓ gian thËninterrupted genes gen ng¾t qu∙nginterruptedly pinnate (cã) l¸ kÐp l«ng chim ®øt ®o¹nintersegmental membrane mµng gian ®ètintersex d¹ng giíi tÝnh trung gian, d¹ng chuyÓn tiÕp giíi tÝnhinterspecies hybrids lai kh¸c loµiinterspecific gi÷a çc loµi, kh¸c loµiinterstitial (thuéc) khe, kÏinterstitial cell of Leydig tÕ bµo kÏ Leydiginterstitial cell tÕ bµo kÏ 177

interstitial fliud dÞch gian bµo, dÞch m«interval schedule of reinforcement chÕ ®é cñng cè c¸ch qu∙ngintervening sequence tr×nh tù can thiÖpintervertebral gian ®èt sèngintervertebral discs ®Üa gian ®èt sèngintestinal (thuéc) ruétintestine ruétintine vá trong, mµng trongintoxication (sù) tróng ®éc, nhiÔm ®éc, ngé ®écintracellular trong tÕ bµo, néi bµointracellular enzyme enzym néi bµointracellular fluid dÞch néi bµointracellular messengers chÊt truyÒn tin néi bµointracellular transport vËn chuyÓn néi bµointracranial pressure ©p suÊt trong säintrafusal trong thoi c¬intrapleural trong mµng phæiintrapleural pressure ¸p suÊt mµng phæiintrapulmonary presure ¸p suÊt trong mµng phæiintraspecific trong loµiintraspecific competition sù tiªu ho¸ néi bµointrathoracic pressure ¸p suÊt lång ngùcintra-vitam staining nhuém sèngintraxylary phloem libe gÇn trôc, libe trong gçintrazonal soil ®Êt néi ®íiintrinsic néi t¹i, bªn trongintrinsic factor yÕu tè néi t¹i, yÕu tè t¸c ®éng bªn trongintrinsic growth factor nh©n tè t¨ng c−êng néi t¹iintrinsic protein protein néi t¹iintrinsic rate of growth tèc ®é t¨ng tr−ëng cÊp sè nh©nintrinsic rate of rincrease tèc ®é t¨ng tr−ëng néi t¹iintroduction (sù) ®−a vµo, nhËp vµointrogression lai nhËp genintrogressive hybridization lai nhËp genintrojection (t¸c dông) néi hîpintromittent ®−a vµo, ®ót vµointron intronintrorse h−íng trôc, quay vµo, h−íng t©mintrovert 1.ng−êi h−íng néi, h−íng vÒ néi t©m 2.nÕp cuén vµointrusive growth sinh tr−ëng x©m nhËpintussusception (sù) ph¸t triÓn lång vµo, ph¸t triÓn chui vµoinulin inulin 178

invaginate lâm vµoinvagination (sù) lâm vµo, lén vµoinvasin invasininversion (sù) ®¶o ®o¹ninversion chromosome segments sù ®¶o ®o¹n nhiÔm s¾c thÓinvertase invertazainvertebrata nhãm ®éng vËt kh«ng x−¬ng sèngInvertebrate §éng vËt kh«ng x−¬ng sènginverted ®¶o ng−îc, quay ng−îc, lén ng−îcinverted micelle micell ®¶o ng−îcinverted repeat ®o¹n lÆp ®¶o ng−îcInvestigating New Drug thuèc míi ®ang nghiªn cøuinvestigational new drug thuèc míi nghiªn cøuinvestment ¸o, vá, baoinvoluntary nervous system hÖ thÇn kinh sinh d−ìnginvolute xo¾n, cuèn, co, cuén vµoinvolution sù xo¾n, sù cuèn, sù coiodophilic bacteria vi khuÈn nhuém iotIOGTR viÕt t¾t cña Interim Office of the Gene Technology Regulatorion ionion channels kªnh ionion trap bÉy ionion-exchange chromatography s¾c ký trao ®æi ionionization time of flight mass spectrometry thêi gian ion ho¸ cña m¸y ®okhèi phæ bayionizing radiation phãng x¹ ion ho¸ionophore thÓ vËn chuyÓn ion, thÓ mang ionionotropic h−íng ionipsilateral cïng bªn, cïng phÝaip-6 viÕt t¾t cña Inositol HexaPhosphateIPM qu¶n lý s©u h¹i tæng hîp (Integrated Pest Management)IPPC viÕt t¾t cña International Plant Protection ConventionIPTG (Iso-Propyl-ThioGalactoside) IPTG (chÊt c¶m øng cã t¸c dônggi¶i øc chÕ qu¸ tr×nh phiªn m∙ operon lac).Ir gene gen Iriridial (thuéc) mèng m¾tiridocyte tÕ bµo ®èm s¾c cÇu vångionic bond liªn kÕt ioniris mèng m¾tiron bacteria (c¸c) vi khuÈn s¾tirregular kh«ng ®Òuirritability (tÝnh) dÔ kÝch thÝch, kh¶ n¨ng kÝch thÝch 179

iRNA viÕt t¾t cña information RNAiron bacteria vi khuÈn (¨n) s¾tiron deficiency anemia (ida) bÖnh thiÕu hôt s¾tiron law of the discount rate ®Þnh luËt s¾t vÒ tû lÖ thÊpirritability ®é mÉn c¶mirritant (thuéc) kÝch thÝchISAB viÕt t¾t cña International Society for the Advancement of Biotechnologyischiadic (thuéc) x−¬ng ngåi, (thuéc) ô ngåiischial (thuéc) x−¬ng ngåi, (thuéc) ô ngåiischium x−¬ng ngåi, ô ngåiislets of Langerhans ®¶o nhá cña Langehaniso-agglutination (sù) ng−ng kÕt cïng loµiiso-antigen kh¸ng nguyªn cïng loµiisobilateral ®èi xøng hai bªn ®Òuisocercal (cã) thuú v©y ®u«i ®Òuisodactylous (cã) ngãn b»ng nhau, (cã) ngãn ®Òuisodont (cã) r¨ng ®Òu, (cã) r¨ng b»ng nhauiso-electric focusing tô tiªu ®¼ng ®iÖnisoelectric contractions ®−êng ®¼ng ®iÖnisoelectric point ®iÓm ®¼ng ®iÖnisoenzyme isoenzym, ®ång enzymisogamy (tÝnh) ®¼ng giaoisogenetic ®¼ng ph¸t sinh, ph¸t sinh ®¼ng tÝnhisogenic ®¼ng genisoflavins isoflavinisoflavones isoflavonisoflavonoids isoflavonoidisogamy (tÝnh) bÊt ®¼ng giaoisokont (cã) l«ng roi ®Òuisolate ph©n lËp, t¸ch, biÖt lËpisolation experiment thÝ nghiÖm ph©n lËpisolating mechanism c¬ chÕ c¸ch lyisolecithal ®¼ng no∙n hoµng, no∙n hoµng ®Òuisoleucine isoleucinisomastigote (cã) l«ng roi ®Òu, (cã) l«ng roi b»ng nhauisomer chÊt ®ång ph©nisomerase isomerazaisomerous (cã) mÉu ®Òu, (cã) sè ®Òu, ®¼ng sèisometric contraction co c¬ ®¼ng cùisometric growth t¨ng tr−ëng ®Òuisomorphic ®¼ng h×nh, ®Òu h×nhisomorphic alternation of generations xen kÏ thÕ hÖ ®¼ng h×nh 180

isomorphous replacement thay thÕ ®¼ng h×nhisonome ®−êng ®ång thøciso-osmotic ®¼ng thÈm thÊuisopedin isopedin, chÊt ngµ l¸ng v¶yisopentenyladenine isopentenyl adeninIsopoda bé Ch©n ®Òu, bé B×nh tócisopodous (cã) ch©n ®Òuisoponds ®éng vËt ch©n ®Òuisoprene isopren (hydrocarbon)Isoptera bé C¸nh ®Òuisostemonous (cã) cïng c¬ sè víi sè nhÞisotachophoresis phÐp ®iÖn di ®¼ng tèc (mét d¹ng ®iÖn di mao dÉn)isotherm ®−êng ®¼ng nhiÖtisothiocyanates isothiocyanatisotonic ®¼ng tr−¬ngisotonic solution dung dÞch ®¼ng tr−¬ngisotonic contraction co ®¼ng tr−¬ngisotope therapy liÖu ph¸p chÊt ®ång vÞisotopes chÊt ®ång vÞisotopic dilution pha lo∙ng ®ång vÞisozymes isozymISPM tiªu chuÈn quèc tÕ vÒ qu¶n lý s©u h¹i (International Standards forPest Management)isthmus eoitch sù ngøa ghÎiter ®−êng dÉn, èng dÉn, cèngiteroparous ®Î nhiÒu lÇnITP ®iÖn di ®¼ng tèc (isotachophoresis)ivory ngµ, ngµ voi 181

JJ chain chuçi JJ exon exon JJacobson’s gland (c¸c) tuyÕn JacobsonJacobson’s organ c¬ quan JacobsonJames-Lange theory of emotions thuyÕt c¶m xóc James-LangeJapan bio-industry association héi c«ng nghiÖp sinh häc NhËt b¶njasmonate cascade tÇng jasmonatjasmonic acid axit jasmonicjaundice bÖnh vµng dajaw joint khíp hµmjaws hµmjejunum hçng trµngjgular (thuéc) cæ, häng, tÜnh m¹ch c¶nhJohnston organ c¬ quanjordanon species loµi Jordanonjugal (thuéc) x−¬ng m¸jugular nerve d©y thÇn kinh hÇujumping genes gen nh¶yjuncea mï t¹t d¹ijunction ®iÖn thÕ nèijunk DNA ADN v« dông, ADN phÕ th¶ijust notice jable difference (sù) kh¸c nhau võa vÆn thÊy ®−îcjuvenile non, ch−a thµnh thôcjuvenile hormone hormon Êu trïngjuvenile mortality tö vong ë con nonjuvenile phase pha non, giai ®o¹n nonjuxtaglomerular apparatus bé m¸y gÇn cÇu thËnjuxtamedullary nephrons tuû thËn 182

Kkappa chain chuçi kapaKARI ViÖn nghiªn cøu n«ng nghiÖp Kenya hoÆc Kawanda ë Ugandakarnal bunt bÖnh karnal bunt ë lóa m× do Tilletia indicakaryogamy (sù) phèi hîp nh©n, dung hîp nh©nkaryogram nh©n ®å, b¶n ®å nh©nkaryon nh©nkaryotype kiÓu nh©nkaryotyper m¸y x¸c ®Þnh kiÓu nh©nKaspar-Hauser experiments thÝ nghiÖm Kaspar-Hauserkatadromous (thuéc) di c− xu«i dßng, di c− ra biÓnkataplexy (tÝnh) gi¶ chÕtkb viÕt st¾t cña kilobasekd viÕt st¾t cña kilodaltonK-cell tÕ bµo KKefauver rule luËt Kefauverkeloid sÑo låikelp 1. t¶o bÑ 2.tro t¶o bÑKenya biosafety council héi ®ång an toµn sinh häc Kenyakeratin keratinkeratogenous ho¸ sõng, t¹o sõngketose ketozakey kho¸ ph©n lo¹ikeyhole limpet haemocyanin hemoxyanin hµK-factor analysis ph©n tÝch nh©n tè Kkidney thËnkidney development sù ph¸t triÓn cña thËnkidney stones sái thËnkiller T cell tÕ bµo T giÕt ng−êikilobase (kb) kil« baz¬kilobase pairs (kbp) c¸c cÆp kil« baz¬kilodalton (kd) kilodaltonkin ety thÓ ®éngkin selection chän läc theo dßng häkinaesthesia chøng mÊt c¶m gi¸c vËn ®éngkinaesthesis c¶m gi¸c vËn ®éngkinase kinazakinases kinazakinase assays xÐt nghiÖm b»ng kinaza 183

kinesin kinesinkinesis (sù) vËn ®éng theo (c−êng ®é) kÝch thÝchkinetin kinetin, chÊt sinh tr−ëng thùc vËtkinetochore vïng g¾n thoi, ®o¹n trung t©mkinetic energy n¨ng l−îng vËn ®éng, n¨ng l−îng chuyÓn ho¸kinetodesma sîi ®éngkingdom giíikinin kininkinome kinomKlenow fragment ®o¹n Klenowklinostat m¸y håi chuyÓnknee ®Çu gèikneecap x−¬ng b¸nh chÌknockdown ®¸nh gôcknockin nhËp gen, biÓu hiÖn gen nhËpknockout nèc aoknockout (gene) nèc ao (gen), bÊt ho¹t gen chñknot 1.nèt, mÊu 2.m¾tknottins nhiÒu mÊu, nhiÒu m¾tKO thuèc nhuém mµu cam KusabiraKoch’s postulates luËn ®Ò KochKorsakoff’s psychosis (chøng) lo¹n t©m thÇn KorsakoffKorsakoff’s syndrome héi chøng KorsakoffKoseisho c¬ quan phª duyÖt d−îc phÈm míi cña ChÝnh phñ NhËtkozak sequence tr×nh tù kozakkonzo xem lathyrismKrantz anatomy gi¶i phÉu KrantzKrebs cycle chu tr×nh KrebsKrummholz c©y thÊp vïng nói caoK-selection chän läc KK-selection chän läc theo KK-strategist chiÕn l−îc KKupifer cell tÕ bµo Kupiferkurtosis ®é nhänK-value gi¸ trÞ Kkunitz trypsin inhibitor chÊt øc chÕ trypsin Kunitzkusabira orange thuèc nhuém mµu cam kusabira 184

Llabel ®¸nh dÊu (b»ng huúnh quang hoÆc phãng x¹)labeled molecules or cells çc ph©n tö hoÆc tÕ bµo ®−îc ®¸nh dÊulabelling theory thuyÕt ®¸nh dÊulabia 1.çnh m«i 2.m¶nh m«i sê, tuú d−íi m«i 3.thuú vßilabial m«ilabial palp m¶nh m«i sêlabia majora m«i línlabia minora m«i bÐlabiate (cã) m«ilabium m¶nh m«ilabrum m¶nh m«i trªn, m¶nh m«i tr−íclabyrinth mª lé, ®−êng rèilabyrinthodont (cã) r¨ng rèilab-on-a-chip phßng thÝ nghiÖm trªn con chiplac nhùa çnh kiÕn th«lac operon operon lacLACI viÕt t¾t cña Lipoprotein-Associated Coagulation (Clot) Inhibitorlaccase laccazalachrymal (thuéc) n−íc m¾t, lÖlachrymal fluid n−íc m¾t, lÖlaciniate xÎ thuú, khÝa s©ulacrimal (thuéc) n−íc m¾t, lÖlacrimal duct èng lÖlacrimal gland tuyÕn lÖlacrimation (sù) ch¶y n−íc m¾tlactation (sù) tiÕt s÷alacteals m¹ch nhò chÊplactic (thuéc) s÷alactic acids axit lacticlactiferous 1.(cã) nhùa mñ 2.(cã) s÷alactiferous ducts èng nhùa mñ, èng s÷alactobacilli vi khuÈn lactozaLactobacillaceae hä Vi khuÈn s÷alactoferricin lactoferricinlactoferrin lactoferrinlactonase lactonazalactoperoxidase lactoperoxidazalactose lactozalacuna khoang trèng, chç trèng 185

lagena b×nh manglagenostome èng dÉn trønglagging (sù) rít l¹ilagging strand sîi chËm (sao chÐp chËm)Lagomorpha bé GÆm nhÊmlagopodous (cã) ch©n phñ l«nglalling (sù) nãi bËp bÑLamarckism chñ nghÜa Lamarcklambda bacteriophage thùc khuÈn thÓ lamdalambda chain chuçi lamdalambda phage thùc khuÈn thÓ lamdalamella phiÕn, b¶n máng, l¸ mánglamellibranch (cã) mang phiÕnlamina 1.cÊu tróc d¹ng phiÕn 2.phiÕn, tÊm máng, líp mánglamina propria líp ®Öm niªm m¹claminarin laminarinlaminar flow líp máng, dßng nhálamina terminalis tÊm tËn cïng, l¸ tËn cïnglaminin lamininlamins laminlampbrush chromosome nhiÔm s¾c thÓ chæi ®Ìnlanate (cã) l«ng mÞn, (cã) d¹ng l«ng mÞnlanceolate (cã) d¹ng m¸clanciriating ®au nhãi, ®au nhøc nhèiLangerhans cell tÕ bµo Langerhanslandrace gièng truyÒn thèngLangerhans cells (c¸c) tÕ bµo LangerhansLangerhans islets ®¶o Langerhanslanguage acquisition device vïng ng«n ng÷, bé lÜnh héi ng«n ng÷laniary (thuéc) r¨ng xÐ måi, (cã) d¹ng r¨ng xÐ måilanuginose (cã) l«ng t¬, (cã) l«ng m¨nglanugo l«ng m¸ulapidicolous sèng d−íi ®¸Laplace law quy t¾c Laplacelarge intestine ruét giµ, ®¹i trµnglarva Êu trïng, Êu thÓlarva instars tuæi Êu trïnglarviparous ®Î Êu thÓ, ®Î Êu trïnglarvivorous ¨n Êu thÓ, ¨n Êu trïngLaryngeal receptor thô quan thanh qu¶nlarynx thanh qu¶n 186

latency (tÝnh) ©m Ø, (tÝnh) tiÒm tµng, (tÝnh) nghØlatency period giai ®o¹n tiÒm tµngLaryngotracheal chamber tói hÇu-khÝ qu¶nlatency stage giai ®o¹n tiÒm tµnglatent tiÒm Èn, nghØ, ©m Ølatent content néi dung Ènlatent heat tim nghØ tiÒm tµnglatent learning tËp quen ngÇmlatent period thêi kú tiÒm tµng, thêi kú chËm ph¸tlateral (thuéc) bªn, c¹nh, cµnh bªnlateral fissure kÏ nøt ®−êng bªnlateral geniculate nucleus nh©n khuûu bªnlateral inhibition øc chÕ ®−êng bªnlateral intercellular space kho¶ng bªn gian bµolateral line system hÖ thèng ®−êng bªnlateral meristem m« ph©n sinh bªnlateral plate tÊm bªnlaterigrade ®i ngang, bß nganglaterosphenoid x−¬ng b−ímlate genes c¸c gen biÓu hiÖn muénlate protein protein (gióp gen) biÓu hiÖn muénlate wood gç muénlatex 1.nhùa mñ 2.latexlaticiter tÕ bµo nhùa mñ, èng nhùa mñlaser capture microdissection vi phÉu b»ng laserlaser inactivation bÊt ho¹t b»ng laserlateral line system hÖ thèng c¬ quan ®−êng bªnlaterality (tÝnh) chuyªn ho¸ bªnlaterallzation (sù) chuyªn ho¸ bªlateral line ®−êng bªnlathyrism chøng liÖt ch©n do ngé ®éc lathyruslatitude vÜ ®élattice hypothesis gi¶ thuyÕt m¹ng l−íiLauraceae hä NguyÖt quÕlaw of effect luËt hiÖu qu¶layering 1.(sù) ph©n líp, ph©n tÇng 2.(sù) Ðp cµnh t¹o c©y míileaching (sù) röa lòa, ng©m lòalaurate ng−êi ®−îc gi¶i th−ënglauric acid axit lauriclauroyl-acp thioesterase thioesteraza lauroyl-acplazaroids lazaroidl-carnitine l-carnitin 187

LCM phÐp vi phÉu b¾t gi÷ b»ng laze (Laser Capture Microdissection)LCPUFA viÕt t¾t cña Long Chain Poly-Unsaturated Fatty AcidsLD mÊt c©n b»ng liªn kÕt (Linkage Disequilibrium)LDL viÕt t¾t cña Low-Density LipoproteinLDLP viÕt t¾t cña Low-Density LipoProteinLDLP receptors thô quan LDLPLE cell tÕ bµo LElead ®−êng dÉnlead equivalent ®−¬ng l−îng ch×leader dÉn ®Çu, ngän chÝnh, th©n chÝnhleader peptides peptid dÉn ®Çuleader sequence tr×nh tù dÉn ®Çu, ®o¹n dÉn ®Çu (mét ®o¹n mRNA)lead poisoning nhiÔm ®éc ch×lead protection b¶o vÖ (b»ng) ch×leaf l¸leaf area index chØ sè diÖn tÝch l¸leaf gap hèc l¸leaflet l¸ chÐt, l¸ conleaf mosaic kh¶m l¸leaf scar sÑo l¸leaf sheath bÑ l¸, bao l¸leaf succulent thùc vËt l¸ mängleaf trace vÕt l¸leak channels kªnh lçleaky mutants ®ét biÕn rß, ®ét biÕn kh«ng triÖt ®ÓLEAR h¹t chÝn cã hµm l−îng axit erucic thÊp (low-erucic-acid rapeseed)learned helplessness bÊt lùc tËp quenlearning (sù) häc tËp, tËp quenlearning set ®Þnh h−íng tËp quenlearning theory thuyÕt häc tËp, thuyÕt tËp quenleast distance of distinct vision kho¶ng nh×n râ tèi thiÓulecithin lecithin, chÊt lßng ®á, chÊt no∙n hoµnglecithocoel khoang no∙n hoµng, tói no∙n hoµnglectin lectinleg ch©nleghaemoglobin hemoglobin ®Ëulegume 1.qu¶ ®Ëu 2.c©y ®ËuLeguminosae hä §Ëuleguminous (thuéc) c©y hä §Ëulemma mµy d−íi, mµy ngoµi 188

lemniscal system hÖ thèng chÊt tr¾nglens thÓ thuû tinh, nh©n m¾tlentic (thuéc) n−íc ®øng, n−íc ®äng, n−íc tïlentic ecosystem hÖ sinh th¸i n−íc ®ønglenticel lç válenticular (cã) d¹ng thÊu kÝnhlentiform nucleus nh©n d¹ng thÊu kÝnhLepidoptera bé C¸nh v¶ylepidote (®−îc) phñ v¶ylepospondylous (cã) ®èt sèng hai mÆtlepromin test thö nghiÖm leprominleptin leptinleptin receptors thô quan leptinleptocercal (cã) ®u«i máng, (cã) ®u«i thon dµileptocercous (cã) ®u«i máng, (cã) ®u«i thon dµileptodactylous (cã) ngãn thon dµileptodermatous (cã) da máng, (cã) b× mángleptom libe, m« m¹ch libeleptome libe, m« m¹ch libeleptonema sîi m¶nhleptosporangium tói bµo tö mángleptotene leptoten, giai ®o¹n sîiLeslie matrix model m« h×nh khu«n Leslielessivage (sù) röa tr«i sÐtlethal (thuéc) g©y chÕtlethal dose liÒu l−îng g©y chÕtlethal factor yÕu tè g©y chÕtlethal gene gen g©y chÕtlethal mutation ®ét biÕn g©y chÕtleu viÕt t¾t cña leucineleucine leucinleucoblast nguyªn bµo b¹ch cÇuleucocyte b¹ch cÇuleucocytopenia (sù) gi¶m b¹ch cÇuleucocytosis (sù) t¨ng b¹ch cÇuleucon cÊu tróc leuconleucopenia (sù) gi¶m b¹ch cÇuleucoplast h¹t kh«ng mµu, v« s¾c l¹pleukaemia ung th− b¹ch cÇuleukemia ung th− b¹ch cÇuleukocytes b¹ch cÇuleukotrienes l¬kotrien, leukotrien 189

levator c¬ n©nglevorotary (l) isomer chÊt ®ång ph©n quay tr¸i (l)lewisite levisitLeydig’s duct èng LeydigLeydig cells tÕ bµo LeydigL-forms d¹ng LLH viÕt t¾t cña Luteinizing HormoneLhiidae ph©n líp Loa kÌn, tæng bé Loa kÌnliana c©y leoliane c©y leolibido dôc vänglibrary th− viÖnlichen ®Þa yLie detector m¸y ph¸t hiÖn nãi dèilie l¸chLieberkuhn’s crypts hèc Lieberkuhn’s , khe ruét non, khe Lieberkuhn’slienal (thuéc) l¸chliengastric (thuéc) l¸ch-d¹ dµyLIF huúnh quang ®−îc t¹o ra b»ng laze (laser-induced fluorescence)life cycle chu kú sèng, vßng ®êilife form d¹ng sènglife table b¶ng søc sèng, b¶ng th«ng sè sinh häcligament d©y ch»nglife-history lÞch sö ®êi sèngligand phèi töligase ligazaligation (sù) nèilight (L) chain chuçi nhÑ Llight ¸nh s¸ng, chiÕu s¸nglight-chain variable (vl) domains vïng biÕn ®éng chuçi nhÑlight microcope kÝnh hiÓn vi quang häclight reactions (c¸c) ph¶n øng s¸nglight trap (c¸i) bÉy ®Ìnlight using ratio hÖ sè sö dông n¨ng l−îng ¸nh s¸nglignans sîi gçlignicole sèng trong gçlignicolous sèng trong gçlignin chÊt gç, ligninlignivorous (thuéc) ¨n gçlignocellulose lignocellulozaligulate (cã) th×a l×a, (cã) m¶nh l−ìi, (cã) l−ìi nháLiliaceae hä Loa kÌn 190

Liliopsida líp Hµnh, líp Loa kÌn, líp HuÖlimb 1.chi, ch©n, c¸nh 2.phiÕn (l¸) 3.mÐp c¸nh hoalimb muscle c¬ chilimbic system hÖ limbiclimbous chêm lªn nhaulime-induced chlorosis (bÖnh) vµng óa do v«ilimicolous sèng trong bïnlimit cycle chu kú giíi h¹n, æn ®Þnhlimiting factor nh©n tè giíi h¹nlimivorous ¨n bïnlimnobiotic sèng ë n−íc ngätlimnology hå häclimnophilous −a ®Çm hålimonene limonenLincoln index chØ sè Lincohl, chØ sè ®é lín quÇn thÓlinear 1.®µi 2.tuyÕn tÝnh , th¼ng hµnglingua 1.l−ìi 2.m¶nh h¹ hÇu, m¶nh d−íi hÇu 3.®¸y miÖnglingual (thuéc) l−ìi, l−ìi gailingual lipase lipaza l−ìilingulate (cã) d¹ng l−ìilinkage (sù) liªn kÕtlinkage disequilibrium bÊt c©n b»ng liªn kÕtlinkage group nhãm liªn kÕtlinkage map b¶n ®å liªn kÕtlinkaged gene gen liªn kÕtlinker t¸c nh©n liªn kÕt, t¸c nh©n kÕt nèi, linkelinker protein protein liªn kÕtlinking kÕt nèiLinnaean system hÖ thèng ph©n lo¹i Linnaeuslinoleic acid axit linoleiclinolenic acid axit linolenicLPAAT protein protein LPAAT (LysoPhosphatidic Acid AcylTransferase)lipase lipazalipid bilayer líp kÐp lipidlipid body thÓ lipidlipid rafts m¶ng lipid (næi)lipid sensors ®Çu dß lipidlipid vesicles khoang lipidlipidomics hÖ mì häclipogenous sinh mì, sinh lipid, t¹o mìlipolytic enzymes enzym ph©n gi¶i lipid 191

lipophilic −a mìlipoplast thÓ lipidlipopolysaccharide lipopolysacaridlipoprotein lipoproteinlipoprotein-associated coagulation inhibitor (LACI) chÊt chèng ®«ng liªnkÕt lipoprotein, chÊt øc chÕ vãn côc liªn kÕt lipoproteinliposome liposomlipoxidase lipoxidazalipoxygenase (lox) lipoxygenazalipoxygenase null kh«ng cã lipoxygenazalissencephalous (cã) b¸n cËu ®¹i n∙o tr¬nListeria monocytogenes vi khuÈn Listeria monocytogeneslithite h¹t v«i, sáilithocyts tói sái, tói ®¸lithodomous sèng trong hèc ®¸, sèng trong kÏ ®¸lithogenous t¹o ®¸, ho¸ ®¸lithophagous 1.¨n ®¸ 2.®ôc ®¸, khoan ®¸lithophyte thùc vËt mäc trªn ®¸lithotomous khoan ®¸, ®ôc ®¸litter líp phñlittoral 1.ven biÓn 2.vïng hå n«nglittoral seaweed communities quÇn x∙ cá biÓn ven biÓnlittoral zone vïng ven biÓnliver 1.tuyÕn tiªu ho¸, gan tuþ 2.ganlive cell array dµn tÕ bµo sèngliver flukes s¸n l¸ ganliver x receptors (lxr) thô quan X cña ganliverworts líp §Þa tiÒnLMO viÕt t¾t cña Living Modified Organismloci locut (sè nhiÒu)living modified organism sinh vËt biÕn ®æi genLloyd Morgan’s canon quy t¾c Lloyd Morganloam ®Êt thÞt, ®Êt phalobate ph©n thuú, xÎ thuú, chia thuúlobe thuúlobed ph©n thuú, xÎ thuú, chia thuúlobopodium ch©n thuúlobose (cã) thuúlobotomy (thñ thuËt) më thuúlobular (thuéc) thuú nhá, tiÓu thuúlobular of testis thïy tinh hoµnlobulate xÎ thuú nhá, chia thuú nhá 192

lobulus tiÓu thuúlocal potential ®iÖn thÕ côc bélocal stability of community æn ®Þnh t¹i chç cña quÇn x∙localization (sù) ®Þnh vÞlockjaw (bÖnh) uèn v¸n, (chøng) co cøng c¬locular (thuéc) «, ng¨n, phßnglocule xoang, «, ng¨n, phßngloculicidal xÎ «, xÎ v¸ch däcloculus xoang, «, ng¨n phßnglocus locutlocust ch©u chÊulodicules mµy cùc nhálogistic equation ph−¬ng tr×nh logisticlogistic growth sinh tr−ëng logisticlogistic population growth quÇn thÓ sinh tr−ëng Logisticlomasome lomasom, thÓ biªn, tói biªnlomentose (cã) qu¶ th¾t ngÊnlomentum qu¶ th¾t ngÊnlong-day plant c©y ngµy dµilong gevity tuæi thälongicorn (cã) r©u dµi, (cã) sõng dµi, (cã) vßi dµi, (cã) anten dµilongipennate (cã) c¸nh dµi, (cã) l«ng vò dµilongirostral (cã) má dµi, (cã) vßi dµilongitudinal valve van däclong shoot chåi dµi, chåi v−ît, chåi v−¬nlocus locutLOI l¹c ®µn, mÊt dÊu vÕt (loss of imprinting)long terminal repeat ®o¹n lÆp dµi ë ®Çu cuèilong-sightedness tËt viÔn thÞlong-term memory trÝ nhí dµi h¹nlooming response ph¶n øng kinh hoµngloop vßng nótlooping movement chuyÓn ®éng vßng nótloops of Henle nót Henleloose connective tissue m« liªn kÕt lángloph mµo r¨nglophobranchiate (cã) tÊm mang l−îclophodont (cã) r¨ng mµo, (cã) r¨ng l−îclophophore thÓ l−îcloral (thuéc) vïng gian m¾t málore vïng gian m¾t málorica vá gi¸p 193

lotic ecosystem hÖ sinh th¸i n−íc ch¶yLOSBM thøc ¨n ®Ëu t−¬ng nghÌo oligosaccharid (Low-Oligosaccharide SoybeanMeal)loss of imprinting mÊt dÊuloss-of-function mutations ®ét biÕn chøc n¨ng mÊt dÊuLotka’s equations (c¸c) ph−¬ng tr×nh LotkaLotka-Volterra model m« h×nh Lotka-Vonteralower quartile ®iÓm tø ph©n vÞ d−íilow-density lipoproteins (LDLP) lipoprotein ®é ®Ëm thÊplow-linolenic oil soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) dÇu linolenic thÊplow-lipoxygenase soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) lipoxygenaza thÊplow-phytate corn ng« (cã hµm l−îng) phytat thÊplow-phytate soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) phytat thÊplow-stachyose soybeans ®Ëu t−¬ng (cã hµm l−îng) stachyoza thÊplow-temperature tolerance (tÝnh) chÞu nhiÖt ®é thÊplow-tillage crop production s¶n xuÊt c©y trång trªn ®Êt thÊplox viÕt t¾t cña lipoxygenazalox null soybeans ®Ëu t−¬ng lox-0, ®Ëu t−¬ng kh«ng cã lipoxygenazalox-1 lipoxygenaza-1lox-2 lipoxygenaza-2lox-3 lipoxygenaza-3LPS viÕt t¾t cña LipoPolySaccharideLSD viÕt t¾t cña Lysine Specific Demethylasel-selectin selectin-llucid dreaming m¬ tØnhluciferase luciferazaluciferin luciferinlumbar (thuéc) ®éng m¹ch th¾t l−ng, thÇn kinh th¾t l−ng, ®èt sèng th¾tl−nglumen 1.khoang tÕ bµo 2.lßng èngluminase luminazaluminesce ph¸t quang, ph¸t s¸ngluminescence (sù) ph¸t quang, ph¸t s¸ngluminescent assays xÐt nghiÖm ph¸t quangluminophore vËt mang huúnh quanglunar x−¬ng nguyÖtlunate (thuéc) tr¨ng khuyÕt, b¸n nguyÖt, (cã) d¹ng liÒmlung phæilung book phæi l¸ s¸chlung-irritant receptor thô quan kÝch thÝch phæilung-related pressure ¸p suÊt phæilunula vÕt liÒm, thÓ liÒm 194

lunular (cã) d¹ng liÒmlunulate (thuéc) tr¨ng khuyÕt, b¸n nguyÖt, (cã) d¹ng liÒmlunule vÕt liÒm, thÓ liÒmlupus luputlupus erythematosus luput ban ®álupus erythematosus cell tÕ bµo luput ban ®áluteal (thuéc) tÕ bµo thÓ vµngluteal phase pha thÓ vµnglutein cells tÕ bµo lutein, tÕ bµo thÓ vµnglutein lutein, thÓ vµngluteinizing hormone hormon thÓ vµngluteinizing hormone-releasing hormone gi¶i phãng hormon t¹o thÓ vµngluteolin luteolinlux gene gen lux (gen ph¸t s¸ng)lux proteins protein lux (protein ph¸t s¸ng)lxr viÕt t¾t cña liver x receptorslycopene lycopenLycopsida líp Th¹ch tïnglymph lympho , b¹ch huyÕtlymph gland tuyÕn b¹ch huyÕtlymph heart tim b¹ch huyÕtlymphatic duct èng b¹ch huyÕtlymphatic system hÖ b¹ch huyÕtlymphatic valves van b¹ch huyÕtlymphocyte tÕ bµo lympholymphocyte function associated molecules ph©n tö liªn quan tíi chøcn¨ng lympho bµolymphocytes tÕ bµo lympho, lympho bµolymphogenous sinh b¹ch huyÕt, t¹o b¹ch huyÕtlymphoid organs c¬ quan lympholymphoid stem cells tÕ bµo d¹ng lympholymphoid tissues m« lympho, m« b¹ch huyÕtlymphokine lymphokinlymphoma u lympho, ung th− m« b¹ch huyÕtlymph sinuses (c¸c) xoang b¹ch huyÕtlymph vessels m¹ch b¹ch huyÕtlymphotoxin lymphotoxinlyocytosis (sù) tiªu m«lyochrome lyochromlyophilization lµm kh« l¹nhlyra thÓ lialyrate (cã) d¹ng bµn lialyriform organs c¬ quan d¹ng ®µn lia 195

lys viÕt t¾t cña lysinelyse tan, tiªulysergic acid diethylamide diethylamit axit lysergiclysin lysin, tiªu tèlysine lysinlysine specific demethylase (LSD) demethylaza ®Æc hiÖu lysinIysis (sù) ph©n gi¶i, tiªulysogenic tiÒm tanlysogenic cycle chu tr×nh tiÒm tanlysogeny (sù) tiÒm tanlysophosphatidylethanolamine lysophosphatidylethanolaminlysosome lysosom, tiªu thÓlysozyme lysozym, enzym ph©n gi¶ilyssa (bÖnh) d¹ilytic sinh tanlytic cycle chu tr×nh tanlytic infection nhiÔm tanlytta 1.thÓ giun, v¸ch l−íi 2.(bÖnh) d¹i 196

MM cells (çc) tÕ bµo MMAA viÕt t¾t cña Marketing Authorization ApplicationMAB viÕt t¾t cña Monoclonal AntiBodiesmaceration (sù) ng©mmacrocyte ®¹i hång cÇu, hång cÇu línmacrofauna hÖ ®éng vËt línmacrogamete ®¹i giao tö, giao tö línmacroglia tÕ bµo thÇn kinh ®Ömmacroglobulin macroglobulin, ®¹i globulinmacromere ®¹i ph«i bµo, ph«i bµo lín, tÕ bµo cùc thùc vËtmacromolecular ®¹i ph©n tömacromolecules ®¹i ph©n tömacronucleus nh©n lín, nh©n dinh d−ìngmacronutrient chÊt dinh d−ìng ®a l−îng, nguyªn tè ®a l−îngmacroparasites ký sinh cì línmacrophage ®¹i thùc bµo, thÓ thùc bµomacrophage colony stimulating factor (MCSF) nh©n tè kÝch thÝch h×nh thµnhkhuÈn l¹c ®¹i thùc bµomacrophagous ¨n måi línmacrophyll l¸ to, l¸ línmacroscopic th«, vÜ m«, (cã thÓ) nh×n b»ng m¾t th−êngmacroevolution tiÕn ho¸ vic m«, tiÕn ho¸ lín, tiÕn ho¸ qua çc kú ®Þa chÊtmacrosome h¹t línmacrosplanchnic (cã) th©n dµi ch©n ng¾nmacrospore ®¹i bµo tö, bµo tö çimacrosporophyll l¸ ®¹i bµo tö, l¸ bµo tö çi, ®¹i bµo tö diÖpmacrotous (cã) tai to, (cã) tai línMACS sµng läc tÕ bµo b»ng tõ tÝnh (Magnetic Cell Sorting)macula acustica ®iÓm thÝnh gi¸c, vÕt thÝnhmacula ®iÓm, ®èm, mÊu nhá, hè nhá, lâm nhámaculae chÊm, ®èm, ®iÓmmacula lutea ®iÓm vµngmacule ®iÓm, ®èm, mÊu nhá, hè nhá, lâm nhámadreporite tÊm lç ®Ønhmagainins magainin (peptid kh¸ng khuÈn)Magendie’s foramen lç Magendiemaggot gißimagic bullet ®¹n thÇn 197

Maglinant tumor ung th− ¸c tÝnhMagnesium magiemagnetic antibodies kh¸ng thÓ tõ tÝnhmagnetic beads hét tõ tÝnhmagnetic cell sorting ph©n h¹ng tÕ bµo b»ng tõ tÝnh, sµng läc tÕ bµo b»ngtõ tÝnhmagnetic labeling ®¸nh dÊu b»ng tõ tÝnhmagnetic particles h¹t tõ tÝnhMagnoliidae ph©n líp Ngäc lan, tæng bé Ngäc lanMagnoliophyta ph©n ngµnh Ngäc lanMagnoliopsida líp Ngäc lanMaillard reaction ph¶n øng Maillardmaize ng«major basic protein protein c¬ b¶n tr−ëng thµnhmajor depression trÇm c¶m nghiªm trängmajor histocompatibility antigen kh¸ng nguyªn phï hîp m« chÝnhmajor histocompatibility complex phøc hîp phï hîp m« chÝnhmal (multiple aleurone layer) gene gen mal (gen qui ®Þnh líp ®a aleuron)malacia (chøng) nhuyÔn m«macrosmatic (cã) c¬ quan khøu gi¸c ph¸t triÓnmalacology nhuyÔn thÓ häcmalacophily (tÝnh) thô phÊn nhê th©n mÒm ch©n bôngMalacostraca ph©n líp Gi¸p x¸cmalacotracous (cã) vá mÒmmalar (thuéc) vïng m¸, x−¬ng gß m¸malaria bÖnh sèt rÐtmale 1.gièng ®ùc 2.®ùc, (thuéc) tÝnh ®ùcmale pronucleus nh©n nguyªn ®ùc, nh©n tinh trïngmale sterility (tÝnh) bÊt thô ®ùcmaleic hydrazide maleic hy®razitmalignant ¸c tÝnhmalleolar 1.(thuéc) x−¬ng m¾t ç 2.mÊu x−¬ng m¸cmalleolus m¾t ç, x−¬ng m¾t çmalleus 1.x−¬ng bóa, 2.x−¬ng nghiÒnMallophaga bé ¨n l«ngMALDI-TOF-MS viÕt t¾t cña Matrix-Associated Laser DesorptionIonization Time of Flight Mass Spectrometrymale-sterile bÊt thô ®ùcMalonyl CoA Malonyl CoA (dÉn xuÊt cña Ac-CoA)Malpighian body tiÓu thÓ MalpigiMalpighian corpuscule tiÓu thÓ MalpigiMalpighian cell tÕ bµo Malpigi 198

Malpighian layer líp MalpigiMalpighian tubes èng MalpigiMalvaceae hä B«ngmamilla nóm vómamillar body thÓ d¹ng nómmamma vó, tuyÕn s÷aMammalia líp §éng vËt cã vó, líp Thómammalian cell culture nu«i cÊy tÕ bµo ®éng vËt cã vómammary (thuéc) vó, tuyÕn vómammary gland tuyÕn vóMan chñng Ng−êimanagement qu¶n lý sinh th¸imandible 1.hµm d−íi 2.hµm nghiÒnmandible of insects hµm nghiÒn cña c«n trïngmandible length chiÒu dµi hµm d−íimandibular cartilage sôn hµm d−íimandibular glands tuyÕn hµm d−íimanganese manganmania c¬n h−ng c¶mmanifest dream content néi dung cña biÓu thÞ giÊc m¬manna giät mËtmannan oligosaccharides oligosaccharid mannanmannanoligosaccharides mannanoligosaccharidmannogalactan mannogalactanmanoxylic wood gç mÒm, gç xèpmantle ¸o, líp baomantle cavity 1.xoang bao tim 2.khoang ¸oMantoux test thö nghiÖm MantouxManubrium 1.çn 2.çn x−¬ng øc 3.çn x−¬ng bóa 4.çn dïmanus bµn taymanyplies d¹ l¸ s¸chmap b¶n ®åmap distance kho¶ng çch (trªn) b¶n ®å (di truyÒn)MAPK kinaza protein ho¹t ho¸ bëi t¸c nh©n ph©n bµo (Mitogen-ActivatedProtein Kinase)MAPK system hÖ thèng MAPKmapping (sù) lËp b¶n ®å, x©y dùng b¶n ®åmapping (of genome) lËp b¶n ®å, x©y dùng b¶n ®å (cña hÖ gen)marcescent (sù) kh« hÐo, t¸n óamarginal (thuéc) r×a, mÐp, c¹nh, bêmarginal layer líp ¸omarginal meristem m« ph©n sinh r×a, m« ph©n sinh bªn 199

marihuana marihuanamarine system hÖ biÓnmark and recapture ®¸nh dÊu vµ b¾t l¹imarker (DNA marker) chØ thÞ, dÊu chuÈn (chØ thÞ ADN)marker (DNA sequence) chØ thÞ, dÊu chuÈn (mét tr×nh tù ADN)marker (genetic marker) chØ thÞ, dÊu chuÈn (chØ thÞ di truyÒn)marker assisted breeding nh©n (chän) gièng nhê chØ thÞmarker assisted selection chän gièng nhê chØ thÞmarking dÊu ghi, vÕtmarrow tuû (x−¬ng)MARS chän gièng ®Þnh kú nhê chØ thÞ (marker-assisted recurrentselection)marsk ®Çm lÇymarsupial (thuéc) cã tóimarsupial mammal thó cã tóiMarsupiala bé Thó cã tóimarsupium tói nu«i con, tói ÊpMAS chän gièng nhê chØ thÞ (Marker Assisted Selection)mask c¬ quan b¾t måimasochism (chøng) khæ dôc, (chøng) khæ d©m, (chøng) lo¹n d©m thÝch®aumasoglea thùc bµo trung b×mass applied genomics hÖ gen häc øng dông hµng lo¹tmass khèi l−îngmass migration di c− ®ång lo¹tmass number sè khèimass reflex ph¶n x¹ khèimass spectrometer m¸y ®o khèi phæmasseter c¬ nhaimasseteric (thuéc) c¬ nhaimass-flow hypothesis gi¶ thuyÕt dßng vËt chÊtmassively parallel signature sequencing gi¶i tr×nh tù hµng lo¹t c¸c dÊusong song (trong ®Þnh d¹ng c¸c ARN ng¾n)mast qu¶ h¹ch, qu¶ såi, qu¶ dÎ gaimast cell tÕ bµo mast, tÕ bµo ph×, d−ìng bµomastication (sù) nhai, nghiÒnmastax mÒ nghiÒnmasticatory nhai, nghiÒnMastigomycotina ph©n ngµnh NÊm cã ®éng bµo tö, líp NÊm cã ®éng bµotöMastigophora líp Trïng roimastoid (cã) d¹ng nóm, (cã) d¹ng chòmmaternal effect t¸c dông cña mÑ, hiÖu øng cña mÑ, ¶nh h−ëng cña mÑ 200

maternal immunity miÔn dÞch mÑ truyÒnmaternal mARN mARN mÑmating type kiÓu giao phèi, kiÓu ghÐp ®«imatric potential thÕ hót mao m¹chmatrix 1.chÊt c¬ b¶n 2.chÊt nÒnmatrix metalloproteinases (MMP) metalloproteinaza c¬ chÊtmatrix-assisted laser desorption (qu¸ tr×nh) ®Èy rêi laze b»ng c¬ chÊtmatroclinous (cã) tÝnh tr¹ng mÑ, (cã) dßng mÑmatromorphic (cã) d¹ng mÑmatter mñmaturation (sù) thµnh thôc, tr−ëng thµnhmaturation divisions ph©n bµo thµnh thôc, ph©n chia gi¶m nhiÔmmaturation of behaviour thµnh thôc vÒ tËp tÝnhmaturation of oocyte tÕ bµo trøng chÝnmaturation promoting factor yÕu tè khë ®Çu chÝnmaxilla 1.hµm trªn, x−¬ng hµm trªn 2.hµm d−íimaxillae (çc) hµm trªn, (çc) x−¬ng hµm trªn, (çc) hµm d−íimaxillary (thuéc) hµm trªn, x−¬ng hµm trªnmaxillary glands tuyÕn hµm trªnmaxilliferous (cã) hµmmaxilliform (cã) d¹ng hµmmaxilliped m¶nh ch©n hµm, ch©n hµmmaximal food chain chuçi thøc ¨n tèi ®amaximum permissible concentration nång ®é tèi ®a cho phÐpmaximum permissible dose flux th«ng l−îng tèi ®a cho phÐpmaximum residue level møc ®é gèc cùc ®¹imaysin maysin (ho¸ chÊt ë ng« cã t¸c dông diÖt c«n trïng)maze mª lé, ®−êng rèiMCA viÕt t¾t cña Medicines Control AgencyMCS viÕt t¾t cña Multiple Cloning SiteMCSF viÕt t¾t cña Macrophage Colony Stimulating FactorMCT triacylglycerid chuçi trung b×nh (Medium Chain Triacylglycerides)MD viÕt t¾t cña Muscular DystrophyMEA HiÖp ®Þnh m«i tr−êng ®a ph−¬ng (Multilateral EnvironmentalAgreement)mean trung b×nh (sè häc)mean arterial blood pressure huyÕt ¸p trung b×nhmean lethal dose liÒu g©y chÕt trung b×nhmean-square error sai sè b×nh ph−¬ng trung b×nhmeat thÞtmeatus èng, ng¸chmechanical tissue m« c¬, m« ®ì 201

mechanoreceptor c¬ quan thô c¶m c¬ häcMeckel cartilage sôn Meckelmeconium cøt sumed ullary bundle bã lâi, bâ ruétmediad theo trôc, theo ®−êng gi÷amedian eye m¾t gi÷amedian sè trung vÞ, (gi¸ trÞ) trung b×nhmediastinum trung thÊtmedical model m« h×nh y häcmedicines control agency (MCA) côc (c¬ quan) kiÓm so¸t thuècmedifoods thùc phÈm d−îcmedium m«i tr−êng (nu«i cÊy), trung b×nhmedium chain saturated fats mì b∙o hoµ chuçi trung b×nhmedium chain triacyglycerides triacyglycerid chuçi trung b×nhmedium chain triglycerides triglycerid chuçi trung b×nhmedulla 1.tuû 2.lâi, d¸c, ruétmedulla oblongata hµnh tuûmedullary 1.(thuéc) tuû 2.(thuéc) lâi, d¸c, ruétmedullary canal èng tuûmedullary folds nÕp thÇn kinhmedullary plate tÊm tuûmedullary ray 1.miÒn gian bã 2.tia tuûmedullary sheath 1.bao nguyªn méc 2.bao tuû, bao myelinmedullated nerve fibres sîi thÇn kinh cã bao myelinmedullated protostele trô nguyªn sinh cã tuûmedullate (cã) tuû, (cã) lâi, (cã) gi¸c, (cã) ruétmedullated (cã) tuû, (cã) lâi, (cã) gi¸c, (cã) ruétmedusa søamegabase megabaz¬ (mét triÖu baz¬)megafauna khu hÖ ®éng vËt línmegakaryocyte stimulating factor nh©n tè kÝch thÝch tÕ bµo nh©n línmegaphytes thùcv Ët línmegagamete ®¹i giao tö, giao tö c¸imegakaryocyte tÕ bµo nh©n khæng låmegalecithal nhiÒu no∙n hoµngmegaloblast nguyªn hång c©u khæng låmegamere ph«i bµo línmeganucleus nh©n lín, nh©n sinh d−ìngmegaphanerophyte c©y gç línmegaphyll l¸ to, l¸ línmegaphyllous (cã) l¸ línmegasporangium tói bµo tö c¸i, nang ®¹i bµo tö 202

megaspore ®¹i bµo tö, bµo tö línmegasporophyll l¸ bµo tö çi, l¸ ®¹i bµo tö, ®¹i bµo tö diÖpmega- yac viÕt t¾t cña Mega-Yeast Artificial Chromosomesmega-yeast artificial chromosomes (mega YAC) nhiÔm s¾c thÓ nÊm menlín nh©n t¹omaximum permissible dose rate suÊt liÒu l−îng tèi ®a cho phÐpmaximum permissible level møc tèi ®a cho phÐpmaximum sustainable yeild thu ho¹ch bÒn v÷ng tèi ®aMeibomian glands (çc) tuyÕn Meibomi, tuyÕn sôn mÝ m¾tmeiomerous thiÕu bé phËn, gi¶m bé phËnmeiomery (tÝnh) thiÕu bé phËn, (tÝnh) gi¶m bé phËnmeiosis (sù) gi¶m ph©n, ph©n bµo gi¶m nhiÔmmeiospore bµo tö ®¬n béiMeissner’s corpuscles (çc) tiÓu thÓ MeissnerMeissner’s plexus ®¸m rèi thÇn kinh Meissnermelanism (chøng) nhiÔm melaninmelanoblast nguyªn bµo melanin, nguyªn h¾c tè bµomelanocyte-stimulating hormone hormon kÝch thÝch tÕ bµo melaninmelanoidins melanoidin (chÊt chèng oxy ho¸ m¹nh trong c¬ thÓ ng−êi)melanoma ung th− da (u mµu ®en)melanophore tÕ bµo s¾c tè ®en, tÕ bµo melaninmelanosporous (cã) bµo tö ®enmelanosporous (chøng) nhiÔm s¾c tè melaninMelastomaceae hä Muamelliphagus ¨n mËtmellivorous ¨n mËtmelotic (thuéc) gi¶m ph©n, ph©n bµo gi¶m nhiÔmmelotic arrest ngõng gi¶m ph©nmelting nãng ch¶y, biÕn tÝnhmelting (of DNA) biÕn tÝnh ADN, nãng ch¶y ADNmelting temperature nhiÖt ®é nãng ch¶ymelting temperature of DNA nhiÖt ®é biÕn tÝnh ADNmember thµnh phÇn, chimembrana mµngmembrana tectoria mµng Corti, mµng m¸imembrana tympani mµng nhÜ, trèng taimembrane 1.mµng 2.mµng tÕ bµomembrane filter bé läc mµngmembrane potential ®iÖn thÕ mµngmembranella mµng nhá, mµng mángmemory trÝ nhí, bé nhímemory cell tÕ bµo ghi nhí 203

memory span khÈu ®é trÝ nhí, qu∙ng nhí, trÝ nhí ng¾n h¹nmemory trace dÊu vÕt ghi nhímenarche tuæi b¾t ®Çu cã kinhMendel’s laws (çc) ®Þnh luËt MendelMendelian character tÝnh tr¹ng MendelMendelian genetics do truyÒn häc MendelMeniere ‘s disease bÖnh Menieremeninges (çc) mµng n∙o-tuûmeninx mµng n∙o-tuûmenopause (sù) ngõng kinh, m∙n kinh, t¾t kinhmensa mÆt nghiÒn, thít nghiÒnmenstrual cycle chu kú kinh nguyÖtmenstrual cycle chu kú kinh nguyÖtmenstruation kú kinh nguyÖt, kú hµnh kinhmenstrution hiÖn t−îng kinh nguyÖtmental (thuéc) c»m, vïng c»m, m¶nh c»mmembrane channels kªnh (trªn) mµngmembrane transport vËn chuyÓn (qua) mµngmembrane transporter protein protein vËn chuyÓn (qua) mµngmembranes (of a cell) mµng (cña tÕ bµo)MEMS çc hÖ thèng vi c¬ ®iÖn (Micro-ElectroMechanical Systems)mental age tuæi kh«n, tuæi t©m thÇn, tuæi trÝ tuÖmental model m« h×nh t− duymental retardation (chøng) t©m thÇn chËm ch¹p, (chøng) t©m thÇn tr×®énmental set nÕp t− duy, nÕp suy nghÜmentum 1.c»m 2.vïng c»mmEPSPS mEPSPS (d¹ng m cña enzym 5-EnolPyruvyl-Shikimate-3-Phosphate Synthase)mericlinal d¹ng kh¶m bao tõng phÇnmeridional (thuéc) kinh tuyÕn, (thuéc) chiÒu däcmeriiscus sôn chªmmeristele trô ph©n chia, trung trô nh¸nhmeristem m« ph©n sinhmerogamy (tÝnh) tiÕp hîp giao tö nhámerogenesis (sù) ph©n ®ètmerogony (sù) ph¸t triÓn ®o¹n trøngmerome ®èt th©n, khóc th©nmeroplankton sinh vËt næi theo mïamerosthenic chi sau kh«ng b×nh th−êng, chi sau ®Æc biÖt ph¸t triÓnmeristem culture nu«i c©y m« ph©n sinhmeristic ph©n ®o¹n, ph©n ®èt 204

meristic variation biÕn ®æi sè l−îngMerkel cells tÕ bµo Merkelmermaid’s purse vá trøng ç ®uèimeroblastic ph©n c¾t kh«ng hoµn toµnmessenger RNA ARN th«ng tinmestome bã m¹ch gç-libemerozoite thÓ hoa thÞ, thÓ chia ®o¹nmerycism (sù) nhai l¹imesarch to¶ trung trô, to¶ t©mmesaxonic foot ch©n trôc gi÷a, ch©n mãng gu«c lÎmescaline mescalinmesectoderm trung ngo¹i ph«i b×mesencephalon n∙o gi÷amesenchyma trung m«, m« gi÷amesenchymal adult stem cells tÕ bµo gèc tr−ëng thµnh trung m«mesenchymal stem cell (MSC) tÕ bµo gèc trung m«mesenchymatous (thuéc) trung m«, m« gi÷amesenchyme trung m«, m« gi÷amesenterial (thuéc) ruét gi÷a, (thuéc) m¹c treo ruétmesenteric (thuéc) ruét gi÷a, (thuéc) m¹c treo ruétmesenteric caeca ruét thõa, manh trµng, ruét tÞtmesenteron ruét gi÷amesentery 1.nÕp däc v¸ch ruét, tia v¸ch ruét 2.m¹c treomesethmoid sôn gian x−¬ng sµngmesiad h−íng mÆt ph¼ng gi÷amesial (thuéc) mÆt ph¼ng däc gi÷amesh size cì m¾t l−íimesmerism (sù) th«i miªnmesobenthos sinh vËt ®¸y s©u trung b×nhmesoblast trung ph«i b×, l¸ ph«i gi÷amesoblastic (thuéc) trung ph«i b×, l¸ ph«i gi÷amesoblastic somites (çc) ®èt th©n trung ph«i b×, (çc) ®èt th©n l¸ ph«igi÷amesocarp vá qu¶ gi÷a, trung qu¶ b×mesocoele xoang n∙o gi÷a, cèngmesoderm trung ph«i b×, l¸ ph«i gi÷amesodermal adult stem cells tÕ bµo gèc tr−ëng thµnh trung ph«imesofauna khu hÖ ®éng vËt cì võamesogaster m¹c treo d¹ dµy, mµng treo d¹ dµymesogloea líp keo ®Öm, líp keo gi÷a, tÇng trung gianmesokaryote nh©n gi÷a, néi nh©n 205

mesolecithal (cã) l−îng no∙n hoµng trung b×nh, (cã) l−îng no∙n hoµngvõamesohyl m« gi÷a, trung m«mesometrium m¹c treo tö cung, m¹c treo d¹ conmesomorph ng−êi cã h×nh th¸i trung b×nhmesonephric (thuéc) trung thËnmesonephric duct èng trung thËnmesonephros trung thËn, thÓ Wolffmesophile thÓ −a nhiÖt trung b×nh, sinh vËt −a nhiÖt trung b×nhmesophilic −a nhiÖt trung b×nh, −a nhiÖt «n hoµmesian (thuéc) mÆt ph¼ng däc gi÷amesomeres ®èt gi÷a, khóc gi÷amesophilic bacteria vi khuÈn −a nhiÖt ®é trung b×nhmesophyll thÞt l¸mesophyll cell tÕ bµo thÞt l¸mesophyte thùc vËt «n ®íi-Èm trung b×nhmesorchium m¹c treo tinh hoµn, mµng treo tinh hoµnmesosternum 1.phÇn gi÷a x−¬ng øc, th©n x−¬ng øc, c¸n øc 2.m¶nh øc-ngùc gi÷amesotarsal (thuéc) ®èt bµn ch©n gi÷a 2.khíp m¾t c¸mesoscale qui m« trung b×nhmesothoracic trung biÓu m«mesothorax ®èt ngùc gi÷amesotrochal (cã) vµnh l«ng rung gi÷amesovarium m¹c treo buång trøng, mµng treo buång trøngmessenger thÓ mang th«ng tin, ph©n tö mang th«ng tinmessenger RNA mARN (ARN th«ng tin )mestom sheath bao bã m¹ch gç-libemestome sheath bao bã m¹ch gç-libemet viÕt t¾t cña methioninmetabohite chÊt chuyÓn hãa, s¶n phÈm chuyÓn ho¸metabolic (thuéc) chuyÓn ho¸, trao ®æi chÊtmetabolic engineering kü thuËt trao ®æi chÊtmetabolic flux analysis ph©n tÝch dßng ch¶y trao ®æi chÊtmetabolic pathway con ®−êng trao ®æi chÊt, con ®−êng chuûen ho¸metabolic rate tèc ®é chuyÓn ho¸metabolism trao ®æi chÊt, chuyÓn ho¸metabolism (hiÖn t−îng) chuyÓn ho¸, (sù) trao ®æi chÊtmetabolite chÊt trao ®æimetabolite profiling ®Þnh d¹ng chÊt trao ®æimetabolome hÖ trao ®æi chÊtmetabolomics m«n trao ®æi chÊt 206

metabolon ®¬n vÞ trao ®æi chÊtmetaboly (tÝnh) biÕn d¹ng, (tÝnh) ®æi d¹ngmetabonomic signature dÊu Ên trao ®æi chÊt (bé chÊt trao ®æi t¹i mét thêi ®iÓm)metabonomics m«n Ph¶n øng trao ®æi chÊt (nghiªn cøu sù biÕn ®æi trao®æi chÊt khi cã t¸c ®éng ngo¹i c¶nh hoÆc do thao t¸c gen)metacarpal (thuéc) x−¬ng ®èt bµn taymetacarpale (thuéc) x−¬ng ®èt bµn taymetacarpus x−¬ng ®èt bµn taymetacercaria Êu trïng metacercariametachronal rhythm nhÞp ®æi thêi, nhÞp kh¸c th×metachrosis (sù) thay ®æi mµu dametacoele n∙o thÊt IV, khoang n∙o sau, khoang cuèimetadiscoidal placentation nhau thai kÕt ®Üametagenesis (sù) xen kÏ thÕ hÖ sinh s¶nmetal tags vßng ®eo s¾t, thÎ kim lo¹imetalloenzyme metalloenzymmetalloproteins metalloproteinmetamere ®èt th©n, khóc th©n, c¬ thÓ, khóc c¬ thÓmetameric (thuéc) ph©n ®ètmetameric segmentation ph©n ®ètmetamerism (hiÖn t−îng) ph©n ®ètmetamodel methods (of bioinformatics) ph−¬ng ph¸p m« h×nh trungb×nh (trong tin sinh häc)metamorphic (thuéc) biÕn th¸imetamorphosis (sù) biÕn th¸imetamyelocyte tuû bµo thø sinh, hËu tuû bµometanephric (thuéc) hËu thËnmetanephric duct èng hËu thËn, èng thËn saumetanephridia hËu ®¬n thËnmetanephridium hËu ®¬n thËnmetanephros hËu ®¬n thËnmetanomics xem metabonomicsmetaphloem libe thø cÊp, libe hËu sinhmetaplasia (sù) biÕn d¹ng m«metaplasis giai ®o¹n thµnh thôc, giai ®o¹n chÝnmetaphase kú gi÷ametaphase plate tÊm kú gi÷ametapodial (thuéc) bµn tay, bµn ch©n, cæ ch©n, ®èt sau cuèng bông, phÇncuèi cuèng bôngmetapodium 1.bµn tay, bµn ch©n, cæ ch©n 2. ®èt sau cuèng bông 3. phÇncuèi cuèng bôngmetapophysis mÊu trªn mám khíp ®èt sèng 207

metarterioles nh¸nh ®éng m¹ch nhámetasitism (hiÖn t−îng) ¨n thÞt ®ång lo¹imetasoma phÇn cuèi bôngmetasomatic (thuéc) phÇn cuèi bôngmetastasis 1.(sù) di c¨n 2.(sù) chuyÓn chøc n¨ngmetatarsal (thuéc) x−¬ng bµn ch©nmetatarsale (thuéc) x−¬ng bµn ch©nmetatarsus 1.®èt bµn cuèi 2.x−¬ng bµn ch©nMetatheria ph©n líp Thó cã tóimetathoracic (thuéc) ®èt ngùc cuèimetathorax ®èt ngùc cuèimetaxenia t¸c dông phÊn hoametaxylem hËu méc, m« gç thø cÊp, m« gç v¸ch dµyMetazoa ph©n Giíi ®éng vËt ®a bµometecdysis giai ®o¹n phôc håi sau lét x¸cmetencephalon phÇn tr−íc n∙o saumethadone methadonmethaemoglobin metheoglobinmethane methanmethionine methioninmethyl jasmonate jasmonat methylmethyl salicylate salicylat methylmethylated methyl ho¸methylation (sù) methyl ho¸metoecious hai vËt chñ, song vËt chñmetoestrus giai ®o¹n sau ®éng dôcmetoxenous (ký sinh) nhiÒu vËt chñmetric trait tÝnh chÊt ®Þnh l−îngmeter mÐt, vËt ®oMFA ph©n tÝch luång trao ®æi chÊt m¹nh (Metabolic Flux Analysis)MGED Héi d÷ liÖu biÓu hiÖn gen vi dµn (Microarray Gene Expression DataSociety)MHC viÕt t¾t cña Major Histocompatibility ComplexMHC I phøc hîp phï hîp m« chñ yÕu cÊp ®é I (Major HistocompatibilityComplex, class I)MHC II phøc hîp phï hîp m« chñ yÕu cÊp ®é I (Major HistocompatibilityComplex, class II)MIAME th«ng tin tèi thiÓu vÒ thÝ nghiÖm vi dµn (minimum information about amicroarray experiment)micelle micel, chuçi ph©n tö, miÒn kÕt tinh, sîi cenlul«micriclimatic variation biÕn ®æi vi khÝ hËumicro-environment vi m«i tr−êng, tiÓu m«i tr−êngmicro-incineration (sù) nung vi l−îng, thiªu vi l−îng 208

micro sensors ®Çu ®o vi nh¹ymicro total analysis systems hÖ thèng ph©n tÝch vi tæng thÓmicro total analytical systems hÖ thèng ph©n tÝch vi tæng thÓmicroaerophile sinh vËt −a khÝ Ýt oxymicroarray (testing) vi dµn (dïng ®Ó xÐt nghiÖm)microbe vi khuÈn, vi sinh vËtmicrobial activity ho¹t tÝnh vi khuÈnmicrobial physiology sinh lý häc vi sinh vËtmicrobial respiration h« hÊp vi khuÈnmicrobial source tracking lùa chän nguån vi sinh vËtmicrobicide diÖt vi khuÈnmicrobiology vi sinh vËt häcmicrobivora dinh d−ìng b»ng vi sinh vËtmicrobody vi thÓ, thÓ nhámicrochannel fluidic devices dông cô láng vi kªnhmicroclimate vïng vi khÝ hËu, vïng khÝ hËu nhá, vïng tiÓu khÝ hËuMicrococcaceae hä Vi cÇu khuÈnmicrodissection vi gi¶i phÉu, vi phÉumicro-electromechanical systems hÖ thèng vi c¬ ®iÖnmicroevolution tiÕn ho¸ vi m«microfauna hÖ ®éng vËt nhámicroflora hÖ thùc vËt nhámicrofibril vi sîi (xenlul«)microfilament vi sîi (bµo chÊt)microfilaria Êu trïng giun chØmicrofluidic chips chip vi lángmicrofluidics m«n vi láng häcmicrogamete tiÓu giao tö, giao tö ®ùcmicrogametocyte tÕ bµo giao tö ®ùc, tiÓu giao tö tÕ bµo, tÕ bµo tiÓu giao tömicroglia thÇn kinh ®Öm nhámicroglobulin microglobulin, tiÓu globulinmicrogram microgrammicroinjection vi tiªmmicrolecithal Ýt lßng ®á, Ýt no∙n hoµngmicrohabitat differentiation biÖt ho¸ vi m«i tr−êngmicroorganism vi sinh vËtmicromachining vi gia c«ng, vi c¬ khÝmicromodification söa ®æi nhá, vi söa ®æimicromanipulator m¸y vi thao t¸c, m¸y vi sö lýmicromere tiÓu ph«i bµo, ph«i bµo nhá, tÕ bµo cùc ®éng vËtmicrometer eyepiece th−íc tr¾c vi thÞ kÝnhmicron micron, micromet 209

micronucleus nh©n nhá, nh©n sinh s¶nmicronutrient chÊt dinh d−ìng vi l−îng, nguyªn tè vi l−îngmicroorganism vi sinh vËtmicroparasites vËt ký sinh cì nhámicroparticles vi h¹t, h¹t nhámicrophage tiÓu thùc bµo, thÓ thùc bµo nhámicrophagocytic (thuéc) tiÓu thùc bµo, thÓ thùc bµo nhámicrophagous ¨n måi nhámicrophanerophyte c©y gç nhá, c©y méc nhámicrophyll 1.l¸ nhá 2.l¸ cùc nhámicrophyllous (cã) l¸ nhá, (cã) l¸ cùc nháMicrophyllophyta ngµnh Thùc vËt l¸ nháMicropodiformes bé Ch©n nhá, bé Ch©n th« s¬micropocious (cã) ch©n nhá, (cã) ch©n th« s¬micropropagation (sù) vi nh©n gièngmicropterous (cã) v©y nhá, (cã) c¸nh nhámicroRNA ARN nhámicrosatellite DNA ADN vi vÖ tinhmicrosmatic (cã) c¬ quan khøu gi¸c kÐm ph¸t triÓnmicrosomes tiÓu thÓ, vi thÓ, thÓ nhá, h¹t nhámicrospecies loµi phômicrosplanchnic (thuéc) th©n nhá-ch©n dµimicrosporangium 1.tói bµo tö ®ùc, tói tiÓu bµo tö, nang tiÓu bµo tö 2.tóiphÊn, bao phÊnmicrospore 1.tiÓu bµo tö 2.h¹t phÊnmicrosporocyte tÕ bµo mÑ h¹t phÊn, tÕ bµo mÑ tiÓu bµo tömicrosporophyll l¸ bµo tö ®ùc, l¸ tiÓu bµo tö, tiÓu bµo tö diÖpmicrosporophyte thÓ tiÓu bµo tömicrotome m¸y vi phÉu, m¸y c¾t tiªu b¶n hiÓn vimicrotopography of soil vi ®Þa m¹o cña ®Êtmicropyle 1.lç no∙n 2.rèn h¹t 3.lç trøngmicroradiography (phÐp) chôp phãng x¹ hiÓn vi (phÐp) chôp r¬nghen vicÊu tróc, (phÐp) chôp tia X vi cÊu trócmicroscope kÝnh hiÓn vimicrosystems technology c«ng nghÖ vi hÖ thèngmicrotubule vi èng, vi qu¶nmicrotubule-organizing centre trung t©m t¹o vi èngmicrovilli (c¸c) vi nhung mao, l«ng nhung nhámictic eggs trøng bÊt thômicturition (sù) tiÓu tiÖn, ®¸imidbrain n∙o gi÷a 210

middle ear tai gi÷amiddle lamella tÊm gian bµo, phiÕn gi÷a, m¶nh gi÷amidgut ruét gi÷amidrib 1.g©n gi÷a 2.sèng gi÷amidriff c¬ hoµnhmid-oleic sunflowers h−íng d−¬ng (cã hµm l−îng) oleic trung b×nhmid-oleic vegetable oils dÇu thùc vËt (cã hµm l−îng) oleic trung b×nhmigrating motor complex phøc hîp vËn chuyÓnmigration (sù) di c−, di trómigration inhibition factor yÕu tè øc chÕ di t¶nmigration of cell tÕ bµo di ®éngmigratory cell tÕ bµo di ®éngmildew (bÖnh) mècmilk glands (çc) tuyÕn s÷amilk teeth (çc) r¨ng s÷a, bé r¨ng s÷amillipede rÕt, cuèn chiÕuMillipore filter bé läc nhiÒu lç, bé läc Milliporemilt 1.l¸ch 2.tinh hoµn, tinh dÞch, sÑ 3.thô tinh trøngmimetic (thuéc) b¾t ch−íc, nguþ trang, ho¸ trangmimetics (sù) b¾t ch−íc, nguþ trang, ho¸ trangmimic (thuéc) b¾t ch−íc, nguþ trang, ho¸ trangmimicry (tÝnh) b¾t ch−íc, (tÝnh) nguþ trang, (tÝnh) ho¸ trangmineralization (sù) kho¸ng ho¸mineral chÊt kho¸ngmineral deficiency thiÕu hôt chÊt kho¸ngmineral nutrient chÊt dinh d−ìngmineralization of chemical kho¸ng ho¸ cña chÊt dinh d−ìng ho¸ häcmines máminiature endplate potentials ®iÖn thÕ tËn cïng thu nháminimal area diÖn tÝch tèi thiÓuminimized domains vïng tèi thiÓuminimized proteins protein tèi thiÓuminimum tillage ®Êt canh t¸c tèi thiÓuminiprotein domains vïng protein tèi thiÓuminiproteins vi protein, protein nháminus strain dßng ©mmiosis (sù) co ®ång tö, co con ng−¬imiracidium Êu trïng miracidia, Êu trïng cã l«ng rungmire b∙i lÇymiRNAs (çc) ARN ty thÓmiscarriage (sù) sÈy thai, ®Î nonmismatch repair söa ch÷a khËp khiÔng, söa ch÷a kh«ng khíp 211

missense mutation ®ét biÕn sai nghÜa, ®ét biÕn nhÇm nghÜamitochondria ty thÓ (sè nhiÒu)mitochondrial DNA ADN ty thÓmitochondial matrix chÊt nÒn ty thÓmitochondrion ty thÓmitogen t¸c nh©n (g©y) ph©n bµo, t¸c nh©n (g©y) nguyªn ph©nmitogen-activated protein kinase kinaza protein ®−îc ho¹t ho¸ bëi t¸cnh©n ph©n bµomitogenic signals tÝn hiÖu ph©n chia tÕ bµomitosis (sù) nguyªn ph©n, ph©n bµo nguyªn nhiÔmmitospore bµo tö nguyªn ph©nmitotic (thuéc) nguyªn ph©n, ph©n bµo nguyªn nhiÔmmitotic crossing over trao ®æi chÐo (trong) nguyªn ph©nmitotic index chØ sè nguyªn ph©nmitotic spindle thoi nguyªn ph©nmitral (cã) d¹ng mò, (cã) d¹ng chãpmitral valve van hai l¸, van nhÜ-thÊtmitriform (cã) d¹ng l¸, (cã) d¹ng mò, (cã) d¹ng chãpmixed pha trén, hçn hîpmixed bud chåi hçn hîpmixed inflorescence côm hoa phøcmixed lymphocyte culture nu«i cÊy lympho bµo hçn hîpmixed-function oxygenases oxygenaza chøc n¨ng hçn hîpmixotrophic ¨n t¹p, t¹p d−ìng, ký sinh kh«ng hoµn toµnMMP viÕt t¾t cña Matrix MetalloProteinasesmobbing (sù) t¹o ®¸m ®«ng chèng tr¶mobile element yÕu tè di ®éng, phÇn tö di ®éngmobile genetic element yÕu tè di truyÒn vËn ®éngmobile organism sinh vËt di ®éngmodal interval kho¶ng mèt, kho¶ng m« th¸imodality thÓ thøcmodal value gi¸ trÞ mèt, gi¸ trÞ cã tÇn suÊt cao nhÊtmode (gi¸ trÞ) mètmodel organism sinh vËt m« h×nhmodelling (sù) b¾t ch−íc, noi g−¬ngmoder mïn b¸n ph©n gi¶i, vËt chÊt nöa ph©n huûmodern synthesis tæng hîp nh©n t¹omodifier gen söa ®æi, gen c¶i biÕn, gen th−êng biÕnmodiolus trô èc taimodular organism sinh vËt modulmoiety mét nöamoisture ®é Èm 212

mol molmolality nång ®é mol theo khèi l−îngmolarity nång ®é mol theo dung tÝchmolars r¨ng cèimold mècmole 1.mol, ph©n tö gam 2.vÕt chµm, n¬vi 3.khèi m¸u tômolecular biology sinh häc ph©n tömolecular cloning sù t¸ch dßng ph©n tömolecular filter bé läc ph©n tömolecular formula c«ng thøc ph©n tömolecular beacon mèc hiÖu ph©n tömolecular biology m«n Sinh häc ph©n tömolecular breeding nh©n gièng ph©n tö, chän gièng ph©n tömolecular bridge cÇu ph©n tömolecular chaperones chaperon ph©n tömolecular diversity ®a d¹ng ph©n tömolecular evolution tiÕn ho¸ ph©n tömolecular fingerprinting x¸c ®Þnh dÊu v©n ph©n tömolecular genetics di truyÒn häc ph©n tömolecular lithography (phÐp) in ®¸ ph©n tömolecular machines bé m¸y ph©n tömolecular pharming molecular pharming (th−¬ng hiÖu cña Cty d−îcphÈm lÊy tõ c©y trång)molecular profiling ®Þnh d¹ng ph©n tömolecular sieves giÇn sµng ph©n tömolecular weight träng l−äng ph©n töMollusca ngµnh Th©n mÒmmolting (sù) lét x¸cmoment momen, thêi trÞmonad 1.bµo thÓ ®¬n 2.h¹t phÊn rêi, h¹t phÊn ®¬n lÎ, bé ®¬nmonadelphous mét bã nhÞmonandrous 1.mét tói ®ùc 2.mét nhÞmonarch mét bã nguyªn mécmonarch butterfly b−ím chóamonemonics thuËt luyÖn trÝ nhíMonera giíi MoneraMongolism (héi chøng) Downmongrel gièng lai, vËt lai, c©y laimonimostyly kiÓu g¾n x−¬ng vu«ng-v¶y, kiÓu khíp bÊt ®éng x−¬ngvu«ng v¶ymonoamine oxidase oxidaza monoaminmonocardian (cã) tim ®¬n, (cã) tim hai ng¨n 213

monocarpellary mé l¸ no∙n, (cã) l¸ no∙n ®¬nmonocarpic ra qu¶ mét lÇnmonocerous mét sõngmonochasial cyme xim mét ng¶monochasium xim mét ng¶monochiamydeous (cã) bao hoa ®¬nmonochiamydeous chimera thÓ kh¶m bao ®¬nmonocistronic ®¬n cistronmonoclimax ®¬n cao ®Ønhmonoclimax theory thuyÕt mét cao ®Ønh, thuyÕt ®¬n cao ®Ønhmonocliny hoa l−ìng tÝnh, hoa hoµn toµnmonoclonal antibody kh¸ng thÓ ®¬n dßng, kh¸ng thÓ ®¬n clonmonocolpate mét r∙nh, ®¬n r∙nhmonocot c©y mét l¸ mÇmMonocotyledones líp Mét l¸ mÇm, líp §¬n tö diÖpmonocotyledonous mét l¸ mÇmmonocular mét m¾tmonocule ®éng vËt mét m¾tmonoculture (sù) ®éc canh, ®¬n canhmonocyclic mét vßngmonocyte b¹ch cÇu ®¬n nh©n, tÕ bµo mono, b¹ch cÇu monomonodactylous mét ngãnmonodont mét r¨ngmonoecious 1.(cã) hoa ph©n tÝnh cïng gèc 2.l−ìng tÝnh, ®ùc c¸i trªncïng mét c¸ thÓmonoecious cïng gècmonoecious species loµi cïng gècmonoestrous mét lÇn ®éng dôcmonogamous ®¬n giaomonogenetic 1.(thuéc) sinh s¶n ®¬n tÝnh, sinh s¶n v« tÝnh, thuyÕt ph¸tsinh mét nguån 2.mét hÖ gen 3.mét nguånmonogerm mét mÇmmonogony (tÝnh) sinh s¶n v« tÝnhmonolayer culture nu«i cÊy líp ®¬nmonolete mét khe, mét vÕtmonohybrid cross phÐp lai mét tÝnh tr¹ng, phÐp lai ®¬n tÝnhmonomer monomermonomorphic mét d¹ng, mé h×nh, ®¬n h×nh, ®¬n d¹ngmonosaccharides monosaccharidmonounsaturated fats mì ®¬n kh«ng b∙o hoµmonounsaturated fatty acids axit bÐo ®¬n kh«ng b∙o hoµ 214

mononuclear phagocyte system hÖ thèng thùc bµo ®¬n nh©nmonophagous ®¬n thùc, ¨n mét lo¹i thøc ¨n, ¨n mét lo¹i måimonomer ®¬n ph©n, monomemonophagy tÝnh ®¬n thùcmonophasic mét pha, mét kú, mét giai ®o¹nmonophyletic mét nguån gèc, mét d¹ng tæ tiªnmonophyletic group nhãm ®¬n nguyªn, nhãm cïng nguån gècmonophyly ®¬n téc, ®¬n gècmonophyodont mét bé r¨ngmonoploid thÓ ®¬n béimonopodial growth sinh tr−ëng mét trôc chÝnhmonosaccharide ®−êng ®¬nmonosome nhiÔm s¾c thÓ lÎ, nhiÔm s¾c thÓ Xmonosomy (hiÖn t−îng) thÓ mét, (hiÖn t−îng) thiÕu mét nhiÔm s¾c thÓmonospermy (tÝnh) thô tinh ®¬nmonosporous 1.mét bµo tö 2.sinh tõ mét bµo tömonostichous mét d∙y, mét hµngmonosynaptic stretch reflex b¹ch cÇu ®¬n nh©n tomonotocous (thuéc) ®Î mét løa, ra qu¶ mét lÇnMonotremata bé Thó ®¬n huyÖtmonotreme ®éng vËt ®¬n huyÖtmonotrophic (thuéc) ®¬n d−ìng, ®¬n thùc, ¨n mét lo¹i thøc ¨n, ¨n métlo¹i måimonotypic (thuéc) mét lo¹i, kiÓu duy nhÊt, kiÓu ®éc nhÊtmonozygotic twins trÎ sinh ®«i cïng trøng, trÎ sinh ®«i cïng hîp töMonro’s foramen lç Monromonster qu¸i thai, qu¸i vËtMonte-Carlo methods ph−¬ng ph¸p Monte-Carlomoor ®Çm lÇymoorland vïng ®Çm lÇymor mïn th«, ®Êt rõngMorgagni’s ventricle khoang Morgagnimorph kiÓu h×nh th¸imorphactins morphactinmorphallaxis (sù) t¸i sinh ®æi d¹ngmorphine morphin, thuèc phiÖnmorphogen chÊt t¹o h×nhmorphogenesis (sù) ph¸t sinh h×nh d¹ng, t¹o h×nh, h×nh thµnh h×nhd¹ngmorphogenetic (thuéc) ph¸t triÓn h×nh d¹ng, t¹o h×nh, h×nh thµnh h×nhd¹ngmorpholino morpholino (mét ph−¬ng ph¸p lµm c©m lÆng gen)morphological (thuéc) h×nh th¸i 215

morphology h×nh th¸i häcmorphosis (sù) ph¸t triÓn h×nh th¸i, ph¸t triÓn h×nh thÓmorphotic (thuéc) ph¸t triÓn h×nh th¸i, ph¸t triÓn h×nh thÓmortality tû lÖ chÕt, tû sè chÕtmorula ph«i d©umorula state giai ®o¹n ph«i d©umosaic 1.thÓ ®èm, thÓ kh¶m 2.thÓ kh¶m 3.kh¶m l¸ 4.(bÖnh) ®èm l¸mosaic development (sù) ph¸t triÓn kh¶mMOS viÕt t¾t cña MannanOligoSaccharidesmosaic thÓ kh¶m, (thuéc) kh¶mmosaic evolution (sù) tiÕn ho¸ kh¶mmosquito muçimoss rªumossy fibres sîi rªumother cell tÕ bµo mÑmotivation ®éng lùcmotoneuron n¬ron vËn ®éngmotor (thuéc) vËn ®éngmotor areas vïng vËn ®éngmotor cell tÕ bµo vËn ®éngmotor cortex vá vËn ®éngmotor end plates (c¸c) l¸ cuèi (tËn cïng) thÇn kinh vËn ®éngmotor habits thãi quen vËn ®éng, thao t¸c quenmotor nervous system hÖ thÇn kinh vËn ®éngmotor neurons d©y thÇn kinh vËn ®éng, n¬ron vËn ®éngmotor nuclei nh©n vËn ®éngmotor programs ch−¬ng tr×nh vËn ®éngmotor protein protein vËn ®éngmotor system hÖ vËn ®éngmould mèc, nÊm mècmotor unit ®¬n vÞ vËn ®éngmoult rông l«ng, thay l«ng, rông tãc, lét x¸c, rông sõngmountain nói, ®µi nguyªnmountain sickness chøng say nóimouse-ear cress c¶i xoong tai chuétmouth miÖng, lç më, cöamouth parts phÇn phô miÖngmouth structure cÊu tróc miÖngmovement sù vËn ®éng, sù chuyÓn ®éngMPSS gi¶i tr×nh tù hµng lo¹t b»ng c¸c dÊu song song (massively parallelsignature sequencing) 216

MRAS viÕt t¾t cña Mutual Recognition AgreementsmRNA mARNMRA hiÖp ®Þnh c«ng nhËn lÉn nhau (Mutual Recognition Agreements)MreB sîi MreB (protein ®Þnh h×nh c¸c vi khuÈn d¹ng roi)MRL viÕt t¾t cña Maximum Residue LevelmRNA mARN xem Messenger RNAMS m¸y khèi phæ (Mass Spectrometer)MSA tù l¾p r¸p ë møc ph©n tö (Molecular Self-Assembly)MSC viÕt t¾t cña Mesenchymal Stem CellMSF viÕt t¾t cña Megakaryocyte Stimulating FactorMST viÕt t¾t cña Microbial Source Trackingmt viÕt t¾t cña melting temperatureMTAS (c¸c) hÖ thèng ph©n tÝch vi tæng thÓ (Micro Total AnalysisSystems)mtDNA mtADN, ADN ty thÓmuciform (cã) d¹ng dÞch nhÇymucilaginous (cã) dÞch nhÇy, (cã) nhùa keomucinogen chÊt t¹o dÞch nhÇymucins chÊt nhÇy, muzinmucoid (cã) d¹ng nhÇymucopolysaccharides mucopolysacaritmucoproteins mucoproteinmucosa mµng nhÇy, niªm m¹cmucous (cã) chÊt nhÇy, (cã) dÞch nhÇymucous cell tÕ bµo tuyÕn nhÇymucous glands tuyÕn nhÇymucous membrane mµng nhÇy, niªm m¹cmucro mÊu nhän, ®Çu nhänmucronate (cã) mÊu nhän, (cã) ®Çu nhänmucus dÞch nhÇy, niªm dÞchmucus gland tuyÕn nhÇymucus secreting cells tÕ bµo tiÕt dÞch nhµyMUFA viÕt t¾t cña MonoUnsaturated Fatty Acidsmulch líp phñ ®Êt, líp th¶m môcmull mïn mÒm cña ®Êt rõngMuller’s muscle c¬ MullerMullerian duct èng MullerMullerian mimicry (tÝnh) nguþ trang Muller, (tÝnh) b¾t ch−íc Mullermultiarticulate nhiÒu khípmultiaxial nhiÒu trôc, ®a trôcmulticellular nhiÒu tÕ bµo, ®a bµomulticipital nhiÒu ®Çu, nhiÒu cµnh 217

multi-copy plasmids plasmid nhiÒu b¶n saomulticuspidate nhiÒu mÊu, nhiÒu nómmulti-drug resistance (tÝnh) ®a kh¸ng thuècmultienzyme system hÖ thèng ®a enzymmultifactorial nhiÒu nh©n tè, nhiÒu yÕu tè, nhiÒu genmultigene family hä ®a genmultigenic ®a genmultigravida phô n÷ mang thai nhiÒu lÇnmultilayered structure cÊu tróc nhiÒu líp, cÊu tróc nhiÒu tÇngmultilocular nhiÒu ng¨n, nhiÒu «multinet growth sinh tr−ëng nhiÒu m¹ng, sinh tr−ëng ®anmultinucleate nhiÒu nh©n, ®a nh©nmultiparous (thuéc) ®Î nhiÒu conmultiple alleles ®a alenmultiple cloning site ®iÓm ®a t¸ch dßngmultiple fission ph©n chia nhiÒu lÇn, ph©n c¾t nhiÒu lÇnmultiple fruit qu¶ phøc, qu¶ tômultiple isomorphous replacement thay thÕ ®ång h×nh nhiÒu lÇnmultiple myeloma u tuû nhiÒu chçmultiple personality disorder (chøng) rèi lo¹n ®a nh©n c¸chmultiple sclerosis (bÖnh) ®a x¬ cøngmultiplex assay xÐt nghiÖm ®a thµnh phÇnmultiplexed assay xÐt nghiÖm ®a thµnh phÇnmultipolar ®a cùc, nhiÒu cùcmulti-photon microscopy kÝnh hiÓn vi ®a photonmultipotent ®a n¨ngmultipotent adult stem cell tÕ bµo gèc tr−ëng thµnh ®a n¨ngmultiseriate nhiÒu d∙y, nhiÒu hµngmultituberculate nhiÒu mÊu, nhiÒu cñmultivalent nhiÒu ho¸ trÞ, ®a ho¸ trÞmultivariate analysis ph©n tÝch nhiÒu chiÒumultivoltine nhiÒu løa, nhiÒu thÕ hÖ, ®a thÕ hÖMummery’s plexus ®¸m rèi Mummerymuramyl dipeptide dipeptit muramylmuricate (cã) gai, phñ gaimurmus tiÕng timmurine (thuéc) chuétMusci líp rªumuscle c¬, b¾p c¬, b¾p thÞtmuscle cell differentiation sù biÖt ho¸ tÕ bµomuscle filber sîi c¬muscle tissue m« c¬ 218

muscular dystrophy (bÖnh) teo c¬musculature hÖ c¬musculocutaneous (cã) c¬-da, (cã) c¬-b×mushroom nÊmmushroom bodies thÓ d¹ng nÊmmuskeg ®Çm lÇy rªumuskeg bog ®Çm lÇy than bïnmusk glands tuyÕn x¹mutagen t¸c nh©n ®ét biÕnmutagenesis ph¸t sinh ®ét biÕnmutageri chÊt g©y ®ét biÕnmutant thÓ ®ét biÕnmutation (sù) ®ét biÕnmutation breeding chän gièng ®ét biÕn, nh©n gièng ®ét biÕnmutation rate tÇn sè ®ét biÕnmuticate kh«ng cã gai nhän, kh«ng cã mÊu nhänmuticous kh«ng cã gai nhän, kh«ng cã mÊu nhänmutualism (hiÖn t−îng) céng sinh lÉn nhau, (hiÖn t−îng) céng sinh t−¬nghç, (hiÖn t−îng) hç sinhmutase mutazamutual antagonsim t−¬ng t¸c ®èi kh¸ngmutual interference t−¬ng t¸c giao thoamutual recognition agreements (MRAS) hiÖp ®Þnh nhËn biÕt t−¬ng hçmutual recognition arrangements qu¶n lý nhËn biÕt t−¬ng hçmuzzle mâmmyarian (thuéc) c¬myasthenia gravis (bÖnh) nh−îc c¬ n¨ngmycelia sîi nÊm, khuÈn tymycelial (thuéc) thÓ sîi nÊmmycelium sîi nÊm, khuÈn tymycetocytes tÕ bµo cã vi khuÈnmycetome mycetommycetophagous ¨n nÊmmycobiont thµnh phÇnmycology nÊm häcmycophthorous (thuéc) nÊm ký sinh nÊmMycobacterium tuberculosis Mycobacterium tuberculosismycoplasma mycoplasmaMycoplasmatales bé KhuÈn t−¬ng bµo nÊmmycorrhiza rÔ-nÊm, khuÈn c¨nmycotoxin ®éc tè nÊm, mycotoxinmycotrophic plant thùc vËt dinh d−ìng rÔ nÊm 219

mydriasis (sù) gi∙n ®ång tömyelencephalon n∙o cuèimyelin myelinmyelin sheath bao myelin, vá myelinmyelination (sù) h×nh thµnh myelin, t¹o myelinmyelocyte tÕ bµo tuû (x−¬ng), tuû bµomyeloid cell tÕ bµo d¹ng tuûmyeloid stem cell tÕ bµo gèc tuûmyeloma u tuûmyeloplast nguyªn bµo tuû (x−¬ng)myeloplax tÕ bµo ®a h¹t khæng lå tuû x−¬ngmyenteric (thuéc) c¬ ruétmyiophily (tÝnh) thô phÊn nhê c«n trïng hai çnhmyoblast nguyªn bµo c¬myocardium c¬ timmyocoel khoang c¬myocomma v¸ch c¬myocyte 1.tÕ bµo c¬ 2.tÇng sîi c¬myo-epithelial (thuéc) biÓu m«-c¬myoelectric signals tÝn hiÖu ®iÖn m« c¬myo-epithelial cells tÕ bµo biÓu m« c¬myofibril sîi c¬myofilaments t¬ c¬myogenesis sù h×nh thµnh sîi c¬, sù ph¸t triÓn sîi c¬myogenic (do) c¬myoglobin myoglobinmyolemma bao sîi c¬ v©nmyology b¾p c¬ häcmyoma u c¬myomere ®èt c¬, khóc c¬myometrium c¬ d¹ con, khóc c¬myoneural (thuéc) c¬ thÇn kinhmyophily (tÝnh) thô phÊn nhê c«n trïng hai çnhmyo-inositol hexaphosphate hexaphosphat inositol c¬myopia tËt cËn thÞmyoseptum v¸ch c¬myosin myosinmyotactic reflex ph¶n x¹ duçimyotome ®èt c¬, khóc c¬myotubes èng c¬myriapod ®éng vËt nhiÒu ch©n, nhiÒu ch©nmyristoylation g©y ung th− (b»ng çch chuyÓn protein vµo tÕ bµo) 220

myrmecochory (sù) ph¸t t¸n nhê kiÕnmyrmecophagous (thuéc) ¨n kiÕnmyrmecophily (tÝnh) −a kiÕnMyrtaceae hä Simmysophobia (chøng) sî l©y nhiÔmmyxamoeba amip nhÇy, niªm amipMyxomycota bé KhuÈn nhÇy, bé Niªm khuÈnmyxomatosis (bÖnh) u niªm dÞch, (bÖnh) u nhÇyMyxomycetes líp NÊm nhÇyMyxomycota ngµnh NÊm nhÇyMyxophyceae líp T¶o nhÇymyxoviruses virut nhÇy 221

NN glycosylation glycosyl ho¸ NN-3 fatty acids axit bÐo N-3n-6 fatty acids axit bÐo N-6N-acetyglucosamine N-acetyglucosaminNA viÕt t¾t cña Neuraminidasenacre xµ cõnacreous layer líp xµ cõNAD viÕt t¾t cña Nicotine-Adenine DinucleotideNADA viÕt t¾t cña new animal drug application øng dông thuèc míicho ®éng vËtNADH viÕt t¾t cña Nicotine-Adenine Dinucleotide, ReducedNADP viÕt t¾t cña Nicotine-Adenine Dinucleotide PhosphateNADPH viÕt t¾t cña Nicotine-Adenine Dinucleotide Phosphate, Reducednaevus 1.n¬vi, vÕt chµm 2.nèt ruåi, bítnaiad thiÕu trïng ë n−íc, thiÕu trïng thuû sinhnail mãng, vuètnaive T cells c¸c tÕ bµo T chuyªn cÇnnaked trÇn, tr¬n, lé, kh«ng bäcnaked DNA ADN trÇnnaked gene gen trÇnnanism (hiÖn t−îng) lïnnanobiology sinh häc nanonanobodies vËt thÓ, th©n thÓ nanonanobots ng−êi m¸y nanonanocapsules viªn nang nanonanocochleates xo¾n nanonanocomposites (vËt liÖu) composit nanonanocrystal molecules ph©n tö (cã) tinh thÓ nanonanocrystals tinh thÓ nanonanoelectromechanical system (NEMS) hÖ thèng c¬ ®iÖn nanonanofibers sîi nanonanofluidics m«n nghiªn cøu chÊt láng nanonanogram (ng) nanogram (ng)nanolithography (kü thuËt) in kh¾c ®¸ nanonanometers (nm) nanomet (nm)nanoparticles h¹t nanonanophanerophyte c©y gç thÊpnanoplankton vi sinh vËt tr«i næi, vi sinh vËt phï du 222

nanopore lç siªu nhá, lç nanonanopore detection ph¸t hiÖn lç nanonanoscience khoa häc vÒ nano, nano häcnanoshells vá nanonanotechnology c«ng nghÖ nanonanotube èng nanonanotube membranes mµng nanonanowire d©y ®iÖn nanonaphthalene acetic acid naphthalen axeticnapole gene gen napole (t¨ng axit cho thÞt)NAPPO viÕt t¾t cña North American Plant Protection Organizationnarcissism (héi chøng) tù mÏnarcolepsy c¬n ngñ kÞch ph¸t, c¬n ngñ tho¸ng quanarcosis (tr¹ng th¸i) mª 2.(sù) g©y mªnarcotic 1.g©y ngñ, g©y mª 2.thuèc ngñ, thuèc mªnares lç mòinarial (thuéc) lç mòinariform (cã) d¹ng lç mòinaringen naringen (flavon ®∙ glycosyl ho¸, cã trong c¸c qu¶ hä camchanh)nark gene gen narkNAS viÕt t¾t cña National Academy of Sciencesnasal (thuéc) mòinasal cavities khoang mòinasal chambers khoang mòinasal receptor thô quan thÝnh gi¸cnasolacrimal canal èng mòi-lÖnasopalatine duct èng mòi-hÇunasopharyngeal duct èng mòi-hÇunasoturbinal (thuéc) mòi x−¬ng xo¨n, mòi x−¬ng cuènnastic movement vËn ®éng øng ®éngnasty (tÝnh) øng ®éngnatal 1.(thuéc) sinh s¶n, ®Î 2.(thuéc) m«ngnatality tû lÖ sinh s¶n, tû suÊt sinh s¶nnatatorial (thuéc) b¬i, b¬i léinatatory (thuéc) b¬i, b¬i léinates m«ngNational Academy Of Sciences ViÖn Hµn l©m khoa häc quèc giaNational Cancer Institute ViÖn ung th− quèc giaNational Heart, Lung, And Blood Institute ViÖn tim, phæi vµ huyÕt häcquèc giaNational Institute of Allergy And Infectious Diseases ViÖn quèc gia vÒ dÞøng vµ c¸c bÖnh nhiÔm trïng 223

National Institute «f General Medical Sciences ViÖn quèc gia vÒ khoahäc y häcNational Institutes of Health ViÖn y tÕ quèc giaNational Nature Reserve Khu b¶o tån thiªn nhiªn quèc giaNational plant protection organization (nppo) Tæ chøc b¶o vÖ thùc vËtquèc gianative conformation cÊu h×nh nguyªn thÓnative protein protein nguyªn thÓnative structure cÊu tróc nguyªn thÓnativism thuyÕt bÈm sinhnaturaceuticals d−îc phÈm tù nhiªnnatural antibody kh¸ng thÓ tù nhiªnnatural classification ph©n lo¹i tù nhiªnnatural immunity miÔn dÞch tù nhiªnnatural killer cell tª bµo giÕt tù nhiªn, tÕ bµo Knatural killer cells tÕ bµo s¸t thñ tù nhiªnnatural selection chän läc tù nhiªnnaturalized (®−îc) tù nhiªn ho¸nauplius Êu trïng naupliusNautiloidea ph©n líp èc anh vònavel rènnavicular bone x−¬ng thuyÒnnavigation (sù) ®Þnh h−íng di tróN-bands b¨ng NNCI viÐt t¾t cña National Cancer InstituteN-cofilin cofilin NNDA (to FDA) ®¬n xin øng dông thuèc míi göi ®Õn FDA (New Drug Application)NDA (to Koseisho) ®¬n xin øng dông thuèc míi göi ®Õn Koseisho (NewDrug Application)neanic thiÕu trïngnear neurons n¬ron cËnnear response ph¶n øng kÕ tiÕpNearctic region vïng T©n B¾c cùc, vïng B¾c Münearest neighbour analysis ph©n tÝch l©n cËn gÇn nh©tnear-infrared spectroscopy (NIR) m«n quang phæ cËn hång ngo¹inear-infrared transmission (NIT) truyÒn dÉn cËn hång ngo¹ineck 1.cæ 2.cuèng ch©nneck canal cell tÕ bµo èng cænecrobiosis (sù) ho¹i sinhnecrophagous ¨n x¸c chÕtnecrophorous (thuéc) ch«n x¸cnecrose chÕt thèi, ho¹i tönecrosis (bÖnh) chÕt thèi, (bÖnh) ho¹i tö 224

necrotic chÕt thèi, ho¹i tönecrotroph vËt ho¹i d−ìngnectar mËtnectar guide ®−êng dÉn mËt hoanectarivorous ¨n mËt (hoa)nectary tuyÕn mËtnecton sinh vËt b¬i, sinh vËt tù dunectopod ch©n b¬ineed nhu cÇuneedle l¸ kimneem tree c©y neem (Azadirachta indica, chèng chÞu víi s©u bä vµ nÊm)negative control kiÓm so¸t ©m tÝnhnegative feedback ph¶n øng ng−îc ©m tÝnhnegative feedback mechanisms c¬ chÕ t¸c ®éng ng−îc ©m tÝnhnegative reaction ph¶n øng ©m tÝnhnegative reinforcement cñng cè ©m tÝnhnegative staining nhuém ©m tÝnhnegative supercoiling siªu xo¾n ©m tÝnhNeighborhood effects hiÖu øng bªnNeisseriaceae hä Song cÇu khuÈnnekton sinh vËt b¬i, sinh vËt tù dunelibiose melibiozaNEMS NanoElectroMechanical Systemnematoblast nguyªn thÝch ty bµo, nguyªn bµo ch©mnematocyst tÕ bµo ch©m, thÝch ty bµoNematoda líp Giun trßnnematodes giun trßnNemertea ngµnh Giun vßiNemertini ngµnh Giun vßiNEMS viÕt t¾t cña NanoElectroMechanical Systemneoantigen kh¸ng nguyªn míineoblasts tÕ bµo mÇm, tÕ bµo t©n t¹o, m« t©n t¹oneo-Darwinism thuyÕt Darwin míi, thuyÕt t©n Darwinneo-Freudians tr−êng ph¸i Freud míi, t©n tr−êng ph¸i Freudneologism (sù) t¹o tõ míi v« nghÜaneonychium bao mãngneopallium vßm n∙o míineoplasia (sù) sinh tr−ëng míi (cña c¸c m«)neoplasm vËt míi sinh kh¸c th−êng, khèi uneoplastic (thuéc) vËt míi sinh kh¸c th−êng, khèi uneoplastic growth (sù) sinh tr−ëng (cña) khèi uneossoptiles l«ng t¬, l«ng m¨ng 225

neotenin neoteninneoteny (tÝnh) Êu trïng tån t¹i, (tÝnh) Êu trïng kÐo dµineotropical region vïng t©n nhiÖt ®íineovitalism thuyÕt sinh lùc míinephric (thuéc) thËnnephric ducts èng thËnnephridial (thuéc) ®¬n thËnnephridiopore lç thËnnephridium ®¬n thËnnephrodinic (thuéc) èng niÖu-sinh dôcnephrogenic mesenchyme trung m« thËnnephrogenic tissue m« t¹o m« thËnnephrogonoduct èng niÖu-sinh dôcnephron èng niÖu,nguyªn thËn, èng niÖunephros thËnnephrostome phÔu thËnnephrotoxin ®éc tè h¹i thËnnepionic (thuéc) thêi kú Êu thÓneritic ecosystem hÖ sinh th¸i ven bêneritic zone vïng ven bênervation (sù) ph©n bè g©n, hÖ g©nnervature (sù) ph©n bè g©n, hÖ g©nnerve 1.d©y thÇn kinh, bã thÇn kinh, ®−êng thÇn kinh 2.g©nnerve cell tÕ bµo thÇn kinhnerve centre trung khu thÇn kinhnerve ending ®Çu tËn cïng d©y thÇn kinhnerve fibre sîi trôc (thÇn kinh)nerve growth factor nh©n tè sinh tr−ëng thÇn kinhnerve impulse xung thÇn kinhnerve net l−íi thÇn kinhnerve plexus ®¸m rèi thÇn kinhnerve root rÔ thÇn kinhnerve trunk th©n thÇn kinhnervous (thuéc) thÇn kinhnervous activity ho¹t ®éng thÇn kinhnervous tissue m« thÇn kinhnervous system hÖ thÇn kinhnervure g©nnest tænest epiphyte thùc vËt biÓu sinh t¹o ænested fragments ®o¹n xÕpnested PCR PCR xÕp, PCR lång ghÐp 226

net assimilation rate tû suÊt ®ång ho¸ tÝnhnet primary productivity s¶n l−îng s¬ cÊp tinhnet production s¶n phÈm tÞnhnetwork of molecular mechanisms m« h×nh m¹ng l−íi ph©n tönetwork theory thuyÕt m¹ngNeu5Gc gen Neu5Gc (cã ë hÇu hÕt ®éng vËt, nh−ng kh«ng cã ë ng−êi)neural (thuéc) d©y thÇn kinhneural arch cung thÇn kinhneural canal èng n∙o tuûneural cell adhesion molecule ph©n tö dÝnh b¸m tÕ bµo thÇn kinhneural crest mµo thÇn kinhneural crest cells tÕ bµo mµo thÇn kinhneural folds and groove tÊm nÕp thÇn kinh, r∙nh thÇn kinhneural inducer t¸c nh©n g©y c¶m øng thÇn kinhneural induction sù c¶m øng thÇn kinhneural plate tÊm thÇn kinhneural spine gai thÇn kinhneural synaptic transmission vËn chuyÓn qua synap thÇn kinhneural tube èng thÇn kinhneuraminidase neuraminidazaneurapophyses (c¸c) mÊu gai ®èt sèngneurapophysis mÊu gai ®èt sèngneurilemma bao thÇn kinh, bao Henleneurine n¬rinneurites sîi trôc thÇn kinhneuroblasts nguyªn bµo thÇn kinh, tÕ bµo t¹o thÇn kinhneurocranium hép sä, sä n∙oneurocrine (sù) tiÕt dÞch thÇn kinh, tiÕt thÓ dÞch thÇn kinhneurocyte tÕ bµo thÇn kinh, n¬ronneuroendocrine system hÖ thÇn kinh néi tiÕtneuroepithelial cells tÕ bµo biÓu b× thÇn kinhneurofibril node eo sîi thÇn kinhneurofilament sîi thÇn kinhneurogenesis (sù) h×nh thµnh thÇn kinhneurogenic (do) kÝch thÝch thÇn kinhneuroglia tÕ bµo thÇn kinh ®Ömneuroglia cell adhesion molecule ph©n tö dÝnh b¸m tÕ bµo thÇn kinh ®Ömneurohaemal organs c¬ quan huyÕt- thÇn kinh, c¬ quan m¸u- thÇn kinhneurohormone hormon thÇn kinh, thÇn kinh thÓ dÞchneurohypophysis thuú sau tuyÕn yªnneurolemma bao thÇn kinh, bao Henleneurolemmocyte tÕ bµo bao thÇn kinh 227

neurology thÇn kinh häcneuromasts nhãm tÕ bµo ®−êng bªn, c¬ quan ®−êng bªnneuromodulation sù ®iÒu khiÓn thÇn kinhneuromodulator t¸c nh©n ®iÒu khiÓn thÇn kinhneuromuscular (thuéc) thÇn kinh-c¬neuromuscular junction chç nèi thÇn kinh c¬neuromuscular transmission trung chuyÓn thÇn kinh c¬neuron n¬ron, tÕ bµo thÇn kinhneurone n¬ron, tÕ bµo thÇn kinhneuropil m¹ng l−íi thÇn kinh, vïng kÕt thÇn kinhneurophysin neurophysinneuropore lç khoang thÇn kinhneuropile m¹ng n∙o-h¹ch thÇn kinh ®ètneurosecretory cell tÕ bµo tiÕt thÓ dÞch thÇn kinhneuroses (chøng) lo¹n thÇn kinhneurola giai ®o¹n h×nh thµnh èng thÇn kinhneurotoxin ®éc tè thÇn kinh, chÊt ®éc thÇn kinhneurotransmitter chÊt dÉn truyÒn xung thÇn kinhneurotrophic factors nh©n tè h−íng thÇn kinhneurula giai ®o¹n h×nh thµnh èng thÇn kinh ph«ineurulation sù h×nh thµnh èng thÇn kinhneutraceuticals xem neutriceuticalsneutral selection chän läc thÇn kinhneutral variation biÕn dÞ trung tÝnhneutriceuticals thùc phÈm-thuècneuter 1.v« tÝnh 2.bÊt dôc, v« sinhneutral v« tÝnh, bÊt dôc, v« sinhneutral pump b¬m trung tÝnhneutron therapy liÖu ph¸p n¬tronneutrophil b¹ch cÇu trung tÝnh, b¹ch cÇu −a trung tÝnhnew animal drug application øng dông thuèc míi cho ®éng vËtnew drug application (sù) ¸p dông thuèc míing viÕt t¾t cña nanogramNGF viÕt t¾t cña Nerve Growth FactorNHLBI viÕt t¾t cña National Heart, Lung, and Blood Instituteniacin niacin, vitamin B3, axit nicotinicNIAID viÕt t¾t cña National Institute of Allergy and Infectious Diseasesniche tæ, ænick ®iÓm c¾tnick translation dÞch chuyÓn tõ ®iÓm c¾tnicotinamide adenine dinucleotide dinucleotid nicotinamid-adenin 228

nicotinamide adenine dinucleotide phosphate phosphat dinucleotidnicotinamid-adeninnicotine-adenine dinucleotide dinucleotid nicotin-adeninnicotine-adenine dinucleotide phosphate phosphat dinucleotid nicotin-adeninnicotine-adenine dinucleotide phosphate, reduced (NADPH) dinucleotidphosphat nicotin-adeninnicotine-adenine dinucleotide, reduced (NADH) dinucleotid nicotin-adenin khönicotinic acid axit nicotinicnictitating membrane mµng thÊm, mµng ®¸ynidamental t¹o vánidation (sù) t¹o tænidicolous ë l¹i tæ, rêi tæ muén, (thuéc) chim non yÕunidification (sù) lµm tænidulation (sù) lµm tænidus tæ, æ, hèc nhá, nh©nnight blindness (chøng) qu¸ng gµ, (chøng) d¹ thÞnight terror (sù) sî ®ªmNIGMS viÕt t¾t cña National Institute of General Medical Sciencesnigrescent ®en nh¹tNIH viÕt t¾t cña National Institutes of HealthNIHRAC ñy ban t− vÊn vÒ ADN t¸i tæ hîp (Recombinant DNA AdvisoryCommittee) cña ViÖn Y tÕ quèc gia Mü (NIH)ninhydrin reaction ph¶n øng ninhydrinnipple nóm vóNIR viÕt t¾t cña Near-InfraRed spectroscopynisin nisin (peptid diÖt khuÈn t¸ch chiÕt tõ Lactococcus lactis)Nissl bodies thÓ Nissl, h¹t Nissl, thÓ hæ v»nNissl substance chÊt NisslNIT viÕt t¾t cña Near-Infrared Transmissionnitrate bacteria vi khuÈn nitratnitrate reduction khö nitratnitrates nitratnitrate-reducing bacteria vi khuÈn khö nitratnitric oxide oxid nitricnitric oxide synthase synthaza oxid nitricnitrification (sù) nitrat ho¸nitrifying bacteria vi khuÈn nitrat ho¸nitrilase nitrilazanitrites nitrit 229

Nitrobacteriaceae hä Nitrobacteriaceaenitrogenase nitrogenazanitrogen balance c©n b»ng nit¬nitrogen cycle chu tr×nh nit¬nitrogen fertilizer ph©n bãn nit¬nitrogen fixation cè ®Þnh ®¹m, cè ®Þnh nit¬nitrogen flux dßng nit¬nitrogen metabolism chuyÓn ho¸ nit¬nitrogenase system hÖ thèng nitrogenazanitrogenous base baz¬ nit¬nitrophilous −a ®¹m, −a nit¬nitrozation (sù) nitr¬ ho¸nm viÕt t¾t cña nanometersNMR céng h−ëng tõ h¹t nh©n (Nuclear Magnetic Resonance)NO oxid nitric (Nitric Oxide)nociceptive ®au nhøcnociceptive reflex ph¶n øng ®au nhøcnociceptors thÓ nhËn c¶m gi¸c ®aunoctilucent ph¸t s¸ng ban ®ªm, ph¸t quang ban ®ªmnod gene gen t¹o nèt sÇnnode nèt, mÊu, lãng, h¹ch, nót m¾tnode of plant stems h¹ch, mÊu, m¾t th©n thùc vËtnodose (cã) nèt, (cã) mÊu, (cã) lãng, (cã) h¹ch, (cã) nót m¾tnodular (cã) nèt sÇn, (cã) mÊu nhá, (cã) h¹ch nhánodulation (sù) t¹o nèt sÇnnodule nèt sÇn, nèt nhá, b−íunomadism (sù) du môc, du c−, lang thangNomarski microscope kÝnh hiÓn vi Nomarskinomeclature danh lôc, hÖ danh ph¸p, b¶ng tªnnomeristic (cã) sè khóc th©n x¸c ®Þnhnon-caducous kh«ng rông símnoncompetitive inhibitor yÕu tè k×m h∙m kh«ng c¹nh tranhnoncyclic electron flow dßng ®iÖn tö kh«ng khÐp kÝnnoncyclic photophosphorylation phosphoryl ho¸ quang ho¸ kh«ng quayvßngnon-disjunction (sù) kh«ng ph©n lynon-essential organs (c¸c) c¬ quan phônon-equilibrium theories (c¸c) lý thuyÕt kh«ng c©n b»ngnon-homologous pairing (sù) ghÐp ®«i kh«ng t−¬ng ®ång, tiÕp hîp kh«ngt−¬ng ®ångnon-medullated kh«ng myelinnonessential amino acids axit amin kh«ng thay thÕ 230

nonheme-iron proteins protein s¾t kh«ng hemnonpolar covalent bond liªn kÕt ®ång ho¸ trÞ kh«ng ph©n cùcnonpolar group nhãm kh«ng ph©n cùcnonsense codon codon v« nghÜa, côm m∙ v« nghÜanonsense mutation ®ét biÕn v« nghÜanonsense syllable ©m tiÕt v« nghÜanon-specific immunity miÔn dÞch kh«ng ®Æc hiÖunon-starch polysaccharides polysaccharid kh«ng tinh bétnontranscribed spacer ®o¹n ®Öm kh«ng phiªn m∙non-verbal communication giao tiÕp phi lêinonviable kh«ng søc sèngnopaline nopalinnoradrenaline noadrenalinnorepinephrine norepinephrinenorm chuÈnnormal distribution ph©n phèi chuÈnnormoblast nguyªn bµo th−êng, nguyªn bµo hång cÇunormochromic anaemias tÕ bµo s¾cnorth american plant protection organization (NAPPO) tæ chøc b¶o vÖthùc vËt B¾c Münorthern blotting (phÐp) thÈm tÝch Northern, blot Northernnorthern coniferous forests rõng th«ng ph−¬ng B¾cnorthern corn rootworm s©u ®ôc rÔ ng« miÒn b¾c (Mü)nos terminator vËt huû diÖt nos, t¸c nh©n huû diÖt nos , ph©n tö huû diÖtnos nosology (m«n) ph©n lo¹i bÖnh, hÖ thèng bÖnh häcnostrils lç mòi ngoµinotochord d©y sèngnotochordal (thuéc) d©y sèngno-tillage crop production s¶n xuÊt c©y trång kh«ng ®Êtnotum m¶nh l−ng (c«n trïng)NPPO viÕt t¾t cña National Plant Protection OrganizationNPTII phosphotransferaza neomycin II (neomycin phosphotransferase II)NPTII gene gen nptII (m∙ ho¸ neomycin phosphotransferase II)NSP Polysaccharid kh«ng tinh bét (Non-Starch Polysaccharides)NT chuyÓn nh©n (Nuclear Transfer)nt nt (nucleotide)n-terminus ®Çu Nnuclear DNA ADN nh©nnuclear envelope vá nh©n, bao nh©nnuclear hormone receptors thô quan hormon nh©nnuclear lamina phiÕn nh©nnuclear magnetic resonance céng h−ëng tõ h¹t nh©n 231

nuclear matrix chÊt c¬ b¶n cña nh©n, chÊt nÒn cña nh©nnuclear matrix proteins protein chÊt nÒn cña nh©nnuclear medicine y häc h¹t nh©nnuclear membrane mµng nh©nnuclear pore complex phøc hÖ lç nh©nnuclear receptors thô quan nh©nnuclear sap dÞch nh©nnuclear spindle thoi nh©nnuclear transfer truyÒn nh©n, chuyÓn nh©nnuclear transplantation ghÐp nh©nnuclear winter theory thuyÕt mïa ®«ng h¹t nh©nnuclease nucleazanucleic acid axit nucleicnucleic acid probes mÉu dß axit nucleicnoxious community ho¸ chÊt ®éc cña c©ynucellus ph«i t©mnuchal (thuéc) g¸ynuchal crest mµo g¸y, mµo chÈmnuchal flexure nÕp uèn g¸ynucivorous ¨n h¸t, ¨n qu¶ h¹chnuclear budding sinh chåi nh©nnuclear envelope bao nh©n, mµng nh©nnuclear fragmentation (sù) ph©n ®o¹n nh©nnucleoid vïng nh©nnucleoid region vïng nh©nnucleolar (thuéc) tiÓu h¹ch, h¹ch nh©nnucleolar organizer chç th¾t t¹o tiÓu h¹chnucleolar-organizing region vïng t¹o tiÓu h¹chnucleolus nh©n nhá, h¹ch nh©n, tiÓu h¹chnucleolus organizer t¸c nh©n tæ chøc h¹ch nh©nnucleophilic group nhãm −a nh©nnucleoplasm chÊt nh©nnucleoplasmic ratio tû lÖ nh©n- bµo chÊtnucleoproteins nucleoproteinnucleoside nucleosidnucleoside diphosphate sugar ®−êng diphosphat nucleosidnucleosome thÓ nh©n, nucleosomnucleotide nucleotidnucleus nh©nnucleus receptor thô quan nh©nnude trôinudicaudate (cã) ®u«i trôi 232

null alleles alen v« hiÖunull cells tÕ bµo v« hiÖunull community quÇn x∙ kh«ngnullisomic kh«ng thÓ nhiÔm s¾c, (thuéc) thÓ kh«ngnumerator genes gen ®¸nh sènumerical taxonomy ph©n lo¹i häcnu nu nu nunuptial flight bay ghÐp ®«i, bay giao phèi, bay giao hoannurse cells tÕ bµo nu«inut qu¶ h¹chnutation (sù) vËn ®éng ngännutlet qu¶ h¹ch nhánutricines nutricinnutrient chÊt dinh d−ìng, dinh d−ìngnutrient demand nhu cÇu dinh d−ìngnutrient enhanced chÊt dinh d−ìng t¨ng c−êngnutrient film technique kü thuËt mµng dinh d−ìngnutrient solution dung dÞch dinh d−ìngnutrient-recovery hypothesis gi¶ thuyÕt phôc håi sinh d−ìngnutrigenomics hÖ gen häc dinh d−ìngnutrition (sù) dinh d−ìng, nu«i d−ìngnutritional epigenetics biÓu sinh häc dinh d−ìngnutritional genomics hÖ gen häc dinh d−ìngnutritive (thuéc) dinh d−ìng, nu«i d−ìngnyctalopia (chøng) qu¸ng gµ, (chøng) d¹ thÞnyctanthous (cã) hoa në ®ªmnyctinastic movement vËn ®éng øng ®éng ban ®ªmnyctinasty (tÝnh) øng ®éng ban ®ªmnyctipelagic ngoi lªn mÆt ban ®ªm, næi lªn tÇng mÆt ban ®ªmnymph 1.nhéng trÇn 2.thiÕu trïngnystagmus sù giËt cÇu m¾t, sù ®¶o nhanh cÇu m¾tNZB, NZW mice chuét nh¾t ®en New Zealand, chuét nh¾t tr¾ng NewZealand 233

OOD viÕt t¾t cña Optical DensityOECD viÕt t¾t cña Organization for Economic Cooperation andDevelopmentOIF viÕt t¾t cña OsteoInductive Factoroligopeptides oligopeptit, peptit ng¾noligophagous consumers sinh vËt tiªu thô ¨n Ýtoligopod 1.Ýt ch©n 2.(thuéc) pha Ýt ch©noligospermia Ýt tinh trïngoligotokous Ýt conoligotrophic thiÕu dinh d−ìng, nghÌo dinh d−ìng, Ýt dinh d−ìngoligotrophic lake hå nghÌo d−ìngoligotrophophyte thùc vËt thiÕu dinh d−ìngoliphagous ¨n Ýt, ¨n hÑpolivary nucleus nh©n h×nh tr¸momasum d¹ l¸ s¸chombrogenous do m−a sinh raombrophile thùc vËt −a m−a, thùc vËt chÞu m−aombrophyte thùc vËt −a m−a, thùc vËt chÞu m−aomental (thuéc) m¹c nèi, mµng nèiomental bursa hËu cung m¹comentum mµng nèi m¹c nèiommatadia m¾t conommatidium m¾t conommatophore cuèng m¾tomnivore ®éng vËt ¨n t¹pomnivorous ¨n t¹p, t¹p thùcomphalic (thuéc) rèn,omphaloid (cã) d¹ng rènonchosphere Êu trïng 6 mãconcogene gen g©y ung th−oncogenic virus virut g©y ung th−oncogenesis (sù) ph¸t sinh ç thÓ, ph¸t triÓn ç thÓone-gene/ one-polypeptide theory thuyÕt ®¬n alen, ®a alenone-gene-one enzyme hypothesis gi¶ thuyÕt mét gen mét enzymeontogenetic (thuéc) ph¸t sinh ç thÓ, ph¸t triÓn ç thÓontogeny (sù) ph¸t sinh ç thÓ, ph¸t triÓn ç thÓonychogenic 1.t¹o mãng, sinh mãng 2.chÊt t¹o mãng, chÊt sinh mãngOnychophora ph©n ngµnh cã mãc 234

ooblastema trøng ®∙ thô tinhoocium bäc trøng, æ trøngoocyst 1.nang hîp tö, kÐn hîp tö 2.pha thô ®éngoocyste no∙n bµooogamy 1.(tÝnh) no∙n giao 2.(tÝnh) bÊt ®¼ng giaooogenesis (sù) sinh trøng, sinh no∙n, ph¸t sinh giao tö c¸ioogonia no∙n bµo, æ no∙n, tói no∙noogonium 1.nguyªn bµo no∙n, no∙n bµo 2.æ no∙n, tói no∙noolemma mµng no∙n hoµngoology no∙n häcOomycetes nhãm NÊm no∙nooplasmic segregation sù t¸ch chÊt tÕ bµo trøng, sù ph©n t¸ch chÊt no∙noosperm trøng ®∙ thô tinhootheca trøng thô tinh, hîp tö kÕt kÐn, bµo tö no∙nootocoid vá trøngootocous (thuéc) ®Î thai trøngopen aestivation tiÒn khai hoa në, tiÒn khai hoa léopen cirvulatory system hÖ tuÇn hoµn hëopen community quÇn x∙ th−aopen vascular bundle bã m¹ch hëopen-field test tr¾c nghiÖm trªn hiÖn tr−êng mëoperant chain chuçi thao t¸c, chuçi xö lýoperant conditioning ®iÒu kiÖn ho¸ cã hiÖu lùc, ®iÒu kiÖn ho¸ cã t¸c dôngoperant response ®¸p øng h÷u hiÖu, ®¸p øng cã hiÖu lùcoperational taxonomic units ®¬n vÞ ph©n lo¹i h÷u hiÖuoperator gen chØ huy, gen ®iÒu khiÓnopercular apparatus bé phËn n¾p mang, c¬ quan n¾p mangoperculate (cã) n¾p mangoperculum n¾p ®Ëyoperon operonOphiuroidea líp §u«i r¾nophthalmic (thuéc) m¾t, thÞ gi¸cOpiliones ph©n líp Ch©n dµi, ph©n líp Tr−êng c−íco antigen kh¸ng nguyªn Oobconic (cã) d¹ng nãn ng−îcobdiplostemonous nãn ng−îcobject constancy (cã) vßng nhÞ ngoµi ®èi c¸nh trµngobject constancy (tÝnh) cè ®Þnh cña ®èi t−îngobject permanence (sù) tån t¹i th−êng xuyªn cña ®èi t−îngoblate dÑp hai ®Çuobligate b¾t buéc, phô thuécobligate anaerobe sinh vËt kþ khÝ b¾t buéc 235

obligate fungal parasities nÊm ký sinh b¾t buécobligate mutualism t−¬ng hç b¾t buécobligate parasite vËt ký sinh b¾t buécobligate saprophyte vËt ký sinh b¾t buéc, ký sinh trïng b¾t buécobligate saprophyte thùc vËt ho¹i sinh b¾t buécobligatory diapause nghØ b¾t buécobliquus c¬ chÐooblongata hµnh tuûobovate (cã) d¹ng trøng ng−îcobovoid (cã) d¹ng trøng ng−îcobservation learning tËp quen b»ng quan s¸tO glycosylation glycosyl ho¸ OOAB viÕt t¾t cña Office of Agricultural Biotechnologyobsession (sù) ¸m ¶nhobsessive-compulsive disorder rèi lo¹n kiÓu c−ìng bøc-¸m ¶nhobturator c¬ bÞt, nót bÞtobtuse tïobvolvent khÐp xu«iobsity (chøng) bÐo ph×, bÐooccipital (thuéc) chÈmoccipital bone x−¬ng chÈmoccipital condyle låi cÇu chÈmoccipital somitomeres ®èt chÈmoccipitalia sôn chÈm, x−¬ng chÈmoccipotal lobe lç chÈmocciput vïng chÈmocciusor c¬ bÞtocclusion (sù) bÞt, khÐpoceanic ecosystem hÖ sinh th¸i biÓnoceanic zone vïng kh¬i, vïng ®¹i d−¬ngoceans h¶i d−¬ng, ®¹i d−¬ngocellate (cã) m¾t ®¬nocellus m¾t ®¬n, ®èm m¾t, ®èm mµu h×nh m¾tochrea bÑ ch×a, bÑ «m lãng, bao l¸ kÌmochratoxins ®éc tè hoµng thæochroleucous (cã) mµu vµng ®Êtochrophore tÕ bµo chøa s¾c tè vµngochrosporous (cã) bµo tö vµng, (cã) bµo tö vµng-n©uocrea bÑ ch×aoctadecanoid signal complex phøc hîp tÝn hiÖu octadecanoidoctopine octopinoctopod t¸m ch©n, t¸m tay, t¸m tua cuèn 236

ocular (thuéc) m¾t, thÞ kÝnhocular micrometer th−íc tr¾c vi thÞ kÝnhoculate (cã) m¾t, (cã) vÖt d¹ng m¾toculomotor 1.vËn m¾t, vËn nh∙n 2.(thuéc) thÇn kinh vËn m¾t, thÇn kinhvËn nh∙noculomotor reflex ph¶n x¹ ®¶o m¾tOD viÕt t¾t cña Optical Densityodds ratio tû lÖ cã/kh«ng, tû sè c¬ may 1/2Odonata bé Chuån chuånodontoblast nguyªn bµo t¹o ngµodontoclast tÕ bµo huû r¨ng, huû nha bµoodontogeny (sù) ph¸t sinh r¨ng, mäc r¨ngodontoid (cã) d¹ng r¨ngodontoid process mám r¨ng, mÊu d¹ng r¨ngodontophore thÓ g¾n r¨ngodontostomatous (cã) hµm r¨ngodorant binding protein protein b¸m chÊt th¬modoriferous compounds phøc hîp cã h−¬ngOECD viÕt t¾t cña Organization for Economic Cooperation andDevelopmentoedema (bÖnh) phï, (bÖnh) phï thòngoedematous (bÞ) phïOedipus and Electra complexes (c¸c) mÆc c¶m Oedipus vµ Electraoesophageal (thuéc) thùc qu¶noesophageal sphincter c¬ thùc qu¶noesophageal valve van thùc qu¶noesophagus thùc qu¶noestral (thuéc) ®éng dôc, ®éng ®ùc, ®éng hínoestradiol hormon buång trøngoestrogen oestrogenoestrous cycle chu kú ®éng dôcoestrum (sù) ®éng dôc, ®éng ®ùc, ®éng hínoestrus (sù) ®éng dôc, ®éng ®ùc, ®éng hínoffice international des epizootics v¨n phßng quèc tÕ vÒ bÖnh dÞch ®éngvËtoffice of agricultural biotechnology v¨n phßng c«ng nghÖ sinh häc n«ng nghiÖpofficial bµo chÕ d−îc phÈmofficinal c©y thuècoffset 1.chåi bªn 2.chåi hµnh khÝ bªn, giß ngÇm conoffspring size kÝch th−íc løa ®ÎOH43 gen OH43 (t¹o vá h¹t)OIE v¨n phßng quèc tÕ vÒ bÖnh dÞch ®éng vËt (Office International desEpizootics) 237

OIF viÕt t¾t cña OsteoInductive Factoroil dÇuoil gland tuyÕn nhênoil-immersion objective vËt kÝnh ngËp dÇuOkazaki fragment ®o¹n Okazakioleate oleat (muèi cña axit oleic)oleic acid axit oleicolecranon mÊu khuû, mám khuûuoleosomes oleosomolfaction khøu gi¸c, sù ngöiolfactory 1.(thuéc) khøu gi¸c 2.(thuéc) d©y thÇn kinh sä sè I, d©y thÇnkinh khøu gi¸colfactory bulb hµnh khøu gi¸colfactory cells tÕ bµo khøu gi¸colfactory epithelium biÓu m« khøu gi¸cOfarrell gels gel Ofarrellolfactory lobes (çc) thuú khøu gi¸c, (çc) thuú khøuolfactory receptor thô quan khøu gi¸colfactory tract vïng khøu gi¸coligaemia (sù) gi¶m thÓ tÝch m¸uoligemia (sù) gi¶m thÓ tÝch m¸uoligionucleotide oligionucleotidoligo tiÕp ®Çu ng÷ cã nghÜa lµ “Ýt, ng¾n”oligo- dt-cellulose oligo- dt-cellulozaOligochaeta líp Giun Ýt t¬oligodendrocyte tÕ bµo Ýt nh¸nholigodendroglia tÕ bµo thÇn kinh ®Öm Ýt nh¸nholigofructans oligofructanoligofructose oligofructozaoligolabelling ®¸nh dÊu oligooligolecithal Ýt no∙n hoµngoligomer oligomeoligomerous th−a sè, th−a mÉuoligonucleotide oligonucleotidoligonucleotide probes mÉu dß oligonucleotidoligonucleotide-directed mutagenesis g©y ®ét biÕn ®Þnh h−íng b»ngoligonucleotidoligopeptide oligopeptidoligos (çc) ®o¹n ng¾noligosaccharide microarrays vi dµn oligosaccharidoligosaccharides oligosaccharidomega-3 fatty acids axit bÐo omega-3 238

omega-6 fatty acids axit bÐo omega-6on (sù) khö nitrat ho¸oncogenes gen (g©y) ung th−oncogenes gen g©y ung th− Çc gen cã liªn quan ®Õn ung th−.oocytes no∙n bµoopague-2 gen opague-2 (ë ng« cho hµm l−îng lysin, calci, magne, s¾t, kÏm vµmangan cao)open reading frame khung ®äc mëoperator ®iÓm chØ huy , operat¬operon operonopine opinopisthaptor gi¸c sau, mÊu b¸m sauopisthocoelous (thuéc) lâm sau låi tr−ícopisthoglossal (cã) l−¬i gËp vµoopisthomere khóc th©n cuèiopisthosoma phÇn th©n sau, vïng th©n sau, phÇn vôgnopportunism sinh vËt c¬ héiopportunistic infection nhiÔm trïng c¬ héiopportunistic species loµi c¬ héiopposite mäc ®èiopsonin opsoninopsonization opsonin ho¸optic (thuéc) thÞ gi¸c, d©y thÇn kinh sä sè IIoptic chiasma b¾t chÐo thÞ gi¸coptic cup cèc m¾toptic disc ®iÓm mïoptic lobes thuú thÞ gi¸coptic nerve d©y thÇn kinh thÞ gi¸coptic vesicle bäng m¾toptical activity ho¹t ®éng quang häc, ho¹t tÝnh quang häcoptical density (OD) ®é ®Ëm quang häcoptical tweezer nhÝp quang häcoptimal proportions tû lÖ tèi −u, tû lÖ tèi thÝchoptimum foods thùc phÈm tèi −uoptimum pH ®é pH tèi −uoptimum temperature nhiÑt ®é tèi −uoptrode cùc quang (mét lo¹i c¶m biÕn)ora serrata bê r¨ng c−aoral (thuéc) miÖngoral cancer ung th− miÖngoral cavity khoang miÖngoral characters ç tÝnh giai ®o¹n miÖng, tÝnh çch giai ®o¹n miÖng 239

oral contraception tr¸nh thai b»ng uèng thuècoral leukoplakia bÖnh leukoplakia miÖng (ung th− miÖng)oral stage giai ®o¹n miÖngoral sucker gi¸c miÖngoral tolerance tÝnh chÞu thuèc cña miÖngorally-administered ®−îc qu¶n lý b»ng lêiorbicular (cã) d¹ng vßng, (cã) d¹ng quü ®¹oorbiculares c¬ vßngorbit æ m¾t, hèc m¾torbitosphenoid x−¬ng b−ím æ m¾torchic (thuéc) tinh hoµnorchitic (thuéc) tinh hoµnOrchidaceae hä Lanorder béordination (sù) ph©n lo¹iordination of communities to¹ ®é quÇn x∙ORF viÕt t¾t cña Open Reading Frameorgan c¬ quan, bé phËnorgan culture nu«i cÊy c¬ quanorgan of Corti c¬ quan Corti, c¬ quan th¨ng b»ngorgan primordia mÇm c¬ quanorganelle c¬ quan tö, bµo quanorgan genus gièng h×nh th¸iorgan system hÖ c¬ quanorganic acids axit h÷u c¬organic chemicstry ho¸ häc h÷u c¬organisms sinh vËtorganic evolution sù tiÕn ho¸ h÷u c¬organic mental disorders rèi lo¹n tæ chøc n∙oorganic molecule 3ph©n tö h÷u c¬organism as food resources sinh vËt coi nh− tµi nguyªn l−¬ng thùcorganized (cã) tæ chøcorganization tæ chøcorganization for economic cooperation and development (OECD) Tæchøc hîp t¸c vµ ph¸t triÓn kinh tÕorganizational effects of hormones hiÖu qu¶ tæ chøc cña hormonorganizational hypothesis gi¶ thuyÕt tæ chøcorganizer yÕu tè tæ chøcorganizer experiment ng−êi tæ chøc thÝ nghiÖmorganizing center trung t©m t¹o h×nh, trung khu tæ chøcorganogenesis (sù) ph¸t sinh c¬ quan 240

organogeny (sù) ph¸t sinh c¬ quanorganography ph¸t sinh c¬ quanorgasm ®iÓm cùc kho¸iorgastic (thuéc) ®iÓm cùc kho¸ioriental region vïng ph−¬ng ®«ngorientation (sù) ®Þnh h−íngorientation behaviour tËp tÝnh ®Þnh h−íngoriented transport vËn chuyÓn ®Þnh h−íngorienting reflex ph¶n x¹ ®Þnh h−íngorigin gèc, nguån gècornis khu hÖ chimornithic (thuéc) chimornithine ornithinornithology ®iÓu häcornithophily (tÝnh) thô phÊn nhê chimornithosis sèt vÑt, sèt chimoro-anal (thuéc) miÖng-hËu m«noronasal (thuéc) miÖng-mòioronasal membrane mµng miÖng l−ìiorphan drug thuèc c«i (sö dông cho Ýt ng−êi, hoÆc ch÷a bÖnh Ýt gÆp)orphan genes (çc) gen orphan (gen kh«ng cã chøc n¨ng râ rµng)orphan receptors thô quan orphan (th−êng lµ çc c¶m biÕn ®o lipid)orthognathous (cã) hµm th¼ngorthologous genes (çc) gen cïng nguånorthologs gen cïng nguånorthophosphate cleavage chia t¸ch orthophosphatOrthoptera bé çnh th¼ngorthotropism (tÝnh) h−íng th¼ngos 1.lç 2.x−¬ngoscillations in population dao ®éng trong quÇn thÓoscular lç tho¸tosculiferous (cã) lç tho¸t, (cã) lç nháosculum lç, lç tho¸tosmeterium mÊu tuyÕn mïiosmolarity nång ®é mol, nång ®é ph©n tö gamosmole mol thÈm thÊuosmoreceptors tÕ bµo c¶m nhËn ¸p suÊt thÈm thÊuosmoregulation (cã) ®iÒu hßa ¸p suÊt thÈm thÊuosmoregulation affected by acidity (sù) ®iÒu hoµ ¸p suÊt thÈm thÊu t¸c®éng bëi ®é axitosmosis (sù) thÈm thÊu, thÊm, thÊm läc 241

osmotic forces in soil lùc thÈm thÊu cña ®Êtosmotic potential thÕ thÈm thÊuosmotic pressure ¸p suÊt thÈm thÊuosmotins osmotin, chÊt thÈm thÊuosmotrophy (sù) dinh d−ìng b»ng thÈm thÊuosphradial (thuéc) c¬ quan nhËn c¶m ho¸ häcosphradium c¬ quan c¶m nhËn ho¸ häcossa x−¬ngosseous (cã) x−¬ng, (cã) d¹ng x−¬ngossicle x−¬ng nhá, gai x−¬ngossification (sù) cèt ho¸, x−¬ng ho¸, t¹o x−¬ngossify ho¸ x−¬ng, t¹o x−¬ngOsteichthyes líp C¸ x−¬ngosteoarthritis (bÖnh) viªm khíp x−¬ng m∙n tÝnhosteoblast tÕ bµo t¹o x−¬ng, t¹o cèt bµoosteoclast tÕ bµo huû x−¬ng, huû cèt bµoosteocranium sä x−¬ngosteocyte tÕ bµo x−¬ng, cèt bµoosteodermal (thuéc) da x−¬ng, b× x−¬ngosteodermis da x−¬ng, b× x−¬ngosteogenesis (sù) h×nh thµnh x−¬ng, ph¸t triÓn x−¬ng, t¹o x−¬ngosteoinductive factor (OIF) nh©n tè g©y t¹o x−¬ngosteology cèt häcosteoporosis (chøng) lo∙ng x−¬ngosteosciereid tÕ bµo cøng hai ®Çu dµy, c−¬ng bµo hai ®Çu dµyostiolate (cã) lç më, (cã) lç nháostiole lç më, lç nháostiate (thuéc) lç miÖng, (thuéc) lç hót, (thuéc) lç tim, (thuéc) lç voµ , lçhót, miÖng vßi Fallopostium 1.lç miÖng, lç hót 2.khe tim 3.miÖng vßi FallopOstracoda ph©n líp vá cøngostracoderm tÕ bµo x−¬ngotic placode tói tai, tÊm taiotocyst tói th¨ng b»ng, b×nh nangotolith sái th¨ng b»ngOuchterlony test thÝ nghiÖm OuchterlonyOudin test thÝ nghiÖm Oudinoutbreeding (sù) ngo¹i phèioutcross (sù) lai chÐooutgroup ngoµi nhãmoutcrossing lai chÐo, ngo¹i phèiova (c¸c) trøng, tÕ bµo trøng 242

oval window cöa sæ bÇu dôcovarian (thuéc) buång trøng, bÇuovarian cycle chu kú rông trøngovariole èng trøngovary 1.buång trøng, tuyÕn sinh dôc c¸i 2.bÇuovate (cã) d¹ng trøng, (cã) d¹ng tr¸i xoanovercrowding quÇn thÓ qu¸ ®Çyoverexploitation khai th¸c qu¸ møcovergrowth competition (sù) c¹nh tranh do sinh tr−ëng qu¸ møcoverlapping genes (c¸c) gen chång lîpoverlearning (sù) häc v−ît, häc v−ît chuÈnoverwinding th¾t qu¸ chÆtoviducal (thuéc) èng dÉn trøngoviduct èng dÉn trøng, èng Mulleroviferous mang trøng, «m trøngovigerous mang trøng, «m trøngoviparous no∙n sinh, ph¸t triÓn tö trøng thaioviposition (sù) ®Î trøngovipositor thuú m¸ng ®Ó trøng, dïi ®Î trøngovisac tói trøng, nang trøngovotestis tuyÕn sinh s¶n l−íng tÝnhovoviviparous ®Î thai trøng, no∙n thai sinhovulation 1.(sù) t¹o trøng, h×nh thµnh trøng 2. rông trøngovule no∙n, trøng nháovule culture nu«i cÊy no∙novum trøng, tÕ bµo trøngoxalate oxalatoxalate oxidase (oxox) oxidaza oxalatoxalic acid axit oxalicoxaloacetic acid axit oxaloaxeticoxidant chÊt oxy ho¸oxidation oxy ho¸oxidation-reduction reaction ph¶n øng oxy ho¸ - khöoxidative phosphorylation phosphoryl hãa-oxyl ho¸oxidative stress c¨ng th¼ng (do) oxy ho¸oxidizing agent chÊt oxy ho¸, t¸c nh©n oxy ho¸OXOX viÕt t¾t cña Oxalate Oxidaseoxydactylous (cã) ngãn bóp m¨ng, (cã) ngãn thon nhänoxygen oxyoxygen debt sù hôt oxyoxygen free radical gèc kh«ng cã oxyoxygenase oxygenaza 243

oxyntic tiÕt axitoxyphobic kþ ®Êt chuaozone ozon 244

Ppacemarker nót xoang nhÜpachydermatous (cã) da dÇy, (cã) vá dµypachyphyllous (cã) l¸ dµypachytene pachyten, giai ®o¹n sîi dµypacinian corpuscles tiÓu thÓ Pacinipacking ratio of DNA tû lÖ xo¾n cuén cña ADN, tû lÖ bäc gãi cña ADNpaedogenesis (sù) Êu sinhpaedomorphosis (sù) biÕn th¸i Êu trïngpaedophilia lo¹n d©m víi trÎ empain receptor thô quan c¶m nhËn ®aupaired-associate learning häc tËp tõng cÆp liªn kÕtpairing (sù) cÆp ®«i, kÕt cÆpp element yÕu tè pp. gossypiella p. gossypiellap34 protein protein p34p53 gene gen p53p53 protein protein p53paclitaxel paclitaxel (d−îc phÈm chèng ung th−, lóc ®Çu ®−îc t¸ch chiÕttõ Taxus brevifolia)PAF viÕt t¾t cña Platelet Activating FactorPAGE viÕt t¾t cña PolyAcrylamide Gel Electrophoresispair-rule genes gen liªn kÕt, gen kÕt cÆpPalaearctic region miÒn cæ B¾cpalaeo-ecology cæ sinh th¸i häcpalama mµng b¬ipalatal (thuéc) vßm miÖng, (thuéc) tÊm trªn hÇupalate 1.vßm miÖng 2.tÊm trªn hÇupalatine (thuéc) vßm miÖngpalatine tonsil amidan vßm miÖngpalatoquadrate cartilage sôn vßm miÖng-x−¬ng vu«ngpale l¸ b¾c trªn, mµy nhá, l¸ b¾c trong, mµy lín, v¶ypalea l¸ b¾c trªn, mµy nhá, l¸ b¾c trong, mµy lín, v¶ypaleogenetic l¹i gièng, l¹i tæpaleontology cæ sinh häcpalet l¸ b¾c trªn, mµy nhá, l¸ b¾c trong, mµy lín, v¶ypalingenetic (sù) håi tæ, l¹i gièngpalisade m« dËupallescent xanh xao 245

palliative gi¶m t¹m thêi, thuèc lµm dÞu, thuèc lµm gi¶m t¹m thêipallial (thuéc) ¸o, (thuéc) vá n∙o, ¸o n∙opalliate (cã) ¸o, (cã) ¸o n∙o, (cã) vá n∙opallium 1.¸o 2. vá n∙o, ¸o n∙opalm oil dÇu cäPalmae hä Cäpalindrome ®o¹n xu«i ng−îc nh− nhau (ADN)palmar (thuéc) lßng bµn taypalmate 1.xÎ ch©n vÞt, (cã) d¹ng ch©n vÞt 2.(cã) ch©n mµngpalmatifid xÎ ch©n vÞt n«ngpalmelloid form d¹ng nhÇy lan ra h×nh ch©n vÞtpalmisect xÎ ch©n vÞt s©upalmitate palmitatpalmitic acid axit palmiticpalp m¶nh m«i sê, mÊu ch©n sê, r©u sê, tua sêpalpal (thuéc) m¶nh m«i sê, mÊu ch©n sê, r©u sê, tua sêpalpation (phÐp) sê n¾npalpebra mÝ m¾tpalpus 1. m¶nh m«i sê, mÊu ch©n sê 2. r©u sê, tua sêpalynology m«n phÊn hoa, bµo tö phÊn hoa häcpampas ®ång cá ®ång b»ng «n ®íi, pampapan 1.tÇng ®Êt c¸i 2.®Êt tròng lßng ch¶opancreas tuyÕn tuþ, tuþpancreatic islet ®¶o tuþpantophagous ¨n t¹p, t¹p thùcpantothenic acid axit pantotenicpancreatic lopase lipaze tuþpancreatic polypepide polypeptit tuþpancreozymin pancreozyminpandemic (thuéc) bÖnh dÞch réng, bÖnh dÞch línpandurate (cã) d¹ng ®µn violonpanduriform (cã) d¹ng ®µn violonpangae toµn ®¹i lôc, siªu ®¹i lôc, pangaepangamic hçn giao, ngÉu giaopanic attack c¬n ho¶ng lo¹n, c¬n khiÕp sîpanic disorder c¬n ho¶ng lo¹n, rèi lo¹npanicle côm, chïm, chïm kÐppaniculate (cã) côm, (cã) chïm, (cã) chïm kÐppanmictic (thuéc) ngÉu giao, hçn giaopanmixia (sù) ngÉu giao, hçn giaopanmixis ngÉu giao, hçn giaopannose phñ l«ng mÒm 246

papain papain, nhùa ®u ®ñpaper chromatography s¾c ký (trªn) giÊypapilionaceous (cã) d¹ng b−ímpapilla 1.nhó, nóm 2.gai thÞtpapillae foliatae nóm h×nh l¸papillary (thuéc) nhóm nóm, gai thÞtpapillary muscle c¬ nóm vópapillate (cã) nhó, (cã) nóm, (cã) gai thÞtpapovavirus papovavirutpappus vµnh l«ng, mµo l«ng, tóm l«ngpapulae 1.mang b×, mang da 2.chåi mangparabiosis ®êi sèng ghÐpparabronchi nh¸nh phÕ qu¶n IIIparacentesis (sù) chäc hót, chÝch hótparadoxical sleep giÊc ngñ nghÞch lýparaeiopod ch©n ®i, ch©n bßparaesthesia cËn c¶mparaganglia h¹ch bªnparagenetic information th«ng tin cËn di truyÒnparagnathous (cã) hµm dµi b»ng nhau, (cã) má trªn vµ má d−íi dµi b»ngnhauparalalia (chøng) nãi lÉnparalimnion vïng ven håparallel descent thÕ hÖ song songparallel evolution tiÕn ho¸ song songparallel processing ph©n c¾t song songparallelism (sù) tiÕn ho¸ song hµnhparallelodromous (cã) g©n song songparamere nöa bªn, khóc bªn, ®èt bªn, ®o¹n bªn, thuú bªn,parameter th«ng sè, tham sèparamorph d¹ng biÕn dÞ (do m«i tr−êng)paramylon h¹t d¹ng tinh bétparamylum h¹t d¹ng tinh bétparanephric bªn thËn, c¹nh thËnparanephros tuyÕn th−îng thËn, tuyÕn trªn thËnparanoia (chøng) paranoiaparanoid disorder rèi lo¹n paranoiaparanoid schizophrenic t©m thÇn ph©n lËp d¹ng paranoiaparapatric speciation sù h×nh thµnh loµi cËn vïng ph©n bèparaphasia rèi lo¹n ng«n ng÷paraphilias hµnh vi giíi tÝnh kh¸c th−êng 247

paraphyletic ¸ huyÕt thèngparaphyletic group nhãm ¸ huyÕt thèngparaphyly (tÝnh) ¸ huyÕt thèngparaphysate (cã) sîi v« tÝnh, (cã) sîi dinh d−ìng, (cã) mÊu bªnparaphyses (cã) sîi v« tÝnh, (cã) sîi dinh d−ìng, (cã) mÊu bªnparaphysis 1. sîi v« tÝnh, sîi dinh d−ìng 2. mÊu bªnparapineal organ c¬ quan bªn tuyÕn tïng, mÊu bªn tuyÕn tïngparapodial (thuéc) ch©n bªn, ch©n bßparapodium 1.ch©n bªn 2.ch©n bßparapophyses gai bªn, mÊu bªn,paraprotein paraproteinparapsid hè th¸i d−¬ng bªnparapsychology t©m lý häc ngo¹i c¶mparaquat paraquatparasexual cycle chu kú cËn giíi tÝnhparasite vËt ký sinh, ký sinh trïngparasitic castration thiÕn do ký sinh, ho¹n do ký sinhparasitic male con ®ùc ký sinhparasitism (sù) ký sinhparasitoid vËt ký sinh kh«ng hoµn toµn, vËt d¹ng ký sinhparasitoid host model m« h×nh ký sinh vËt chñparasitology ký sinh trïng häcparasphenoid x−¬ng mµng nÒn säparasymbiosis (sù) céng sinh gi¶parasympathetic nervous system hÖ thÇn kinh phã giao c¶mparasympathetic ganglia h¹ch phã giao c¶mparathormone hormon tuyÕn cËn gi¸pparathyroid tuyÕn cËn gi¸pparathyroid hormone hormon tuyÕn cËn gi¸pparatonic movement vËn ®éng do kÝch thÝchparatope paratop, cËn thÞparatyphoid phã th−¬ng hµnparaxial mesoderm trung b× trôc bªnparaxonic foot ch©n lÖch trôc bªn, ch©n mãng guèc ch½nParazoa ph©n giíi §éng vËt ®a bµoparencephalon b¸n cÇu n∙oparenchyma m« mÒm, nhu m«parenchyma cell tÕ bµo m« mÒmparenchymatous (thuéc) m« mÒm, nhu m«parental types kiÓu h×nh gièng bè mÑ, d¹ng bè mÑparenteral ngoµi ruét,ngoµi ®−êng tiªu ho¸ 248

paresis sa sót trÝ tuÖ liÖtparietal (thuéc) thµnh, v¸chparietal cell tÕ bµo v¸chparietal cortex vá ®Ønhparletal foramen lç ®Ønhparietal organ c¬ quan ®Ønhparietal placentation kiÓu ®Ýnh no∙n v¸ch, kiÓu ®Ýnh no∙n bªnparies thµnh v¸chparietes (c¸c) thµnh, v¸chparonychia viªm quanh mãngparosmia (chøng) lo¹n khøuparotid gland tuyÕn mang taipars phÇnpars anterior phÇn tr−ícpars distalis khèi chÝnhpars intermedia phÇn trung gian, phÇn ®Ömpars nervosa phÇn thÇn kinhpartes (c¸c) phÇnparthenocarpy (tÝnh) t¹o qu¶ kh«ng h¹t, (tÝnh) t¹o qu¶ ®¬n tÝnh, (tÝnh)t¹o qu¶ ®iÕcparthenogenesis (sù) sinh s¶n ®¬n tÝnh, trinh s¶nParkinsons disease bÖnh ParkinsonParM protein ParM (tham gia t¸ch nh©n trong gi¶m ph©n)PARP enzym PARP (Poly ADP-ribose Polymerase, kiÓm so¸t apoptosis)parthenogenetic (thuéc) sinh s¶n ®¬n tÝnh, trinh s¶nparthenospore bµo tö ®¬n tÝnh, bµo tö trinh s¶npartial parasite 1.c©y ký sinh mét phÇn 2,c©y ký sinh gi¸n ®o¹npartial pressure ¸p suÊt riªng phÇn, ¸p suÊt tõng phÇnpartial reinforcement cñng cè tõng phÇnpartial refuges tró Èn tõng phÇnpartial umbel t¸n conpartial veil bao tõng phÇnparticle cannon sóng b¾n h¹tparticle gun sóng b¾n h¹t (gen)partite (thuéc) xÎ s©u, xÎ s¸t gèc cuèngparturient (thuéc) ®Î, sæ thaipartition coefficient hÖ sè chiapartitioning agent t¸c nh©n chiaparturition (sù) sæ thai, ®Îparvifoliate nhiÒu l¸ nhápassage cell tÕ bµo chuyÓn tiÕpPasseriformes bé SÎ 249

passive dispersal ph¸t t¸n thô ®éngpassive immunity miÔn dÞch thô ®éngpassive movement vËn chuyÓn thô ®éngpassive permeability (tÝnh) thÊm thô ®éngpassive-aggressive behaviour hµnh vi chèng ®èi thô ®éngpassive cutaneous anaphylaxis ph¶n vÖ da thô ®éngpassivetransport vËn chuyÓn chñ ®éngpassive immunization miÔn dÞch thô ®éngPasteur filter bé läc PasteurPAT viÕt t¾t cña Phosphinothricin AcetylTransferasePAT gene gen PATpatagial (thuéc) mµng dï l−înpatagium 1.mÊu l−ng ngùc tr−íc 2.mµng dï l−înpatch ®èmpatch-clamp recording (phÐp) ghi ®Õm b»ng kÑp gi÷ tÕ bµopatella x−¬ng b¸nh chÌ, x−¬ng võngpatent xoÌ réngpathetic muscle c¬ xóc c¶mpathetic nerve d©y thÇn kinh IV, d©y thÇn kinh vËn nh∙npathogen mÇm bÖnh, nguån bÖnh, bÖnh nguyªnpathogenesis related proteins protein liªn quan ph¸t sinh bÖnhpathogenic (thuéc) sinh bÖnhpathogenicity islands ®¶o sinh bÖnhpathology bÖnh häc, bÖnh lý häcpathway ®−êng, con ®−êng (trao ®æi chÊt trong tÕ bµo, c¬ thÓ)pathway feedback mechanisms (c¸c) c¬ chÕ liªn hÖ ng−îc trªn ®−êng (trao ®æichÊt)Patriotheria ph©n líp Thó cæpatristic similarity (tÝnh) t−¬ng ®ång do cïng nguån, (tÝnh) t−¬ng ®ångdo cïng tæ tiªnpatroclinous (cã) cïng dßng bè, (cã) tÝnh bèpatroendemics loµi bè ®Æc h÷upattern mÉu h×nh, mÉu, b¶n mÉu, khu«n kiÓupattern formation (sù) t¹o h×nhpaunch d¹ cápaurometabolous metamorphosis sù biÕn th¸i dÇn dÇnPauropoda líp r©u chÎpavement epithelium biÓu m« l¸tpattern biomarkers (c¸c) chØ thÞ sinh häc mÉupatulin patulinpbefPBR viÕt t¾t cña Plant Breeders Rights 250

pBR322 plasmid pBR322 (ë E. coli)PC viÕt t¾t cña Phosphatidyl CholinePCC kªnh dÉn protein (Protein-Conducting Channel)PCD çi chÕt cña tÕ bµo ®∙ lªn ch−¬ng tr×nh (Programmed Cell Death)PCO cycle chu kú PCOPCR viÕt t¾t cña Polymerase Chain ReactionPCR cycle chu kú PCRPDCAAS viÕt t¾t cña Protein Digestibility-Corrected Amino Acid ScoringPDE Phosphodiesteraza (Phosphodiesterases)PDGF viÕt t¾t cña Platelet-Derived Growth FactorPDWGF viÕt t¾t cña Platelet-Derived Wound Growth FactorPDWHF viÕt t¾t cña Platelet-Derived Wound Healing Factorpeak dose liÒu bøc x¹ cùc ®Ønhpearl ngäc traipeat than bïnpebrine bÖnh t»m gaipecic substances hîp chÊt pectinpectinate (cã) d¹ng l−îcpectineal 1.bê l−îc 2.mµo x−¬ng chµypectines tÊm l−îcpectins pectinpectization (sù) pectin ho¸pectorales (çc) c¬ ngùcpectoral fins v©y ngùcpectoral girdle ®ai ngùcpectoralis c¬ ngùcpeck order trËt tù mæ h¹tpecten l−îc, tÊm l−îc, d∙y l−îcpedal locomotion vËn ®éng b»ng ch©npectin pectinPectinophora gossypiellapedate leaf l¸ xÎ ch©n vÞt, l¸ d¹ng ch©n vÞtpedes (çc) bµn ch©npedicel cuèngpedicel 1.cuèng anten 2.cuèngpedicellaria ch©n k×m nhápedicellate (cã) cuèng, n»m trªn cuèngpedicle 1.cuèng 2.mÊu ngangpediculosis bÖnh chÊy rËnpedigree gia ph¶, hÖ ph¶pedipaip ch©n k×m sê 251

pedology thæ nh−ìng häcpeduncle 1.cuèng côm hoa 2.cuèng th©npedunclopotine nucleus nh©n cuèngpedunculate (cã) cuèng, ®Ýnh trªn cuèngpelagic ngoµi kh¬i, (thuéc) biÓn kh¬ipelagic larva Êu trïng phï dupelazic zone vïng kh¬iPelecaniformes bé Bå n«ngpedigree analysis ph©n tÝch ph¶ hÖPEG-SOD viÕt t¾t cña PolyEthylene Glycol SuperOxide DismutasepegylationPelecypoda líp Ch©n r×u, líp Phñ tócpelleted seed h¹t vo viªnpellicle mµng phim, mµng mángpelliculate (cã) mµng phim, (cã) mµng mángpelma gan bµn ch©npeltate (cã) d¹ng khiªnpelvic (thuéc) khung chËu, bÓ thËnpelvic fins cÆp v©y bôngpelvic girdle ®ai chËu, ®ai h«ngpelvis 1.khung chËu 2.bÓ thËnPelycosauria bé Th»n l»n h¹cpen maipendulous placentation kiÎu ®Ýnh no∙n ®Ønh, kiÓu ®Ýnh no∙n bu«ng,thângpenetrance møc ngo¹i hiÖnpenial (thuéc) d−¬ng vËt, (thuéc) gai giao phèipenianth segment çnh hoa-çnh trµngpeniblast hîp bµo no∙n hoµngpenicillin penicillinpenicillinases penicillinazaPenicillium Penicilliumpenis 1.d−¬ng vËt 2.gai giao phèiPenman-Monteith equation ph−¬ng tr×nh Penman-Monteithpennae l«ng th©npennate 1.(cã) çnh, (cã) l«ng 2.(cã) d¹ng l«ng chimpentadactyl limb chi n¨m ngãnpentadactyl n¨m ngãnpentamerous (cã) mÉu n¨m, n¨m phÇnpentarch n¨m bã nguyªn mécPentastomida ph©n ngµnh MiÖng mãcpentosans pentosan trong gç 252

pentose pentozapentose phosphate pathway con ®−êng (chuyÓn ho¸) pentoza-photphatpentose shunt chuyÓn nh¸nh pentozaPEP carboxylase PEP cacboxylazapepsin pepsinpeptidase peptitdazapeptide peptidpeptide bond liªn kÕt peptidpeptide chain chuçi peptidpeptide mapping lËp b¶n ®å peptidpeptide nanotube èng nano peptidpeptidoglycan peptidoglycanpeptido-mimetic m« pháng peptidpeptidyl transferase transferaza peptidylpeptone peptonpercentile ph©n vÞperception (sù) nhËn thøc, tri gi¸c, nhËn c¶mperc.eptual learning (sù) tËp quen nhËn thøcPerciformes bé C¸ vù¬cpercurrent dµi toµn th©npereiopods ch©n ngùc, ch©n bßperennation (sù) sèng l©u n¨m, l−u niªnperennial c©y l©u n¨m, c©y l−u niªnperfect. 1.hoµn chØnh 2,h÷u thôperfoliate xuyªn qua l¸perforant pathway ph−¬ng thøc ho¹t ®éngperforate thñng, (cã) lç, (cã) hècperforation (sù) dïi thñng, ®ôc thñng, khoanperforin perforinperformence sù thùc hiÖn, søc s¶n xuÊt, c«ng, thµnh tÝchperformance test tr¾c nghiÖm thùc hµnhperianth bao hoaperiblastic (thuéc) hîp bµo no∙n hoµngperiblem tÇng sinh váperibranchial quang mangpericardial (thuéc) xoang bao tim, mµng bao timpericardial space kho¶ng bao timpericardium xoang bao tim, mµng bao timpericarp vá qu¶, qu¶ b×pericellular quanh tÕ bµoperichaetium bao tói sinh s¶nperichondrium mµng bao sôn, bao sôn 253

perichordal quanh d©y sèng, bao d©y sèngpericlinal bao quanh, ghÐp vßngpericlinal chimera d¹ng kh¶m bao quanhpericranium mµng bäc sä, bao säpericycle vá trô, bao trô, trô b×periderm líp vá ngoµi, chu b×peridesmium bao d©y ch»ngperididymis bao tinh hoµnperidinin perimidinperidium vá cuèng bµo tö, vá tói bµo tö, vá sîi nÊm, vá qu¶ thÓperineal glands tuyÕn ®¸y chËuperineum ®¸y chËuperineurium ba bao thÇn kinhperiodicity (tÝnh) chu kú, (tÝnh) tuÇn hoµnperiodic fluctuation dao ®éng theo chu kúperiosteum mµng x−¬ng, cèt m¹cperiostracum líp sõng ngoµiperiotic quanh èng tai trongperipheral bªn ngoµi, ngo¹i biªn, ngo¹i viperipheral chemoreceptor ho¸ thô quan ngo¹i biªnperipheral nervers thÇn kinh ngo¹i biªnperipheral nervous system hÖ thÇn kinh ngo¹i biªnperigynium bao tói no∙nperigynous ®Ýnh quanh bÇuperilymph ngo¹i dÞch, dÞch bµoperilymphatic (thuéc) ngo¹i dÞch, dÞch bµoperimedullary zone miÒn quanh tuû, khu vùc quanh tuûperimysium bao c¬, c©nperinaeal (thuéc) ®¸y chËuperinaeum ®¸y chËuperineal (thuéc) ®¸y chËuperiodicity tÝnh chu kú, tÝnh tuÇn hoµnperiodontium m« periodontium (gi÷ chÆt r¨ng trong hµm)peripheral nervous system hÖ thÇn kinh ngo¹i biªnperiplasm 1.chÊt bµo thÓ sao 2.líp chÊt tÕ bµo chÊt ngo¹i viperiplasmic space khe quanh tÕ bµo chÊtperiproct vïng quanh hËu m«nperisarc bao ngoµiperisperm ngo¹i nhòperissodactyl (cã) ngãn lÎPerissodactyla bé Ngãn lÎperistalsis (sù) nhu ®éng 254

peristaltic (thuéc) nhu ®éngperistaltic waves sãng nhu ®éngperistome 1.vµnh miÖng 2.vµnh l«ng m¨ng, xØ maoperistomial (thuéc) vµnh miÖngperistomium 1.®èt quanh miÖng 2.vµnh quanh miÖngperisystole kú cËn t©m thuperithecium thÓ qu¶ d¹ng chaiperitoneal cavity khoang mµng bôngperitoneum mµng bông, phóc m¹cperitonitis viªm mµng bôngperitrichous (sù) l«ng rung r¶i r¸cperitrophic (thuéc) bao quanh èng tiªu ho¸perivascular sheath bao quanh m¹chperivitelline quanh no∙n hoµngperivitelline space fluid dÞch bao quanh no∙n hoµngperivitelline temperature nhiÖt ®é cho phÐppermafrost ®ãng b¨ngpermanent dentition bé r¨ng thø sinh, bé r¨ng vÜnh viÔnpermanent wilting point ®iÓm hÐo vÜnh viÔn, ®iÓm hÐo cè ®Þnhpermeation sù thÊmperivitelline dose liÒu cho phÐppernicious anaemia thiÕu m¸u ¸c tÝnhperoral quanh miÖngperoxidases peroxidazaperoxisome thÓ peroxi, peroxisomperseveration sù dai d¼ng, sù tån l−upersistence tÝnh tån l−upersistent liªn tôc, tån l−uperson ç thÓ, con ng−êipersonal dosimeter liÒu l−îng ç nh©npersonal space kh«ng gian ç thÓpersonality nh©n çch, ç tÝnhpersonality disorders rèi lo¹n nh©n çch, rèi lo¹n ç tÝnhpersonalized medicine y häc ç thÓ, thuèc (®Æc hiÖu cho) ç nh©npersonnel monitoring kiÓm tra ®é bøc x¹ ç nh©nperspiration sù tho¸t må h«i, sù tho¸t h¬i n−ícpertusate xuyªn ngänpertussis toxin ®éc tè ho gµpes bµn ch©npest bÖnh dÞch, vËt g©y h¹ipetal çnh trµng, çnh hoapetalody (tÝnh) biÕn thµnh çnh trµng, (tÝnh) ho¸ çnh trµng 255

petaloid (cã) d¹ng çnh trµngpetiolate (cã) cuèngpetiole cuèng l¸pest free area khu vùc kh«ng cã s©u h¹ipest risk analysis (PRA) ph©n tÝch rñi ro do s©u h¹ipetiolule cuèng l¸ chÐtpetrosal (thuéc) x−¬ng ®Æcpetrous 1.(cã) ®¸ 2.(thuéc) phÇn ®¸Peyer’s patches m¶ng PeyerPfiesteria piscicida Pfiesteria piscicidaPGHS Synthaza Prostaglandin H (Prostaglandin H Synthase)p-glycoprotein p-glycoproteinpH pHphaeic sÉm mµu, tèi mµuphaeochrous (cã) mµu sÉm, (cã) mµu tèiPHA viÕt t¾t cña PolyHydroxyalkanoic Acidphaeism (sù) sÉm mµu, tèi mµuPhaeophyceae líp T¶o n©uphage xem bacteriophagephage thÓ thùc khuÈn, phag¬phage display hiÓn thÞ phag¬phagocyte tÕ bµo thùc bµophagocytosis (sù) thùc bµophagolysosome thÓ thùc bµo sinh tanphagotrophy (sù) dinh d−ìng thùc bµo, thùc d−ìngphalanges 1.(çc) x−¬ng ®èt ngãn 2.(çc) thÓ ®µnPhalangida bé ch©n dµiphalanx x−¬ng ®èt ngãn, thÓ ®µnphallic (thuéc) d−¬ng vËt, mÇm d−¬ng vËt, mÇm ©m vËtphallic stage giai ®o¹n d−¬ng vËtphallus d−¬ng vËt, mÇm d−¬ng vËt, mÇm ©m vËtphanerophyte thùc vËt chåi léphantosy (sù) t−ëng t−îngpharate pha ng−ng lét x¸cpharmacoenvirogenetics m«n Di truyÒn m«i tr−êng d−îc häcpharmacogenetics m«n Di truyÒn d−îc häcpharmacogenomics m«n HÖ gen d−îc häcpharmacokinetics m«n §éng häc d−îc lýpharmacology d−îc lý häcpharmacophore phÇn chøa d−îc tÝnh (cña thuèc)pharming s¶n xuÊt thuèc (tõ c©y trång biÕn ®æi gen)pharyngeal (thuéc) hÇu, häng 256

pharyngeal arches cung hÇu hängpharyngeal lamellae l¸ mangpharyngeal pouches èng hÇu hängpharyngeal slit khe mangpharyngotympanic tube èng hÇu häng mµng nhÜpharynx hÇu, hängphase-contrast microscopy kÝnh hiÓn vi t−¬ng ph¶n phaphase I clinical testing thö nghiÖm l©m sµng pha Iphase I detoxification enzymes enzym khö ®éc pha Iphase II clinical tests thö nghiÖm l©m sµng pha IIphase II detoxification enzymes enzym khö ®éc pha IIphase III clinical tests thö nghiÖm l©m sµng pha IIIPhaseolus vulgaris Phaseolus vulgarisphasic receptor thô quan pha, thô quan k×PHB viÕt t¾t cña PolyHydroxylButylatephellem m« bÇnpH state thang pHphycobilin phycobilinphycobiont thµnh phÇn t¶ophycology t¶o häcPhycomycetes nhãm nÊm T¶ophyletic classification ph©n lo¹i tiÕn ho¸phelloderm tÇng bÇn lôc b×, tÇng vá lôcphellogen tÇng sinh bÇn, m« sinh bÇn-lôc b×, (m«) t−îng tÇng-bÇnphenetics (sù) ph©n lo¹i theo ®Æc ®iÓm h×nh th¸iphenetic classification ph©n lo¹i theo h×nh th¸i di truyÒnphenocopy (sù) sao ngo¹i h×nhphenogenetic di truyÒn häc ngo¹i h×nhphenogram c©y h×nh th¸i sinh, h×nh th¸i ®åphenol metabolism trao ®æi chÊt phenolphenolic hormones hormon phenolphenolics nhãm phenolphenology vËt hËu häcphenomenology hiÖn t−îng häcphenomics m«n kiÓu h×nh häcphenotype kiÓu h×nhphenotypic change trao ®æi kiÓu h×nhphenotypic ratio tû lÖ kiÓu h×nhphenotypic variance biÕn dÞ kiÓu h×nhphenotytic plasticity t×nh mÒm dÎo kiÓu h×nhphenoxyacetic acid axit phenoxyaxeticphenylalanine (phe) phenyalanin 257

pheriotypic (thuéc) kiÓu h×nhpheromone pheromonPhiladelphia chromosome nhiÔm s¾c thÓ Philadelphiaphloem libephioroglucinol phlorogluxinolphobia ¸m ¶nh sî, (chøng) sîphobic disorder rèi lo¹n sî h∙iPholidota bé Tª tªphonation (sù) ph¸t ©mphloem ray tia libephloemprotein protein libephonoreceptor c¬ quan nhËn ©mphoresis (sù) ®iÖn diphoresy (tÝnh) câng nhau, (tÝnh) b¸m nhaPhoronidea ngµnh Giun èngphosphatase phosphatazaphosphate fixation cè ®Þnh phosphatphosphate group nhãm phosphatphosphate transporter genes gen vËn chuyÓn phosphatphosphate-group energy n¨ng l−îng nhãm phosphatphosphatidyl choline cholin phosphatidylphosphatidyl serine serin phosphatidylphosphinothricin phosphinothricinphosphinothricin acetyltransferase (pat) acetyltransferaza phosphinothricinphosphinotricine phosphinotricinphosphodiester bond mèi liªn kÕt phosphodiestephosphodiesterases phosphodiesterazaphospholipids phospholipidphosphorylation phosphoryl ho¸phosphorylation potential tiÒm n¨ng phosphoryl ho¸phosphocarboxylase phosphocarboxylazaphosphoenolpyruvate phosphoenolpyruvatephospholipase phospholipasephospholipid phospholipidphosphoproteins phosphoproteinsphosphorescence (sù) l©n quangphosphorescent (thuéc) l©n quangphosphorus photphophosphorylase phosphorylasephotic zone vïng s¸ng, tÇng s¸ngphotoautotroph sinh vËt quang tù d−ìngphotobiology quang sinh häc 258

photogenic (thuéc) tÇng ph¸t s¸ngphotogenin chÊt sinh ¸nh s¸ng, photogeninphotoheterotroph sinh vËt quang dÞ d−ìngphotoinhibition quang øc chÕphotolyases photolyazaphotolysis quang ph©n lyphotolysis of water (sù) ph©n ly n−íc b»ng ¸nh s¸ng, quang ph©n lyn−ícphotomorphogeriesis (sù) ph¸t sinh quang h×nh th¸iphoton photon, l−îng töphotonastic movement øng ®éng ¸nh s¸ng, quang øng ®éngphotonasty (tÝnh) øng ®éng ¸nh s¸ng, (tÝnh) quang øng ®éngphotopeak ®Ønh photonphotoperiod chu kú s¸ng, quang chu kúphotoperiodicity (tÝnh) chu kú s¸ng, (tÝnh) quang chu kúphotoperiodism (hiÖn t−îng) chu kú s¸ng, (hiÖn t−îng) quang chu kúphotophilous −a s¸ng, thÝch s¸ngphotophobia (chøng) sî ¸nh s¸ngphotophore c¬ quan ph¸t s¸ngphotophosphorylation (sù) quang photphoryl ho¸photophygous chÞu bãng, −a bãngphotopia sù thÝch nghi ¸nh s¸ng, sù thÝch øng ¸nh s¸ngphotoreceptor 1.quang thô quan, c¬ quan c¶m nhËn ¸nh s¸ng, c¬ quanc¶m quang 2.tÕ bµo c¶m quangphotorespiration (sù) quang h« hÊpPhotorhabdus luminescens Photorhabdus luminescensphotosensitizing dye thuèc nhuém c¶m quangphotosynthate s¶n phÈm quang hîpphotosynthesis (sù) quang hîpphotosynthetic carbon reduction cycle chu tr×nh khö cacbon quang tænghîpphotosynthetic effeciency hiÖu suÊt quang hîpphotosynthetic effective ratio hÖ sè hiÖu qu¶ quang hîpphotosynthetic phosphorylation phosphoryl ho¸ quang hîpphotosynthetic pigments (c¸c) s¾c tè quang hîpphotosynthetic productivity n¨ng suÊt quang hîpphotosynthetic quotient hÖ s¾c tè quang hîpphotosynthetic radiation bøc x¹ quang hîpphotosynthetic rate c−êng ®é quang hîpphotosynthetically active radiation bøc x¹ ho¹t tÝnh quang tæng hîpphotosystem hÖ thèng quang ho¸photosystem I hÖ quang hîp Iphotosystem II hÖ quang hîp II 259

phototactic (thuéc) theo ¸nh s¸ngphototaxis (tÝnh) h−íng s¸ng, (tÝnh) h−íng quangphototrophic quang d−ìngphototropism quang h−íng ®éng, (tÝnh) h−íng ¸nh s¸ngphragma 1.v¸ch ng¨n, mµng ng¨n 2.mÊu ng¨n 3.nÕp trong m¶nh l−ngphragmoplast thÓ ng¨n, thÓ v¸ch ng¨nphrenic nerve thÇn kinh c¬ hoµnhphrenology n∙o t−íng häcphyletic evolution tiÕn ho¸ theo ngµnhphyletic gradualism loµi cÊp tiÕn, sù h×nh thµnh loµi cÊp tiÕnphyllid l¸ rªu, l¸ t¶nphyllobranchia mang tÊm, mang l¸phylloclade th©n d¹ng l¸phyllode cuèng d¹ng l¸phyllody (tÝnh) biÕn thµnh l¸, (tÝnh) ho¸ l¸phylloplane diÖn l¸, mÆt l¸phyllopodium ch©n (d¹ng) l¸phyllosphere diÖn l¸, mÆt l¸phyllotaxis (sù) xÕp l¸phyllotaxy (tÝnh) xÕp l¸phylogenesis (sù) ph¸t sinh chñng lo¹i, ph¸t sinh gièng loµiphylogenetic (thuéc) ph¸t sinh chñng lo¹iphylogenetic constraint ¸p lùc ph¸t sinh chñng lo¹iphylogenetic profiling ®Þnh h×nh ph¸t sinh chñng lo¹iphylogeny (sù) ph¸t sinh chñng lo¹i, ph¸t sinh gièng loµiphylum ngµnhphysical containment ng¨n chÆn vËt lýphysical map (of genome) b¶n ®å vËt lý (cña hÖ gen)physiography ®Þa lý tù nhiªnphysiological (thuéc) sinh lý, sinh lý häcphysiological anatomy gi¶i phÉu sinh lý häcphysiological dead space kh¶ng chÕt sinh lýphysiological drought kh« h¹n sinh lýphysiological psychology t©m sinh lý häcphysiological race nßi sinh lýphysiological time thêi gian sinh lýphysiology sinh lý häcphysoclistous (cã) bong bãng kÝnphysostomous (cã) bong bãng hëphytase phytazaphytate phytatphytic acid axit phytic 260

phytoalexin in plant phytolexin trong c©yphytoalexin phytoalexinphytochemicals ho¸ chÊt (tõ) thùc vËtphytochemistry ho¸ häc thùc vËtphytochrome phytocrom, s¾c tè thùc vËtphytoenephytoestrogens estrogen thùc vËtphytoferritin phytoferitinphytohaemagglutinins phytohaemagglutinin, ng−ng kÕt tè thùc vËtphytohormone hormon thùc vËtphytology thùc vËt häcphyto-manufacturing s¶n xuÊt thùc vËt (b»ng m¸y)phytonutrients dinh d−ìng thùc vËtphytopathology bÖnh thùc vËt häc, bÖnh c©y häcphytophagous ¨n thùc vËtphytophagous insects c«n trïng ¨n l¸phytopharmaceuticals d−îc phÈm th¶o mécPhytophthora PhytophthoraPhytophthora megasperma f. sp. glycinea Phytophthora megasperma f. sp. glycineaPhytophthora root rot bÖnh thèi rÔ do PhytophthoraPhytophthora sojae Phytophthora sojaephytoplankton phytoplankton (t¶o phï du)phytoplankton thùc vËt phï du, thùc vËt næiphytoplankton blooms në hoa tr−íc cña thùc vËt næiphytoremediation ch÷a bÖnh thùc vËtphytosanitary certificate chøng chØ vÖ sinh thùc vËtphytosociology quÇn x∙ thùc vËtphytosterols phytosterolphyto-sterols sterol thùc vËtphytotoxic substance chÊt ®éc ®èi víi thùc vËtphytotoxin phytotoxin, ®éc tè thùc vËtphytotron phytotronpia mater mµng mÒmpica (sù) thÌm ¨n vËt l¹Piciformes bé Gâ kiÕnpigeon’s milk s÷a bå c©upigment s¾c tèpigment cell tÕ bµo s¾c tèpileate (cã) mµo, (cã) chãp, (cã) mò, (cã) t¸npileus mò, t¸npigmentary colours mµu s¾c tèpilidium larva Êu trïng pilidium 261

piliferous layer líp l«ng hótpilose nhiÒu l«ng hótpillus l«ng (vi khuÈn)pin kimpinacocytes tÕ bµo d¹ng kimpincers k×m, kÑp, vuèt b¸m, mãng b¸mpineal apparatus tuyÕn tïng , tuyÕn qu¶ th«ngpineal gland tuyÕn tïngpineal eye m¾t qu¶ th«ngpicogram (pg) picogram (pg)picoRNA picoARNpineal gland tuyÕn tïngpinfeather l«ng m¨ngpink bollworm s©u ®ôc qu¶ nang hångpink pigmented facultative methylotroph (PPFM) vËt ¨n methyl ngÉu nhiªn mµu hångpinna l¸ chÐt (l«ng chim), v©y (ç), tai ngoµi, l«ng vò, çnhpinnate 1.(cã) d¹ng l«ng chim 2.(cã) l¸ chÐt l«ng chim, xÎ l¸ chÐt l«ng chimpinnatifid xÎ l¸ chÐt l«ng chimpinnatiped (cã) ch©n mµngpinniped (cã) ch©n mµngpinnule l¸ chÐt conpinocytosis (sù) Èm bµopioneer species loµi tiªn phongpiscivorous ¨n çpisiform (cã) d¹ng h¹t ®Ëupistil nhuþpistillate (cã) nhuþpit hè, hèc, vÕt lâm, lç, lç nómpit cavity khoang hèc, khoang hè, khoang lçpit organ c¬ quan ®−êng bªnpitcher l¸ n¾p Êmpith lâi, d¸c ruét, tuûpithed (bÞ) báng n∙o-tuûpith medulla m« tuû, m« ruét, m« lâi, m« gi¸cpith ray tia mÒm, tia tuû, tia lâi, tia ruétpit membrane mµng hècpitted rç hoapituitary gland tuyÕn yªnpivot joint khíp chµy, khíp trôc,placebo plaxebo, thuèc vê 262

placenta 1.nhau, thai bµn 2.gi¸ no∙n, thai toµ 3.gi¸ bµo tö, bµo tö bÝnhplacental (thuéc) nhau, thai bµn, (thuéc) gi¸ no∙n, (thuéc) gi¸ bµo tö, bµotö bÝnhplacental mammal ®éng vËt cã nhauPlacentalia ph©n líp Thó cã nhauplacentate (cã) nhau, thai bµn, (cã) gi¸ no∙n, (cã) gi¸ bµo tö, bµo tö bÝnhplacentiferous (cã) nhau, thai bµn, (cã) gi¸ no∙n, (cã) gi¸ bµo tö, bµo töbÝnhplacentigerous (cã) nhau, thai bµn, (cã) gi¸ no∙n, (cã) gi¸ bµo tö, bµo töbÝnhplacentation 1.kiÓu ®Ýnh no∙n 2.kiÓu b¸m nhauplacenta vera ra nhau, bong nhauplacode 1.tÊm 2.mÇmPlacodermi líp C¸ gi¸p tÊmplacoid (cã) d¹ng tÊmplagiotropism (tÝnh) h−íng nghiªng, (tÝnh) h−íng xiªnplague (bÖnh) dÞch h¹chplain muscle c¬ tr¬nplanes and body axes trôc mÆt ph¼ng, trôc c¬ thÓplanetary boundary layer tÇng ®èi l−uplankton sinh vËt næi, sinh vËt phï duplanktonic sinhvËt næiplanktontrophic strategy chiÕn l−îc dinh d−ìng phï duplanogamete giao tö ®éng, giao tö di ®éngplanospore bµo tö ®éngplanozygote hîp tö ®éng, hîp tö di ®éngplant thùc vËt, c©yplant cell culture nu«i c©y tÕ bµo thùc vËtplant breeders rights (PBR) (c¸c) quyÒn cña nhµ chän gièng thùc vËtplant genetic manipulation kü thuËt di truyÒn thùc vËtplant growth substance chÊt ®iÒu hoµ sinh tr−ëng thùc vËtplant hormone hormon thùc vËtplant pathology bÖnh lý häc thùc vËtplant protection act ®¹o luËt b¶o vÖ thùc vËtplant sterols sterol thùc vËtplant variety protection act (PVP) ®¹o luËt b¶o vÖ gièng thùc vËtplantibodies kh¸ng thÓ thùc vËtplantigens kh¸ng nguyªn thùc vËtplantigrade ®i b»ng bµn ch©nplantae giíi thùc vËtplantar (thuéc) gan bµn ch©n, (thuéc) ®èt bµnplants novel trait (PNT) tÝnh tr¹ng míi cña thùc vËtplantula Êu trïng plantula 263

plaque vÕt tanplasm sinh chÊt, dÞch tr−¬ng, chÊt nguyªn sinhplasma sinh chÊtplasma cells tÕ bµo sinh chÊtplasma membrane mµng sinh chÊtplasma protein binding sinh chÊt b¸m proteinplasmacytoma u t−¬ng bµoplasmalemma mµng tÕ bµoplasmalogen plasmanogenplasmid plasmidplasmocyte b¹ch cÇuplasmodesma sîi liªn bµo, cÇu sinh chÊtplasmodial (thuéc) thÓ nguyªn h×nh, thÓ amip bµo, thÓ hîp bµo d¹ngamipplasmodium thÓ nguyªn h×nh, thÓ amip bµo, thÓ hîp bµo d¹ng amipplasmogamy (tÝnh) hîp chÊt nguyªn sinhplasmolysis (sù) tan nguyªn sinh chÊtplasmon hÖ gen bµo chÊtplastic dÎoplastid l¹p thÓplastidome plastidomplastmoderma cÇu sinh chÊtplastochron thêi gian kÕ tiÕpplastochrone thêi gian kÕ tiÕpplastocyanin plastocyaninplastogamy (tÝnh) hîp chÊt tÕ bµoplastoquinone plastoquinoneplastral (thuéc) tÊm yÕm, tÊm bông, m¶nh ngùc rïa, (thuéc) mµng khÝplastron 1.tÊm yÕm, tÊm bông, m¶nh ngùc rïa, 2. mµng khÝplastron in insect mµng khÝ ë c«n trïngplate b¶n, tÊm, phiÕnplate endings tÊm cuèiplatelet tiÓu cÇu, tÊm nhá, b¶n nháplatelet activating factor nh©n tè ho¹t ho¸ tiÓu cÇuplatelet-derived growth factor (PDGF) nh©n tè sinh tr−ëng b¾t nguån tõ tiÓu cÇuplatelet-derived wound growth factor (PDWGF) nh©n tè sinh tr−ëng vÕt th−¬ng b¾tnguån tõ tiÓu cÇuplatelet-derived wound healing factor (PDWHF) nh©n tè lµm lµnh vÕt th−¬ng b¾tnguån tõ tiÓu cÇuplatelet factor nh©n tè b¶n mángplatydactyl (cã) ®Çu ngãn dÑt, (cã) ®Çu ngãn bÑtPlatyhelminthes ngµnh Giun dÑpplatysma c¬ b¹nh cæ, c¬ da cæ 264

platyspermic (cã) h¹t dÑt ®èi xøng hai bªn, (cã) h¹t dÑtplax tÊm dÑt, phiÕn dÑt, v¶y dÑtplay ®ïa giìn, n« giìn, gi¶ vêplatelet b¶n nhá, tÊm nhá, tiÓu cÇuplay therapy liÖu ph¸p trß ch¬i, trÞ liÖu b»ng trß ch¬ipleasure principle nguyªn lý kho¸i c¶mPlectomycetes líp NÊm cÇuplectonemic coiling cuén xo¾n kiÓu plectonem (cña ADN néi bµo)plectostele trung trô m¹ngpleiomerous nhiÒu bé phËn, nhiÒu phÇn töpleiomorphic nhiÒu h×nh, ®a h×nhpleiotropic ®a hiÖupleiotropy (tÝnh) nhiÒu t¸c ®éng, (tÝnh) ®a hiÖu, (tÝnh) nhiÒu tÝnh tr¹ngpleochromatic (thuéc) ®æi mµu theo m«i tr−êng, ®æi mµu theo sinh lýpleomorphic nhiÒu h×nh, ®a h×nhpleomorphism (hiÖn t−îng) nhiÒu h×nh, (hiÖn t−îng) ®a h×nhpleomorphous nhiÒu h×nh, ®a h×nhpleopod ch©n b¬i, phÇn phô bôngplerocercoid larva Êu trïng kÕt nang v« tÝnhplerome tÇng sinh ngänplelotropic nhiÒu t¸c ®éng, ®a hiÖu, nhiÒu tÝnh tr¹ngplesiomorphic character ®Æc ®iÓm ®a h×nhpleura 1.mµng phæi, phÕ m¹c 2.(c¸c) m¶nh bªn, m¶nh s−ênpleural (thuéc) m¶nh bªn, m¶nh s−ênpleural cavity khoang bªnpleural pressure ©p suÊt mµng phæipleual space khoang mµng phæipleurapophysis mÊu bªn ®èt sèngpleurocarp thÓ qu¶ bªnpleurodont (cã) r¨ng c¹nh, (cã) r¨ng bªnpleurogenous mäc ë bªn, ph¸t triÓn ë bªnpleuron m¶nh bªn, m¶nh s−ênpleuropneumonia-like organisms (c¸c) vi sinh vËt d¹ng g©y nhiÔm phæiplexiform (cã) d¹ng ®¸m rèi, (cã) d¹ng m¹ng l−íiplexus ®¸m rèiplica nÕp, nÕp nh¨n, nÕp gÊpplicate (cã) nÕp, (cã) nÕp gÊppliomorphic nhiÒu h×nh, ®a h×nhploidy møc béi thÓplug flow dßng ®Öm, líp ®Ömplumae l«ng th©n, l«ng chimplumate (cã) l«ng th©n, (cã) l«ng chim 265

plume 1.l«ng vò, l«ng chim 2.cÊu tróc d¹ng l«ng chimplumigerous (cã) l«ng chimplumose (cã) l«ng chim, (cã) d¹ng l«ng chimplumous (cã) l«ng chimplumulaceous (cã) l«ng m¨ng, (cã) l«ng bao, (cã) l«ng t¬plumulae bé l«ng ®Ömplumulate (cã) l«ng m¨ng, (cã) l«ng t¬, (cã) l«ng b«ngplumulaceous (cã) l«ng m¨ng, (cã) l«ng b«ng, (cã) l«ng t¬plumule 1.l«ng m¨ng, l«ng t¬ 2.chåi mÇmplurilocular nhiÒu ng¨n, nhiÒu «pluripotent stem cell tÕ bµo gèc tuûplus sign dÊu d−¬ng, dÊu céng (+)plus strain dßng d−¬ngpluteus larva Êu trïng pluteusPMN viÕt t¾t cña PolyMorphoNuclearPMP d−îc phÈm lµm tõ thùc vËt (Plant-made Pharmaceuticals)PN-I viÕt t¾t cña Protease Nexin IPN-II viÕt t¾t cña Protease Nexin IIpneumathode lç khÝpneumatic (thuéc) khÝpneumatic sacs tói khÝpneumatocyst 1.phao 2.bãng b¬i, bong bãng 3.tói khÝ, khoang khÝpneumatophores (çc) rÔ khÝpneumococcal polysaccharide polysacarit phÕ cÇu khuÈnpneumococcus phÕ cÇu khuÈnpneumostome lç phæi, khe phæiPNK viÕt t¾t cña PolyNucleotide KinasePNS viÕt t¾t cña Positive and Negative SelectionPNT viÕt t¾t cña Plants Novel TraitPoaceae hä Hoµ th¶o, hä Lóapod vá gi¸p, vá ®Ëu, qu¶ ®Ëupodal (thuéc) ch©npodex vïng hËu m«n, vïng phao c©upodia (çc) ch©n, (çc) bµn tay, (çc) bµn ch©n, (çc) ch©n èngpodial (thuéc) ch©n, (thuéc) bµn tay, (thuéc) bµn ch©n,(thuéc) ch©n èngpodical (thuéc) vïng hËu m«nPodicipitiformes bé chim lÆnpodite ch©n bßpodium 1.ch©n,bµn tay, bµn ch©n 2.ch©n èngpodomere ®èt ch©npodsol ®Êt potzolPogonophora ngµnh Mang r©u 266

poikilocytes tÕ bµo m¸u cã cuèngpoikilocytocyte hång cÇu biÕn d¹ngpoikilohydric kh«ng ®iÒu chØnh ®−îc n−ícpoikiloosmotic biÕn thÈm thÊupoikilothermal biÕn nhiÖtpoikilotherms ®éng vËt biÕn nhiÖu, ®éng vËt m¸u l¹nhpoint mutagenesis sùu ®ét biÕn ®iÓmpoint mutation ®ét biÕn ®iÓmpoison chÊt ®écPoisson distribution ph©n bè Poissonpokeweed mitogen chÊt kÝch thÝch ph©n bµo pokeweedpolar body thÓ cùcpolar body thÓ cùcpolar covalent bond liªn kÕt ®ång ho¸ trÞ ph©n cùcpolar granules h¹t ph©n cùc, t©m ®éngpolar group nhãm ph©n cùcpolar molecule ph©n tö ph©n cùcpolar molecule (dipole) ph©n tö ph©n cùcpolar mutation ®ét biÕn ph©n cùcpolar nuclei (c¸c) nh©n cùcpolarimeter m¸y ®o ph©n cùcpolarities tÝnh ph©n cùcpolarity (tÝnh) ph©n cùcpolarity (sù, tÝnh) ph©n cùcpole cùc, ®Ønhpole cells tÕ bµo cùcpoliomyelitis (bÖnh) b¹i liÖtpollen h¹t phÊn, phÊn hoapollen analysis ph©n tÝch phÊn hoapollen chamber buång phÊn, « phÊnpollen count thèng kª sè phÊn hoapollen flower hoa cã phÊnpollen grains h¹t phÊnpollen mother cell tÕ bµo mÑ h¹t phÊnpollen sac tói phÊn, bao phÊnpollen tube èng phÊnpollex ngãn c¸ipollination (sù) thô phÊnpollination drop giät thô phÊn, giät nhÇypollination mutualisms t−¬ng hç thô phÊnpollinium khèi phÊn, côc phÊnpollutants chÊt g©y « nhiÔm 267

pollution (sù) « nhiÔm, nhiÔm bÈnpolyacrylamide polyacrylamidpolyacrylamide gel gel polyacrylamidpolyacrylamide gel electrophoreis (PAGE) ®iÖn di gen polyacrylamidpolyadeiphous nhiÒu bã nhÞpolyadenylation polyadenyl ho¸polyadenylic acid axit polyadenylicpolyandrous nhiÒu nhÞpolyandry (tÝnh) nhiÒu ®ùcpolyarch nhiÒu bã nguyªn mécpolycarpic ra qu¶ nhiÒu lÇnpolycarpous nhiÒu nhuþ ®¬npolycation conjugate tiÕp hîp ®a cationPolychaeta líp Giun nhiÒu t¬polychasium xim nhiÒu ng¶polychromasia nhiÔm nhiÒu mµupolycistronic ®a cistronpolyclimax cao ®Ønh phøcpolyclimax theory thuyÕt cao ®Ønhpolyclonal activators (çc) chÊt ho¹t ho¸ ®a clonpolyclonal antibodies kh¸ng thÓ ®a dßngpolyclonal response ph¶n øng ®a dßngpolycormic nhiÒu th©npolycotyledonous nhiÒu l¸ mÇmpolycyclic nhiÒu vßngpolydactilous nhiÒu ngãnpolydactylism (hiÖn t−îng) nhiÒu ngãn, (tËt) thõa ngãnpolydactyly (tËt) nhiÒu ngãnpolyembryony (tÝnh) ®a ph«ipolyethylene-glycol superoxide dismutase (PEG-SOD) polyethylene-glycol dismutazasuperoxidpolygalacturonase (pg) polygalacturonaza (pg)polygamous 1.t¹p giao, ®a giao 2. t¹p tÝnhpolygamy (tÝnh) t¹p giaopolygenes gen sè l−îngpolygenic ®a gen, nhiÒu genpolygenic inheritance tÝnh di truyÒn ®a genpolygenic trait tÝnh tr¹ng ®a genpolygoneutic nhiÒu løapolygraph m¸y ghi nhiÒu lÇn, ®a tr¾c kÕpolygynous nhiÒu çi ®a thªpolygyny tÝnh nhiÒu çi, tÝnh nhiÒu nhÞ 268

polyhydroxyalkanoates polyhydroxyalkanoatpolyhydroxyalkanoic acid (PHA) axit polyhydroxyalkanoicpolyhydroxylbutylate (PHB) polyhydroxylbutylatpolylinker ®iÓm ®a t¸ch dßngpolymer ®a ph©n tö, polymepolymerase polymerazapolymerase chain reaction (PCR) ph¶n øng chuçi polymeraza, ph¶n øngchuçi trïng hîppolymerase chain reaction (PCR) technique kü thuËt ph¶n øng chuçitrïng hîppolymerous nhiÒu phÇn tö, nhiÒu sè, nhiÒu mÉupolymorphic ®a h×nh, nhiÒu h×nhpolymorphism (hiÖn t−îng) ®a h×nh, nhiÒu h×nhpolymorphonuclear granulocytes tÕ bµo h¹t d¹ng ®a nh©npolymorphonuclear leucocyte b¹ch cÇu ®a nh©n, b¹chcÇu ®a nh©n móipolymorphonuclear leukocytes (PMN) b¹ch cÇu d¹ng ®a nh©npolymorphous ®a h×nh, nhiÒu h×nhpolynucleate ®a nh©n, nhiÒu nh©npolynucleotide polynucleotitpolynucleotide polynucleotidpolynucleotide kinase PNK kinaza polynucleotid PNKpolyoestrous nhiÒu lÇn ®éng dôcpolyoma virus virut polymapolyp polyppolypetalous (cã) c¸nh trµng ph©npolypeptide (protein) polypeptid (protein)polyphagous ¨n t¹p, t¹p d−ìng, ¨n nhiÒu lo¹i thøc ¨npolyphagous consumers vËt tiªu thô ¨n t¹ppolyphenols polyphenolpolyphyletic tÝnh nhiÒu nguån gècpolyphyletic group nhãm ®a nguånpolyphyllous (cã) bao hoa rêi, (cã) bao hoa nguyªnpolyphyly nhãm ®a nguånpolyphyodont nhiÒu løa r¨ngpolypide polyp c¸ thÓpolyploid thÓ ®a béi, ®a béiPolypodiales bé D−¬ng xØPolypodiopsida líp D−¬ng xØpolyprotodont nhiÒu r¨ng cöapolyribosome (polysome) polyribosom (polysom)polysaccharide polysaccharid 269

polysepalous nhiÒu l¸ ®µi, (cã) l¸ ®µi ph©npolyribosome poly ribosompolysome polysompolysomy (tÝnh) nhiÒu thÓ nhiÔm s¾c ®a béipolyspermy (tÝnh) thô phÊn nhiÒu tinh trïngpolyspondylic (thuéc) nhiÒu ®èt sèngpolyspondyly (tÝnh) nhiÒu ®èt sèng, (hiÖn t−îng) nhiÒu ®èt sèngpolysporidylous (cã) nhiÒu ®èt sèngpolystely (hiÖn t−îng) nhiÒu trung trô, (tÝnh) nhiÒu trung trôpolystichous nhiÒu d∙y, nhiÒu hµngpolystuffer ®o¹n stuffer, ®o¹n nhåipolytene chromosomes nhiÔm s¾c thÓ nhiÒu sîipolytokous 1.nhiÒu con 2.sinh s¶n nhiÒu lÇn, m¾n ®Îpolytoky (tÝnh) nhiÒu con, (tÝnh) sinh s¶n nhiÒu lÇn, (tÝnh) m¾n ®Îpolytrophic 1.dinh d−ìng xen kÏ 2.(thuéc) dinh d−ìng nhiÒu nguån, ¨nnhiÒu lo¹i thøc ¨npolyunsaturated fatty acids (pufa) axit bÐo ®a kh«ng noPolyzoa ngµnh Polyzoapome d¹ng qu¶ t¸oPomoideae ph©n hä T¸o t©ypons cÇupons Varilii cÇu Varoliopontal (thuéc) cÇupontal flexure nÕp gÊp cÇu n∙opontes (c¸c) cÇupontine nuclei nh©n varoliopopulation quÇn thÓ, quÇn lo¹i, chñng lo¹i, chñng quÇnpopulation change thay ®æi quÇn thÓpopulation crash bïng næ d©n sè, bïng næ quÇn thÓpopulation cycle chu kú quÇn thÓpopulation density mËt ®é quÇn thÓpopulation dynamic biÕn ®éng quÇn thÓpopulation eplosion bïng næ quÇn thÓpopulation fluctuation dao ®éng quÇn thÓpopulation genetics di truyÒn häc quÇn thÓpopulation growth sinh tr−ëng quÇn thÓpopulation perturbation rèi lo¹n quÇn thÓpopulation regulation ®iÒu chØnh quÇn thÓpopulation size kÝch th−íc quÇn thÓpopulation structure cÊu tróc quÇn thÓporcine somatotropin (PST) somatotropin lînpore lç 270

poricidal (thuéc) nÎ lç, nøt lç, më lçPorifera ngµnh Th©n lç, ngµnh Bät biÓn, ngµnh H¶i miªnporiferous (cã) lçporiform (cã) d¹ng lçporin porin (protein t¹o lç xuyªn mµng)Porocyte tÕ bµo lçporogarny (tÝnh) thô phÊn qua lç no∙nporometer m¸y ®o lç khÝ, thiÕt bÞ ®o lç khÝporous (cã) lçporous dehiscence më lç, nÎ lçporphyrins porphyrinporrect thß raporta cæng, cöaportal (thuéc) cæng cöaportal system hÖ cöaportal vein tÜnh m¹ch rènporus lç h¹t phÊnposition effect hiÖu qu¶ vÞ trÝ, hiÖu øng vÞ trÝpositional cloning (phÐp) t¸ch dßng (t×m) vÞ trÝpositional information th«ng tin vÞ trÝpositive and negative selection (PNS) chän gièng d−¬ng tÝnh vµ ©m tÝnhpositive control kiÓm so¸t d−¬ng tÝnhpositive feedback t¸c ®éng ng−îc d−¬ng tÝnhpositive reaction ph¶n øng d−¬ng tÝnh, ph¶n øng d−¬ngpositive reinforcement cñng cè d−¬ng,cñng cè chñ ®éngpositive supercoiling siªu xo¾n d−¬ng tÝnhpositive taxis h−íng ®éng d−¬ng, (h−íng) theo kÝch thÝch d−¬ngpostanal tail ®u«i sau hËu m«npost-capillary venules tiÓu tÜnh m¹ch sau mao m¹chpostcardinal sau (vïng) timpostcaval vein tÜnh m¹ch chñ sau, tÜnh m¹ch chñ d−íipostclimax sau cao ®Ønhpostembryonic development sù ph¸t triÓn sau giai ®o¹n ph«ipost-entry measures biÖn ph¸p hËu nhËppost-fertilization stages (c¸c) giai ®o¹n sau thô tinhpost-hypnotic suggestion ¸m thÞ sau th«i miªnposterior 1.phÝa gÇn trôc th©n 2.phÝa saupostical (thuéc) mÆt sau, phÝa sau, phÇn thÊppostsynaptic membrane mµng sau khíp thÇn kinhpost-transcriptional gene silencing (PTGS) (sù) c©m lÆng gen sau phiªn m∙,bÊt ho¹t gen sau phiªn m∙ 271

post-transcriptional processing (modification) of RNAs xö lý (söa ®æi) sau phiªnm∙ cña ARNpost-translational modification of protein söa ®æi sau phiªn m∙ cña proteinpost-trematic sau khe mangpostural control ®iÒu chØnh t− thÕpostventitious chËm ph¸t triÓn do giãpostzygapophysis mÊu khíp saupostzygotic barrier hµng rµo sau hîp töpotamous sèng ë s«ng, sèng ë suèipotash bå t¹t, kali cacbonatpotassium kalipotato late blight bÖnh tµn lôi muénpotential (thuéc) tiÒm n¨ngpotential energy n¨ng l−îng dù tr÷potential evapotranspiration tiÒm n¨ng bèc tho¸t h¬i n−ícpotometer thiÕt bÞ ®o møc hÊp thôpouch tói baopowdery mildew (bÖnh) mèc tr¾ng, (bÖnh) mèc s−¬ngpox viruses virut ®Ëu mïaPPA ®¹o luËt b¶o vÖ thùc vËt (Plant Protection Act)PPAR viÕt t¾t cña Peroxisome Proliferators Activated ReceptorPPAR alpha PPAR alphaPPAR gamma PPAR gammaPPB b¸m gi÷ protein sinh chÊt (Plasma Protein Binding)PPFM viÕt t¾t cña Pink Pigmented Facultative MethylotrophPPO oxidaza protoporphyrinogen (Protoporphyrinogen Oxidase)PPQ bar thanh PPQP-protein protein PPQ interval kho¶ng çch PQPRA viÕt t¾t cña Pest Risk AnalysisPR interval kho¶ng çch PRPR proteins protein PRpraecoces (çc) chim non khoÎprairies ®ång cáPrausnitz-Kustner reaction ph¶n øng Prausnitz-Kustnerpre-adaptation (sù) thÝch nghi ban ®Çupre-b cell colony-enhancing factorprebiotic tr−íc khi cã sù sèng, tiÒn sinhprebiotics tr−íc khi cã sù sèng, tiÒn sinhprecapillary sphincter c¬ tr−íc mao qu¶nprecautionary principle nguyªn t¾c c¶nh b¸o tr−ícprecaval vein tÜnh m¹ch chñ tr−íc, tÜnh m¹ch chñ trªn 272

prechordal tr−íc d©y sèng, tr−íc tuû sèngprechordal plate tÊm tr−íc d©y sèngprecipitation (sù) kÕt tñaprecipitin test thÝ nghiÖm kÕt tñapreclimax tr−íc cao ®Ønhprecocial chim non khoÎprecoracoid x−¬ng tr−íc qu¹, x−¬ng tr−íc ®ai ngùcpredation (sù) ¨n thÞtpredator ®éng vËt ¨n thÞtpredator prey cycle chu kú vËt ¨n thÞt con måipredentin(e) chÊt ngµ non, chÊt tiÒn ngµpredictive domancy dù b¸o ngñpreen gland tuyÕn phao c©upreening (sù) rØa l«ngpreference −a thÝch thøc ¨npreferendum m«i tr−êng tèi −upreferential mating giao phèi (cã) chän läcprefloration (sù) xÕp mÉu nô hoa, tiÒn khai hoaprefoliation (sù) xÕp mÉu bóp l¸, tiÒn khai l¸preformation sù h×nh thµnh tr−ícpre-frontal lobotomy phÉu thuËt më thuú tr−íc tr¸npreganglionic fibres sîi tr−íc h¹chpregnancy (sù) cã chöa, cã thaiprehallux ngãn çi thõaprehensile thÝch nghi cÇm n¾mprelacteal (thuéc) thó r¨ng s÷apreload t¶i tr−ícpremature ejaculation xuÊt tinh símpremaxilla (thuéc) x−¬ng tr−íc hµm trªnpremaxillary (thuéc) x−¬ng tr−íc hµm trªnpremeiotic mitosis ph©n bµo nguyªn nhiÔm tr−íc gi¶m ph©npremolars (çc) r¨ng tr−íc hµmpremorse côt kh«ng ®Òu, côt v¸tpre-operational thinking t− duy tiÒn ho¹t ®éng, suy nghÜ cña giai ®o¹ntr−íc ho¹t ®éngpre-operculum x−¬ng tr−íc n¾p mangprepollex ngãn çi thõapre-prophase band d¶i tr−íc tiÒn kú, d¶i tr−íc kú ®Çuprepropolypeptit tiÒn polypeptitprepubic tr−íc x−¬ng muprepuce bao quy ®Çuprepupa giai ®o¹n tr−íc nhéng, giai ®o¹n nhéng non 273

preputial (thuéc) bao quy ®Çupresbyopia (tËt) viÔn thÞpressure bomb bom ¸p suÊt, bom nÐnpressure potential thÕ ¸p su©tpressure probe ®Çu dß ¸p suÊtpresternum 1.m¶nh tr−íc øc 2.x−¬ng øcpresynaptic inhibition øc chÕ tr−íc thÇn kinhpretrematic tr−íc mangprevalence of species (sù) −u thÕ cña loµiprevertebrace tr−íc cét sèngprey vËt s¨n b¾t, vËt måiprezygapophysis mÊu khíp tr−ícPriapulida ngµnh Giun vßi, ngµnh Giun ®u«i mµoPribnow box hép Pribnowprickle nhó gai, l«ng gai, gaiprimacy effect t¸c dông hµng ®Çu, t¸c dông −u tiªnprimacy process thinking qu¸ tr×nh t− duy −u viÖt, qóa tr×nh t− duy −utiªnprimaries l«ng c¸nh s¬ cÊpprimary 1.s¬ cÊp, nguyªn thuû, nguyªn sinh 2.chÝnh yÕu, quan trängnhÊtprimary body cavity thÓ xoang nguyªn thñyprimary body th©n s¬ cÊpprimary cell wall v¸ch tÕ bµo s¬ cÊp, v¸ch tÕ bµo nguyªn sinhprimary constriction eo s¬ cÊp, eo t©m ®éngprimary consumer sinh vËt tiªu thô s¬ cÊp, sinh vËt tiªu thô cÊp métprimary flexure nÕp uèn nguyªn thuûprimary germ layers (c¸c) líp ph«i s¬ cÊpprimary growth sinh tr−ëng s¬ cÊpprimary immune response ®¸p øng miÔn dÞch s¬ cÊp, ®¸p øng miÔn dÞchlÇn ®Çuprimary meristem m« ph©n sinh s¬ cÊpprimary node m¾t s¬ cÊp, mÊu s¬ cÊpprimary phloem libe s¬ cÊpprimary pit field diÖn lç s¬ cÊp, diÖn lç s¬ cÊpprimary producer sinh vËt s¶n xuÊtprimary production s¶n l−îng s¬ cÊpprimary productivity n¨ng suÊt s¬ cÊp, møc s¶n xuÊt ban ®Çuprimary ray tia s¬ cÊpprimary reinforcer nh©n tè t¸i cñng cè chÝnhprimary sere hÖ diÔn thÕ nguyªn sinh, hÖ diÔn thÕ s¬ cÊpprimary structure cÊu tróc s¬ cÊp 274

primary succession diÔn thÕ nguyªn sinh, diÔn thÕ s¬ cÊp, diÔn thÕ ban®Çuprimary tissue m« s¬ cÊp, m« nguyªn sinhprimary transcript s¶n phÈm phiªn m∙ s¬ cÊpprimary wall v¸ch s¬ cÊpprimary xylem m« gç s¬ cÊpPrimates bé Linh tr−ëngprimed (®∙) mÉm c¶m s¬ bé, (®∙) mÉm c¶m lÇn ®Çuprimer ®o¹n måiprimer extension kÐo dµi ®o¹n måi (tæng hîp ADN)primitive nguyªn thuûprimitive streak d¶i nguyªn thuûprimitive groove r∙nh nguyªn thuûprimitive grut èng nguyªn thuûprimitive sex cords bã giíi tÝnh nguyªn thuûprimitive yolk tói no∙n hoµng nguyªn thuûprimordial (thuéc) mÇmprimordial germ cells (c¸c) tÕ bµo sinh dôc mÇmprimordium mÇmprimosome thÓ mÇmprinciple nguyªn lýprinciple cells tÕ bµo chÝnhprinciple of allocation nguyªnt¾c ph©n phèiprinciple of expectancy nguyªn t¾c kú vängprinciple of reinforcement nguyªn t¾c t¸i cñng cèprion prionprisere hÖ diÔn thÕ nguyªn sinh, hÖ diÔn thÕ s¬ cÊpprismatic (cã) d¹ng l¨ng trôprismatic layer líp l¨ng trôproanthocyanidins proanthocyanidinproatls x−¬ng tr−íc ®éiprobability density function hµm mËt ®é x¸c suÊtproband ®Çu dßng, ®Çu (ph¶) hÖprobe mÉu dßprobiotics probiotics (hîp chÊt kÝch thÝch sinh tr−ëng c¸c vi khuÈn cã lîitrong hÖ tiªu ho¸ ®éng vËt)problem solving behaviour hµnh vi gi¶i quyÕt khã kh¨nProboscidea bé Cã vßi, bé Voiproboscis vßiprocambium tiÒn t−îng tÇngprocartilage giai ®o¹n tiÒn sôn, giai ®o¹n sôn non 275

procaryotes sinh vËt nh©n s¬, sinh vËt nguyªn thuû, sinh vËt ch−a cãnh©n ®iÓn h×nhProcellarilformes bé H¶i ©uprocercoid larva Êu trïng ®u«i mãcprocess u låi, mÊu, chám; qu¸ tr×nhprocess validation qu¸ tr×nhgi¸ trÞ ho¸Prochlorophyceae líp Nguyªn t¶o lôc, líp TiÒn t¶o lôcProchordata ph©n ngµnh nöa d©y sèngprocoelous lâm tr−ícproctal (thuéc) vïng hËu m«nproctodaeal (thuéc) èng hËu m«nproctodaeum èng hËu m«nprocumbent (thuéc) n»m, bß lanprocuticle tiÒn cuticun, cuticun nonpro-drug therapy liÖu ph¸p tiÒn chÊt thuèc (ch÷a b»ng tiÒn chÊt cña thuèc)producers sinh vËt s¶n xuÊt, vËt s¶n xuÊtproduction s¶n l−îngproduction effeciency hiÖu suÊt s¶n xuÊtproductivity n¨ng suÊtpro-ecdysis giai ®o¹n tiÒn lét x¸c, giai ®o¹n tr−íc lét x¸cproenzyme proenzym, tiÒn enzymproerythroblast tiÒn hång cÇupro-embryo tiÒn ph«i, mÇm ph«iprogeria (sù) giµ sím, l∙o ho¸ símprogesterone kÝch tè thÓ vµng, progesteronproglottides (c¸c) ®èt s¸nproglottis ®èt s¸nprognathous (cã) hµm nh«, (cã) hµm væprogrammed cell death sù chÕ tÕ bµo theo ch−¬ng tr×nhprogrammed instruction h−íng dÉn theo ch−¬ng tr×nhprogrammed learning häc theo ch−¬ng tr×nhprogress zone vïng ph¸t triÓnprohormone tiÒn hormoneprojection (sù) phãng chiÕuprojective technique kü thuËt phãng chiÕuprojective test tr¾c nghiÖm phãng chiÕuprokaryon nh©n s¬, tiÒn nh©n, nh©n nguyªn thñyprokaryote sinh vËt nh©n s¬, sinh vËt nh©n nguyªn thñy, sinh vËt ch−acã nh©n ®iÓn h×nhprokaryotic (thuéc) nh©n s¬, sinh vËt nh©n s¬, sinh vËt nh©n nguyªnthñy, sinh vËt ch−a cã nh©n ®iÓn h×nhprokaryotic cell tÕ bµo nh©n s¬, tÕ bµo ch−a cã nh©n ®iÓn h×nhprolamellar body thÓ tiÒn phiÕn 276

prolan prolan, hormon kÝch dôcproleg ch©n bông, ch©n tr−ícproliferation (sù) t¨ng sinh, n¶y nëproliferous (cã) t¨ng sinhproliferous phase pha t¨ng sinhprolification (sù) sinh s¶n nhiÒuproline prolinpromeristem nguyªn bµo ph©n sinh, m« ph©n sinh nonprometaphase kú gi÷a sím, ®Çu kú gi÷a, tr−íc kú gi÷apromontory mÊu låi, u, b−íu, nóm, nÕp, mµo, gßpromoter khëi ®iÓm, promot¬promoter trapping sù b¾t gi÷ yÕu tè khëi ®Çupromyelocyte tÕ bµo tuû nonpronation quay sÊp, lËt sÊppronate (sù) quay sÊp, lËt sÊppronator c¬ quay sÊppronephric (thuéc) tiÒn thËnpronephros tiÒn thËnpronotal (thuéc) m¶nh l−ng tr−ícpronotum m¶nh l−ng tr−ícpronucleus nh©n con, tiÒn nh©n, nh©n nguyªnpro-oestrus thêi kú tr−íc ®éng dôcproof-reading ®äc söa (trong phiªn m∙)pro-otic x−¬ng tr−íc taipropagation (sù) nh©n gièng, truyÒn gièng, ph¸t t¸n, bµnh tr−íngpropagule cµnh gi©m, cµnh chiÕt, chåi mÇm, c©y non, m¹, h¹t gièng, thÓnh©n gièngproperdin properdinprophage tiÒn phage, prophagprophase tiÒn kú, kú tr−íc, pha ®Çuprophyll l¸ ®Çu, l¸ gècpropionic acid axit propionicproplastid tiÒn l¹p thÓprop root rÔ chèng, rÔ «mproprioception sù tù c¶m, sù nhËn c¶m trong c¬ thÓproprioceptive thô c¶m b¶n thÓ, tù c¶m, nhËn c¶m trong c¬ thÓproprioceptor thô c¶m b¶n thÓ, tù c¶m, nhËn c¶m trong c¬ thÓproscapula x−¬ng ®ßnproscolex ®Çu s¸n non, kÐn dÞchprosencephalon n∙o tr−ícprosocoele khoang n∙o tr−íc, n∙o thÊt Iprosoma 1.®èt ®Çu-ngùc, ®èt th©n tr−íc 2.®Çu 277

prostaglandins prostaglandinprostaglandin endoperoxide synthase synthaza endoperoxid prostaglandinprostate tuyÕn tiÒn liÖtprostate-specific antigen (PSA) kh¸ng nguyªn ®Æc thï tuyÕn tiÒn liÖtprostatitis viªm tuyÕn tiÒn liÖtprosthetic group nhãm prostheticprostomium phÇn tr−íc miÖng, thuú tr−íc miÖngprotandrous cã tÝnh nhÞ tr−íc, cã tÝnh nhÞ chÝn tr−ícprotandry (tÝnh) ®ùc chÝn tr−íc, (tÝnh) nhÞ chÝn tr−ícprotease proteazaprotease nexin I (PN-I) proteaza nexin I (PN-I)protease nexin II (PN-II) proteaza nexin II (PN-II)proteasome proteasomproteasome inhibitors chÊt øc chÕ proteasomprotective layer líp b¶o vÖprotein proteinprotein A protein Aprotein arrays dµn proteinprotein-based lithography thuËt in kh¾c ®¸ dùa trªn proteinprotein biochips chip sinh häc proteinprotein bioreceptors thô quan sinh häc proteinprotein C protein Cprotein-conducting channel kªnh dÉn proteinprotein chips chip proteinprotein digestibility-corrected amino acid scoring (PDCAAS) tû sè axit amintrªn kh¶ n¨ng tiªu ho¸ proteinprotein engineering kü thuËt thao t¸c proteinprotein expression biÓu hiÑn proteinprotein folding cuén gËp proteinprotein inclusion bodies thÓ vïi proteinprotein interaction analysis ph©n tÝch t−¬ng t¸c proteinprotein kinases kinaza proteinprotein microarrays vi dµn proteinprotein-protein interactions t−¬ng t¸c protein-proteinprotein quality chÊt l−îng proteinprotein sequencer m¸y gi¶i tr×nh tù proteinprotein signaling (sù) ph¸t tÝn hiÖu cña proteinprotein splicing c¾t ghÐp proteinprotein structure cÊu tróc proteinprotein synthesis sù tæng hîp proteinprotein targeting nh»m ®Ých proteinprotein tyrosine kinase inhibitor chÊt øc chÕ kinaza tyrosin protein 278

protein tyrosine kinases kinaza tyrosin proteinproteoclastic ph©n huû proteinproteolysis (sù) ph©n gi¶i proteinproteolytic (thuéc) ph©n gi¶i proteinproteolytic enzymes enzym ph©n gi¶i proteinproteome chip chip hÖ proteinproteomes hÖ proteinproteomics hÖ protein häcproterandrous (cã) nhÞ chÝn tr−íc, (cã) yÕu tè ®ùc chÝn tr−ícproterokont roi vi khuÈnprothallus 1.t¶n non, nguyªn t¶n 2.giao tö thÓprothoracis gland tuyÕn ®èt ngùc tr−ícprothorax ®èt ngùc I, ®èt ngùc tr−ícProtista giíi Sinh vËt nh©n chuÈnprotocercal (thuéc) thuú v©y ®u«i ®Òu, thuú v©y ®u«i nguyªn thuûProtochordata ngµnh D©y sèng nguyªn thuûprotoderm vá nguyªn sinh, nguyªn b×protogyny (tÝnh) c¸i chÝn tr−íc, (tÝnh) nhuþ chÝn tr−ícprotomorphic (cã) d¹ng nguyªn thuû, (cã) d¹ng gècprotonema nguyªn ty, t¶n d¹ng sîiprotonephridial system hÖ nguyªn ®¬n thËnprotonephridium nguyªn ®¬n thËnproton motive force lùc chuyÓn ®éng protonproton pump b¬m protonproton-translocating ATPase ATPaza chuyÓn vÞ protonproto-oncogenes gen gi¶ ung th−protophloem libe non, libe nguyªn sinhprotoplasm chÊt nguyªn sinhprotoplasmic (thuéc) chÊt nguyªn sinhprotoplasmic circulation l−u th«ng chÊt nguyªn sinhprotoplast thÓ nguyªn sinh, tÕ bµo trÇnprotoplast culture nu«i cÊy thÓ nguyªn sinhprotoplast fusion dung hîp thÓ nguyªn sinh, dung hîp tÕ bµo trÇnprotopodite ®èt gèc ch©nprotostele nguyªn trung trô, bã m¹ch ®ång t©mprotostome lç ph«i, miÖng ph«i, ®éng vËt nguyªn khÈuPrototheria ph©n líp Thó nguyªn thuûprototroph nguyªn d−ìng, sinh vËt nguyªn d−ìngprototype kiÓu nguyªn thuû, kiÓu gèc, kiÓu chuÈnprotoxin protoxin, tiÒn ®éc tèprotoxylem nguyªn mécProtozoa ngµnh §éng vËt nguyªn sinh 279

protozoologist nhµ nguyªn sinh ®éng vËtprotozoon ®éng vËt ®¬n bµo, ®éng vËt nguyªn sinhprotractor c¬ duçiprovascular tissue m« m¹ch nonproventriculus 1.d¹ dµy tuyÕn 2.mÒ 3.d¹ dµy, cèi xay vÞprovitamin provitamin, tiÒn sinh tèprovirus tiÒn virut, provirutprovitamin A provitamin Aproxemics thèng kª häc kh«ng gian nh©n lo¹iproximal gÇn t©m, cËn t©mPRR bÖnh thèi rÔ do Phytophthora (Phytophthora Root Rot)pruinose phñ phÊn tr¾ngpruniform (cã) d¹ng qu¶ mËnPrymnesiophyceae líp T¶o roiPS serin phosphatidyl (Phosphatidyl Serine)PSA viÕt t¾t cña Prostate-Specific Antigenpsalterium d¹ l¸ s¸chpsammophyte thùc vËt −a c¸t, thùc vËt sèng trªn c¸tp-selectinpseudautostylic (thuéc) khíp kiÓu trùc tiÕp gi¶pseudautostyly (thuéc) khíp kiÓu trùc tiÕp gi¶pseudo-aposematic nguþ tr¹ng gi¶, (thuéc) mµu nguþ trang gi¶pseudobrachium v©y ngùc gi¶pseudobulb bäng gi¶, tói chøa n−ícpseudocarp qu¶ gi¶pseudocoele 1.khoang gi¶, n∙o thÊt V 2.thÓ xoang gi¶pseudocoelomate ®éng vËt xoang gi¶pseudocoetom thÓ xoang gi¶pseudocopulation (sù) giao hîp gi¶pseudocyesis (sù) mang thai gi¶pseudodementia (chøng) gi¶ sa sót trÝ tuÖpseudodont (cã) r¨ng gi¶, (cã) r¨ng sõngpseudogamy (tÝnh) giao phèi gi¶, (tÝnh) tiÕp hîp gi¶pseudogene gen gi¶, gen sao sai, gen lçipseudoheart 1.tim gi¶ 2.c¬ quan trôcpseudointerference b¸n giao thoapseudometamerism (hiÖn t−îng) ph©n ®èt gi¶Pseudomonadales bé h×nh que gi¶Pseudomonas aeruginosa Pseudomonas aeruginosaPseudomonas fluorescens Pseudomonas fluorescenspseudoparenchyma m« mÒm gi¶, nhu m« gi¶pseudopod ch©n gi¶ 280

pseudopodia ch©n gi¶, cuèng gi¶pseudopodium ch©n gi¶pseudopregnancy (tÝnh) thô tinh gi¶Pseudoscoronidae hä h×nh que gi¶Pseudoscorpionidae bé bä c¹p gi¶Pseudovilli l«ng nhung gi¶PS interval kho¶ng çch PSpseudovitellus thÓ no∙n hoµng gi¶Psilotopsida líp Th«ngPsittaciformes bé Ch©n chÌo, bé VÑtpsittacosis sèt vÑt, sèt chimpsittacosis-lymphogranuloma viruses virut g©y bÖnh Hodgkin-virut vÑtpsoralen xem psoralenepsoralene psoralene (ho¸ chÊt ®éc ®èi víi c«n trïng)PST viÕt t¾t cña Porcine SomatoTropinpsychiatry bÖnh häc t©m thÇnpsychism thuyÕt t©m linhpsychoanalysis 1.thuyÕt ph©n t©m 2.(ph−¬ng ph¸p) ph©n tÝch t©m lý,(ph−¬ng ph¸p) t©m thÇnpsychodynamics ®éng th¸i t©m lý häcpsychogalvanic reflex ph¶n x¹ ®iÖn-t©m thÇnpsychogenic (cã) nguån gèc t©m thÇn, (cã) nguån gèc t©m lýpsychogenic disorders (çc) rèi lo¹n t©m thÇnpsychokinesis vËn ®éng t©m thÇn, kh¶ n¨ng t©m thÇn chÕ ngù vËt chÊtpsychometrics tr¾c nghiÖm t©m lý häcpsychopath lo¹n nh©n çchpsychopathology bÖnh häc t©m thÇnpsychopharmacology t©m thÇn d−îc häcpsychophily (tÝnh) thô phÊn nhê b−ímpsychophysis vËt lý t©m thÇn häcpsychophysiological disorders rèi lo¹n t©m sinh lýpsychosexual development ph¸t triÓn t©m thÇn-sinh dôcpsychosexual disorders rèi lo¹n t©m thÇn-sinh dôcpsychosis (chøng) lo¹n t©m thÇnpsychosomatic (thuéc) t©m thÇn, th©n thÓ, t©m-thÓpsychophysiological disorders rèi lo¹n t©m thÇn-th©n thÓ, rèi lo¹n t©m-thÓpsychosurgery phÉu thuËt t©m thÇnpsychotherapy liÖu ph¸p t©m thÇnpsychrophile sinh vËt −a l¹nhpsychrophilic −a l¹nh, −a nhiÖt ®é thÊppsychrophilic enzymes enzym −a l¹nh 281

Pteridophyta ngµnh Thùc vËt hoa Èn cã m¹chPteridospermopsida líp D−¬ng xØ cã h¹tPterobranchia nhãm Mang d¹ng çnhPteropsida líp D−¬ng xØpterostilbenespterygial 1.tia v©y 2.(thuéc) v©y, çnhpterygium chipterygoid 1.x−¬ng çnh, x−¬ng çnh b−ím 2.(cã) d¹ng çnhpterygopalatoquadrate bar thanh b−ím khÈu çi vu«ngpterylosis (sù) ph©n bè vïng l«ngPTGS viÕt t¾t cña Post-Transcriptional Gene Silencingptilinum bao ®ÇuPTK kinaza tyrosin protein (Protein Tyrosine Kinase)PTM söa ®æi sau dÞch m∙ (Post-Translational Modification)ptyxis (sù) cuèn l¸ non, xÕp chåi, xÕp nôpuberty tuæi dËy th×puberulent (cã) l«ng m¨ng, phñ l«ng mÞn, (cã) l«ng mÞn, phñ l«ng mÞnpubescence phñ l«ng m¨ng, phñ l«ng mÞn, phñ l«ng t¬ ng¾npubescent (cã) l«ng m¨ng, (cã) l«ng t¬, (cã) l«ng mÞnpubic (thuéc) x−¬ng mupubis x−¬ng muPUFA axit bÐo ®a kh«ng b∙o hoµ (Polyunsaturated Fatty Acids)puff ball thÓ qu¶ nÊm cá dµypuffs d¶i ph×nh, pufpulmo phæipulmonary artery ®éng m¹ch phæipulmonary C receptor thô quan phæi Cpulmonary circulation tuÇn hoµn phæipulmonary valves van tæ chim ®éng m¹ch phæipulmonary vein tÜnh m¹ch phæiPulmonata bé Cã phæipulmonate (cã) phæi, (cã) phæi s¸ch, thë kh«ng khÝpulmonary (thuéc) phæipulmonary (thuéc) phæi, khoang h« hÊppulmones (çc) phæipulp tuûpulse m¹chpulse labelling ®¸nh dÊu m¹ch ®éngpulvinule thÓ gèi nhá, thÓ khuûu nhá, thÓ ®Öm lãng nhápulsed-field gel electrophoresis (phÐp) ®iÖn di gel tr−êng m¹ch ®éng,(phÐp) ®iÖn di gel xung-tr−êng 282

pulvinus 1.thÓ gèi, thÓ khuûu 2.thÓ ®Öm lãngpump (sù) b¬mpunctate (cã) ®èm, (cã) chÊm, (cã) ®iÓm, lÊm tÊm, lèm ®èm, lç chçpunctuated equilibrium c©n b»ng ng¾t qu∙ngpunctum chÊm, ®iÓm, ®èmpungent 1.buèt, nhãi 2.h¨ng, cay, g¾tpunishment (sù) trõng ph¹tpupa nhéngpupal (thuéc) nhéngpupal parasitism kÝ sinh trong nhéngpuparium kÐnpupil ®ång tö, con ng−¬ipupillary (thuéc) ®ång tö, con ng−¬ipupilometer ®ång tö kÕpupiparous ®Î nhéngpure culture nu«i cÊy s¹ch, gièng nu«i cÊy s¹chpure line dßng thuÇnpurine purinPurkinje network m¹ng purkinjePurkinje cells tÕ bµo purkinjepurposive behaviour tËp tÝnh cã môc ®Ýchpus mñpustule 1.môn n−íc 2.môn mñ, nèt mônpustulous (cã) môn n−íc, (cã) môn mñ, (cã) nèt mñpustutar (cã) môn n−íc, (cã) môn mñ, (cã) nèt mñputamen 1.mµng vá trøng 2.nh©n vá hÕnputrefaction (sù) thèi r÷apuzzle box hép ®è trÝp-value gi¸ trÞ-p, gi¸ trÞ x¸c suÊtPVP viÕt t¾t cña Plant Variety Protection ActPVPA ®¹o luËt b¶o vÖ c¸c gièng thùc vËt (Plant Variety Protection)PVR quyÒn cña gièng thùc vËt (Plant Variety Rights)PWGF nh©n tè sinh tr−ëng vÕt th−¬ng b¾t nguån tõ tiÓu huyÕt cÇu(Platelet-Derived Wound Growth Factor)pycnidiospore bµo tö phÊnPycnogonida bé NhÖn ch©n trøngpycnosis (sù) kÕt ®Æc nh©n, tho¸i ho¸ tÕ bµopycnoxylic wood gç cøng, gç ch¾c, gç ®Æcpygal 1.(thuéc) ®èt hËu m«n 2.m¶nh cuèi maipygostyle x−¬ng b¸nh l¸i, x−¬ng l−ìi cµypyloric (thuéc) m«n vÞpyloric canal èng m«n vÞ 283

pyloric sphincter c¬ m«n vÞpylorus m«n vÞpyralis bä rÇy ng« ch©u ¢upyramid th¸p pyramidpyramidal (thuéc) th¸p pyramidpyramidal tract bã th¸p pyramidpyramid of biomass th¸p sinh khèipyramid of numbers th¸p sè l−îngpyramid of productivity th¸p søc s¶n xuÊtpyranose pyranozapyrenocarp thÓ qu¶ d¹ng chaipyrenoid h¹t t¹o tinh bét, nh©n tinh bétPyrenomycetes líp Pyrenomycetespyrethrins pyrethrinpyrexia c¬n sètpyrexial (thuéc) c¬n sètpyridine alkaloids (c¸c) pyridin alkaloitpyridoxal pyridoxalpyriform (cã) d¹ng qu¶ lªpyrimidine pyrimidinpyrogens mñpyroninophilic cells tÕ bµo −a pyroninpyrophilous −a ®Êt ch¸ypyrophosphate cleavage (sù) t¸ch pyrophosphat, chia pyrophosphatpyrrolizidine alkaloids alkaloid pyrrolizidinpyxidium qu¶ héppyxis qu¶ hép 284

QQ-bands b¨ng Qq-beta replicase replicaza q-betaq-beta replicase technique kü thuËt replicaza q-betaQCM c©n tinh thÓ Quartz vi l−îng (Quartz Crystal Microbalances)QD ®iÓm l−îng tö (quantum dot)QPCR ph¶n øng PCR ®Þnh l−îng (Quantitative Polymerase Chain Reaction)QRS complex phøc hîp QRSQS interval kho¶ng çch QSQSAR viÕt t¾t cña Quantitative Structure-Activity RelationshipQSPR viÕt t¾t cña Quantitative Structure-Property RelationshipQT interval kho¶ng çch QTQTL viÕt t¾t cña Quantitative Trait Lociquadrant gãc phÇn t−quadrat « vu«ng (tiªu chuÈn)quadrate 1.h×nh vu«ng, vu«ng 2.x−¬ng vu«ngquadrate bone x−¬ng vu«ngquadratus c¬ vu«ngquadriceps c¬ bèn ®Çuquadrivalent thÓ tø trÞquadrumanous bèn tayquadruped bèn ch©nquadrupole ion trap b∙y ion bèn cùcqualitative variation biÕn ®æi ®Þnh tÝnhquality chÊt l−îngquanratine (sù) kiÓm dÞchm thêi gian çch ly, çch lyquantile 1.®iÓm ph©n vÞ 2.gi¸ trÞ ph©n vÞquantitative character ®Æc ®iÓm ®Þnh l−îng, tÝnh tr¹ng sè l−îngquantitative genetics di truyÒn häc ®Þnh l−îngquantitative structure-activity relationship (qsar) quan hÖ sè l−îng vÒcÊu tróc-ho¹t tÝnhquantitative structure-property relationship (qspr) quan hÖ sè l−îng vÒcÊu tróc-®Æc tÝnhquantitative trait tÝnh tr¹ng sè l−îngquantity of radiation l−îng phãng x¹quantum dot ®iÓm l−îng töquantum tags thÎ l−îng töquantum wire d©y l−îng töquarantine pest kiÓm dÞch s©u bä 285

quartet bé bèn bµo tö, tø töquartette bé bèn bµo tö, tø töquartz crystal microbalances vi c©n b»ng tinh thÓ th¹ch anhquaternary structure cÊu tróc bËc bènqueen (con) chóaqueen bee substance chÊt ong chóaqueen substance chÊt ong chóaquelling chÕ ngù (biÓu hiÖn gen bµng ARN nhiÔu)quencher dye chÊt nhuém xo¸quercetin quercetin (hä th¶o d−îc chèng oxy ho¸ vµ ung th−)quick-stop dõng nhanh, dÊu chÊm nh¹yquiescent centre t©m nghØ, t©m kh«ng ph©n chiaquiet sleep giÊc ngñ sãng chËm, giÊc ngñ s©uquiliwort c©y thuû phØquill th©n èngquill feathers l«ng èngquinacrine fluorescence huúnh quang quinacrinquincuncial aestivation mÉu nô hoa kiÓu nanh sÊuquinine ký ninh, quininquinone quinonquorum sensing c¶m biÕn ®Þnh møc, c¶m biÕn tíi h¹n (trong c¬ chÕ truyÒntÝn hiÒu ë vi sinh vËt)quotas cota 286

Rr and k strategy chiÕn l−îc k vµ rR genes (c¸c) gen Rr/K chän läc r/Krabies (bÖnh) d¹iRabl configuration cÊu h×nh RablRAC uû ban t− vÊn vÒ ADN t¸i tæ hîp (Recombinant DNA Advisory Committee)race chñngracemate hçn hîp ®¼ng ph©n (cã sè l−îng ph©n tö L vµ D b»ng nhau)raceme chïm (hoa)racemic (mixture) xem racemateracemose (cã) chïm, (thµnh) chïmracemose inflorescence côm hoa cã chïmrachidial (thuéc) trôc, cét sèngrachilla cuèng nh¸nh, trôc nh¸nhrachiodont (cã) r¨ng gairachis 1.trôc, cuèng, cäng 2.th©n èng 3.cét sèngrad radradial quay, to¶ trßn, to¶ tia,radial cleavage ph©n c¾t phãng x¹radial longitudinal section mÆt c¾t däc xuyªn t©m, mÆt c¾t däc h−íng®−êng kÝnhradial symmetry (tÝnh) ®èi xøng to¶ tiaradiata sinh vËt ®èi xøng to¶ tiaradiate to¶ tiaradiation bøc x¹radiation danger zone khu vùc nguy hiÓm phãng x¹radiation hazard nguy c¬ nhiÔm x¹radiation sickness (bÖnh) nhiÔm x¹radiation therapy liÖu ph¸p phãng x¹, trÞ liÖu b»ng phãng x¹radical 1.(thuéc) rÔ 2. gècradicivorous ¨n rÔradicle rÔ mÇmradioactive phãng x¹radioactive dating x¸c ®Þnh tuæi b»ng phãng x¹radioactive isotopes chÊt ®ång vÞ phãng x¹radio-allergosorbent test thÝ nghiÖm chÊt hÊp phô dÞ nguyªn phãng x¹radiobiology sinh häc phãng x¹ 287

radiocarbon dating ®Þnh tuæi b¨ng cacbon phãng x¹radiograph ¶nh X quang, ¶nh tia r¬ngenradiography (phÐp) chôp (b»ng) tia X, (phÐp) chôp (b»ng) tia phãng x¹radioimmunoassay xÐt nghiÖm miÔn dÞch b»ng phãng x¹radioimmunoassay thÝ nghiÖm chÊt miÔn dÞch phãng x¹radio-immunosorbent test thö nghiÖm chÊt hÊp phô miÔn dÞch phãng x¹radioimmunotechnique kü thuËt miÔn dÞch phãng x¹radioisotope chÊt ®ång vÞ phãng x¹radiolabeled ®−îc ®¸nh dÊu b»ng phãng x¹Radiolaria bé Trïng tiaradiolarian ooze bïn trïng tiaradiology phãng x¹ häcradiomimetic (cã) t¸c dông gièng phãng x¹radionuclide nuclit phãng x¹radionuclide imaging chôp ¶nh b»ng nuclit phãng x¹radiopaque kh«ng thÊm bøc x¹, ch¾n bøc x¹radioresistant chÞu bøc x¹, chÞu phãng x¹radiosensitive nh¹y c¶m víi bøc x¹, nh¹y c¶m víi phãng x¹, nh¹y c¶mbøc x¹radium needle kim ra®iradius 1.x−¬ng quay, g©n quay 2.trôc ®èi xøng to¶ trßnradix rÔ, gècradon seeds (c¸c) bao radonradula l−ìi bµo, d¶i b¨ng kitinradular (cã) l−ìi bµo, (cã) d¶i b¨ng kitinradulate (cã) l−ìi bµo, (cã) d¶i b¨ng kitinraduliform (cã) l−ìi bµo, (cã) d¶i b¨ng kitinrafts vïng ®Æc thï (trªn mµng tÕ bµo ®éng vËt cã vó tËp trung thô quan)rain m−arain forest rõng m−arain shadow vïng khuÊt m−a, khu vùc khuÊt m−arainfall l−îng m−araised bog ®Çm lÇy d©ng caoraman optical activity spectroscopy (phÐp) quang phæ ®o ho¹t tÝnh quanghäc Ramanramentum v¶y l¸ramet c©y ®éc lËpramiform (cã) d¹ng cµnhramus 1.sîi (l«ng chim) 2.nh¸nh (hµm)random amplified polymorphic DNA (RAPD) technique Kü thuËt nh©nngÉu nhiªn ADN ®a h×nhrandom coil thÓ xo¾n ngÉu nhiªnrandom distribution c©y ®éc lËp, c¸ thÓ dßng v« tÝnh 288

random mating giao phèi ngÉu nhiªnrandom searching t×m kiÕm ngÉu nhiªnrandom variable biÕn sè ngÉu nhiªnrange kho¶ng biÕn thiªn, biªn ®érange of optimum vïng cùc thuËnranine (thuéc) mÆt d−íi l−ìirank 1.h¹ng, thø h¹ng 2.xÕp h¹ngrank abundance diagrams (sù) ph©n bè ngÉu nhiªnrank test thö theo thø h¹ngRanunculaceae hä Mao l−¬ngRanvier’s node eo RanvierRAPD viÕt t¾t cña Random Amplified Polymorphic DNAraphe 1.sèng no∙n, gê no∙n 2.®−êng gi÷araphe nucleus nh©n sèng no∙nraphide tinh thÓ d¹ng kimrapid eye movement cö ®éng m¾t nhanhraptatory (thuéc) ¨n thÞt, ¸c, d÷raptorial (thuéc) ¨n thÞt, ¸c, d÷rapid microbial detection (RMD) ph¸t hiÖn vi khuÈn nhanhrapid protein folding assay xÐt nghiÖm nhanh protein cuén gãirarialian complex phøc hÖ nhiÒu l¸ no∙nrarity biÓu ®å thø tù phong phóras gene gen ras (rat sarcoma, g©y ung th− ë chuét vµ ng−êi)ras protein protein ras (do gen ras sinh ra)rasorial thÝch nghi bíi ®Êtrate of increase tØ lÖ t¨ngRathke’s pouch thÝ nghiÖm Rathkerationalization (sù) hîp lý ho¸ratio schedule of reinforcement chÕ ®é cñng cè tû sèrattle vßng ®u«i sõng, khóc chu«ngrational drug design thiÕt kÕ thuèc hîp lýRauber’s cells (c¸c) tÕ bµo RaubeRaunkiaer classification of plant ph©n lo¹i Raunkiaer vÒ quÇn x∙ thùcvËtRaunkiaer system hÖu Raunkiaerray tiaray floret 1.hoa r×a, hoa tia 2.hoa h×nh l−ìiray initial tÕ bµo khëi sinh tiaray tracheid qu¶n bµo tiaRB thÓ khóc x¹ (Refractile Bodies)R-bands b¨ng RRBS gene gen RBS (chèng chÞu nÊm Phialophora gregata) 289

rDNA rADN (ADN ribosom)reaction (sù) ph¶n øngreaction formation h×nh thµnh ph¶n øngreaction time thêi gian ph¶n øngreaction wood gç (cã ph¶n øng) ®Þnh h−íngreactive depression suy gi¶m ph¶n øngreactive oxygen species gèc tù doreactive schizophrenia t©m thÇn ph©n liÖt d¹ng ph¶n øngreadiness potential ®iÖn thÕ th−êng trùcreading frame khung ®äcreagin reaginreaginic antibody kh¸ng thÓ reaginreality principle nguyªn lý hiÖn thùcreal-time PCR PCR thêi gian thËtreassociation (of DNA) ghÐp ®«i (hai sîi ®¬n ADN)RecA gen RecA (g©y t¸i tæ hîp ë E.coli)recall håi t−ëngrecapitulation sù nh¾c l¹i, sù th©u tãm, sù tæng kÕtrecapitulation theory thuyÕt l¹i tæ, thuyÕt l¹i gièngrecency effect hiÖu øng vÒ tÝnh míi mÎreceptacle 1.tói, nang 2.®Õ hoareceptaculum 1.tói (chøa), nang (chøa) 2.tói chøa trøngreceptaculum seminis tói nhËn tinh, tói chøa tinhreceptive (thuéc) tiÕp nhËnreceptor thô quan, chÊt nhËn, vËt nhËn, ®iÓm nhËn, thô thÓreceptor cells tÕ bµo xóc gi¸creceptor fitting (RF) phï hîp thô quan (ph−¬ng ph¸p x¸c ®Þnh cÊu tróc ®¹i ph©ntö)receptor mapping (RM) lËp b¶n ®å thô quan (nh»m pháng ®o¸n cÊu trócba chiÒu cña ®iÓm b¸m thô quan)receptor mediated endocytosis nhËp bµo qua trung gian thô thÓreceptor potential thÕ n¨ng thô quanreceptor protein protein thô quanreceptor tyrosine kinase kinaza tyrosin thô quanrecess ng¸ch, hè, hècrecessive (cã tÝnh tr¹ng) lÆnrecessive allele alen lÆnrecessive gene gen lÆnreciprocal cross lai thuËn nghÞch, lai giao hçreciprocal hybrids (c¸c) con lai thuËn nghÞch, (c¸c) con lai giao hçreciprocal inhibition øc chÕ thuËn nghÞchreciprocal interation ph¶n øng thuËn nghÞch 290

reciprocal neurons neuron thuËn nghÞchreciprocal translocation chuyÓn ®o¹n thuËn nghÞch, chuyÓn ®o¹n giao hçrecognition (sù) nhËn biÕtrecognition concept of species quan ®iÓm thõa nhËn loµirecognition helix chuçi nhËn biÕtrecolonization (sù) t¸i ®Þnh c−recombinant thÓ t¸i tæ hîprecombinant DNA ADN t¸i tæ hîprecombinant DNA advisory committee uû ban t− vÊn vÒ ADN t¸i tæ hîprecombinant DNA technology C«ng nghÖ ADN t¸i tæ hîprecombinant inbred strains (çc) nßi néi phèi t¸i tæ hîprecombinase recombinazarecombination (sù) t¸i tæ hîp, tæ hîp l¹irecombination map b¶n ®å t¸i tæ hîprecombination nodule t¸i tæ hîp h¹chrecovery rate tèc ®é phôc håirectal (thuéc) ruét th¼ng, trùc trµngrectal gills (çc) mang trùc trµngrectirostral (cã) má th¼ng, (cã) vßi th¼ngrection center trung t©m ph¶n øngrection center trung t©m ph¶n øngrectrices (çc) l«ng ®u«irectricial (thuéc) l«ng ®u«irectrix l«ng ®u«irectum trùc trµng, ruét th¼ngrectus c¬ th¼ngrecuitment (sù) bæ sung (quÇn thÓ), phôc håi s¬ cÊp, thu gãprecurrent håi quy, t¸i diÔnrecurvirostral (cã) má cong lªnred algae t¶o ®áred biotechnology c«ng nghÖ sinh häc ®áred blood cell hång cÇured blood corpuscle hång cÇured body m¹ng mao m¹chred corpuscle hång cÇuRed Data Book S¸ch §áred gland m¹ng mao m¹chred light ¸nh s¸ng ®áred muscles c¬ ®áred nucleus nh©n ®áred reaction ph¶n øng ®áred tide thuû triÒu ®á 291

redia Êu trïng rediaredement napole (RN) gene gen redement napole (t¨ng axit cho thÞt)redirected behaviour hµnh vi chuyÓn h−íngredox reaction ph¶n øng oxi ho¸ khöreduced-allergen soybeans ®Ëu t−¬ng gi¶m dÞ øngreducing agent chÊt khöreduction gi¶m, khöreduction division gi¶m ph©n, ph©n bµo gi¶m nhiÔmreductionism thuyÕt gi¶m thiÓuredundancy tÝnh d− thõa, tÝnh tho¸i ho¸ (m∙ di truyÒn)reed d¹ mói khÕreefs r¹n ®¸ ngÇm, ¸m tiªu, d¶i c¸t ngÇmre-entry t¸i ph¸trefection (sù) tù ¨n ph©nreferenreflected (bÞ) ph¶n x¹reflerred pain ph¶n x¹ ®aureflex ph¶n x¹reflex action hµnh ®éng ph¶n x¹reflex arc cung ph¶n x¹refractile bodies (RB) thÓ khóc x¹refractory period thêi kú tr¬refuges n¬i tró Ènrefugium khu vùc Èn n¸u, vïng tró Èn, vïng biÖt c−regeneration (sù) t¸i sinhregional plant protection organization (RPPO) tæ chøc b¶o vÖ thùc vËtkhu vùcregression 1.(sù) håi quy 2.(sù) tho¸i triÒu 3.(phÐp) håi quyregression analysis ph©n tÝch håi quyregular ®Òu, c©n ®èiregular distribution ph©n bè ®Òuregulation sù ®iÒu hoµ, ®iÒu chØnh, ®iÒu tiÕtregulative development (sù) ph¸t triÓn cã ®iÒu chØnhregulative fitness (sù) phï hîp t−¬ng ®èiregulator gene gen ®iÒu chØnhregulatory element phÇn tö ®iÒu hoµregulatory enzyme enzym ®iÒu hoµregulatory gene gen ®iÒu hoµregulatory protein protein ®iÒu hoµregurgitation 1.(sù) ch¶y ng−îc, dån ng−îc 2.(sù) tr¬, îreinforcement (sù) cñng cè, t¨ng c−êngregulatory sequence tr×nh tù ®iÒu hoµ 292

regulon regulon (®¬n vÞ ®iÒu hoµ)reiterated sequences tr×nh tù lÆp l¹irejection (sù) ®µo th¶i, th¶i bárejuvenescence (sù) håi xu©n, trÎ l¹irelative abundance møc phong phó t−¬ng ®èirelative growth rate tØ lÖ t¨ng tr−ëng t−¬ng ®èirelative humidity ®é Èm t−¬ng ®èirelative refractory period thêi kú tr¬ t−¬ng ®èirelaxation (sù) gi∙n, níi, gi¶i laorelaxation time thêi gian gi∙nrelaxin relaxinrelay nuelei nh©n cßn l¹irelease-inhibiting hormone gi¶i phãng hormon k×m h∙mreleaser chÊt tiÕtreleasing hormon hormon tiÕtreleasing hormone gi¶i phãng hormonrelict (sù) häc l¹irem remREM sleep giÊc ngñ m¾t cö ®éng nhanhremediation sù söa ch÷aremex l«ng çnhremiges (çc) l«ng çnhremiped (cã) ch©n chÌoRemipedia líp Ch©n chÌoremission 1.(sù) thuyªn gi¶m 2.thêi kú thuyªn gi¶mrenal (thuéc) thËnrenal nerve thÇn kinh thËnrenal pelvis bÓ thËnrenal portal system hÖ m¹ch cöa thËnrenal tubules èng thËn, èng dÉn niÖurenaturation (sù) håi tÝnhrendzina ®Êt rendzinrenin thËn tèreniform (cã) h×nh thËn, (cã) d¹ng thËnrennet d¹ mói khÕrenin inhibitors chÊt øc chÕ thËn tèrennin enzym rennin (cßn gäi lµ chymosin, dïng lµm phomat)reovirus reovirut (cã ARN s¬i kÐp, reo: Respiratory Enteric Orphan)repeated DNA ADN lÆp l¹irepeated sequences tr×nh tù lÆp l¹ireperfusion nèi m¹ch, th«ng m¹ch (m¸u)repetition compulsion c−ìng bøc lÆp l¹i 293

repetitive sequence tr×nh tù lÆp l¹irepilica plating cÊy b»ng con dÊureplacement diagrams biÓu ®å thay thÕreplacement vector vect¬ thay thÕreplication (sù) sao chÐp, t¸i b¶nreplication fork ch¹c sao chÐpreplication sao chÐpreplication fork nÜa sao chÐp (®iÓm tæng hîp ADN in vivo)replicon ®¬n vÞ sao chÐp, repliconreplum v¸ch gi¸ no∙n, v¸ch gi¶repolarized t¸i ph©n cùcreporter gene gen chØ thÞ, gen th«ng b¸orepressible enzyme enzym cã thÓ bÞ øc chÕrepression (sù) øc chÕ, (hiÖn t−îng) øc chÕrepressor chÊt øc chÕreproduction (sù) sinh s¶nreproductive (thuéc) sinh s¶nreproductive activity ho¹t ®éng sinh s¶nreproductive behaviour tËp tÝnh sinh s¶nreproductive cycle chu kú sinh s¶nreproductive effort cè g¾ng sinh s¶nreproductive isolation c¸ch ly sinh s¶nreproductive output s¶n phÈm sinh s¶nreproductive rate chØ sè sinh s¶nreproductive system hÖ sinh s¶nreproductive value gi¸ trÞ sinh s¶nReptilia líp Bß s¸trepugnatorial glands tuyÕn b¶o vÖresampling lÊy tõ mÉu tiÕpresearch foundation for microbiological diseases quü nghiªn cøu c¸cbÖnh do vi sinh vËtreserves (sù) dù tr÷, ®Ó dµnhresidue b∙, cÆnresilience (sù) ®Èy nhauresilience (tÝnh) ®µn håi, (tÝnh) håi phôcresilience of community tÝnh mÒm dÎo cña quÇn x∙resin nhùaresin canal èng dÉn nhùaresin duct èng dÉn nhùaresistance (sù) ph¶n kh¸ng 294

resintance of community tÝnh ®Ò kh¸ng cña quÇn x∙resistant (cã) søc ®Ò kh¸ngresolving power of the eye kh¶ n¨ng ph©n gi¶i cña m¾tresource nguån lîi, tµi nguyªnresource partitioning (sù) ph©n chia nguån gièngrespiration (sù) h« hÊp, (sù) thërespiration energy n¨ng l−îng h« hÊprespiration rate c−êng ®é quang hîp h« hÊprespiratory centre trung khu h« hÊprespiratory chain chuçi h« hÊprespiratory chemoreceptor ho¸ thô quan h« hÊprespiratory exchange ratio tèc ®é h« hÊprespiratory heat nhiÖt h« hÊprespiratory movement vËn ®éng h« hÊprespiratory muscle c¬ h« hÊprespiratory organs (cã) c¬ quan h« hÊprespiratory pigment s¾c tè h« hÊprespiratory quotient hÖ sè h« hÊprespiratory rhythmicity nhÞp h« hÊprespiratory substrate c¬ chÊt h« hÊprespiratory system hÖ h« hÊprespiratory tract ®−êng h« hÊprespiratory tree hÖ phæirespiratory valve van h« hÊprespondant (sù) ®¸p øng, tr¶ lêiresponding cells tÕ bµo tr¶ lêi, ®¸p l¹iresponse ph¶n øngresponse elements nguyªn tè ph¶n øng ®¸p l¹iresponse latency (tr¹ng th¸i) Èn cña ph¶n øngrestiform (cã) ph¶n øngresting membrane potential ®iÖn thÕ mµng nghØresting nucleus nh©n nghØresting potential thÕ n¨ng tÜnhresting spore b¶o tö nghØ, bµo tö mïa ®«ngrestitution nucleus nh©n t¸i t¹orestriction giíi h¹nrestriction and modification h¹n chÕ vµ th−êng biÕnrestriction endonuclease endonucleaza giíi h¹nrestriction enzyme enzym giíi h¹nrestriction endoglycosidases endoglycosidaza giíi h¹nrestriction endonucleases endonucleaza giíi h¹nrestriction enzyme enzym giíi h¹n 295

restriction fragment ®o¹n giíi h¹n (do enzym giíi h¹n c¾t ra)restriction fragment length polymorphism (hiÖn t−îng) ®a h×nh chiÒu dµi®o¹n giíi h¹nrestriction fragment length polymorphism ®a h×nh ®é dµi çc ®o¹n giíi h¹nrestriction map b¶n ®å giíi h¹nrestriction mapping lËp b¶n ®å giíi h¹nrestriction mapping ph−¬ng ph¸p ®¸nh dÊu ®iÓm giíi h¹nrestriction points in cell cycles ®iÓm giíi h¹nrestriction site ®iÓm giíi h¹nrestrictive temprature nhiÖt ®é giíi h¹nresupinate lén ng−îcresveratrol resveratrol (t¸c nh©n chèng nÊm lÊy tõ thùc vËt)rete m¹ng l−íi, l−íirete Malpighii l−íi Malpighivrete mirabile l−íi m¹ch kú diÖurete mucosum l−íi Malpighirete testis m¹ng l−íi tinh hoµnretia (çc) m¹ng l−íi, l−íireticular (thuéc) l−íireticular formation tæ chøc l−íireticulate thickening ho¸ dµy d¹ng l−íireticular tissue m« l−íireticulocytes tÕ bµo l−íi, hång cÇu l−íireticulodromous (cã) l−íi tÜnh m¹chreticuloendothelial system hÖ l−íi-néi m«reticulopodium ch©n l−íireticulum 1.d¹ tæ ong 2.thÓ l−íiretiform (cã) d¹ng l−íiretiform tissue m« l−íiretina vâng m¹cretinal (thuéc) vâng m¹cretinene tiÓu vâng m¹cretinoid x receptors (RXR) thô quan retinoid Xretinoids retinoid (dÉn xuÊt cña vitamin A)retractile (thuéc) co rótretractor c¬ co rótretrices (çc) l«ng ®u«i l¸i h−íngretricial (thuéc) l«ng ®u«i l¸i h−íngretrieval (sù) t¸i hiÖn (trÝ nhí)retrieval cue t¸c nh©n t¸i hiÖnretrix l«ng ®u«i l¸i h−íngretroactive inhibition øc chÕ t¸c ®éng ng−îc 296

retrocerebral glands (çc) tuyÕn sau n∙oretroelements xem transposonretrograde amnesia (chøng) mÊt trÝ nhí vÒ sauretrograde transport vËn chuyÓn ng−îcretropulsion sù ®Èy lïi, sù ®¶y ng−îcretrovirus virut sao chÐp ng−îcretrotransposon gen nh¶y ARNretroviral vectors vect¬ retrovirutretrovirus retrovirutretuse khÝa tai bÌorevehent mang ng−îc l¹ireverse genetics di truyÒn häc ng−îcreverse micelle (RM) micel ®¶o ng−îcreverse mutation ®ét biÕn nghÞchreverse phase chromatography (RPC) s¾c lý ®¶o phareverse potential ®iÖn thÕ ®æi chiÒureverse transcriptase enzym phiªn m∙ ng−îcreverse transcriptase transcriptaza ng−îcreverse transcription phiªn m∙ ng−îcreversed micelle micel ®¶o ng−îcreversion (sù) håi biÕn, ®ét biÕn ng−îcrevolute cuén ra, cuén ngoµireward system hÖ thèng bï, hÖ thèng cñng cèrexigenous t¹o ®øt g∙yRFLP ®a h×nh ®é dµi çc ®o¹n giíi h¹nrh rh (dïng cho çc ph©n tö ë ng−êi ®−îc t¹o ra b»ng c«ng nghÖ ADN t¸itæ hîp - Recombinant (r) human (h)rhabdite thÓ querhabdom thÓ querhabdomeres ®o¹n thÓ querhachis trôc, trô, mèng, èng, th©n èng, cét sèngrhamphotheca bao (má) sõngrhaphe sèng no∙n, gê no∙n, ®−êng gi÷aRheiformes bé §µ ®iÓu mürheoreceptors c¬ quan ®−êng bªn, thô quan dßng ch¶yrhesus blood group system hÖ thèng nhãm m¸u rhesusrhesus factor nh©n tè rhesusrhesus monkey khØ rhesusrheumatic fever (bÖnh) thÊp khíp (cÊp)rheumatoid arthritis viªm khíp d¹ng thÊprheumatoid factor yÕu tè d¹ng thÊprhinal (thuéc) mòi 297

rhinencephalon phÇn n∙o khøu gi¸crhinocoele xoang mòiRhizobaceae hä Vi khuÈn rÔRhizobium (bacteria) vi khuÈn Rhizobiumrhizodermis vá rÔ, líp l«ng hótrhizoid d¹ng rÔ, rÔ gi¶rhizome th©n-rÔ, rÔ-bßrhizomorph sîi nÊm d¹ng rÔrhizophagous ¨n rÔRhizopoda líp Trïng ch©n rÔrhizopodium ch©n-rÔ, ch©n gi¶ ph©n nh¸nh, ch©n gi¶ d¹ng rÔrhizosphere vïng rÔ, bÇu rÔrhizoremediation söa ch÷a, kh¾c phôc b»ng Rhizobiumrhnarium mâm, mòiRho factor nh©n tè Rhorhodamine rodaminrhodophane chÊt dÇu ®áRhodophyceae nhãm T¶o ®árhodopsin rodopsinrhombencephalon n∙o saurhopadium c¬ quan ®−êng bªnrhTNF nh©n tè ho¹i tö khèi u t¸i tæ hîp ë ng−êi (recombinant humanTumor Necrosis Factor)Rhynchocephalia bé §Çu márhynchiphorous (cã) márhynchocoel xoang vßirhynchodont (cã) r¨ng máRhyniopsida líp D−¬ng xØrhytidome vá kh«rib x−¬ng s−ênriboflavin riboflavin, lactoflavin, vitamin B2ribonucleic acid axit ribonucleicribose ribozaRI strains nßi RIRIA xÐt nghiÖm miÔn dÞch b»ng phãng x¹ (RadioImmunoAssay)ribonuclease 1 generibonuclease RNAseribonucleic acid Axit ribonucleicribonucleic acid (RNA)ribose ribozaribosomal adaptorribosomal DNA AND ribosom 298

ribosomal RNA (rRNA) ARN ribosomribosome ribosomeribosome binding site ®iÓm b¸m ribosomriboswitches c«ng t¾c ribo (trong ARN th«ng tin)ribozyme ribozymribulose ribuloza ribulose 1,5-bisphosphate carboxylase oxygenase ribuloza 1,5-biphosphat cacboxylaza oxygenazaribulose 1,5- carboxylaseribulose bisphosphate ribuloza biphosphatrice blast bÖnh lóa hÐorichness ®é phong phórichness relationship quan hÖ phong phóricin ricin (lectin g©y chÕt tÕ bµo)rickets bÖnh cßi x−¬ngrictal (thuéc) lç má, cöa márictus lç má, cöa márigidity sù cøng ®ê, chøng cøng ®¬rigor cøng ®êrigor mortis cøng x¸cRIKEN viÖn nghiªn cøu vËt lý vµ ho¸ häc NhËt B¶nrima khe, r∙nh, vÕt nøtrimate (cã) khe, (cã) r∙nh, (cã) vÕt nøtrimiform (cã) d¹ng khe, (cã) d¹ng r∙nhrimose (cã) khe, (cã) r∙nh, (cã) vÕt nøtring vßngring counts vßng ®Õm ®−îcring culture trång c©y d¹ng vßngring gland tuyÕn vßngringing (sù) lo¹i vßng ngoµiring-porous (cã) lç d¹ng vßngring-spot nèt ®èm l¸, nèt kh¶Ripe of fruit and seed chÝn qña vµ h¹tRISC phøc hîp lµm c©m lÆng (bÊt ho¹t) do ARN (RNA-Induced SilencingComplex)ritualization (sù) thÝch nghi hãarituximab rituximab (thuèc kh¸ng thÓ ®¬n dßng ch÷a thÊp khíp)RMD viÕt t¾t cña Rapid Microbial Detectionrn gene gen rn, (xem napole gene)RNA ARNRNA-binding domain of protein vïng ARN liªn kÕt víi proteinRNA-induced silencing complex phøc hîp bÊt ho¹t do ARN g©y ra 299

RNA interference (RNAi) (sù) can thiÖp cña ARNRNA polymerase ARN polymerazaRNA probes mÉu dß ARNRNA processing xö lý ARN (lo¹i bá intron)RNA ribosome ARN ribosom (rARN)RNA-synthesis tæng hîp ARNRNA transcriptase transcriptaza ARNRNA vectors vect¬ ARNRNAi ARNiRNAp ARNpRNAse ARNazaRNAse 1 gene gen ARNaza 1Robertsonian translocation chuyÓn ®o¹n RobertsonRobustness of community søc khoÎ cña quÇn x∙rod thÓ que, thÓ gËyrod cell tÕ bµo h×nh queRodentia bé GËm nhÊmrogue 1.c©y d¹i, c©y tho¸i ho¸ 2.nhæ c©y d¹i, nhæ c©y tho¸i ho¸role vai trßr¬ntgen r¬ngenr¬ntgen equivalent man ®−¬ng l−îng r¬ngen sinh vËtrontgenology r¬ngen häcroot 1.rÔ 2.gècroot cap chãp rÔroot hair l«ng hót, rÔ t¬root plate tÊm rÔ, mÊu rÔroot primordium mÇm rÔroot pressure ¸p lùc rÔroot tuber rÔ cñrooting compound hîp chÊt kÝch thÝch mäc rÔrooting of cutting gi©m cµnhroot-mean-square c¨n qu©n ph−¬ng, tr×nh b×nh b×nh ph−¬ngrootstock th©n rÔ (®øng)rootworm s©u ®ôc rÔRorshach inkblot test tr¾c nghiÖm vÕt mùc RorshachROS xem Reactive Oxygen SpeciesRosaceae hä Hoa hångRose -Waaler test thÝ nghiÖm Rose-Waalerrosemarinic acid axit rosemarinicRosenmUllers organ c¬ quan Rosenmullerrosette thÓ hoa thÞ, d¹ng hoa thÞ 300

rosette plant c©y d¹ng hoa thÞRosidae ph©n líp Hoa hång, tæng bé Hoa hångrostellum cùarostral (thuéc) má, chuúrostrate (thuéc) má, chuúrostrum má, chuûrot (sù) thèi, (sù) r÷a, ho¹i môcrotate (cã) d¹ng vµnhRotifera líp Trïng b¸nh xerotor c¬ xoayrotula x−¬ng b¸nh chÌrough colony khuÈn l¹c sÇn sïirough endoplasmic reticulum l−íi néi chÊt h¹t, l−íi néi chÊt th«rough ER l−íi néi chÊt cã h¹tround dance móa vßng trßnroundworm giun trßnRous’ sarcoma sacom Rousroving gene gen di ®éngRPFA xem Rapid Protein Folding Assayrps1c gene gen rps1crps1k gene gen rps1krps6 gene gen rps6rps8 gene gen rps8rRNA (ribosomal RNA) rARN (ARN ribosom)r-selection chän läc rR-strategist nhµ chiÕn l−¬c RRTK xem Receptor Tyrosine KinaseRT-PCR viÕt t¾t cña Real Time PCRrubber cao suRubiaceae hä Cµ phªrubisco enzym rubicoRuBisCO enzym ribulozodiphotphat cacboxilaza-oxidazarubitecan rubitecan (d−îc phÈm ®Èy lïi ung th− tuyÕn tuþ)RuBP carboxylase cacboxylaza RuBPRuBPCase RuBPCazaruderal mäc n¬i b∙i r¸crudiment c¬ quan th« s¬, mÇm c¬ quanRuDP RuDP Riboloza 1,5-bisphosphatRuffimi’s organs ( c¸c) c¬ quan Riffimirufous n©u ®árugose (cã) nÕp nh¨nrugulose d¹ cá 301

rumen d¹ cárumenic acid axit rumenicruminant ( thuéc) nhai l¹i // ®éng vËt nhai l¹irumination ( sù) nhai l¹irunner th©n bßrunt disease bÖnh cßi lympho bµorupicolous sèng trªn ®¸, mäc trªn ®¸russet vÕt th©m, vÕt nh¸m, vÕt n©u ®árust bÖnh gØ s¾t rut 1. TiÕng gäi c¸i, tiÕng gäi ®éng dôc 2. ( thuéc ) ®éng dôc // giao cÊurutilant phít ®á, phít vµngRXR thô quan Retinoid X 302

Ss1 mapping lËp b¶n ®å S1s1 nuclease S1 nucleaza (enzym thuû ph©n ADN sîi ®¬n)SAAND xem Selective Apoptotic Anti-Neoplastic Drugsabuline mäc trªn çtsabulose mäc trªn çtsac bao, tóisaccadic eye movements ( çc ) chuyÓn ®éng trßng m¾t, (çc) cö ®éng liÕcnhanhsaccate (cã) d¹ng tóisaccharobiose saccharobiozaSaccharomyces cerevisiae nÊm Saccharomyces cerevisiaesacculate (cã) tói nháSaccule tói trßn; tói nháSacculiform (cã) d¹ng tói nhá, (cã) d¹ng bao nhásacculus tói nhá, tói trßnsaccus tói phÊnsacral ribs x−¬ng s−ên cïngsacral vertebrae ( çc) ®èt sèng cïngsacroiliac joint khíp cïng- chËusacromere tiÕt c¬, khóc c¬sacrum x−¬ng cïngsadism ( sù) b¹o d©msado-masochism (sù) b¹o- khæ d©msa viÕt t¾t cña salicylic acidSAFA viÕt t¾t cña Saturated Fatty AcidsSAGB viÕt t¾t cña Senior Advisory Group on BiotechnologySAGE viÕt t¾t cña Serial Analysis of Gene Expressionsagittal däc gi÷a, (thuéc) trôc däc gi÷asagittal plane tÊm d¹ng mòi m¸csagittate (cã) d¹ng mòi tªnSahelian drought (n¹n ) h¹n h¸n SahelSalamander kú gi«ngsalicylic acid (sa) axit salicylicSalientia tæng bé L−ìng c− kh«ng ®u«isaline soil ®Êt mÆnsalinity ®é muèi, ®é mÆnsalinity tolerance tÝnh chÞu mÆn 303

saliva n−íc bätsalivary gland chromosome nhiÔm s¾c thÓ tuyÕn n−íc bätsalivary glands (çc) tuyÕn n−íc bätsalivary secretions sù tiÕt n−íc bätsalivatory centres trung khu n−íc bätSalmonella ( vi khuÈn) SalmonellaSalmonella enteritidis Salmonella enteritidisSalmonella typhimurium Salmonella typhimuriumSalmoniformes bé Ç håisalpingian ( thuéc) èng Eustachio, vßi Fallopiosalpinx 1.èng dÉn phÊn 2. èng dÉn trøngsalsuginous mäc trªn ®Çm lÇy n−íc mÆnsalt gland tuyÕn muèisalt marsh ®Çm lÇy ( n−íc) mÆnsalt tolerance tÝnh chÞu muèisaltation (sù ) ®ét biÕn nh¶y saltatorial nh¶ysaltatory ( ®Ó) nh¶ysaltatory conduction dÉn truyÒn nh¶y (cãc)saltigrade (sù) nh¶y, b−íc nh¶ysalting out tña b»ng muèiSAM xem S-adenosylmethioninesamara qu¶ (cã) çnhsamariform (cã) d¹ng çnhsam-k gene gen sam-ksampling (sù) lÊy mÉusampling distribution ph©n bè mÉu vËtsampling error sai sè (do) chän mÉusanctuary zone vïng b¶o vÖSand dunes ®ôn çt, cån çtsandwich method ph−¬ng thøc kÑp gi÷asandwich technique kÜ thuËt kiÓu b¸nh m× kÑp ch¶sanitary and phytosanitary (sps) agreement HiÖp ®Þnh vÖ sinh vµ vÖ sinhthùc vËtsanitary and phytosanitary (sps) measures çc biÖn ph¸p vÖ sinh vµ vÖsinh thùc vËtsap nhùa (c©y); dÞchsap wood d¸c (gç)saponification ho¸ xµ phßngsaponims saponimsaponnins saponninsaprobe sinh vËt ho¹i sinhsaprogenous sèng trªn chÊt thèisaprophilous −a chÊt thèi r÷a 304

saprophyte thùc vËt ho¹i sinhsaprophytic (thuéc) thùc vËt ho¹i sinhsaprotrophy (sù) ho¹i sinh, ®êi sèng ho¹i sinhSAR viÕt t¾t cña Systemic Acquired ResistanceSAR by NMR kü thuËt SAR by NMR (t¹o t−¬ng t¸c ho¹t tÝnh cÊu tróc -Structure-Activity Relationship - b»ng céng h−ëng tõ h¹t nh©n - NuclearMagnetic Resonance)sarcodic (cã) d¹ng n¹c, (cã) d¹ng thÞtSarcodina líp Trïng ch©n rÔ, líp Trïng ch©n gi¶sarcodous (cã) n¹c, (cã) thÞtsarcoid (cã) d¹ng n¹c, (cã) d¹ng thÞtsarcolemma mµng c¬sarcoma sarcoma, sarcom, sacomsarcomas (çc) sarcoma, (çc) sarcom, (çc) sacomsarcomata (çc) sarcoma, (çc) sarcom, (çc) sacomsarcomere khóc c¬, ®èt c¬sarcophagous ¨n thÞtsarcoplasmic reticulum l−íi c¬ t−¬ng, l−íi nhôc chÊtSariarelli Shwartzman phenomenon hiÖn t−îng Sanarelli Shawartzmansartorius c¬ maysatellite vÖ tinh, thÓ kÌmSatellite cells tÕ bµo kÌm, tÕ bµo vÖ tinhsatellite DNA ADN vÖ tinhsatiation sù ngÊysaturated fatty acids (SAFA) axit bÐo b∙o hoµsaturation sù b∙o hoµsaturation point ®iÓm b∙o hoµsavanna ®ång cá savan , tr¶ng cásaxicole sèng trªn ®¸, mäc trªn ®¸saxitoxins saxitoxinSBO dÇu ®Ëu t−¬ng (soybean oil)scab 1. V¶y nèt 2. (bÖnh) nèt vÈyscabellum gèc çnhscaberulous sÇn sïi, (cã) nèt sÇnscabrid sÇn sïi, xï x×; ®ãng v¶y, (cã) v¶yscabrous sÇn sïi, (cã ) nèt sÇnscaffold khung protein, lâi proteinscaffold/radial loop model m« h×nh vßng lâi protein/ to¶ tiascale v¶yscale bark 1. Vá (cã) v¶y 2. Vá kh«scale leaf l¸ (cã) v¶yscalene muscle c¬ thang 305

scale-up më réng qui m«scaly bark vá (cã) v¶yscandent (thuéc) leo b¸mscanning electron microscope kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö quÐtscanning transmission electron microscope kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö truyÒnquÐtscanning tunneling electron microscopy kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö èng quÐtscansorial (thÝch nghi) leo trÌoscape 1. Çn 2. Gèc (r©u)scaphoid x−¬ng thuyÒnScaphopoda líp Ch©n thuyÒnscapigenous (cã) çn; (thuéc) gèc (r©u)scapula x−¬ng b¶scapular (thuéc) x−¬ng b¶scapulars (çc) l«ng çnhscarification (sù) r¹ch r∙nh, t¹o r∙nhscavengers vËt ¨n x¸c thèiscco2scent gland tuyÕn x¹, tuyÕn th¬mscent-marking (sù) ®¸nh dÊu b»ng mïischedule of reinforcement lÞch tr×nh cñng cèSchick test phÐp thö SchickSCF viÕt t¾t cña Stem Cell growth Factorschistocyte tÊm m¸uschizocarp qu¶ nøt, qu¶ nÎschizocoel khoang nøt, khoang t¸ch lípschizocoelic (thuéc) khoang nøt, khoang t¸ch lípschizogamy (tÝnh) ph©n tÝch ç thÓschizogenesis (sù) sinh s¶n ph©n tÝnh, liÖt sinhschizogenous (thuéc) ph©n c¾t, nøt rêi, liÖt sinhschizogony (tÝnh) sinh s¶n ph©n c¾t, (tÝnh) liÖt sinhschizont thÓ sinh s¶n ph©n c¾t, thÓ liÖt sinhschizophrenia t©m thÇn ph©n liÖtschool (sù) hîp bÇy, hîp ®µnschool phobia (chøng) sî ®Õn tr−êngschooling (sù) hîp bÇy, hîp ®µnSchwann cell tÕ bµo Schwannsciatic (thuéc) vïng h«ngscientific method ph−¬ng ph¸p khoa häcsciera mµng cøng, cñng m¹cscierified (bÞ) ho¸ cøngscierite thÓ cøng, m¶nh cøng, gai x−¬ng, m¶nh x−¬ng 306

scierophyll l¸ cøngscieroproteins (nhãm) protein cøngscierosed (bÞ) ho¸ cøngscintillation camera camera nhÊp nh¸yscintillation counter m¸y ®Õm nhÊp nh¸yscion cµnh ghÐp, chåi ghÐp, mÇm ghÐpsciophyte thùc vËt −a tèi, thùc vËt −a bãngsclere gaisclereid tÕ bµo m« cøng ng¾nsclereide tÕ bµo v¸ch dµysclerenchyma m« cøng, c−¬ng m«sclerenchyma cell tÕ bµo m« cøngsclerosis (sù) hãa x¬ cøng, x¬ vì, ho¸ licninsclerotic (thuéc) m¶ng cøng, cñng m¹csclerotic cell tÕ bµo cøngscierotin scleroninsclerotium h¹ch nÊmscierotization (sù) ho¸ x¬ cøng, kÕt cøngsclerotized (bÞ) ho¸ cøngsclerotome thÓ x−¬ng cøngSCN viÕt t¾t cña Soybean Cyst Nematodesscobicular (cã) d¹ng m¹tscobiform (cã) d¹ng m¹t c−ascoleces (çc) ®èt ®Çu, (çc) ®èt s¸nscolecid (thuéc) ®Çu s¸nscoleciform (cã) d¹ng ®Çu s¸nscolex ®èt ®Çu, ®Çu s¸nscolophore thÓ c¶m gi¸c d¹ng thoiscolopidia (çc) thÓ c¶m gi¸c d¹ng chu«ngscolopidium thÓ c¶m gi¸c d¹ng chu«ngscopa bµn ch¶i phÊnscopophilia lo¹n dôc nh×nscorch hÐo r¸m, báng r¸mScorpionidea bé Bä c¹pscotoma 1.®iÓm tèi, ¸m ®iÓm 2.vÕt tèiscotomata (çc) ®iÓm tèi, ¸m ®iÓm, (çc) vÕt tèiscotomization (sù) ¸m ®iÓm hãascotopia sù thÝch øng nh×n tèiSCP viÕt t¾t cña Single-Cell Proteinscreening sµng läcscrobiculate (cã) vÕt lâm nhá, (cã) hèc nhá 307

scrobiculate (cã) vÕt lâm nhá, (cã) hèc nháscrobiculus vÕt lâm nhá, hèc nháScrophulariaceae hä Hoa mâm chãscrotal (thuéc) b×uscrotum b×uscutate (thuéc) v¶y (sõng)scute v¶y (sõng)scutellum m¶nh mµy, m¶nh thuÇnscyphistoma Êu trïng d¹ng chÐnScyphomedusae líp SøaScyphozoa líp Søasd1 gene gen sd1SDA axit stearidonic (stearidonic acid)SDM ®ét biÕn ®Þnh h−íng ®iÓm (site-directed mutagenesis)SDS sulfat dodecyl natri (Sodium dodecyl sulfate)sea biÓnsea urchins cÇu gaiseach t×m kiÕm, vïng thu hÑpSealily huÖ biÓnsearch image h×nh ¶nh rµ so¸t, h×nh ¶nh t×m kiÕmsearch time thêi gian t×m kiÕmsearching efficiency hiÖu qu¶ t×m måiseasonal movement di chuyÓn theo mïaseaweed t¶o biÓnsebaceous (cã) b∙ nhên, (cã) b∙ dÇusebaceous cyst nang b∙sebaceous gland tuyÕn nhênsebiferous tiÕt b∙ nhên, tiÕt b∙ dÇusebum b∙ nhên, b∙ dÇusecodont (cã) r¨ng c¾tsecond ventricle n∙o thÊt thø hai, n∙o thÊt bªnsecondary body cavity khoang c¬ thÓ thø sinhsecondary cell wall v¸ch tÕ bµo thø sinhsecondary constriction eo thø cÊpsecondary compound hîp chÊt bËc haisecondary consumer sinh vËt tiªu thô bËc hai, sinh vËt tiªu thô thø cÊpsecondary growth sinh tr−ëng thø cÊp, sinh tr−ëng thø sinhsecondary immune response ®¸p øng miÔn dÞch lÇn haisecondary law of thermodynamics nguyªn lý thø hai nhiÖt ®éng lùc häcsecondary meristem m« ph©n sinh thø cÊpsecondary mesenchyme cells tÕ bµo trung m« thø cÊpsecondary messenger chÊt truyÒn tin cÊp hai 308

secondary metabolites (çc) chÊt chuyÓn ho¸ thø cÊpsecondary phloem libe thø cÊpsecondary-process thinking qu¸ tr×nh t− duy thø ph¸tsecondary productivity n¨ng suÊt thø cÊpsecondary reinforcement cñng cè thø cÊpsecondary structure cÊu tróc bËc haisecondary substances (çc) chÊt phô, (çc) chÊt thø cÊpsecondary succession diÔn thÕ thø sinhsecondary thickening ho¸ dµy thø cÊpsecondary wall v¸ch thø cÊpsecondary xylem m« gç thø cÊpsecretion (sù) tiÕt, chÕ tiÕtsecretor c¬ thÓ tiÕtsecretory (thuéc) tiÕt, chÕ tiÕtsecretory duct èng tiÕtsecretory epithelia biÓu m« tiÕtsecretory phase pha tiÕtsecretory piece m¶nh tiÕtsecretory vesicle tói tiÕtsecritin secritinsection 1.l¸t c¾t, mÆt c¾t 2.nhãmsectorial (thuéc) c¾t, (cã) d¹ng nªmsectorial chimera thÓ kh¶m nªmsecund mét phÝa, mét mÆt, mét bªnsedentary ®Þnh c−, kh«ng ®æi chçsediment core trÇm tÝchseed h¹t, gièng, nguån gèc, nguyªn nh©n, sÑ, tinh dÞchseed bank ng©n hµng h¹t gièngseed leaf l¸ mÇm, tö diÖpseed plant c©y cã h¹t, thùc vËt cã h¹tsegment 1.®èt, ®o¹n 2.®o¹n bµosegmental (thuéc) ph©n ®èt, ph©n ®o¹nsegmental interchange trao ®æi chÐo ®o¹n nhiÔm s¾csedimentary rock ®¸ trÇm tÝchsedimentation an accumulation (sù) l¾ng ®äng, kÕt l¾ngseedless" fruits qu¶ "kh«ng h¹t"seed-specific promoter promot¬ ®Æc hiÖu h¹tsegmental plates tÊm ®ètsegmentation (sù) ph©n ®èt, chia ®èt, ph©n c¾t, ph©n ®o¹n, chia ®o¹nsegmentation cavity khoang ph©n c¾t ®èt, khoang ph©n c¾tsegmentation genes gen ph©n ®ètsegregation (sù) ph©n ly, ph©n t¸ch 309

segregation of chromosome sù t¸ch nhiÔm s¾c thÓseismonasty (tÝnh) øng chÊn ®éngSelachii bé C¸ nh¸mselectable marker gene gen chØ thÞ (dïng ®Ó) chän läcselectins selectinselection (sù) chän läcselection coefficient hÖ sè chän läcselection pressure ¸p lùc chän läcselective apoptotic anti-neoplastic drug thuèc chèng t¹o u míi b»ngch−¬ng tr×nh c¸i chÕt chän läcselective estrogen effect hiÖu qu¶ estrogen chän läcselective estrogen receptor thô quan estrogen chän läcselective extinction tuyÖt chñng chän läcselective mating giao phèi chän läcselective permeability tÝnh thÊm chän läcselective predation chän läc do vËt d÷selectively permeable mebrane mµng thÊm chän läcselector genes gen chän läcselenodont (cã) r¨ng d¹ng mãc, (cã) r¨ng d¹ng liÒmselenocysteine selenocysteinself tù, tù th©nself-compatible tù hîpself cure tù ch÷a trÞ, tù ®iÒu trÞ, tù ch÷a bÖnhself-digestion (sù) tù tiªuself differentiation sù t¹u gi¶i biÖt ho¸self fertilization tù thô tinhself incompatible tù v« giao, tù kh«ng hîpself sterile tù bÊt thôself sterility (tÝnh) tù bÊt thô, (tÝnh) kh«ng thô tinhself-thinning curve ®−êng tù tØa th−a (quÇn thÓ)sell vá gi¸psemantic memory trÝ nhí ng÷ nghÜasemantide ph©n tö th«ng tinself-assembling molecular machines bé m¸y ph©n tö tù l¾p r¸pself-assembly (of a large molecular structure) (sù) tù l¾p r¸p (cña métcÊu tróc ph©n tö lín)selfing (sù) tù phun, tù phèiselfish DNA ADN tù th©n, ADN Ých kûself-pollination (sù) tù thô phÊnsematic (thuéc) tÝn hiÖu nguy hiÓm, b¸o nguy, c¶nh b¸osemeiotic (thuéc) triÖu chøngsemen tinh dÞch 310

semicircular canals (çc) èng b¸n khuyªn, (çc) èng nöa vßngsemilunar valve van b¸n nguyÖtseminal 1.(thuéc) tinh dÞch 2.(thuéc) h¹t gièng 3.(thuéc) mÇmseminal receptacle tói nhËn tinh, tói tiÕp tinhseminal roots (çc) rÔ mÇmseminal vesicle tói tinhseminiferous chøa tinh dÞch, sinh tinh dÞchseminiferous tubules èng sinh tinhsemiochemical ho¸ chÊt truyÒn tinsemiotics ký hiÖu häcsemi-oviparous ®Î con kh«ng hoµnsemipalmate xÎ ch©n vÞt n«ng, xÎ ch©n vÞt kh«ng hoµn toµnsemipermeable membrane mµng b¸n thÊmsemiplacenta nhau kh«ng rông,semistreptostyly kiÓu khíp b¸n ®éng x−¬ng vu«ng-tuûsemisynthetic catalytic antibody kh¸ng thÓ xóc t¸c b¸n tæng hîpsempervirent th−êng xanhsenescence (sù) l∙o ho¸, ho¸ giµ, giµ cçisenescent l∙o suy, l∙o ho¸, giµ cçisenile-degenerative disorders (çc) rèi lo¹n cña l∙o suy, (çc) rèi lo¹ncña l∙o suysenility (sù) l∙o suy, giµ cçisenior advisory group on biotechnology (SAGB) nhãm t− vÊn cao cÊp vÒc«ng nghÖ sinh häcsensation c¶m gi¸csense (cã) nghÜa (nãi vÒ mét sîi ®¬n ADN hoÆc ARN)sense strand sîi cã nghÜa, m¹ch cã nghÜa, m¹ch m∙ gèc, m¹ch th«ng tinsenses (çc) c¶m gi¸csensiferous nhËn c¶msensigerous nhËn c¶msensilla (çc) vi gi¸c quan, (çc) gi¸c quan nhásensillum vÞ gi¸c quan, gi¸c quan nhásensitive nh¹y c¶m, mÉn c¶msensitive period thêi kú mÉn c¶m, giai ®o¹n nh¹y c¶msensitization (cã) g©y mÉn c¶m, (sù) g©y c¶m øngsensorial (thuéc) vïng c¶m gi¸c, vïng nh©n c¶msensorimotor development ph¸t triÓn c¶m gi¸c-vËn ®éngsensorimotor intelligence stage giai ®o¹n trÝ tuÖ c¶m gi¸c-vËn ®éngsensorium vïng c¶m gi¸c, vïng nhËn c¶msensory (thuéc) nhËn c¶m, c¶m thô, c¶m gi¸csensory adaptation thÝch nghi c¶m gi¸csensory aphasia mÊt c¶m gi¸c 311

sensory deprivation t−íc ®o¹t c¶m gi¸c, øc chÕ c¶m xócsensory ganglia h¹ch giao c¶msensory information th«ng tin c¶m gi¸csensory memory trÝ nhí c¶m gi¸csensory neuron tÕ bµo thÇn kinh thô c¶msensory of afferent nervous system hÖ thÇn kinh c¶m gi¸csensory receptor thô quan c¶m gi¸csensory receptor thô quansensory store kho c¶m gi¸csepal l¸ ®µiseparation anxiety lo sî chia lyseparation layer tÇng t¸ch ra, tÇng rôngsepsis (sù) nhiÔm khuÈn, nhiÔm trïngsepta (çc) v¸ch, (çc) v¸ch ng¨nseptal (thuéc) v¸chseptal nuclei v¸ch nh©nseptate (cã) v¸chseptate fibre sîi v¸chseptate fungi v¸ch nÊmseptic shock cho¸ng nhiÔm khuÈnsepticidal nøt v¸ch, xÎ v¸ch, nÎ v¸ch, r¸ch v¸chseptifragal t¸ch rêi v¸ch, nøt rêi v¸ch, xÎ rêi v¸chseptum v¸ch, v¸ch ng¨nseptum transversum v¸ch ngangsequence chuçi, tr×nh tù, d∙ysequence (of a DNA molecule) tr×nh tù (cña ph©n tö ADN)sequence (of a protein molecule) tr×nh tù (cña ph©n tö protein)sequence map b¶n ®å tr×nh tùsequencing (sù) x¸c ®Þnh tr×nh tùsequencing (of DNA molecules) gi¶i tr×nh tù (cña ph©n tö ADN)sequencing (of oligosaccharides) gi¶i tr×nh tù (cña çc oligosaccharid)sequencing (of protein molecules) gi¶i tr×nh tù (cña ph©n tö protein)sequential induction model m« h×nh c¶m øng enzym chuçisequestered iron s¸t cµng ho¸sequestrene ch¸t cµng ho¸, chÊt chelat ho¸sequestrol iron s¾t cµng ho¸sequon sequon (®iÓm b¸m cña ®−êng trªn ph©n tö protein)seral (thuéc) hÖ diÔn thÕseral stage chuçi diÔn thÕsere hÖ diÔn thÕserial analysis of gene expression (SAGE) ph©n tÝch hµng lo¹t sù biÓuhiÖn gen 312

serial homology tÝnh t−¬ng ®ång chuçiserial learning häc thuéc lßngserial recall håi t−ëng nh¾c l¹iserial-position effect hiÖu øng vÞ trÝ theo chuçi, hiÖu øng vÞ trÝ thuéc lßngserine serinserine (ser) serinSERM chÊt ®iÒu biÕn thô quan b»ng estrogen chän läc (Selective EstrogenReceptor Modulators)seroconversion chuyÓn ho¸ huyÕt thanhserological determinants (c¸c) quyÕt ®Þnh kh¸ng nguyªn huyÕt thanhserological typing x¸c ®Þnh lo¹i huyÕt thanhserologist nhµ huyÕt thanh häcserology huyÕt thanh häcseronegative ©m tÝnh vÒ huyÕt thanhserophyte vi khuÈn −a huyÕt thanhserosa mµng thanh dÞch, thanh m¹cserotaxonomy (sù) ph©n lo¹i b»ng huyÕt thanhserotherapy liÖu ph¸p huyÕt thanh, huyÕt thanh trÞ liÖuserotonin serotoninserotypes kiÓu huyÕt thanhserous (cã) huyÕt thanh, thanh dÞchserous membrane mµng thanh dÞch, thanh m¹cserrate (cã) r¨ng c−a, xÎ r¨ng c−aserrulate (cã) r¨ng c−a nhásertory cells tÕ bµo sertoryserum serum, huyÕt thanhserum albumin albumin huyÕt thanhserum half life nöa tuæi thä cña huyÕt thanhserum immune response ph¶n øng miÔn dÞch cña huyÕt thanhserum lifetime tuæi thä cña huyÕt thanhserum sickness bÖnh huyÕt thanhserum therapy liÖu ph¸p huyÕt thanh, huyÕt thanh trÞ liÖuservomechanisms c¬ chÕ tù ®éngsesamoid x−¬ng võngsessile kh«ng cuèng, ®Þnh c−sessile organisms sinh vËt b¸m ®¸yset of chromosome tËp nhiÔm s¾c thÓset point ®iÓm dõngseta l«ng cøng, cuèng bµo tö, ria, t¬ cøngsetaceous (cã) l«ng cøng, (cã) t¬ cøngsetea l«ng cøng, tia, cuèng bµo tö, t¬ cøngsetiferous (cã) l«ng cøng 313

setiform (cã) d¹ng l«ng cøngsetigerous (cã) l«ng cøng, mang l«ng cøng, (cã) ria, mang riasetose nhiÒu l«ng cøngsetulose (cã) l«ng t¬, (cã) l«ng mÒm, (cã) l«ng mÞnsevere combined immunodeficiency syndrome héi chøng thiÕu hôt miÔndÞch phèi hîp trÇm trängsex 1.giíi tÝnh 2.x¸c ®Þnh giíi tÝnhsex cells (çc) tÕ bµo sinh dôcsex chromosomes nhiÔm s¾c thÓ giíi tÝnhsex determination x¸c ®Þnh giíi tÝnhsex differentiation (sù) biÖt ho¸ giíi tÝnhsex gland tuyÕn sinh dôcsex hormone hormon giíi tÝnhsex-limited character tÝnh tr¹ng bÞ giíi h¹n bëi giíi tÝnhsex-linked liªn kÕt giíi tÝnh, ghÐp giíi tÝnhsex mosaic 1.thÓ kh¶m giíi tÝnh 2.d¹ng giíi tÝnh trung gian, thÓ l−ìngtÝnhsex ratio tØ lÖ giíi tÝnhsex reversal ®æi giíi tÝnh, chuyÓn ng−îc giíi tÝnhsex reversed individuals ç thÓ bÞ biÕn ®æi giíi tÝnhsex roles (çc) vai trß giíi tÝnhsex transformation biÕn ®æi giíi tÝnh, chuyÓn giíi tÝnhsexual (thuéc) giíi tÝnhsexual behaviour tËp tÝnh giíi tÝnh, tËp tÝnh sinh dôcsexual characteristics ®Æc tÝnh sinh lýsexual coloration nhuém mµu giíi tÝnhsexual conjugation tiÕp hîp h÷u tÝnhsexual development sù ph¸t triÓn giíi tÝnhsexual differences ph©n biÖt giíi tÝnhsexual dimorphism (hiÖn t−îng) l−ìng h×nh giíi tÝnhsexual organs (çc) c¬ quan sinh dôcsexual reproduction sinh s¶n h÷u tÝnhsexual selection chän läc h÷u tÝnhSezary syndrome héi chøng SezarySFE t¸ch chiÕt dÞch siªu tíi h¹n (supercritical fluid extraction)shade plant c©y −a bãng, c©y chÞu bãngshade tolerance tÝnh chÞu bãngshading (sù) che bãngshadow species loµi chÞu bãngshadowing technique kü thuËt t¹o bãng, kü thuËt m¹ bãngshaft th©n, trôc, trô, çn, cuèngshannon diversity index chØ sè ®a d¹ng Shanon 314

shape d¹ngshape changes of cells sù thay ®æi h×nh d¹ng tÕ bµoshaping (sù) ®Þnh h×nhshear c¾tsheath 1.bao 2.çnh cøng 3.bÑ 4.bao, vá cøng, mµng cøngsheath of Schwann bao Schwannsheep Dolly cõu Dollyshell gland tuyÕn váshell ligament d©y ch»ng váshell membranes of bird egg mµng vá cña trøng chimshell sac tói váshell shock sèc tai n¹n, sèc nÆngshellac nhùa çnh kiÕn, senlacshells vá (th©n mÒm) vá cøng, vá gi¸pshick cell anemia tÕ bµo m¸u h×nh liÒmshielding (sù) ch¾n (phãng x¹)shikimic acid axit sikimicshinbone 1.x−¬ng chµy 2.®èt chµy, ®èt èngShine-Dalgarno sequence ®o¹n Shine-Dalgarnoshock sècshoot th©n mÇm, th©n chåishoot system hÖ chåishoot-tip culture nu«i cÊy ®Ønh th©n mÇmshort-day plant c©y ng¾n ngµyshort hairpin RNA ARN ng¾n h×nh cÆp tãcshort interfering RNA (siRNA)short shoot th©n chåi ng¾nshort-sightedness cËn thÞshort-term memory trÝ nhí ng¾n h¹nshotgun cloning method ph−¬ng ph¸p t¸ch dßng b»ng sóng s¨nshotgun sequencing gi¶i tr×nh tù b»ng sóng s¨nshoulder girdle ®ai ngùcshRNA ARN h×nh kÑp tãc ng¾n (short hairpin RNA)shrubland c©y bôi, søc s¶n xuÊt s¬ cÊp vµ sinh khèishunt equation ph−¬ng tr×nh nèishunt pthway çch nèi, ph−¬ng thøc nèishunts nh¸nh nèishuttle vector vect¬ con thoiShwartzman reaction ph¶n øng Shwartzmansialic acid axÝt sialicsiblings anh chÞ em ®ång huyÕt, anh chÞ em ruétsibs anh chÞ em ®ång huyÕt, anh chÞ em ruét 315

sickle cells tÕ bµo h×nh liÒmsid-1 protein protein SID-1 (cã chøc n¨ng xuyªn mµng)sieve area mÆt r©y, vïng r©ysieve element yÕu tè r©ysieve plate ®Üa r©ysieve tube m¹ch r©y, m¹ch libesieve tubu member m¹ch r©ysievert sivesighs thë dµisigmoid flexure nÕp uèn ch÷ Ssign dÊu hiÖu, dÊusign stimulus (t¸c nh©n) kÝch thÝch dÊu hiÖu, (t¸c nh©n) kÝch thÝch tÝnhiÖusignal peptides peptit b¸o hiÖusignal sequences (çc) chuçi b¸o hiÖusignal transducers and activators of transcription (STATS) chÊt truyÒntÝn hiÖu vµ ho¹t ho¸ phiªn m∙signal transduction truyÒn tÝn hiÖusignalling ph¸t tÝn hiÖusignaling molecule ph©n tö (ph¸t) tÝn hiÖusignaling protein protein (ph¸t) tÝn hiÖusignificance møc tin cËysilencing (sù) c©m (nãi vÒ gen kh«ng ho¹t ®éng)silent mutation ®ét biÕn c©msilicole −a silic, −a ®Êt giµu silicsiliqua qu¶ gi¸c dµi, qña c¶i dµisilique qu¶ gi¸c dµi, qña c¶i dµisilk t¬Silurian kØ SiluaSiluriformes bé Ç trªsimian virus 40 virut khØ 40similarity coefficient hÖ sè ®ång ®Òusimple ®¬n, ®¬n gi¶nsimple cells ®¬n bµosimple diffusion khuyÕch t¸n ®¬n gi¶nsimple fruit qu¶ ®¬nsimple leaf l¸ ®¬nsimple pit lç ®¬nsimple protein protein ®¬n gi¶nsimple sequence DNA AND cã tr×nh tù ®¬n gi¶nsimple sequence repeat (ssr) DNA marker technique kü thuËt chØ thÞADN (gåm) çc ®o¹n lÆp ®¬n gi¶n 316

simple sequence repeat (SSR) genetic markers chØ thÞ di truyÒn (gåm)c¸c ®o¹n lÆp ®¬n gi¶nSimpson diversity index chØ sè ®a d¹ng Simsonsimulate gi¶ d¹ngsimulation (sù) gi¶ d¹ngsimulation by computer m« pháng b»ng m¸y tÝnhsingle-cell protein protein ®¬n bµosingle-nucleotide polymorphisms (SNPS) ®a h×nh ®¬n nucleotidsingle-stranded DNA ADN sîi ®¬nsingle-walled carbon nanotubes èng nano carbon v¸ch ®¬nsinistrorse quay tr¸i, cuén tr¸isink n¬i cÇn, søc chøasinuate 1.(cã) mÐp l¸ r¨ng c−a 2.(cã) h×nh sin, uèn l−în, l−în sãngsinus xoang, æsinus arrhythmia xoang æSinus venosus xoang tÜnh m¹chsinusoid xoang mao m¹chsiphon èng hót, siphonsiphonaceous (cã) h×nh èngSlphonaptera bé Bä chÐtsiphonate (cã) èng hót, siphonsiphoneous (cã) h×nh èngsiphonogamy (tÝnh) thô tinh qua èng phÊnsiphonostele trung trô rçng, th©n m¹ch rçngsiphuncle èng hót nhá, siphon nhásiphunculate (cã) èng hót nhá, (cã) siphon nháSipunculida ngµnh Giun vßisir2 gene gen sir2Sirenia bé Bß biÓnsiRNA ARN nhiÔu ng¾n (Short Interfering RNA)sirT1 gene gen sirT1 (®iÒu biÕn th«ng tin c©m - Silent InformationRegulator 1)sirtuins xem sirT1 genesister cell tÕ bµo chÞ emsister chromatids nhiÔm s¾c tö chÞ emsister nucleus nh©n chÞ emsister-chromatid exchange trao ®æi nhiÔm s¾c tö chÞ emsite-directed mutagenesis G©y ®ét biÕn ®Þnh h−íng ®iÓmsite-directed mutagenesis (sdm) G©y ®ét biÕn ®Þnh h−íng ®iÓmsite mutation §ét biÕn ®iÓm Xem Gene mutationSite of Special Scientific Interest ®Þa ®iÓm cã tÇm quan träng khoa häc®Æc biÖt, ®Þa ®iÓm thu hót chó ý ®Æc biÖt vÒ khoa häcsite-specific mutagenesis g©y ®ét biÕn ®iÓm ®Æc hiÖu 317

sitostanol sitostanol (este b¾t nguån tõ sitosterol)sitosterol xem sitostanolsize-exclusion chromatography (phÐp) s¾c ký ph©n lo¹i theo kÝch cìSj¬gren’s disease bÖnh Sj¬grensk c¬ chÊt k (substance k)skeletal (thuéc) bé x−¬ngskeletal muscle c¬ v©nskeleton bé x−¬ngskeletagenous (cã tÝnh chÊt) t¹o bé x−¬ngskiagram phim X quang, ¶nh X quangskiagraph phim X quang, ¶nh X quangskin daskin dose liÒu trªn daskin sensitizing antibody kh¸ng thÓ g©y mÉn c¶m daskin test thö nghiÖm daSkinner box l«ng Skinnerskull x−¬ng sä, säslavery (sù) n« lÖ, c¶nh n« lÖsleep ngñ, giÊc ngñsleep apnoea syndrome héi chøng ngõng thë lóc ngñsleep movement vËn ®éng ngñsleeping sickness ngñ do sayslice l¸t c¾tSliding filament model m« h×nh sîi tr−îtsliding growth mäc phñ, mäc c−ìi,slime chÊt nhítslime mould nÊm nhµyslime plug nót nhÇyslough x¸cslow-reacting substance chÊt ph¶n øng chËmslow virus virut chËmslow-wave sleep giÊc ngñ s©u, giÊc ngñ sãng chËmsmall interfering RNA ARN nhiÔu nhásmall intestine ruét nonsmal nuclear ribonucleoprotein ribonucleprotein nh©n consmall nuclear RNA ARN nh©n nhásmall pole organic molecules ph©n tö h÷u c¬ nhá cã cùcsmall RNA ARN nhásmall ubiquitin-related modifier t¸c nh©n söa ®æi liªn quan ubiquitin nhásmallpox (bÖnh) ®Ëu mïasmallpox vaccination chñng ®Ëusmegma bùa sinh dôc 318

smell mïismooth colony khuÈn l¹c nh½nsmooth endoplasmic reticulum l−íi néi chÊt tr¬n, l−íi néi chÊt nh½nsmooth muscle c¬ tr¬nsmoothened ®−îc lµm tr¬n, ®−îc lµm nh½nsmut bÖnh nÊm thansnails èc sªnsneeze sù h¾t h¬iSNP viÕt t¾t cña Single-Nucleotide Polymorphismssnp chip chip SNPsnp map b¶n ®å SNPsnp markers chØ thÞ SNPsnRNP ribonucleoprotein nhá trong nh©n (small nuclear ribonucleoproteins)social cohension hypothesis for dispersal gi¶ thuyÕt liªn kÕt x∙ héi chosù ph¸t t¸nsocial facilitation hµnh ®éng g©y l©y, tËp tÝnh g©y l©y b¾t buécsocial learning theory thuyÕt tËp quen x∙ héisocial organization tæ chøc x∙ héisocial parasitism ký sinh x∙ héisocial perception nhËn thøc (vÒ) x∙ héi, hiÓu biÕt (vÒ) x∙ héisocial phobia (chøng) sî x∙ héisocial psychology t©m lý häc x∙ héisocial symbiosis céng sinh x∙ héisocialization (sù) x∙ héi ho¸society tiÓu quÇn x∙SOD viÕt t¾t cña SuperOxide Dismutasesodium natrisodium dodecyl sulfate sulfat dodecyl natrisodium lauryl sulfate sulfat lauryl natrisodium-potassium pump b¬m Na-Ksoft commissure mÐp nèi m¶nhsoft laser desorption (ph−¬ng ph¸p) ®Èy rêi laze nhÑsoft palate vßm miÖng mÒmsoft radiation phãng x¹ vßm miÖng mÒmsoft rot thèi nhònsoft wood gç mÒm, gç kh«ng m¹chsoil-acting herbicide chÊt diÖt cá th«ng qua ®Êtsoil-flora khu hÖ thùc vËt ®Êtsoil structure cÊu tróc ®Êtsoil texture kÕt cÊu ®ÊtSolanaceae hä Cµsolanine solanin 319

solar to¶ tia, to¶ trßnsolar energy n¨ng l−îng mÆt trêisolar plexus ®¸m rèi to¶ tiasolar radiation bøc x¹ mÆt trêisoldier kiÕn lÝnh, mèi qu©nsoldier’s heart (héi chøng) tr¸i tim ng−êi lÝnhsolenocyte tÕ bµo èng, tÕ bµo ngän löasolenoid model mÉu cuén xo¾nsolid support gi¸ thÓ r¾n ch¾csolid-phase synthesis tæng hîp ë pha r¾nsoligenous sinh muèi kho¸ngsolitaria phase pha ®¬n ®écsoluble cd4 cd4 hoµ tansoluble complex phøc hîp hoµ tansoluble fiber sîi hoµ tansolute chÊt tansolute potential thÕ hoµ tansolution dung dÞch, sù hoµ tan, sù gi¶i ®¸p, thuèc n−ícsolvent dung m«i, chÊt dung m«isoma phÇn sinh d−ìng, somasomaclonal variation biÕn dÞ dßng somasomata (c¸c) soma, phÊn sinh d−ìngsomata pore khÝ khængsomatacrin somatacrinsomatic (thuéc) soma, phÇn sinh d−ìngsomatic cell tÕ bµo soma, tÕ bµo sinh d−ìng, tÕ bµo th©nsomatic cell hybrid thÓ lai tÕ bµo soma, tÕ bµo soma laisomatic crossover sù trao ®æi chÐo somasomatic doubling l−ìng béi ho¸ soma, nh©n ®«i somasomatic hybridization (sù) lai somasomatic layer líp sinh d−ìngsomatic mutation ®ét biÕn somasomatic nervous system hÖ thÇn kinh sinh d−ìngsomatic pairing ghÐp ®«i somasomatic variants (c¸c) thÓ biÕn dÞ somasomatoblast nguyªn bµo soma, nguyªn bµo sinh d−ìngsomatoform disorder rèi lo¹n soma, rèi lo¹n c¬ thÓsomatogenic ph¸t sinh tõ tÕ bµo somasomatomedins somatomedinsomatopleural (thuéc) l¸ v¸ch th©n, l¸ thµnhsomatopleure l¸ thµnh, l¸ v¸ch 320

somatosensory neurons n¬ron xóc gi¸csomatostatin somatostatinsomatostatin somatostatinsomatotropic cells tÕ bµo tuyÕn yªnsomatotropin somatotropinsomatotropism (tÝnh) h−íng somasomatotype theory thuyÕt kiÓu th©nsomnambulism chøng miªn hµnhsonic hedgehog protein (SHH) xem hedgehog proteinsornite ®èt th©nsorus 1.côm bµo tö 2.æ bµo tösos protein protein SOSsos repair system hÖ thèng söa ch÷a SOSsos response (in Escherichia coli bacteria) ph¶n øng SOS (ë vi khuÈnE.coli)SOS1 gene gen SOS1sotenostele trung trô èngsource strength c−êng ®é nguånSouthern blot (phÐp) thÈm tÝch SouthernSouthern blot analysis ph©n tÝch b»ng thÈm tÝch SouthernSouthern blotting (phÐp) thÈm tÝch SouthernSouthern corn rootworm s©u ®ôc rÔ ng« ph−¬ng b¾cSouthern hemisphere b¸n cÇu phÝa Namsowing density mËt ®é reo h¹tsoy protein protein ®Ëu t−¬ngsoybean aphid rÖp ®Ëu t−¬ngsoybean cyst nematodes (SCN) giun trßn nang ®Ëu t−¬ngsoybean meal thøc ¨n ®Ëu t−¬ngsoybean oil dÇu ®Ëu t−¬ngsoybean plant c©y ®Ëu t−¬ngSP c¬ xhÊt P (substance P)SP-1 protein SP-1space constant kho¶ng c¸ch kh«ng ®æispace parasite vËt ký sinh kh«ng gian, vËt ký sinh kho¶ng trèngspadiceous (cã) b«ng mospadiciform (cã) d¹ng b«ng mospadicose (cã) b«ng mospadix b«ng mospasm (sù) co cøng, (cã) co th¾tspasmodic co cøng, co th¾tspathe mospatial patterns ®Æc tr−ng kh«ng gian 321

spatial summation (sù) céng (trong) kh«ng gianspatial tone ©m céng h−ëngspatula m¶nh øc, mÈu nãc øcspawn 1.®Î trøng, phãng tinh 2.sîi nÊmspecialist ç thÓ chuyªn ho¸specialist species loµi chuyªn ho¸speciation (sù) h×nh thµnh loµispecies loµispecies diversity (sù) ®a d¹ng loµispecies richness ®é phong phó loµispecies selection (sù) chän läc loµispecies specific ®Æc thï loµispecieslarea curve ®−êng cong loµi, diÖn tÝchspecific ®Æc hiÖuspecific activity ho¹t tÝnh ®Æc hiÖuspecific character tÝnh tr¹ng ®Æc tr−ngspecific dynamic action t¸c ®éng ®éng th¸i ®Æc biÖtspecific heat nhiÖt dung riªngspecific name tªn loµispecificity (tÝnh) ®Æc hiÖuspectrin spectrinspectrophotometer m¸y ®o quang phæspelaeology hang ®éng häcspeleology hang ®éng häcsperm tinh trïngsperm cell tinh bµo, tÕ bµo tinhspermaceti s¸p ç nhµ t¸ng, s¸p ç voispermaduct èng dÉn tinh, tinh qu¶nspermagonium tói chøa tinh, tinh tö khÝspermary tinh hoµn , tói phÊn, tói giao ®ùc, hïng khÝspermatheca tói nhËn tinh, tói tiÕp tinhspermatic (thuéc) tinh trïng, tinh hoµnspermatid tinh tö, tiÓu tinh trïngspermatoblast tinh töspermatocyte tinh bµo, tÕ bµo tinhspermatogenesis (sù) sinh tinh trïngspermatophore tói chøa tinh, bao chøa tinhSpermatophyta ngµnh Thùc vËt cã h¹t, ngµnh Thùc vËt hoa hiÖnspermatozoa (çc) tinh trïngspermatozoid tinh tö ®éngspermatozoon tinh trïngspermiducal (thuéc) èng dÉn tinh, tinh qu¶n 322

spermiducal glands (c¸c) tuyÕn èng dÉn tinh, tuyÕn tinh qu¶nspermiduct èng dÉn tinh, tinh qu¶nspermiogenesis sù ph¸t triÓn tinh trïngspermogonium tói chøa tinh, tinh tö khÝspermotheca tói nhËn tinh, tói tiÕp tinhsphagnicolous sèng ë ®Çm lÇy rªu n−ícSphagnum chi Rªu n−ícS phase pha SSphenisciformes bé Chim c¸nh côtSphenodon gièng Th»n l»n, r¨ng nªmsphenoidal (cã) d¹ng nªmSphenopsida líp Th¸p bót, líp L¸ nªmSphenophyllales bé L¸ nªmspherosome thÓ cÇusphincter c¬ th¾tsphingomyelin sphingomyellnsphingosine sphingosinesphygmus m¹chspicate 1.(cã) mÊu nhän 2.(cã) d¹ng cùaspicular gai nhá, thÓ kimspiculate (cã) gai nhá, (cã) thÓ kimspicule gai nhá, thÓ kimspiculiferous (thuéc) gai nhá, (thuéc) thÓ kimspiculiform (cã) d¹ng gai nhá, (cã) d¹ng kimspiculum 1.gai nhá 2.l−ìi n¹ospike b«ngspikelet b«ng nhá, b«ng chÐt, b«ng nh¸nh, b«ng kÑspina gaispinal (thuéc) cét sèng, (thuéc) d©y sèng, tuû sèng, (thuéc) gai sèngspinal canal èng tuû sèngspinal cord tuû sèngspinal nerves thÇn kinh tuû sèngspinal reflex ph¶n x¹ tuû sèngspinal shock cho¸ng tuû sèngspinate (cã) gaispindle (thÓ) thoispindle fibre sîi thoispine 1.gai 2.tia v©y 3.gêspiniform (cã) d¹ng gaispinneret vó t¬spinning glands tuyÕn t¬spinocerebellar tracts ®−êng n∙o tuû 323

spinosad spinosad (thuèc trõ s©u tõ vi khuÈn Saccaropolyspora)spinose (cã) gaispinosyns spinosyn (thuèc trõ s©u tõ vi khuÈn Saccaropolyspora spinosa)spinous (cã) gaispinous process 1.mÊu gai, mám gai 2.mÊu thÇn kinhspinule gai nhá, ng¹nh nháspiny vesicle tói gaispiracle 1.lç thë 2.khe mang 3.khe mang ngoµi 4.lç mòi ngoµispiracular (thuéc) lç thë, khe mang, khe mang ngoµi (cã) lç mòi ngoµispiraculate (cã)lç thë, khe mang,(cã) khe mang ngoµi, (cã) lç mòi ngoµispiraculiform (cã) d¹nglç thë, (cã) d¹ng khe mang,(cã) d¹ng khe mangngoµi (cã) d¹ng lç mòi ngoµispiral thÓ xo¾n, sîi xo¾n, vãng xo¾nspiral cleavage (sù) ph©n c¾t xo¾nspiral ganglion h¹ch xo¾nspiral valve van xo¾nspirillum khuÈn xo¾nspirochaetes khuÈn xo¾nsplanchnic (thuéc) t¹ngsplanchnic ciculation vßng tuÇn hoµn t¹ngsplanchnocoel khoang t¹ng, xoang t¹ngsplanchnopleural (thuéc) l¸ t¹ngsplanchnopleure l¸ t¹ngspleen l¸ch, l¸ l¸ch, t×splenomegaly (chøng) to l¸ch, ph× ®¹i l¸chsplice forms (çc) d¹ng ghÐp nèisplice variants (çc) biÕn thÓ ghÐp nèispliceosomes (çc) thÓ ghÐp nèisplicing (sù) t¸ch intron (ghÐp exon)splicing (of protein molecule) (sù) t¸ch intein (ghÐp extein)splicing junctions ®iÓm nèi (çc exon)split brain n∙o t¸ch rêiSPM (phÐp) soi hiÓn vi (b»ng çch) quÐt mÉu (scanning probe microscopy)spodogram ¶nh thanspondyl ®èt sèngspondylous (cã) ®èt sèngsponge líp Bät biÓnspongin chÊt bät biÓnspongioblasts nguyªn bµo thÇn kinh ®Ömspongy layer líp xèpspongy-mesophyll m« thÞt l¸ xèpspongy-parenchyma nhu m« xèp 324

spongy-tissue m« mÒm xèpspontaneous assembly (sù) l¾p r¸p ngÉu nhiªnspontaneous behaviour tËp tÝnh tù ph¸t, tËp tÝnh ngÉu nhiªnspontaneous generation thÕ hÖ tù sinh, ph¸t sinh tù ph¸tspontaneous recovery tù håi phôc, håi phôc ngÉu nhiªnspontaneous remission tù b×nh phôcsporangium tói bµo tö, bµo tö nangspore bµo töspore mother cell tÕ bµo mÑ bµo töspore print vÕt bµo tösporocarp qu¶ bµo tösporocyst kÐn bµo tö, bµo x¸csporocyte tÕ bµo mÑ bµo tösporogenesis (sù) ph¸t sinh bµo tö, h×nh thµnh bµo tösporogenous (thuéc) sinh bµo tö, mang bµo tösporogenous layer tÇng ph¸t sinh bµo tösporogonium thÓ sinh bµo tö v« tÝnhsporogony (sù) ph¸t sinh bµo tö, h×nh thµnh bµo tösporont giai ®o¹n tÕ bµo giao tösporophore cuèng bµo tö, bµo tö bÝnhsporophyll l¸ bµo tö, bµo tö diÖpsporophyte thÓ bµo tö, thùc vËt bµo tösporopollenin sporopollenin, chÊt vá bµo tö-phÊnSporozoa líp Trïng bµo tösporozoite tö bµo tö, h¹t bµo tösport (sù) ®ét biÕn sinh d−ìng,sporulation (sù) sinh bµo tö, h×nh thµnh bµo töSPR céng h−ëng plasmon bÒ mÆt (c«ng nghÖ xÐt nghiÖm - SurfacePlasmon Resonance )sprain (sù) bong g©nspray cµnh nhá, bôi n−íc, b×nh b¬m n−ícspread (sù) ph¸t t¸n, lan to¶, lan truyÒnspreading agent t¸c nh©n ph¸t t¸nspring wood (vßng) gç xu©nSPS hiÖp ®Þnh vÒ tiªu chuÈn vÖ sinh vµ vÖ sinh thùc vËt cña WTO (Sanitary andPhytosanitary Standards Agreement of the WTO)spur 1.cùa 2.chåi ng¾nspuriae l«ng vò gi¶, l«ng v¶y, l«ng cøngsqualamine squalaminsqualenesquama v¶ySquamata bé Th»n l»n 325

squamiform (cã) d¹ng v¶ysquamous epithelium biÓu m« v¶ysquamule v¶y nhásquamulose (cã) v¶y nhásquarrose dùng lªn, xï lªn, sïi lªn,squash Ðp, nÐnsquint tËt l¸c m¾tS-R theory thuyÕt kÝch thÝch ph¶n øngSRB viÕt t¾t cña Sulfate Reducing BacteriumssDNA ssADN (ADN sîi ®¬n)SSR ®o¹n lÆp tr×nh tù ®¬n gi¶n (Simple Sequence Repeat)ssRNA ssARN (ARN sîi ®¬n)stabilate quÇn thÓ æn ®Þnhstability (®é) æn ®Þnh, (tÝnh) æn ®Þnh, (®é) bÒn v÷ng, (tÝnh) bÒn v÷ngstabilizing selection chän läc b×nh æn, chän läc lµm æn ®Þnhstable equilibrium c©n b»ng æn ®Þnhstable limit cycle chu kú giíi h¹n æn ®Þnhstable states tr¹ng th¸i æn ®Þnhstacchyose stacchyoza (lo¹i oligosaccharid ë ®Ëu t−¬ng)stachyose xem stacchyose"stacked" genes gen línstading crop biomass sinh khèi thu ho¹chstadium tuæi løastag-headed (bÞ) chÕt cµnh ngänstagnicolous sèng ë n−íc tï, sèng ë n−íc ®ängstage micrometer tr¾c vi kÕ bµn tr−îtstaggered cuts (c¸c) vÕt c¾t xen kÏ, (c¸c) vÕt c¾t lÖch nhaustaling (sù) ®×nh trÖstamen nhÞstaminal (thuéc) nhÞstaminate (cã) nhÞstaminode nhÞ lÐp, nhÞ thuistand l« rõng trång, l« c©y trångstandard deviation ®é lÖch chuÈn, ®é lÖch qu©n ph−¬ngstandard error sai sè chuÈnstandard normal distribution ph©n phèi chuÈn t¾c chuÈnstanding crop s¶n l−îng ®Þnh kú, tæng thu ho¹ch tiªu chuÈnstanding-off dose liÒu ph¶i tr¸nh xastanol ester este stanolstanol fatty acid esters este axit bÐo stanolstapes x−¬ng bµn ®¹pStaphylococcus tô c©u khuÈn 326

star-shaped (cã) d¹ng saostarch tinh bétstarch fungi tinh bét nÊmstarch grain h¹t tinh bétstarch plant c©y (cã) tinh bétstarch sheath bao tinh bétstart codon codon khëi ®Çustartle colours mµu g©y söng sèt, mµu g©y kinh ng¹cstartpoint ®iÓm khëi ®Çustartpoint of transcription ®iÓm khëi ®Çu phiªn m∙starvation (sù) ®ãistasis (sù) ngõng sinh tr−ëngSTATS viÕt t¾t cña Signal Transducers and Activators of Transcriptionstate-dependent learning tËp quen phô thuéc tr¹ng th¸istate-dependent memory trÝ nhí phôc håi tr¹ng th¸istatenchyma m« chøa sái th¨ng b»ngstatic life tables b¶ng sèng tÜnhstatistic sè liÖu thèng kªstatocyst 1.tói th¨ng b»ng 2.nang th¨ng b»ngstatolith 1.th¹ch nhÜ, sái tai 2.sái th¨ng b»ngsteapsin steapinstearate (stearic acid) stearat (axit stearic)stearic acid axit stearicstearidonate stearidonatstearidonic acid axit stearidonicstearoyl-acp desaturase desaturaza stearoyl-acpstele trô, trung trô, trô gi÷astellate (cã) d¹ng saostellate cells tÕ bµo h×nh saostellate hair tãc chÎ ngänstem th©n, cäng trôcstem-and-leaf plot s¬ ®å th©n vµ l¸stem cell tÕ bµo nguån, tÕ bµo gècstem cell growth factor (SCF) nh©n tè sinh tr−ëng tÕ bµo gècstem cells tÕ bµo gècstem cell one tÕ bµo gèc sè 1 (tõ ®ã sinh ra tÊt c¶ c¸c tÕ bµo cña hÖ miÔn dÞch)stem succulent thùc vËt th©n mängstenohaline thÝch nghi ®é mÆn kÑpstenophyllous (cã) l¸ kÑpstenopodium ch©n kÑpsteppes th¶o nguyªnstereo-isomer chÊt ®ång ph©n lËp thÓ 327

stereocilia l«ng tiÕt cøngstereoisomers chÊt ®ång ph©n lËp thÓstereoissomer ®ång ®¼ngstereokinesis (tÝnh) øng kÝch thÝch, (tÝnh) øng tiÕp xócstereome m« cøng, c−¬ng m«stereome cylinder trô m« cøng, trô c−¬ng m«stereospondylous (cã) cét sèng g¾n liÒnstereospondyly cét sèng g¾n liÒnstereotactic øng theo tiÕp xóc thÓ r¾nstereotaxis (tÝnh) øng theo tiÕp xóc thÓ r¾nstereotyped behaviour tËp tÝnh ®Þnh h×nh, tËp tÝnh rËp khu«nsteric hindrance trë ng¹i kh«ng giansterile 1.thui, lÐp, bÊt thô, bÊt dôc, kh«ng sinh s¶n, v« sinh 2.tiÖt trïngsterile (environment) tiÖt trïng (m«i tr−êng)sterile (organism) bÊt thô (sinh vËt)sterile flower 1.hoa thui, hoa bÊt thô 2.hoa ®ùcsterile glume mµy lÐpsterilization 1.(sù) thiÕn, ho¹n, g©y v« sinh, g©y bÊt lùc 2. khö trïng,tiÖt trïngsterilization khö trïng, lµm cho bÊt thôsternal (thuéc) x−¬ng øc, m¶nh øcsternebrae (çc) ®èt ngùc, (çc) ®èt øcsternum 1.m¶nh øc 2.x−¬ng øc, má ¸csteroid steroidsteroid hormones hormon steroitsteroid receptor thô quan steroidsteroid regulated genes (çc) gen ®iÒu chØnh bëi steroitsteroid response elements nh©n tè ®¸p øng steroidsterols sterolsticky ends (çc) ®Çu dÝnh, xem thªm cohesive endsstigma 1.®iÓm m¾t 2.nóm nhuþ 3.lç thë 4.khe mang 5.m¾t çchstigmasterol stigmasterolstigmata (çc) ®iÓm m¾t, (çc) nóm nhuþ, (çc) lç thë, (çc) khe mang,(çc) m¾t çchstilt-root rÔ b¹nhstimulus chÊt kÝch thÝch, t¸c nh©n kÝch thÝchstimulus control kiÓm so¸t kÝch thÝchstimulus filter chän läc kÝch thÝchstimulus generalization kh¸i qu¸t ho¸ kÝch thÝchstimulus-response theory thuyÕt kÝch thÝch ph¶n øngstimulus threshold ng−ìng kÝch thÝchsting 1.ngßi (®èt) 2.m¸ng ®Î, ngßi ®Î 328

stinging hair l«ng ngøa, l«ng ®écstipe cuèngstipes cuèng m¾t, cuèngstipiform (cã) d¹ng cuèng m¾tstipitate (cã) cuèng, (cã) cuèng m¾tstipites (çc) cuèng, (çc) cuèng m¾tstipular trace m¹ch l¸ kÌmstipule l¸ kÌmSTM kÝnh hiÓn vi quÐt t¹o ®−êng hÇm (Scanning Tunneling Microscope)stochastic ngÉu hîp, ngÉu nhiªnstock 1.gèc ghÐp 2.vËt liÖu gèc, nguyªn liÖu gècstolon 1.th©n bß, th©n bå 2.th©n h×nh cung 3.th©n bß ngÇm 4.rÔ sinhdôcstolonate (cã) th©n bß, th©n bå, (cã) th©n h×nh cung, (cã) th©n bß ngÇm,(cã) rÔ sinh dôcstoma lç, khÝ khæng, lç khÝstomach d¹ dµystomach insecticide thuèc diÖt c«n trïng qua d¹ dµystomachic (thuéc) d¹ dµystomata (çc) lç, (çc) khÝ khæng, (çc) lç khÝstomatal (thuéc) lç, khÝ khæng, lç khÝstomatal complex phøc hÖ miÖngstomatal open-closed mechanism c¬ chÕ ®ãng më khÝ khængstomatal pores lç khÝstomate (cã) lç, (cã) khÝ khæng, (cã) lç khÝstomates (çc) lç, (çc) lç khÝ, (çc) khÝ khængstomatiferous (cã) lç khÝ, (cã) khÝ khængstomatogastric (thuéc) miÖng d¹ dµystomatose (cã) lç, (cã) lç khÝ, (cã) khÝ khængstomatous (cã) lç, (cã) lç khÝ, (cã) khÝ khængstomium d∙y tÕ bµo nÎstomodaeal (thuéc) èng miÖngstone cell tÕ bµo ®¸ th¹ch bµostoneworts bé T¶o b¸nh xestool gèc ®èn mäc chåi, chåi gècstop codon codon kÕt thóc, ®¬n vÞ m∙ kÕt thócstop transfer sequence tr×nh tù dÞch m∙ kÕt thócstorage proteins protein dù tr÷storied (®−îc) ph©n tÇng, (®−îc) ph©n lípstoried cork lôc b× nhiÒu tÇngSTR markers chØ thÞ STR 329

strabiscus tËt l¸c m¾tstrain dßng, nßi, chñngstranger anxiety (chøng) sî ng−êi l¹stratification (sù) ph©n tÇng, ph©n lípstratified (®−îc) ph©n tÇngstratified epithelium biÓu m« tÇngstratiform (cã) d¹ng tÇng, (cã) d¹ng lípstratose (cã) tÇng, kÕt tÇngstratum tÇng, lípstratum corneum líp sõngstratum germinativum líp mÇmstratum granulosum líp h¹tstratum lucidum líp s¸ngstratum Malpighi líp Malpighistreak d¶i, säc, v©nstream dßng, luång, suèi, qu¸ tr×nhstreaming (sù) ch¶ystreptavidin streptavidinstreptococcus liªn cÇu khuÈnstreptomycin streptomycinstreptostyly kiÓu khíp ®éng x−¬ng vu«ng-v¶ystress t©m tr¹ng c¨ng th¼ngstress fibres bã sîi c¨ngstress proteins protein g©y c¨ng th¼ngstress response proteins protein ph¶n øng víi c¨ng th¼ngstress responsive proteins protein ph¶n øng víi c¨ng th¼ngstretch reflect ph¶n x¹ duçistria 1.nÕp nh¨n 2.d¶i, säc, v©n, v¹chstria medullaris v©n hµnhstriate cortex vá c¬ v©nstriated muscle c¬ v©nstriation hÖ d¶i, hÖ säc, hÖ v©n, hÖ v¹chstrict aerobe sinh vËt hiÕu khÝ nghiªm ngÆtstridulating organs c¬ quan ph¸t ©mstridulation (sù) cä s¸t inh taiStrigiformes bé Cóstrigose (cã) d¹ng l«ng cøng vµ dùng, (cã) ria cøng vµ dùngstripe d¶i, säcstriped muscle c¬ v©nstrobila 1,thÓ ph©n ®o¹n nhiÒu ®Üa 2.chuçi ®èt s¸nstrobilaceous (thuéc) thÓ chÐn, thÓ nãn 330

strobile thÓ ph©n ®o¹n nhiÒu ®Üa, chuçi ®èt s¸nstrobiliferous (cã) thÓ chÐnstrobilization 1.(sù) t¹o thµnh thÓ ph©n ®o¹n nhiÒu ®Üa 2.(sù) t¹o thµnhchuçi ®èt s¸nstrobiloid (cã) d¹ng chÐnstrobilus 1.l¸ bµo tö d¹ng nãn, nãn th«ng 2.hoa tù nãnstroke s¬ v÷a m¹ch m¸ustroke volume thÓ tÝch m¹ch v÷astroma 1.chÊt nÒn, c¬ chÊt, thÓ l−íi 2.khèi mò nÊm 3.khung m¹ng, m«®ìstroma lamellae (çc) t©m chÊt nÒn, (çc) tÊm c¬ chÊt (lôc l¹p)stromata (çc) chÊt nÒn, (çc) c¬ chÊt, (çc) thÓ l−íi, (çc) khung m¹ng,(çc) m« ®ìstromate (cã) chÊt nÒn, (cã) c¬ chÊt, (cã) khung m¹ng, (cã) m« ®ìstromatic (thuéc) chÊt nÒn, c¬ chÊt, thÓ l−íi,khung m¹ng, m« ®ìstromatiform (cã) d¹ng chÊt nÒn, (cã) d¹ng c¬ chÊt, (cã) d¹ng khungm¹ng, (cã) d¹ng m« ®ìstromatoid (cã) d¹ng chÊt nÒn, (cã) d¹ng c¬ chÊt, (cã) d¹ng khungm¹ng, (cã) d¹ng m« ®ìstromatolites stromatolit , cÊu tróc t¶o tÇngstromatous (cã) chÊt nÒn,(cã) c¬ chÊt, (cã) khung m¹ng, (cã) m« ®ìstromelysin (mmp-3) stromelysin (mmp-3)strophic movement vËn ®éng xo¾n cuén, vËn ®éng xo¾n vÆnstrophiole méng (h¹t)strophism (sù) xo¾n cuén, xo¾n vÆnstructural (thuéc) cÊu trócstructural biology sinh häc cÊu trócstructural colours mµu cÊu trócstructural diversity of plant ®a d¹ng cÊu tróc cña c©ystructural formul c«ng thøc cÊu t¹ostructural gene gen cÊu trócstructural genomics hÖ gen häc cÊu trócstructural proteomics protein häc cÊu trócstructure-activity models m« h×nh cÊu tróc-ho¹t tÝnhStruthioniformes bé §µ ®iÓusts sulfonylurea (herbicide)-tolerant soybeans ®Ëu t−¬ng chÞusulfonylurea (thuèc trõ cá)stubble gèc roistuffer fragment ®o¹n nhåi (xem thªm polystuffer)stx ®éc tè gièng Shiga (Shiga-like toxins)style vßi nhuþstylet tr©m nhá, gai nhá, l«ng cøng nhástyliform (cã) d¹ng tr©m, (cã) d¹ng gai 331

stylopodium 1.gèc vßi nhuþ 2.®èt h¸ngsubception nhËn thøc d−íi ng−ìngsubchelate (cã) vuèt b¾t måisubclass ph©n lípsubclavian d−íi ®ßnsubclavian artery ®éng m¹ch d−íi ®ßnsubclimax giai ®o¹n tr−íc cao ®Ønhsubconscious (thuéc) tiÒm thøcsubcortical d−íi vásubculture (sù) cÊy truyÒnsubcutaneous d−íi dasubdorsal d−íi l−ngsuberin suberin, chÊt bÇn, chÊt liesuberin lamella tÇng lôc b×, phiÕn lôc b×, phiÕn suberinsuberization (sù) hãa bÇn, ho¸ lie, ho¸ subesubgenital (thuéc) d−íi c¬ quan sinh dôcsubgenual organ c¬ quan d−íi thÓ gèisubimaginal (thuéc) giai ®o¹n gÇn thµnh trïngsubimago giai ®o¹n gÇn thµnh trïngsublimation (sù) th¨ng hoasubliminal perception nhËn thøc d−íi ng−ìngsublingua cùa d−íi l−ìisubligual glands tuyÕn d−íi l−ìisublittoral plant thùc vËt vïng d−íi triÒu, thùc vËt vïng ven bêsublittoral zone vïng d−íi triÒu, vïng cËn triÒu, vïng ven bêsubmandibular gland tuyÕn d−íi hµmsubmaxillary d−íi hµm d−íisubmucosal plexus ®¸m rèi d−íi líp mµng nhµysubset tiÓu quÇn thÓ, bé nhásubsidiary cell tÕ bµo phô, tÕ bµo kÒm, trî bµosubspecies loµi phôsubstance c¬ chÊtsubstantia chÊt , vËt chÊtsubstantia nigra chÊt x¸msubstantial equivalence (sù) t−¬ng ®ång c¬ chÊtsubstantially equivalent t−¬ng ®ång c¬ chÊtsubstantive variation biÕn ®æi chÊt l−îngsubstitutable resources tµi nguyªn thay thÕsubstitution vector vect¬ thay thÕsubstrata chÊt nÒnsubstrate 1.chÊt nÒn, c¬ chÊt 2.gi¸ b¸m, thÓ b¸m, gi¸ thÓsubstrate adhesion molecules ph©n tö k×m h∙m c¬ chÊt 332

substrate c¬ chÊtsubstrate level phosphorylation phosphoryl hãa møc c¬ chÊtsubtectal 1.d−íi m¸i 2.x−¬ng säsubtend n»m kÒ d−íi, n»m ngay c¹nh d−íisubthalamic nucleus nh©n vïng d−íi ®åisubtratum gi¸ b¸m, thÓ b¸m, gi¸ thÓsubulate (cã) d¹ng l¸ lóa, (cã) d¹ng dïisuccession diÔn thÕsuccise (bÞ) c¾t côt, (bÞ) chÆt côt, (bÞ) bÎ côtsucculent mäng dÞch, mäng n−íc, mäng nhùasuccus entericus dÞch ruétsucker 1.chåi rÔ bÊt th−ên 2.gi¸c b¸m, gi¸c hót, gi¸c mótsucrase sucrazasucrose sucrozasucrose gradient sucroza gradiensuction pressure ¸p lùc hótsuctorial cuèn vµo, hót vµo, (thuéc) gi¸c hótsuctorial mouthparts phÇn phô miÖng kiÓu hótsudden death syndrome héi chøng ®ét tösudoriferous (cã) må h«i, tho¸t må h«i, ®æ må h«isudorifrrous gland tuyÕn må h«isudoriparous ch¶y må h«i, ra må h«isugar ®−êngsugar fungi nÊm ®−êngsugar molecules (c¸c) ph©n tö ®−êngsugar plant c©y (cã) ®−êngsuicide genes (c¸c) gen tù s¸tsuifructescent (cã) c©y bôi thÊpsuifruticose (cã) c©y bôi thÊpsulci khe, r∙nhsulcus khe, r∙nhsulfate reducing bacterium vi khuÈn khö sulfatsulforaphane sulforaphansulfosate sulfosatsulphur l−u huúnhsulphur bacteria vi khuÈn −a l−u huúnhsulphuric acid axit sunphuricsummer annual c©y mét n¨m vô hÌsummer egg trøng mïa hÌsummer wood gç mïa hÌSUMO protein söa ®æi nhá liªn quan víi Ubiquitin (Small Ubiquitin-Related Modifier) 333

sun plant c©y −a n¾ngsuperantigens siªu kh¸ng nguyªnsuperciliary (thuéc) l«ng mµy, trªn æ m¾tsupercoiling siªu xo¾nsupercritical carbon dioxide dioxid carbon siªu h¹nsupercritical fluid dÞch láng siªu h¹nsuperego çi siªu t«i, çi siªu kú, çi siªu ng∙superficial cleavage ph©n c¾t bÒ mÆtsuperior trªnsuperior vena cava tÜnh m¹ch chñ trªnsuperior vestibular nucleus nh©n tiÒn ®×nh trªnsupernormal stimulus kÝch thÝch v−ît chuÈnsupernumary chromosomes nhiÔm s¾c thÓ thõasuperovulation (sù) rông trøng nhiÒu lÇn, rông trøng qu¸ møcsuperoxide anion superoxit anionsuperstitious behaviour in animals tËp tÝnh cñng cè liªn hiÖp ë ®éng vËtsupinate (thuéc) quay ngöasupination (sù) quay ngöa, ngöa bµn taysupinator c¬ quay ngöa, c¬ ngöa bµn taysupplemental (®−îc) bæ sung, (®−îc) thªm vµo, d«i rasuperoxide dismutase (sod) dismutaza superoxidsuperparamagnetic nanoparticles (çc) h¹t nano thuËn tõsupplementary (®−îc) bæ sung, (®−îc) thªm vµo, d«i rasupplementary motor area vïng phô vËn ®éngsupply point ®iÓm cÊpsupporting cells tÕ bµo trôsuppressed thiÕu, kh«ng ®Çy ®ñsuppression 1.(sù) øc chÕ 2.dÞ tËt thiÕu, (sù) thiÕusuppressor cell tÕ bµo øc chÕsuppressor gen øc chÕsuppressor gene gen øc chÕsuppressor mutation ®ét biÕn øc chÕsuppressor T cells (çc) tÕ bµo T øc chÕsuppressor T cell factor nh©n tè tÕ bµo T øc chÕsupradorsal trªn l−ngsupramolecular assembly (sù) l¾p r¸p trªn møc ph©n tösupra-occipital x−¬ng trªn chÈmsuprarenal trªn thËn, th−îng thËnsuprarenal body tuyÕn th−îng thËnsuprarenal gland tuyÕn th−îng thËnsupraspinal control of muvements sù ®iÒu khiÓn vËn ®éng cét sèngsurface area vïng bÒ mÆt 334

surface plasmons plasmon bÒ mÆtsurface plasmon resonance (SPR) céng h−ëng plasmon bÒ mÆtsurface tension søc c¨ng bÒ mÆtsurfactant chÊt ho¹t dÞchsurround inhibition sù øc chÕ cña m«i tr−êngsurvival (sù) sèng sãt, tho¸t n¹n, tho¸t chÕtsurvival curve ®−êng cong sèng sãtsurvivorship curve ®−êng cong dé sèng sãt, ®−êng cong sinh tånsuspension culture nu«i cÊy huyÒn phïsuspension feeder ®éng vËt ¨n läcsuspensor d©y treo, cuèng ph«isuspensor of plant embryo d©y cheo, cuèng ph«i ë thùc vËtsuspensorium sông mãng hµmsuspensory (thuéc) sông mãng hµm, n©ng ®ì, treosusplus yield model m« h×nh thu ho¹ch thªmsustainable agriculture n«ng nghiÖp bÒn v÷ngsustainable development ph¸t triÓn bÒn v÷ngsustentacular cells tÕ bµo ®ìsutural (thuéc) ®−êng nèi, ®−êng khíp, (thuéc) khíp nèisuture ®−êng nèi, ®−êng khípswallowing häng, nuètswamp ®Çm lÇy, søc s¶n xuÊt s¬ cÊp vµ sinh khèiswarm ®µn, bÇyswarm cell tÕ bµo di ®éngswarmer bµo tö di ®éngsweat må h«i, sù ch¶y må h«isweating sù ®æ må h«iswim bladder bong bãngswimmerets (c¸c) tÊm b¬iswitch plant c©y th©n quang hîp l¸ v¶yswitch proteins protein chuyÓn ®æi, protein c«ng t¾cswitch region vïng chuyÓn ®æiswitching (on/off) of genes bËt-t¾t genSWNT èng nano carbon ®¬n vá (single-walled carbon nanotube)sycon c¸ thÓ d¹ng chum, d¹ng syconsyk protein protein syk (lµm dõng mét chuçi ph¶n øng ho¸ häc trong tÕ bµo)syloid process mám tr©m, mám gaiSylvian aqueduct cèng SylviusSylvian fissure khe Sylviussymbiont hiÖn t−îng céng sinhsymbiosis (hiÖn t−îng) céng sinh, (®êi sèng) céng sinhsymbiotic (thuéc) céng sinh 335

symbol ký hiÖu, vËt t−îng tr−ngsymmetrical ®èi xøngsymmetry (tÝnh) ®èi xøngsympathetic cholinergic p¨thway t¸c ®éng giao c¶m kiÓu chim, ®iÒu khiÓndßng m¸u trong m¹ch nhásympathetic control sù ®iÒu khiÓn hÖ thÇn kinh giao c¶msympathetic ganglia h¹ch giao c¶msympathetic nerves d©y thÇn kinh giao c¶msympathetic nervous system hÖ thÇn kinh giao c¶msympathetic ophthalmia viªm m¾t ®ång c¶m, nh∙n viªm giao c¶m, viªmm¾t giao c¶msympathetic stimulation sù kÝch thÝch d©y thÇn kinh giao c¶msympathomimetics t¸c dông gièng thÇn kinh giao c¶msympatric cïng khu vùc ph©n bè, gèi vïng ph©n bèsympatric speciation (sù) h×nh thµnh loµi cïng vïng ph©n bèsympetalous (cã) çnh trµng hîp, (cã) çnh trµng liÒnsymphysial (thuéc) tiÕp hîp, khíp, ghÐpsymphysis chç tiÕp hîp, chç ghÐp, khípsymplast thÓ hîp bµosymplastic (thuéc) hîp bµosymplastic growth sinh tr−ëng hîp bµosympodial growth sinh tr−ëng hîp gècsympodium trôc hîpsynandrium nhãm bao phÊn hîp, nang tiÓu bµo tösynandrous (cã) nhÞ hîpsynangium tói bµo tö hîp, hîp bµo tö nangsynapomorphies ®Æc tÝnh dÉn xuÊt chia sÎsynapse khíp thÇn kinhsynapsid mét hè th¸i d−¬ngSynapsida ph©n líp Mét hè th¸i d−¬ngsynapsis (sù) kÕt cÆp, liªn kÕt, tiÕp hîpsynaptic boutons chåi khíp thÇn kinhsynaptic delay sù chËm chÔ tiÕp hîpsynaptic modulation sù ph©n ho¸ thuËn nghÞch synap thÇn kinhsynaptic potential ®iÖn thÕ xyn¸psynaptic terminal ®Çu khíp thÇn kinhsynaptic transmission h¹ch tù ®éng truyÒn dÉn xynap thÇn kinhsynaptic vesicles (çc) bäng sinap, (çc) tói sinapsynaptonemal complex phøc hÖ nhiÔm kÕt cÆp, phøc hÖ sinapsynarthrosis khíp bÊt ®éngsyncarpous (cã) l¸ no∙n hîpsyncaryon nh©n hîp 336

synchondrosis khíp sônsynchronous flight chiÕu s¸ng ®ång thêisynchrony in population (sù) ®ång bé trong quÇn thÓsyncitium thÓ hîp bµosyncytial (thuéc) hîp bµosyncytial blastoderm hîp bµo ph«i b×syncytiotroblast thÓ nguyªn h×nh, hîp bµo, hçn bµosyndactyl liÒn ngãn, dÝnh ngãnsyndactylism (sù) liÒn ngãn, dÝnh ngãnsyndesmochorial placenta nhau l¸, nhau liªn kÕt-®Öm niÖusyndesmosis khíp chung d©y ch»ng, khíp ®éng nhÑsyndrome héi chøngsynecology sinh th¸i häc quÇn x∙synergetic hîp lùc, ®ång vËnsynergic hîp lùc ®ång vËnsynergic mechanisms c¬ chÕ ®ång vËnsynergid trî bµo, tÕ bµo phô trîsynergism (sù) t¸c dông phèi hîpsyngamy (tÝnh) hîp giao tö, (tÝnh) hîp giao, (tÝnh) sinh s¶n h÷u tÝnhsyngeneic ®ång nguån, ®ång gensyngenesis (sù) dÝnh mÐp bªn, liÒn mÐp bªnsyngnathous (cã) hµm liÒn, (cã) hµm dÝnh mÐp bªnsynkaryon nh©n hîpsynnovial membrane mµng ho¹t dÞchsynosteosis (sù) liÒn x−¬ngsynovia dÞch khíp, ho¹t dÞchsynsacrum x−¬ng cïng liÒn, x−¬ng cïng hîp, khèi x−¬ng cïngsynstemic circulation vßng tuÇn hoµn línsyntechnic héi tô, ®ång quysyntenosis khíp cã g©n bao quanhsynthase synthazasynthesizing (of DNA molecules) tæng hîp (c¸c ph©n tö ADN)synthesizing (of oligosaccharides) tæng hîp oligosaccharidsynthesizing (of proteins) tæng hîp proteinsynthetase synthetazasynthetic analysis of development ph©n tÝch tæng hîp sù ph¸t triÓnsynthetic biology sinh häc tæng hîp, sinh tæng hîpsynthetic oligonucleotide oligonucleotid tæng hîpsynusia quÇn x∙ cïng ®iÒu kiÖnsyringeal (thuéc) minh qu¶nsyringes (c¸c) minh qu¶nsyrinx minh qu¶n 337

systalsis (sù) co gi∙n, ®Ëp nhÞpsystaltic co gi∙n, co bãp, ®Ëp nhÞpsystem 1.hÖ, hÖ thèng 2.hÖ, bé, bé m¸ysystematic (cã) hÖ thèng, toµn thÓsystematic activated resistance tÝnh kh¸ng ®−îc ho¹t ho¸ cã hÖ thèngsystematic desensitization mÊt nh¹y c¶m cã hÖ thèngsystematics ph©n lo¹i häc, hÖ thèng häcsystemic (thuéc) hÖ thèng, toµn hÖsystemic acquired resistance (SAR) tÝnh kh¸ng ®−îc tËp nhiÔm cã hÖthèngsystemic arch vßng tuÇn hoµnsystemic circuit hÖ thèng kÝnsystemic circulation hÖ tuÇn hoµnsystemic inflammatory response syndrome bÖnh ph¶n øng nhiÔm khuÈncã hÖ thèngsystemic lupus erythematosus luput ban ®á hÖ thèngsysteomics hÖ thèng häcsystole kú t©m thusystolic murmur tiÕng thæi t©m thusystolic pressure ¸p lùc t©m thu 338

TT-agglutinin ng−ng kÕt tèT-antigens (nhãm) kh¸ng nguyªn TT-bands b¨ng TT-cell tÕ bµo TT cell growth factor (TCGF) nh©n tè sinh tr−ëng tÕ bµo TT-cell leukaemia viruses (çc) virut ung th− b¹ch cÇu tÕ bµo TT cell modulating peptide (TCMP) peptid ®iÒu chØnh tÕ bµo TT cell replacing factor nh©n tè thay thÕ tÕ bµo T T cell receptors thô quan tÕ bµo TTCGF viÕt t¾t cña T Cell Growth FactorTCMP viÕt t¾t cña T Cell Modulating PeptideT-dependent antigens (çc) kh¸ng nguyªn phô thuéc Tt-distribution ph©n bè-tt-DNA t-ADNT lymphocyte lympho bµo TT lymphocyte antigen receptor thô thÓ lympho bµo Tdµnh cho kh¸ngnguyªnT3 tªn mét phag cña E.coliT4 cells (çc) tÕ bµo T4 (lympho bµo T)T6 marker chromosome nhiÔm s¾c thÓ ®¸nh dÊu T6tabescent qu¨n, nh¨n nhómtaboo ®iÒu cÊm kþ, luËt cÊmtabular (cã) d¹ng biÓu b¶ngTAB vaccine vacxin TABtachistoscope kinh nghiÖm tèctachycardia tim ®Ëp nhanhtachygenesis (sù) ph¸t triÓn ®èt ch¸y giai ®o¹ntachygenetic (sù) ph¸t triÓn ®èt ch¸y giai ®o¹ntachykinins tachykinintactic movement cö ®éng theo kÝch thÝch, cö ®éng theo øng ®éngtactile (thuéc) sê mã, c¶m xóctactile bristle ria xóc gi¸c, ria sê mãtactile receptor c¬ quan xóc gi¸ctadpole nßng näctaenia 1.s¸n 2.bã sîitaeniasis (sù) nhiÔm s¸n d©ytag thÎ, dÊu, nh∙n, vßng 339

tagged molecules or cells (çc) tÕ bµo hoÆc ph©n tö ®−îc ®¸nh dÊutagma vïng th©ntagmata (çc) vïng th©ntagmosis (sù) ph©n ®o¹n vïng th©ntaiga taiga, vïng rõng th«ng xibiatail ®u«itali (çc) x−¬ng sªntalon vuèttalus x−¬ng sªntandem affinity purification tagging ®¸nh dÊu tinh s¹ch ¸i lùc liªn tiÕptandem repeat ®o¹n lÆp liªn tiÕptangential longitudinal section mÆt c¾t däc tiÕp tuyÕntanning (sù) ng©m tÈm, cè kÕt thªmtannins tanintannin sac tói tanintapetum 1.tÇng nu«i 2.líp c¬ ph¶n quang, líp s¾c tè ph¶n quangtapeworm s¸n d©yTAP tagging (ph−¬ng ph¸p) ®¸nh dÊu tinh s¹ch b»ng ¸i lùc nèi tiÕp)Tandem Affinity Purification Taggingtaproot rÔ çi, rÔ chÝnhtaproot system hÖ rÔ chÝnhTaq DNA polymerase polymeraza ADN TaqTardigrada ph©n ngµnh ®i chËm, ph©n ngµnh Ch©n ng¾ntarget ®Ýchtarget cell tÕ bµo ®Ýchtarget-ligand interaction screeningtarget validation ho¹t ho¸ ®Ých, lµm cho ®Ých cã hiÖu lùctarsal (thuéc) sôn mÝ, ®èt bµn, khèi x−¬ng cæ ch©ntarsal glands tuyÕn sôn mÝ m¾ttarsus 1.sôn mÝ 2.®èt bµn 3.khèi x−¬ng cæ ch©ntaste bud gai vÞ gi¸c, chæi vÞ gi¸c, nô vÞ gi¸c, nhó vÞ gi¸cTAT protein TAT (kÝch ho¹t gen HIV trong tÕ bµo)TATA box hép TATATATA homology t−¬ng ®ång TATAtaungya ®Êt giao trång rõngtaxes (çc) (tÝnh) (h−íng) theo kÝch thÝchtaxis (tÝnh) (h−íng) theo kÝch thÝchtaxol taxol (chÊt ho¸ häc ë thùc vËt, chèng bÖnh mèc n−íc)taxon taxon, cÊp ph©n lo¹i, ®¬n vÞ ph©n lo¹itaxonomic composition thµnh phÇn danh ph¸p häctaxonomic series d∙y taxontaxonomy ph©n lo¹i häcTBT rµo c¶n kü thuËt ®èi víi th−¬ng m¹i (Technical Barriers to Trade) 340

TCGF nh©n tè sinh tr−ëng tÕ bµo T (T Cell Growth Factor)TCK Smut bÖnh nÊm TCK Smut (ë lóa m×)tear gland tuyÕn lÖteats (çc) nóm vótechnology protection system hÖ thèng b¶o vÖ c«ng nghÖtectorial (thuéc) ®Ëy, che phñtectorial membrane mµng ®Ëytectrices l«ng phøctectum thÓ m¸itegulated (®−îc) lîp v¶y, (®−îc) lîp tÊm, (®−îc) l¸t v¶y, (®−îc) l¸t tÊmtegument mµng bäc, vá ¸o,teleceptor viÔn thô quan, c¬ quan c¶m nhËn tõ xatelegony (tÝnh) ¶nh h−ëng ®êi bè tr−íc, (tÝnh) ¶nh h−ëng tõ xa, (tÝnh) ¶nhh−ëng çch truyÒntelencephalon n∙o cïng, n∙o tËnteleological (thuéc) môc ®Ých luËnteleonomy môc ®Ých luËnTeleostei ph©n líp Ç x−¬ngtelepathy thÇn giao çch c¶m, (sù) truyÒn giao çch c¶mtelereceptor viÔn thô quan, c¬ quan c¶m nhËn tõ xatelocentric (thuéc) t©m ®éng móttelolecithal ®o¹n no∙n hoµngtelome telom, thÓ bµo tötelome theory thuyÕt telom, thuyÕt thÓ bµo tötelomerase telomerazatelomere ®o¹n cuèi, khóc cuèi, telometelomorph giai ®o¹n h÷u tÝnhtelophase kú cuèitelson gai tr©m, tr©m congtemparate virus virut «n hoµtempate deciduous forest rõng «n ®íi rông l¸temperate «n hoµtemperature nhiÖt ®étemperature coefficient hÖ sè nhiÖt ®étemperature deciduos forest rõng nhiÖt ®íi rông l¸temperature forest rõng «n ®íitemperature gradient gradien nhiÖt ®étemperature grassland ®ång cá «n ®íitemperature regulating centre trung t©m ®iÒu hoµ nhiÖt ®étemperature sensitive mutant thÓ ®ét biÕn mÉn c¶m nhiÖt ®étemperature sensitive period giai ®o¹n mÉn c¶m nhiÖt ®étemperature zone vïng «n ®íi 341

template khu«ntemporal x−¬ng th¸i d−¬ngtemporal heterogeneity bÊt ®ång theo thêi giantemporal lobe hè th¸i d−¬ngtemporal openings hè th¸i d−¬ngtemporal summation (sù) t¹o thµnh hè th¸i d−¬ngtemporal vacuities hèc th¸i d−¬ngtendency xu thÕ, xu h−íngtendinous (cã) g©ntendon g©ntendon reflex sù ph¶n x¹ g©ntendril tua cuèntenia s¸n, bã sîiteniasis (sù) nhiÔm s¸n d©ytension wood gç chÞu søc kÐotensor c¬ n¨ngtensor tympani muscle c¨ng c¬ tai gi÷atentacle tua sê, mÊu sê, tay sê, tay cuèntentacular (thuéc) tua sê, mÊu sê, tay sê, tay cuèntentaculiferous (cã) tua sê, (cã) mÊu sê, (cã) tay sê, (cã) tay cuèntentaculiform (cã) d¹ng tua sê, (cã) d¹ng tay sêtentaculum tua sê, mÊu sê, tay sê, tay cuèntentorium 1.lÒu 2.khung säteosinte c©y ng« d¹i (Zea diploperennis)tepal c¸nh hoateratogen t¸c nh©n g©y qu¸i thaiteratology qu¸i thai häcteratoma u qu¸iterebrate (cã) dïi ®Î trøngterete (cã) d¹ng èng trøngtergal (thuéc) mÆt l−ng, m¶nh l−ng, tÊm l−ngtergum mÆt l−ng, m¶nh l−ng, tÊm l−ngteratogen t¸c nh©n g©y qu¸i thaiterminal bud chåi ®Ønhterminal deoxynucleotidyl transferase transferaza deoxynucleotit tËncïngtermitarium tæ mèiternate (cã) mÉu baterpenoids terpenoitterminal transferase transferaza ®iÓm cuèitermination codon codon chÆn cuèi (gen)terminator nh©n tè kÕt thóc 342

terminator cassette casset kÕt thócterminator sequence tr×nh tù kÕt thócterpenes terpen (hãa chÊt tõ thùc vËt, t¹o h−¬ng vÞ cho thÞt ç, khi ç ¨n)terpenoids terpenoidterrestrial communities quÇn x∙ trªn c¹nterritory l∙nh thætertiary structure cÊu tróc bËc batertiary thickening hãa dµy cÊp batertiary wall v¸ch cÊp batest vá h¹t, vá, bé x−¬ng ngoµi, vá gi¸p, maitesta 1.vá h¹t 2.vá, bé x−¬ng ngoµi, vá gi¸p, maitestacean (thuéc) vá h¹t, vá, bé x−¬ng ngoµi, vá gi¸p, maitestaceous (cã) vá h¹t, (cã) vá, (cã) bé x−¬ng ngoµi, (cã) vá gi¸p, (cã) maitestcross phÐp lai chÐotestes (çc) tinh hoµntestis tinh hoµntesticular (thuéc) tinh hoµntesticular feminization sù n÷ ho¸ tinh hoµntestosterone kÝch tè sinh dôc ®ùc, testosterontetanic contraction co cøng c¬tetanus (bÖnh) uèn v¸n, (chøng) co cøng c¬tetanus antitoxin kh¸ng ®éc tè uèn v¸ntetanus toxin ®éc tè uèn v¸ntetrad 1.thÓ tø ph©n, tø ph©n bµo tö 2.bé bèntetracycline (tc) tetracyclintetrad analysis ph©n tÝch bé bèntetradactyl bèn ngãntetragonous bèn gãc, bèn c¹nhtetrahydrofolic acid axit tetrahydrofolictetramerous bèn phÇn, (cã) mÉu bèntetraparental chimera qu¸i thai bèn bè mÑ, thÓ kh¶m bèn bè mÑtetraploid tø béi, thÓ tø béitetrapod bèn ch©ntetrapterous bèn çnhtetrarch bèn bã s¬ cÊp, bèn bã nguyªn méctetrasornic thÓ bèntetrasporophyte thÓ tø bµo tötexture cÊu tróc, kiÕn t¹oTG triglyceridTGA c¬ quan chÝnh phñ Australia phª duyÖt çc s¶n phÈm thuècTGF biÕn n¹p nh©n tè sinh tr−ëng (Transforming Growth Factor) 343

thalamic nulcei nh©n ®åi thÞthalamus 1.®Õ hoa 2.®åi thÞthalassaemia (bÖnh) thiÕu m¸u vïng biÓn, thalassaemiathalassophyte thùc vËt biÓn, t¶o biÓnThale Cress Arabidopsis thalianathalloid (cã) t¶nthallus t¶nthanatoid g©y chÕtthanatosis (tr¹ng th¸i) chÕt gi¶Thebesian valve van Thebesiantheca 1.¸o, vá 2.bao g©n 3.v¸ch chåi san h«theca extena æ bµo tö ngoµitheca interna æ bµo tö trongthecal (thuéc) ¸o, vá, bao g©n, v¸ch chåi san h«thecal cells tÕ bµo ¸othecate (cã) ¸o, (cã) vá, (cã) bao g©n, (cã) v¸ch chåi san h«thecodont (cã) r¨ng trong huyÖt, (cã) r¨ng trong æthelytoky (tÝnh) sinh s¶n toµn c¸ithematic apperception test tr¾c nghiÖm nhËn thøc theo chñ ®Òtheory of evolution by natural selection häc thuyÕt tiÕn ho¸ chän läc tùnhiªntheory of games lý thuyÕt trß ch¬ithe pill viªn tr¸nh thaiTheria ph©n líp Thó bËc caothermal conductivity tÝnh ttuyÒn dÉn nhiÖtthermal death point ®iÓm chÕt nhiÖtthermal hysteresis proteins protein trÔ nhiÖtthermoduric bÒn nhiÖtthermodynamics nhiÖt ®éng lùc häcthermogenesis (sù) sinh nhiÖt,thermolysis (sù) mÊt th©n nhiÖt, to¶ nhiÖtthermonasty (tÝnh) øng ®éng nhiÖtthermoperiodicism (hiÖn t−îng) chu kú nhiÖtthermophil −a nhiÖt, −a nãngthermophilic −a nhiÖt, −a nãngthermophilic bacteria vi khuÈn −a nhiÖtthermophilous −a nhiÖt, −a nãngthermophyllous (cã) l¸ −a nãng, (cã) l¸ −a nhiÖtthermoreceptor c¬ quan c¶m nhËn nhiÖtthermoregulation (sù) ®iÒu hoµ nhiÖt ®éthermoregulatory effectors hiÖu qu¶ ®iÒu hoµ nhiÖtthermotolerant chÞu nhiÖt, chÞu nãng 344

therophyte c©y mét vô, c©y mét n¨mthiamin thiaminthick filament sîi dµythiessen polygons ®a gi¸c Thiesenthigmocyte tiÓu cÇuthigmotropism (tÝnh) h−íng tiÕp xócthin filament sîi mángthioesterase thioesterazathiol group nhãm thiolthioredoxin thioredoxinthird ventricle n∙o thÊt IIIthirst (sù) kh¸tthoracic (thuéc) ngùc, ®èt ngùcthoracic duct èng ngùcthorn gaithreat behaviour tËp tÝnh c¶nh ço, tÝnh ®e do¹threatened species loµi bÞ ®e do¹threonine threoninthreshold ng−ìng, bËc, thÒmthrombin trombinthrombocyte tiÓu cÇuthrombolytic agents t¸c nh©n lµm tan côc (m¸u) nghÏnthrombomodulin chÊt ®iÒu biÕn nghÏn m¹chthrombosis (sù) nghÏn m¹ch, t¾c m¹chthrombus côc nghÏnthrum hoa t¬Thy 1 antigen kh¸ng nguyªn Thy 1thylakoid thylacoitthymic epithelial cells (çc) tÕ bµo biÓu m« tuyÕn øcthymic hypoplasia thiÓu s¶n tuyÕn øc, suy s¶n tuyÕn øcthymine thyminthymocyte tÕ bµo tuyÕn øc, øc bµo, thymo bµothymine (thy) thyminthymoleptics thymoleptics (nhãm thuèc ¶nh h−ëng ®Õn c¶m gi¸c vµ hµnh vi)thymoma u tuyÕn øcthymopoietin thymopoietinthymosins thymozinthymus tuyÕn øcthymus derived cells (çc) tÕ bµo nguån gèc tuyÕn øcthymus independent antigen kh¸ng nguyªn kh«ng phô thuéc tuyÕn øcthymus dependent antigen kh¸ng nguyªn phô thuéc tuyÕn øcthymus dependent area vïng phô thuéc tuyÕn øc 345

thyroid gland tuyÕn gi¸pthyroid hormone hormon tuyÕn gi¸pthyroid stimulating hormone (TSH) hormon kÝch thÝch tuyÕn gi¸pthyroid-stimulating antibodies kh¸ng thÓ kÝch thÝch tuyÕn gi¸pthyroid-stimulating hormon hormon kÝch thÝch tuyÕn gi¸pthyroiditis viªm tuyÕn gi¸pthyrotoxicosis bÖnh nhiÔm ®éc tuyÕn gi¸pThysanoptera bé §u«i t¬TI viÕt t¾t cña Trypsin InhibitorTi plasmid plasmid Titibia 1.x−¬ng chµy 2.®èt chµy, ®èt èngticks ve, bÐt, tÝctidal cycle chu kú thuû triÒutidal movement vËn ®éng triÒutidal volume thÓ tÝch h« hÊp, dung tÝch h« hÊptight junction ®Çu nèi chÆtTIL cells (c¸c) tÕ bµo läc khèi u (tumor-infiltrating lymphocytes)tiller chåi gèc, nh¸nh gèctimber line d¶i rõng, ®Ønh nóiTinamiformes bé Gµ-§µ ®iÓut-IND xem Treatment Investigational New Drug Applicationt-IND treatment xem t-INDT-independent antigene kh¸ng nguyªn kh«ng phô thuéc Ttirf microscopytissue m«tissue array dµn m«tissue culture nu«i cÊy m«tissue engineering kü thuËt (söa) m«tissue plasminogen activator (TPA) chÊt ho¹t ho¸ m« sinh plasmintissue specific antigen kh¸ng nguyªn ®Æc hiÖu m«tissue tensions søc c¨ng cña m«tissue typing ®Þnh typ m«, ®Þnh typ tæ chøctitin thô thÓ trî lùctitre hiÖu gi¸, ®é chuÈnTKI viÕt t¾t cña Tyrosine Kinase InhibitorsTLR xem toll-like receptorsTm Tm, nhiÖt ®é nöa biÕn tÝnhTmaze mª lé TTME n¨ng l−îng thËt cã kh¶ n¨ng chuyÓn ho¸ (true metabolizable energy)TMEn xem TMETMV viÕt t¾t cña Tobacco Mosaic VirusTNF viÕt t¾t cña Tumor Necrosis Factor 346

tobacco budworm s©u chåi thuèc l¸ (Heliothis virescens)tobacco hornworm s©u sõng thuèc l¸ (Manduca sexta)Tobacco mosaic virus virut kh¶m thuèc l¸tocopherols tocopheroltocotrienols tocotrienoltolerance (sù) chÞu ®ùngtolerance range biªn ®é dung n¹p, biªn ®é chÞu ®ùngtolerogen t¸c nh©n chÞu ®ùngtoll-like receptors thô quan toll-liketomato cµ chuatomato fruitworm s©u ®ôc qu¶ cµ chuatomentose (cã) l«ng m¨ng, (cã) l«ng t¬tomentum l«ng b«ngtone tr−¬ng lùctongue 1.l−ìi 2.vßi, vßi hót, bµn mµi, l−ìi n¹o, th×a l×a, m¶nh l−ìitonicity tr−¬ng lùctonofilament t¬ biÓu b×, t¬ tr−¬ng lùctonoplast mµng kh«ng bµotonsils h¹nh nh©n, ami®antooth 1.r¨ng 2.r¨ng hÇu 3.r¨ng c−atop yeast nÊm men v¸ngtopotaxis chuyÓn theo h−íngtopotype vËt mÉu cïng ®Þa ®iÓm gèctornaria Êu trïng tornariatorsion (sù) vÆn, xo¾n,torus 1.mµng nóm 2.nÕp ch©n bªnTOS xem Transgalacto-Oligosaccharidestotal internal reflecton fluorescence tæng huúnh quang ph¶n x¹ bªn trongtotal lung capacity tæng thÓ tÝch phæitotipotency (tÝnh) toµn n¨ngtotipotent stem cells (c¸c) tÕ bµo gèc toµn n¨ngtouch xóc gi¸c bªn ngoµitouchwood cñi dÉn löatoxic substances control act (TSCA) ®¹o luËt kiÓm so¸t chÊt ®éctoxicogenomics hÖ gen ®éc tè häctoxicology ®éc chÊt häc, ®éc tè häctoxigenic E. coli E. coli sinh ®éc tètoxin ®éc tè, chÊt ®éc, toxintoxoid nh−îc ®éc tè, gi¶i ®éc tèTPS hÖ thèng b¶o vªn c«ng nghÖ (Technology Protection System)trabecula thí v¸ch, t¬ v¸chtrace element yÕu tè vi l−îng 347

tracer (radioactive isotopic method) (phÐp) ph¸t hiÖn vÕt (ph−¬ng ph¸p®ång ph©n phãng x¹)trachea khÝ qu¶n, èng khÝtracheal gills mµng khÝ qu¶n, mµng èng khÝtracheal pits lç khÝ qu¶ntracheal receptor thô thÓ khÝ qu¶ntracheal system hÖ khÝ qu¶n, hÖ èng khÝtracheary elements (çc) yÕu tè èng dÉntracheid(e) qu¶n bµo, tÕ bµo èngtrachelate (cã) cæ hÑptracheole khÝ qu¶n nhá, vi khÝ qu¶ntracheophyte thùc vËt cã m¹chtract èng, bã, d¶itraditional breeding methods (çc) ph−¬ng ph¸p chän gièng truyÒn thèngtraditional breeding techniques (çc) kü thuËt chän gièng truyÒn thèngtragus gê loa taitrail endings ®o¹n kÕttrailer sequence tr×nh tù dÉn, ®o¹n dÉntraining 1.(sù) huÊn luyÖn, ®µo t¹o 2.rÌn luyÖntrait nÐt, dÊu hiÖu, tÝnh tr¹ngtrance (tr¹ng th¸i) lªn ®ångtrans fatty acids axit bÐo transtrans-acting element yÕu tè t¸c ®éng vËn chuyÓntrans-acting protein protein t¸c ®éng vËn chuyÓntrans-sexualism (sù) chuyÓn giíi, chuyÓn ®æi giíi tÝnhtransactivating protein protein ho¹t ho¸ vËn chuyÓntransactivation ho¹t ho¸ vËn chuyÓntransaminase transaminazatransamination (sù) chuyÓn amintranscribing genes (çc) gen phiªn m∙transcript s¶n phÈm phiªn m∙transcriptase transcriptazatranscription phiªn m∙transcription activators t¸c nh©n ho¹t ho¸ phiªn m∙transcription complex phøc hÖ phiªn m∙transcription controlling fragment ®o¹n kiÓm so¸t phiªn m∙transcription factor binding site ®iÓm b¸m nh©n tè phiªn m∙transcription factors yÕu tè phiªn m∙transcription factors nh©n tè phiªn m∙transcription terminator ®iÓm kÕt thóc phiªn m∙transcription unit ®¬n vÞ phiªn m∙transcriptional activation domain vïng ho¹t ho¸ phiªn m∙ 348

transcriptional activator nh©n tè ho¹t ho¸ phiªn m∙transcriptional control (sù) kiÓm so¸t phiªn m∙transcriptional profiling ®Þnh h×nh phiªn m∙transcriptional repressor nh©n tè øc chÕ phiªn m∙transcriptional unit ®¬n vÞ phiªn m∙transcriptionally-active chromatin cromatin cã ho¹t tÝnh sao chÐp,cromatin cã ho¹t tÝnh phiªn m∙transcriptome hÖ s¶n phÈm phiªn m∙, tæng s¶n phÈm phiªn m∙transdetermination sù chuyÓn x¸c ®Þnhtransdifferentiation sù chuyÓn biÖt ho¸transduction (sù) t¶i n¹ptransect hµng c©y ®¸nh dÊu, d¶i c©y ®¸nh dÊutransfection (sù) g©y nhiÔmtransfer cell tÕ bµo chuyÒntransfer factor yÕu tè chuyÓn, nh©n tè chuyÓntransfer of training chuyÓn biÕn trong rÌn luyÖn, chuyÓn biÕn trong ®µot¹otransfer RNA (tRNA) ARN vËn chuyÓn (tARN)transferase transferazatransference (sù) chuyÓn dÞchtransferred DNA ADN chuyÓn ®itransferrin transferrintransferrin receptor thô quan transferrintransformant thÓ biÕn n¹ptransformant line con ®−êng biÕn n¹ptransformation biÕn n¹ptransformation 1.(sù) biÕn n¹p 2.(sù) chuyÓn ho¸transforming growth factor-alpha (tgf-alpha) biÕn n¹p nh©n tè sinhtr−ëng alphatransforming growth factor-beta (tgf-beta) biÕn n¹p nh©n tè sinh tr−ëngbetatransfusion reaction ph¶n øng truyÒn m¸utransfusion tissue m« dÉn, m« truyÒntransgalacto-oligosaccharides transgalacto-oligosaccharidtransgene gen chuyÓntransgenic chuyÓn gentransgenic (thuéc) chuyÓn gentransgenic cells (c¸c) tÕ bµo chuyÓn gentransgenic organism sinh vËt chuyÓn gentransgressive segregants (c¸c) thÓ ph©n ly saitransgressive segregation ph©n ly saitransit peptide peptid chuyÓn tiÕptransition ®ång ho¸n 349

transition region vïng ®ång ho¸ntransition state tr¹ng th¸i ®ång ho¸ntransitional epithelium biÓu m« chuyÓn tiÕptransitional object vËt qua ®é, vËt chuyÓn tiÕptranslation (sù) dÞch m∙translation control ®iÒu khiÓn sù dÞch m∙translational repression øc chÕ dÞch m∙translocated herbicide (thuéc) diÖt cá lan truyÒntranslocated injury th−¬ng tæn l©y lantranslocation chuyÓn ®o¹n, ®o¹n chuyÓn, chuyÓn dÞchtranslocation of chromosomal segments chuyÓn ®o¹n nhiÔm s¾c thÓtransmission electron microscope kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö truyÒn quatransmission electron microscope kÝnh hiÓn vi ®iÖn tö truyÒn quatransmission threshold ng−ìng truyÒntransmembrane proteins protein (chuyÓn) qua mµngtranspiration (sù) tho¸t h¬i n−íctranspiration stream dßng tho¸t h¬i n−íctransplant 1.(sù) ghÐp 2.m¶nh ghÐp, miÕng ghÐptransplantation (sù) ghÐptransport proteins protein vËn chuyÓntransport RNA ARN vËn chuyÓntransport sù vËn chuyÓntransport vesicle tói vËn chuyÓntransport vesicles nang vËn chuyÓntransposable element yÕu tè vËn ®éng, yÕu tè chuyÓn vÞ, yÕu tè di ®éngtransposase transposazatransposition (sù) nh¶y, vËn ®éng (cña gen)transposon ®o¹n di ®éng, gen nh¶ytransversal ngang, n»m ngangtransverse 1.ngang 2.n»m ngangtransversion dÞ ho¸n (vÞ trÝ cña gen)transwitch bËt-t¾t chÐo, c«ng t¾c bËt t¾t chÐotrapezium thÓ thangtrarisvestism lo¹n dôc gi¶ trang kh¸c giíitraspiration rate c−êng ®é tho¸t h¬i n−íctrastuzumab trastuzumab (kh¸ng thÓ ®¬n dßng chèng ung th−)trauma 1.chÊn th−¬ng 2.sang chÊn t©m thÇntraumatic (thuéc) chÊn th−¬ngtraumatic neurosis lo¹n thÇn kinh chÊn th−¬ngtreatment ind thuèc míi nghiªn cøu thö nghiÖmtreatment investigational new drug thuèc míi nghiªn cøu thö nghiÖm"treatment" ind regulations qui chÕ vÒ “®iÒu trÞ” b»ng thuèc míi nghiªn cøu 350

treatment system hÖ thèng xö lý, hÖ thèng ®iÒu trÞtree c©y méc, c©y gçtree ferns d−¬ng xØ th©n méc, d−¬ng xØ d¹ng c©y, d−¬ng xØ th©n gçtrefoil stage ba nh¸nhtrehalose trehalozatrematic (thuéc) khe mangTrematoda líp S¸n l¸ song chñtremorgenic indole alkaloids alkaloid indol g©y rungTreponemataceae hä Xo¾n khuÈntriacyglycerides triacyglyceridtriacylglycerols triacylglyceroltrial and error learning (sù) thö nghiÖm vµ häc saitriandrous ba nhÞtriarch ba bã gçtribe téctricarboxylic acid cycle chu tr×nh axit tricacboxylictricarpellary ba l¸ no∙ntriceps c¬ ba ®Çutrichocyst tói l«ngTrichoderma harzianum Trichoderma harzianumtrichogyne t¬ thô tinhtrichoid (cã) d¹ng l«ngtrichome tóm l«ngtrichophore larva Êu trïng b¸nh xetrichosanthin trichosanthintrichosis (sù) ph©n bè l«ngtrichotomy (sù) chÎ ba, chia batricipital ba ®Çutricuspid ba mÊu, ba l¸trifacial (thuéc) d©y sinh ba, d©y thÇn kinh sä Vtrifid chÎ ba, xÎ batrifoliate ba l¸, ba l¸ chÐttrifoliolate ba l¸ chÐttrifurcate ba nh¸nhtrigeminal 1.ba cÊu tróc, ba nh¸nh 2.(thuéc) d©y (thÇn kinh) sinh batriglycerides triglyceridtrigonous ba gãc tïTrimerophytopsida líp Méc tÆctrimerous ba ®o¹n, ba phÇn,trimonoecious ba lo¹i hoa cïng gèctrimorphic ba d¹ng, ba h×nhtrioecious ba lo¹i hoa kh¸c gèc 351

tripinnate (cã) l¸ chÐt l«ng chim ba lÇn, xÎ l¸ chÐt l«ng chim ba lÇntriple fusion (sù) hîp batriple response ph¶n øng bËc batriple vaccine vacxin tam liªntriplet bé batriplet code m∙ bé batriplets trÎ sinh ba, c¸ thÓ sinh batriploblastic ba l¸ ph«itriploid thÓ tam béi, tam béitriquetrous ba gãc nhäntrisomic thÓ ba, tam thÓ, ba thÓ nhiÔm s¾c t−¬ng øngtrisomy 21 (hiÖn t−îng) thÓ ba 21triton X-100 triton X-100tritor mÆt nghiÒn, thít nghiÒntriturate nghiÒn vôn, t¸n béttrivalent tam trÞtRNA tARN, xem Transport RNAtrochal (cã) d¹ng b¸nh xetrochanter 1.®èt chuyÓn 2.mÊu chuyÓntrochlea rßng räc, mÊu rßng räctrochlear (thuéc) rßng räctrochophore Êu trïng b¸nh xe, Êu trïng lu©n cÇu, Êu trïng trochophoratrochosphere Êu trïng b¸nh xetrophallaxis (sù) dinh d−ìng t−¬ng hçtrophic (thuéc) dinh d−ìngtrophic hormone dinh d−ìng hormontrophic level møc dinh d−ìng, bËc dinh d−ìngtrophic structure cÊu tróc dinh d−ìngtrophoblast l¸ nu«i ph«i, d−ìng bµotrophozoite c¸ thÓ dinh d−ìngtropic hormon ngo¹i hormontropical forest rõng nhiÖt ®íitropical rain forest rõng m−a nhiÖt ®íitropics miÒn nhiÖt ®íitropism (tÝnh) h−íng kÝch thÝchtropomyosin tropomyosintroponin troponintruncate (cã) ®Çu vu«ng, c¾t ngang, c¾t vôntruncus th©ntruncus arterious th©n ®éng m¹chtrunk 1.th©n 2.vßi voitrypanosomes nhãm Trïng mòi khoan 352

trypanosomiasis bÖnh trïng mòi khoantrypsin trypsintrypsin inhibitors chÊt øc chÕ trypsintryptophan (trp) tryptophanTSCA viÕt t¾t cña Toxic Substances Control ActTSH viÕt t¾t cña Thyroid Stimulating Hormonetube èng, vßitubefeet ch©n èngtuber th©n cñtubercied sinh mÊu nhá, ph¸t h¹ch, sinh h¹ch lao, sinh nóm låi, sinhtubercle 1.cñ, mÊu nhá 2.nóm 3.h¹ch, h¹ch lao 4.trùc khuÈn lao 5,nètsÇn nèt sÇntubercular (thuéc) cñ, mÊu nhá; (thuéc) h¹ch; (thuéc) nóm; (thuéc) nètsÇntuberculate (cã) cñ, (cã) mÊu nhá; (cã) h¹ch lao, (cã) h¹ch; (cã) nóm;(cã) nèt sÇntuberculin tubeculintuberculin test thö nghiÖm tubeculintuberculose nhiÒu cñ nhá, nhiÒu mÊu nhá, nhiÒu nóm, nhiÒu h¹ch, nhiÒunèt sÇntuberculosis (bÖnh) laotuberculum cñ, mÊu nhá, nóm, h¹ch lao, nèt sÇntuberosity cñ, mÊu, mµotuberous (thuéc) cñ mÊu, (cã) d¹ng cñ, (cã) d¹ng mÊu, (cã) cñ , (cã) mÊutubicolous ë trong èng, sèng trong èngtubifacient t¹o èngtubular necrosis ho¹i tö tuyÕn èngtubular nerve cord bã thÇn kinh d¹ng èngtubulate (cã) èngtubule èng nhá, èng dÉn, tiÓu qu¶ntubuliferous (cã) èng nhá,tubuliform (cã) d¹ng èng nhátubulin tubulintubulose nhiÒu èng nhátubulus èng nhá, èng dÉn, tiÓu qu¶ntufted kÕt chïm, mäc chïmtumid s−ng tÊy, næi u, næi côctumor khèi u, b−íu, nèt s−ng tÊytumor-associated antigens kh¸ng nguyªn liªn kÕt utumor-infiltrating lymphocytes (til cells) lympho bµo läc khèi utumor necrosis factor (TNF) nh©n tè (g©y) ho¹i tö khèi utumor-suppressor genes (c¸c) gen øc chÕ khèi u 353

tumor-suppressor proteins (c¸c) protein øc chÕ khèi utumour-inducing principle nguyªn lý g©y utumour necrosis factor yÕu tè ho¹i tö ung th−tumour specific antigen kh¸ng nguyªn ®Æc hiÖu ung th−tundra tundra, l∙nh nguyªntunic ¸o, vá, baotunica vá nangtunica-corpus concept kh¸i niÖm th©n-vá nangTunicata ph©n ngµnh Cã baotunicate (cã) ¸o, (cã) vá, (cã) baotunicate bulb hµnh cã ¸otunicated (cã) ¸o, (cã) vá, (cã) baoTurbellaria líp S¸n tiªm maoturbinal 1.x−¬ng xo¨n 2.xo¾n ècturbinate xo¾n èc, xo¸y ècturgid 1.tr−¬ng 2.c−¬ngturgor søc tr−¬ngturgor movement vËn ®éng theo søc tr−¬ngturgor potential thÕ tr−¬ngturgor pressure ¸p suÊt tr−¬ng, søc c¨ng tr−¬ng n−ícTurners syndrome héi chøng Turnerturnover vßng tuÇn hoµn, sù ®æi míiturnover number sè vßng tuÇn hoµnturtle shell mai rïa, mu rïaturtoise shell mai rïa, mu rïatwenty-four hour rhythm nhÞp hai t− giêtwiner c©y leo cuèntwins cÆp sinh ®«itwo-dimensional (2-d) gel electrophoresis ®iÖn di trªn gel hai chiÒutwo-hybrid systems hÖ thèng hai con laitylose (sù) kÕt chai, kÕt sÇn, næi chai, næi sÇn, thÓ chai, thÓ sÇntylosis (sù) kÕt chai, kÕt sÇn, næi chai, næi sÇn, thÓ chai, thÓ sÇntympanal (thuéc) mµng thÝnh tai, tai gi÷a, (thuéc) mµng nhÜtympanic (thuéc) mµng thÝnh tai, (thuéc) tai gi÷a, (thuéc) mµng nhÜtympanic bulla bao mµng nhÜtympanic membrane mµng thÝnh gi¸ctympanum 1.mµng thÝnh gi¸c 2.tói khÝ 3.tai gi÷a, mµng nhÜ 4.tói khÝ,nang khÝtype 1.vËt mÉu chuÈn 2.kiÓu, mÉutype I reaction ph¶n øng typ Itype I diabetes bÖnh ®¸i th¸o ®−êng typ Itype II diabetes bÖnh ®¸i th¸o ®−êng typ II 354

type specimen mÉu chuÈntyphlosole r∙nh èng tiªu ho¸typhoid (bÖnh) th−¬ng hµntyphoid fever sèt th−¬ng hµntypical (thuéc) mÉu chuÈn, kiÓu, mÉutyrosine (tyr) tyrosintyrosine kinase activation ho¹t ho¸ tytorintyrosine kinase inhibitors (tki) chÊt øc chÕ kinaza tyrosin 355

Uu.s. patent and trademark office (uspto) v¨n phßng b»ng s¸ng chÕ vµnh∙n m¸c Hoa Kúubiquinone ubiquinonubiquitin ubiquitinubiquitin-proteasome pathway ®−êng (trao ®æi chÊt) ubiquitin-proteasomubiquitinated ubiquitin ho¸uliginose sèng ë ®Çm lÇy, sèng ë bïn lÇy, mäc trªn ®Çm lÇyuliginous sèng ë ®Çm lÇy, sèng ë bïn lÇy, mäc trªn ®Çm lÇyulna x−¬ng trôulnar (thuéc) x−¬ng trôulotrichous (cã) l«ng xo¨n, (cã) l«ng qu¨nultimobranchial gland tuyÕn mang cuèiultracentrifuge m¸y siªu li t©multrafiltration sù siªu läcultramicroscope kÝnh siªu hiÓn viultramicrotome m¸y siªu vi phÉuultrastructure siªu cÊu trócultraviolet microscope kÝnh hiÓn vi tö ngo¹i, kÝnh hiÓn vi cùc tÝmumbel t¸numbellate (cã) t¸n, sinh t¸numbellifer c©y hoa t¸nUmbelliferae hä Hoa t¸numbilical arteries and veins ®éng, tÜnh m¹ch rènumbilical cord d©y rènumbilici (çc) hè nhá, (çc) lç th©n èng l«ng, (çc) rènumbilicus 1.hè nhá 2.lç th©n èng l«ng 3.rènumbo mÊu, b−íuumbonate (cã) mÊu, (cã) b−íuumbones (çc) mÊu, (çc) b−íuumbrella «, dïumwelt m«i tr−êng thÝch hîp, m«i tr−êng thuËn lîiunarmed kh«ng vò trangunavailable kh«ng s½n cã, kh«ng dïng ®−îcuncate (cã) mãcuncinate (cã) d¹ng mãc, (cã) mãc nháuncinus 1.mãc 2.r¨ng mãcunconscious mind trÝ nhí v« thøcuncurrent dÉn vµo, nhËp vµo, ®−a vµo 356

underleaf l¸ mÆt d−íi th©n dÑt, l¸ d−íiundernutrition suy dinh d−ìngundulating membrane mµng uèn, mµng l−în sãngungual (thuéc) mãng, vuèt, mãcungues (çc) mãng, (çc) vuèt, (çc) mãcunguiculate 1.(cã) vuèt, (cã) mãc, (cã) cùa 2.(cã) d¹ng mãngunguirial (thuéc) mãng, vuèt, mãcunguis mãng, vuèt, mãcungula (mãng) guècungulate ®éng vËt mãng guècungulate dung ph©n ®éng vËt mãng guècunguligrade ®i b»ng mãng guècuniaxial mét trôc ®¬nunicellular ®¬n bµo, mét tÕ bµounicellular organization tæ chøc ®¬n bµounilocular mét ng¨n, mét «uninemy hypothesis gi¶ thuyÕt mét sîiuninucleate mét nh©n, ®¬n nh©nunion for protection of new varieties of plants (UPOV) Liªn ®oµn b¶o vÖçc gièng c©y míiuniparous ®Î mét con, ®Î mét trøng, ®Î mét løaunipolar mét cùc, ®¬n cùcunipotency (tÝnh) ®¬n n¨ngunique sequence DNA chuçi AND duy nhÊt, tr×nh tù AND ®éc nhÊtuniramous mét nh¸nhuniseriate mét d∙y, mét lo¹t, mét lípunisexual ®¬n tÝnhunits (u) ®¬n vÞunit character tÝnh tr¹ng ®¬n vÞunit leaf rate tû suÊt l¸ ®¬n vÞunivalent thÓ ®¬n vÞunivalent antibodies kh¸ng thÓ ®¬n vÞuniversal veil bao chung, mò chungunivoltine mét løa, mét thÕ hÖunsaturated fatty acid axit bÐo kh«ng nounstirred layer líp b¶o vÖ, líp biªnunstriated muscle c¬ tr¬nunwinding protein protein gi∙n xo¾nup regulating t¨ng sè thô quan (trªn tÕ bµo ®Ých)up-regulation (sù) t¨ng sè thô quan (trªn tÕ bµo ®Ých)UPOV viÕt t¾t cña Union for Protection Of New Varieties of Plants 357

UPOV viÕt t¾t cña International Union for Protection Of New Varieties ofPlantsupper quartile sè tø ph©n vÞ trªnupstream ng−îc dßnguracil uracilurea ureurea cycle chu tr×nh ureurediniospore bµo tö mïa hÌurediospore bµo tö mïa hÌuredosorus côm bµo tö mïa hÌuredospore bµo tö mïa hÌureotelic tiÕt ureureotelic excretion lo¹i th¶i ureureter niÖu qu¶n, èng niÖuurethra ®−êng niÖu, niÖu ®¹ourethral (thuéc) ®−êng niÖu, niÖu ®¹ouric acid axit uricuricotelic bµi tiÕt axit uricuridine uridinurinary (thuéc) n−íc tiÓuurinary bladder bµng quang, bãng ®¸iurine n−íc tiÓuuriniferous tiÕt n−íc tiÓu, t¹o n−íc tiÓuuriniparous (thuéc) t¹o n−íc tiÓuurinogenital (thuéc) niÖu-sinh dôcurochord d©y sèng ®u«i, ®u«i sèngUrochordata ph©n ngµnh §u«i sèngUrodela bé L−ìng c− cã ®u«iurodelous (cã) ®u«i vinh viÔnurogenital groove r∙nh niÖu sinh dôcurogenital membrane mµng niÖu sinh dôcurokinase urokinazauropod ch©n ®u«i, mÊu ®u«iuropygial gland tuyÕn phao c©uuropygium phao c©uurosome 1.vïng ®u«i, khóc ®u«i 2.bông cuèiurostyle x−¬ng cuèi ®u«i, tr©m ®u«iurticant ch©m ngøa, g©y ngøa, lµm ngøaurticaria (næi) mµy ®ayurticating ch©m ngøa, g©y ngøa, lµm ngøaUSPTO viÕt t¾t cña U.S. Patent and Trademark OfficeUstilaginales bé NÊm than 358

uterine (thuéc) tö cung, d¹ conuterine contraction sù co rót d¹ conuterine tube èng d¹ conutricle 1.tói nhá, 2.tói bÇu dôc 3.tói khÝutricular (thuéc) tói nhá, tói bÇu dôc, tói khÝutriculiform (cã) d¹ng tói nháutriculus tói nhá, tói nháuvea mµng m¹ch nhouveal tract bã mµng m¹ch nho 359

VV gene gen Vvaccination (sù) tiªm chñngvaccine vacxinvaccinia vacxiniavaccinial (thuéc) vacxiniavacuolar membrane mµng kh«ng bµovacuolate (cã) kh«ng bµo, (cã) hèc nhávacuole 1.bãng, bäng, tói, nang 2.kh«ng bµo, hèc nhávacuum activity ho¹t ®éng t¸ch biÖt, ho¹t ®éng çch lyVAD (sù) thiÕu vitamin A (Vitamin A Deficiency)vagal nuclei nh©n thÇn kinh phÕ vÞvagal tone ©m phÕ vÞvagile lang thang, tr«i næivagility (sù) ph¸t t¸n, tr«i næivagina 1.bao, bÑ 2.©m ®¹ovaginal (thuéc) bao, bÑ; (thuéc) ©m ®¹ovaginal plug nót ©m ®¹ovaginant (thuéc) bao, bÑ; (thuéc) ©m ®¹ovaginate (cã) bao, (cã) bÑ , (cã) ©m ®¹ovaginiferous (cã) baovaginosis (sù) chui vµo, nhËp vµovagus d©y thÇn kinh phÕ vÞ, d©y thÇn kinh mª tÈu, d©y thÇn kinh Xvalidation ho¹t ho¸, lµm cho cã gi¸ trÞvalidation (of target) ho¹t ho¸ ®Ých, lµm cho ®Ých cã gi¸ trÞvalency gi¸valine (val) valinvallate papillae nóm d¹ng chÐnvalley bog ®Çm thung lòngvalue-added grains (çc) h¹t ®−îc bæ sung gi¸ trÞvalue-enhanced grains (çc) h¹t ®−îc t¨ng c−êng gi¸ trÞvalva n¾p van, m¶nh vá, l¸ van, tÊm vanvalvate 1.xÕp mÐp, xÕp kiÓu van 2.(cã) n¾p, (cã) vanvalve 1.n¾p 2.van 3.m¶nh vá 4.l¸ van, tÊm vanvalvule m¶nh vá nhávan der Waals forces lùc van der Waalsvanadium vanadiumvane phiÕn 360

varialbe biÕn dÞ, biÕn ®æivariable region vïng biÕn dÞ, vïng biÕn ®æivarialbe cleavage ph©n c¾t thay ®æivariable-interval schedule chÕ ®é c¸ch qu∙ng thay ®æivariable-ratio schedule chÕ ®é tû sè thay ®æivariable region vïng thay ®æivariance ph−¬ng saivariant thÓ biÕn dÞ, d¹ng biÕn dÞvariate biÕn ngÉu nhiªnvariation (sù) biÕn dÞvaricose veins chøng gi∙n tÜnh m¹chvariegation (sù) t¹o kh¶m, t¹o thµnh ®a s¾c, t¹o thµnh ®èmvariety nßi, thøvariola ®Ëu mïavas m¹ch, èng, qu¶nvas deferens èng dÉn tinhvasa (c¸c) m¹ch, èng, qu¶nvasa efferentia èng dÉn tinh ravasa recta èng trùc trµngvasa vasorum mao m¹ch quanh m¹chvasal (thuéc) m¹ch, èng, qu¶nvascular (thuéc) m¹chvascular area vïng m¹chvascular bundle bã m¹chvascular cambium tÇng th−îng m¹chvascular cylinder trô m¹ch, trung trôvascular endothelial growth factor (VEGF) nh©n tè sinh tr−ëng néi m«m¹chvascular funtion curve vßng cung m¹chvascular plant thùc vËt cã m¹ch, c©y cã m¹chvascular ray tia m¹chvascular system hÖ m¹chvascular tissue m« m¹chvascular tissue system hÖ m« m¹chvasculum hép tiªu b¶n, hép vËt mÉuvasifactive t¹o m¹ch míivasochorial placenta nhau néi m¹c-®Ömvasoconstrictor (thuéc) co m¹chvasodepressor area vïng gi¶m ¸p m¹chvasodilation sù gi∙n m¹chvasodilator lµm gi∙n m¹chvasoformative t¹o m¹ch, t¹o m¸u 361

vasohypertonic co m¹chvasohypotonic gi∙n m¹chvasoinhibitory øc chÕ m¹chvasomotor vËn m¹chvasomotor tone ©m vËn m¹chvasopressin vasopresinvasopressor thuèc t¨ng huyÕt ¸pvasopressor area vïng t¨ng huyÕt ¸pvector 1.vËt truyÒn 2.vect¬vegan ng−êi ¨n chayvegetables rauvegetable pole cùc thùc vËt, cùc dinh d−ìngvegetal plate tÊm thùc vËtvegetal pole cùc thùc vËtvegetation thùc b×, th¶m thùc vËt, sù dinh d−ìngvegetative sinh d−ìngvegetative functions (c¸c) chøc n¨ng sinh d−ìngvegetative propagation sinh s¶n sinh d−ìngvegetative reproduction sinh s¶n sinh d−ìngVEGF viÕt t¾t cña Vascular Endothelial Growth Factorveil bao, mò, diÒm, mµn, mµng uènveiled cell tÕ bµo m¹ngvein 1.g©n 2.tÜnh m¹chvein islet vïng gian m¹ch, ®¶o gian g©n l¸veld savan cá caoveliger Êu trïng veligervellus l«ng t¬velum 1.mµn 2.mµng 3.®Üavelvet mµng nhung, líp nhungvenae cavae tÜnh m¹ch chñvenation 1.(sù) ph©n bè g©n 2.(sù) ph©n bè tÜnh m¹ch 3.hÖ g©nVenerial Disease Reference Laboratories thÝ nghiÖm VDRLvenomotor tone ©m vËn tÜnh m¹chvenomous (cã) tuyÕn ®écvenous admixture sù hoµ m¸u tÜnh m¹chvenous capacity khoang tÜnh m¹chvenous circulation vßng tuÇn hoµn tÜnh m¹chvenous pump b¬m tÜnh m¹chvenous return nh¸nh tÜnh m¹chvenous sinuses xoang tÜnh m¹ch 362

venous system hÖ tÜnh m¹chvenous valvÐ van tÜnh m¹chvent (lç) hËu m«n, (lç) huyÖtventer mÊu, ô, chåi, mám, u gi÷a, b−íu gi÷a, bông, mÆt bôngventilation (sù) th«ng giã, th«ng h¬iventilatory chemosensitivity c¶m øng ho¸ chÊt khi th«ng giãventilatory requirement yªu cÇu th«ng tho¸ngventral (thuéc) mÆt bôngventral aorta ®éng m¹ch bôngventral columns sèng bôngventral polarizing activity trung b× bôngventral respiratory group nhãm h« hÊp mÆt bôngventral root rÔ bông, rÔ tr−ícventral suture ®−êng nèi bôngventricle thÊt, buångventricles of brain n∙o thÊtventricose 1.(cã) bông, ph×nh bông 2.(cã) d¹ng bängventricular (thuéc) thÊt, buångventricular contraction sù co rót d¹ dµyventricular pressure ¸p lùc t©m thuventricular relaxtion kú nghØ t©m thuventriculous (cã) thÊt, buångvenule tÜnh m¹ch nháverbal test tr¾c nghiÖm ng«n ng÷Verbenaceae hä Cá roi ngùavermicule thÓ giun nhávermiform (cã) d¹ng giunvermis thÓ giun, thuú giunvernal (thuéc) mïa xu©nvernalization (sù) xu©n ho¸vernation 1.(sù) xÕp l¸ léc 2.mÉu l¸ lécverruca môn c¬m, h¹t kª, mÊu låiverrucose (cã) môn c¬m, (cã) h¹t kª, (cã) mÊu låiversatile l¾c l−, linh ho¹tversicolorous ®æi mµu, biÕn mµuvertebra ®èt sèngvertebrae (c¸c) ®èt sèngvertebral (thuéc) ®èt sèngvertebral ganglia h¹ch ®èt sèngvertebral veins tÜnh m¹ch ®èt sèngVertebrata ph©n ngµnh Cã x−¬ng sèngvertebrate ®éng vËt cã x−¬ng sèng, (cã) ®èt sèng 363

vertebraterial canals (çc) èng ®èt sèngvertex ®Ønh, chãpvertical gene transfer truyÒn gen theo chiÒu däcvertical zonation ph©n vïng th¼ng ®øngverticil vßngverticillaster xim vßng dµyverticillate (cã) vßng, mäc vßngvery low-density lipoproteins lipoprotein ®é ®Ëm rÊt thÊpvesica bãng ®¸i, bµng quangvesicant lµm pháng da, lµm rép da, t¸c nh©nlµm pháng da, t¸c nh©n lµm rép davesicle 1.bäng 2.tói 3.thÊt 4.bãngvesicle bãng nhá, nang nhávesicula bäng, tói, thÊt, bãngvesicula serninalis tói tinhvesicular (thuéc) bäng, tói, thÊt, bãngvesicular-arbuscular mycorrhiza rÔ-nÉm cã ®Çu rÔ ph©n nh¸nhvesicular transport vËn chuyÓn b»ng nang nhávesiculate (cã) bäng, tóivessel m¹ch èng, qu¶nvessel element yÕu tè m¹ch dÉnvessel-member thµnh phÇn m¹ch dÉnvessel-segment ®o¹n m¹ch dÉnvestibular (thuéc) tiÒn ®×nhvestibular function chøc n¨ng tiÒn ®×nhvestibular hair cells tª bµo l«ng tiÒn ®×nhvestibular nuclei nh©n tiÒn ®×nhvestibular organs c¬ quan tiÒn ®×nhvestibular pathways con ®−êng tiÒn ®×nhvestibulate (cã) tiÒn ®×nhvestibule tiÒn ®×nhvestige di tÝch, vÕt tÝch, c¬ quan tiªu gi¶mvestigial 1.(thuéc) di tÝch, vÕt tÝch 2.(cã) c¬ quan tiªu gi¶mvestigial organ thÓ tiªu gi¶mvestigial structure cÊu tróc tiªu gi¶mvestiture líp v¶y bao th©n, líp l«ng bao th©nvexillum phiÕnVi antigen kh¸ng nguyªn Viviable sèng ®ù¬cvibrissa 1.l«ng cøng, ria, l«ng mi 2.l«ng gèc mávibrissae (çc) l«ng cøng, (çc) ria, (çc) l«ng mi, (çc) l«ng gèc mávigilance (sù) c¶nh gi¸cvilli (çc) l«ng nhung 364

villiform (cã) d¹ng l«ng nhungvillose (cã) l«ng nhungvillous (cã) l«ng nhungvillus l«ng nhungvimentin vimentinviral transactivating protein protein ho¹t ho¸ chÐo virutvirescence (sù) ho¸ lôcvirion virionviroid viroidvirology virut häcvirotherapy ch÷a bÖnh b»ng virutvirtual HTS sµng läc th«ng l−îng cao thËt sùvirulence tÝnh ®écvirulence (tÝnh) ®écvirulent ®écvirulent phage thÓ thùc khuÈn ®écvirulent virus virut ®écvirus virutvirus neutralization tests (çc) thö nghiÖm trung hoµ virutviscera (çc) t¹ng, néi t¹ngvisceral (thuéc) t¹ng, néi t¹ngvisceral arch cung m¹ngvisceral clefts (çc) khe mangvisceral layer líp t¹ngvisceral mass khèi t¹ngvisceral mucle c¬ t¹ng, c¬ néi quanvisceral nerves thÇn kinh t¹ngvisceral pain ®au t¹ngvisceral sensory neurons n¬ron c¶m gi¸c ë t¹ngviscosity ®é nhítviscus t¹ng, néi t¹ngvisfatin protein Visfatin (hiÖu qu¶ gièng insulin)visible fluorescent proteins protein huúnh quang tr«ng thÊyvisible light ¸nh s¸ng nh×n thÊyvision sù nh×n, thÞ gi¸cvisual cliff v¸ch hiÓn thÞvisual information th«ng tin thÞ gi¸cvisual pathway ph−¬ng thøc nh×nvisual placing reaction ph¶n øng thÞ gi¸cvisual receptor thô thÓ thÞ gi¸cvitafoods thùc phÈm dinh d−ìng, thùc phÈm giÇu vitaminvitalism sinh lùc luËn 365

vitamers ®ång ®¨ng vitamin, vitamevitamins (c¸c) vitamin, (c¸c) sinh tèvital stain thuèc nhuém sèngvitellarium tuyÕn no∙n hoµngvitelligenous tiÕt no∙n hoµng, t¹o no∙n hoµngvitelline (thuéc) no∙n hoµng, (cã) no∙n hoµngvitelline ducts èng no∙n hoµngvitelline envelope mµng no∙n hoµngvitelline membrane mµng no∙n hoµng, mµng thô tinhvitellins chÊt no∙n hoµngvitellus lßng ®á trøng, no∙n hßangvitreous humour dÞch thuû tinh, thuû tinh dÞchviviparity (tÝnh) ®Î con, (tÝnh) thai sinhviviparous ®Î con, thai sinhvivipary mäc mÇm trªn c©y mÑVL viÕt t¾t cña Light-chain VariableVLDL viÕt t¾t cña Very Low-Density LipoproteinsVNTR markers chØ thÞ VNTRvocal cords d©y thanh ©mvocal sac tói (thanh) ©mvolant bay, (thuéc) bayvolicitin volicitin (ho¸ chÊt do Spodoptera exigua sinh ra)voltage-gated ion channel kªnh ion qua cæng ®iÖn thÕvoltinism sè løavolume rendering t¹o h×nh khèivoluntary muscle c¬ v©nvoluntary nervous system hÖ thÇn kinh somavolva bao, b×u, bäcvomer x−¬ng l¸ mÝavomerine (thuéc) x−¬ng l¸ mÝavomerine teeth r¨ng vßm miÖngvomeronasal organ c¬ quan l¸ mÝavomitoxin vomitoxinvoyeurism (chøng) thÞ d©mvrn2 gene gen vrn2vulva ©m hévulviform (cã) d¹ng ©m hé 366

WW-chromosome nhiÔm s¾c thÓ Wwaggle dance móa l¾cWaldenstrom’s macroglobulinaemia marcoglobulin huyÕt Waldenstromwaldsterben (bÖnh) chÕt rõngwall v¸ch, thµnhWallace’s line tuyÕn Wallace, ®−êng Wallacewandering cells (c¸c) tÕ bµo di ®éngwar neurosis (chøng) lo¹n thÇn kinh thêi chiÕnwarfarin thô thÓ c¶m nhËn ®é Êmwarm-blooded (thuéc) m¸u nãngwarning coloration (sù) nhuém mµu b¸o hiÖu, nhuém mµu c¶nh b¸oWassermann reaction ph¶n øng Wassermannwater absorption hÊp thô n−ícwater activity ho¹t ®é cña n−ícwater culture thuû canhwater hole hè n−ícwater-in-oU emulsion adjuvant t¸ chÊt nhò t−¬ng n−íc- trong-dÇuWater pore lç tho¸t n−íc, thuû khængWater potential thÕ n−ícwater soluble fiber sîi hoµ tan trong n−ícwater stoma lç tho¸t n−íc, thuû khængwater-storage tissue m« dù tr÷water transport dÉn truyÒn n−ícwater vapour h¬i n−ícwater-vascular system 1.hÖ ch©n mót 2.hÖ bµi tiÕt n−ícWatson - Crick model m« h×nh Watson – Crickwave action t¸c ®éng sãngwavelength ®é dµi b−íc sãngwaxy corn ng« dÎowaxy wheat lóa m× dÎoweak interactions ph¶n øng t−¬ng t¸c yÕuweather thêi tiÕtweb 1.m¹ng, m¹ng nhÖn 2.phiÕn 3.mµng, mµng b¬iwebbed (cã) mµng, (cã) mµng b¬iWeberian apparatus c¬ quan WeberWeberian ossicles x−¬ng Weberweed cá d¹i 367

weeding (sù) lµm cáweevils bä g¹oweight träng l−îngWeil-Felix reaction thÝ nghiÖm Weil-Felixweltanschauung thÕ giíi quanWestern blot test (phÐp) thÊm t¸ch WesternWestern blotting (phÐp) thÊm t¸ch Westernwestern corn rootworm s©u ®ôc rÔ ng« ph−¬ng T©ywet deposition (sù) l¾ng cÆn −ítwet rot 1.(sù) thèi nhòn 2.(sù) mäc gi÷aWGSS gi¶i tr×nh tù toµn bé hÖ gen b»ng "sóng s¨n" (Whole GenomeShotgun Sequencing)whale bone tÊm l−îcwhaling nghÒ s¨n c¸ voiwheat lóa m×wheat head blight bÖnh rÖp võng ë lóa m×wheat scab bÖnh nÊm v¶y ë lóa m×wheat take-all disease bÖnh lÊy-hÕt ë lóa m×wheel animalcules líp trïng b¸nh xewhiplash flagellum l«ng roi tr¬nwhiskers r©u, riawhite biotechnology c«ng nghÖ sinh häc tr¾ngwhite blood cells b¹ch cÇuwhite cell b¹ch cÇuwhite corpuscles h¹t tr¾ngwhite fibres (c¸c) sîi tr¾ngwhite fibrocartilage sôn-x¬ tr¾ngwhite matter chÊt tr¾ngwhite mold disease bÖnh mèc tr¾ngwhite mutants thÓ ®ét biÕn tr¾ngwhite reaction ph¶n øng tr¾ngwhole-cell patch-clamp recording (phÐp) ghi ®Õm b»ng kÑp gi÷ c¶ tÕ bµowhole-genome shotgun sequencing gi¶i tr×nh tù toµn bé hÖ gen b»ng"sóng s¨n"whorl 1.vßng 2.vßng xo¾nwhorled (cã) vßng, (cã) vßng xo¾nwhorls of flower organs c¬ quan hoa xÕp vßngWidal reaction ph¶n øng Widalwide cross lai diÖn réngwide spectrum phæ réngwild type kiÓu d¹i, kiÓu hoang 368

wild type allele alen kiÓu (hoang) d¹iwilt (bÖnh) hÐowilting (sù) hÐowind dispersal ph¸t t¸n nhê giãwind pollination thô tinh nhê giãwing çnhwing coverts l«ng phñ çnhwinter annual c©y mét n¨m vô ®«ngwinter egg trøng mïa ®«ngwinter sleep ngñ ®«ngWirsung’s duct èng WirsungWiskott-Aldrich syndrome héi chøng Wiskott-Aldrichwitches’ broom ®¸m cµnh qu¸i, ®¸m cµnh mawithdrawal reflex ph¶n øng thuècwithering ratio hÖ sè hÐowithdrawal symptoms triÖu chøng cai thuècwobble dao ®éng, linh ho¹t (trong m∙ di truyÒn)Wolffian body thÓ Wolff, trung thËnWolifian duct èng Wolffwood gçwood fibre sîi gçwood-land rõng gçwood-parenchyma nhu m« gçwood-ray tia gçwood sugar ®−êng gç, xylozawoody tissues (çc) m« gçwool (l«ng) lenword association test tr¾c nghiÖm kÕt hîp tõword salad (chøng) nãi lÉnworker thîworker ants kiÕn thîworld trade organization (WTO) Tæ chøc th−¬ng m¹i quèc tÕworm 1.giun 2.s©u, Êu trïngwound tissue m« sÑoWP 900 WP 900 (hîp chÊt tù nhiªn chèng ung th− vµ lu«n b¸m chÆt Z-ADN)WTO viÕt t¾t cña World Trade Organization 369

XX chromosome nhiÔm s¾c thÓ XX receptors thô quan Xxanthine oxidase oxidaza xanthinxanthochroism vµng daxanthophore tÕ bµo s¾c tè vµngXanthophyceae líp T¶o vµngxanthophylls xanthophylX-chromosome nhiÔm s¾c thÓ Xxenia (tÝnh) phÊn truyÒn, (tÝnh) thô phÊnxenobiotic compounds hîp chÊt dÞ sinhxenobiotics dÞ sinhxenogamy (tÝnh) giao phÊn, (tÝnh) thô tinh chÐo, (tÝnh) thô tinh kh¸c hoaxenogeneic ghÐp kh¸c loµixenogeneic organs (c¸c) c¬ quan ghÐp kh¸c loµixenogenesis ph¸t sinh kh¸c loµixenogenetic organs c¬ quan ph¸t sinh kh¸c loµixenogenic organs c¬ quan mang gen l¹xenograft m« ghÐp kh¸c loµixenotransplant cÊy ghÐp c¬ quan l¹xenotropic virus virut h−íng chñ l¹xeric kh« h¹nxeroderma pigmentosum (bÖnh) kh« da nhiÔm s¾c tèxeromorphic (cã) d¹ng chÞu h¹nxerodermia (bÖnh) kh« daxerophyte thùc vËt chÞu h¹nxerosere hÖ diÔn thÕ thùc vËt kh« h¹n, hÖ diÔn thÕ thùc vËt chÞu h¹nX-inactivation (sù) bÊt ho¹t Xxiphisternum mòi øcX-linkage liªn kÕt -XX-ray analysis ph©n tÝch tia XX-ray crystallography tinh thÓ häc tia Xx-gal 5-bromo-4-chloro-3-indolyl- β -d-galactopyranoside c¬ chÊt sinhmµu víi β -galactosidazaX-ray crystallography tinh thÓ häc tia Xxylem m« gçxylem parenchyma m« mÒm-gç, nhu m« gçxylogenous sinh trªn gç, mäc trªn gç 370

xylophagous (thuéc) ¨n gçxylose xylozaxylotomous ®ôc gç, c¾n gçXYY syndrome héi chøng XYY 371

YY chromosome nhiÔm s¾c thÓ YYAC viÕt t¾t cña Yeast Artificial Chromosomeyeast nÊm menyeast artificial chromosomes (YAC) nhiÔm s¾c thÓ nh©n t¹o cña nÊm menyeast episomal plasmid (YEP) plasmid episom nÊm menyeast genetics di truyÒn häc nÊm menyeast two-hybrid system hÖ thèng hai con lai nÊm menyellow body thÓ vµngyellow cells tÕ bµo vµng, hoµng bµoyellow crescent liÒm vµngyellow fever (bÖnh) s«t vµng dayellow fibres sîi vµng, bã ch»ng vµngyellow fibrocartilage sôn s¬ vµngyellows (bÖnh) vµng lôiyellow spot ®iÓm vµng, hoµng ®iÓmYEP viÕt t¾t cña Yeast Episomal PlasmidYFP protein ph¸t s¸ng mµu vµng (Yellow Fluorescent Protein)yield s¶n l−îng, thu ho¹chY-maze mª lé Yyolk no∙n hoµng, lßng ®á trøngyolk duct èng no∙n hoµngyolk epithelium biÓu m« no∙n hoµngyolk gland tuyÕn no∙n hoµngyolk plug nót no∙n hoµng thÓ vµngyolk sac tói no∙n hoµngYSTR DNA ADN (cã) ®o¹n lÆp nèi tiÕp ng¾n trªn nhiÔm s¾c thÓ Y (Ychromosome Short Tandem Repeat DNA) 372

ZZ-chromosome nhiÔm s¾c thÓ Zz-DNA z-ADNZ-helix xo¾n ZZ-line v¹ch Zz-ring vßng ZZ scheme s¬ ®å Zzearalenone zearalenonzeaxanthin zeaxanthinzebra fish c¸ ngùa v»nzeitgeber ‘nhµ’ ®Þnh thêizeugopodium c¼ng ch©n, c¼ng tayzezo net growth isocline ®−êng sèng sinh tr−ëng sè kh«ng nguyªnZFP viÕt t¾t cña Zinc Finger Proteinszinc kÏmzinc finger proteins protein (chøa) kÏm h×nh ngãn tayZKBS (central committee on biological safety) Uû ban trung −¬ng vÒ antoµn sinh häczoidiophilous thô phÊn nhê ®éng vËtzona vïng, miÒn, khu, m¶ng, b¨ng, d¶izona fasciculata vïng bãzona glomerulosa vïng bóizona granulosa vïng h¹t, líp h¹tzona reaction vïng ph¶n øngzona reticularis vïng l−íizona pellucida vïng s¸ng, vïng trong suètzona radiata vïng to¶ tiazonal (thuéc) vïng, miÒn, khu, m¶ng, b¨ng, d¶izonary (cã) vïng, (cã) miÒn, (cã) khu, (cã) m¶ng, (cã) b¨ng, (cã) d¶iZonary placentation nhau ®aizonate ph©n vïng, ph©nmiÒn, ph©n khu, ph©n m¶ng, ph©n b¨ng, ph©n d¶izonation (sù) ph©n vïng, ph©n miÒn, ph©n khu, ph©n m¶ng, ph©n b¨ng,ph©n d¶izonite ®èt th©nzonula ciliaris vßng mi, vµnh l«ng mizonule vµnh nhá, vßng nházoobiotic ký sinh (ë) ®éng vËtzooblast tÕ bµo ®éng vËtzoochlorellae t¶o lôc céng sinh ®éng vËt 373

zoochorous ph¸t t¸n nhê ®éng vËtzoocyst kÐn bµo tö ®éng vËtzoogamete giao tö ®éng vËtzoogamy (tÝnh) sinh s¶n h÷u tÝnh ë ®éng vËtzoogeography ®Þa lý ®éng vËtzooid 1.c¸ thÓ (tËp ®oµn ®éng vËt) 2.bµo tö ®éngZooidogamous bé B¹ch qu¶Zooidogamy (tÝnh) giao phèi b»ng tinh trïng ®éng, (tÝnh) thô tinh b»ngtinh trïng ®éngzoology ®éng vËt häczoonoses bÖnh ®éng vËt (l©y sang ng−êi)zoonotic (thuéc) bÖnh ®«ng vËtzooplankton ®éng vËt næizoosperm tinh trïng ®éng, tinh tö ®éngzoosporangium tói bµo tö ®éngzoospore bµo tö ®éngZootype kiÓu ®éng vËt, mÉu ®éng vËtzooxanthellae rong vµng n©u céng sinh ë ®éng vËtzygapophyses mám khípzygodactylous (cã) ngãn ch©n kiÓu chÌozygogenetic (thuéc) h×nh thµnh hîp tö, t¹o bµo tözygoma x−¬ng gß m¸, cung gß m¸zygomatic (thuéc) x−¬ng gß m¸, cung gß m¸zygomatic arch cung gß m¸zygomatic bone x−¬ng gß m¸zygomorphic ®èi xøng hai bªnZygomycetes líp NÊm tiÕp hîpZygomycotina ph©n ngµnh NÊm tiÕp hîpzygonema zygonemzygospore bµo tö tiÕp hîp, bµo tö hîpzygote hîp tözygotene zygoten, giai ®o¹n sîi giãng ®«izygotic (thuéc) zygoten, (thuéc) giai ®o¹n sîi giãng ®«izygotic genes gen hîp tözyme systems (c¸c) hÖ enzymzymogen zymogen, tiÒn enzymzymosan zymosanα-helix chuçi xo¾n αα-linolenic acid axit α-linolenicα-peptide α-peptidβ-galactosidase β-galactosidaza7S, 19S antibody kh¸ng thÓ 7S, 19S 374

Tu dien chuyen nganh sinh hoc

by pjgeon1990

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Tu dien chuyen nganh sinh hoc Document Transcript