Wideodydaktyka

YouTube, kształcenie, dydaktyka, teoria inteligencji wielorakich Piotr Szlagor rok pierwszy Matematyka z Informatyką Kolegium Nauczycielskie w Bielsku-Białej ul. Krakowska 30 43-300 WIDEODYDAKTYKA 2.0 Serwis społecznościowy YouTube w szkole ABSTRAKT Multimedialne serwisy społecznego Internetu szybko zdobywają popularność. Stają się ważnym medium. Mają istotny potencjał dydaktyczny. Autor skupia się na najpopularniejszym serwisie wideo, YouTube, jako oferującym wolny dostęp do szerokiej klasy funkcjonalności interesujących z punktu widzenia procesów nauczania - uczenia się. Autor pokazuje przykłady udanych prób wykorzystania YouTube do wspomagania kształcenia szkolnego oraz przypadki uznanych instytucji edukacyjnych, wykorzystujących ten serwis jako jedno z narzędzi dydaktycznych. Autor analizuje różne funkcjonalności technologiczne dostępne w YouTube w aspekcie ich przydatności do wspomagania dydaktyki opartej na wykorzystaniu teorii inteligencji wielorakich; podaje także konkretne przykłady dydaktycznego zastosowania serwisu. WSTĘP Internet od czasu swojego powstania szybko ewoluuje. W ciągu 40 lat istnienia zmienił się z sieci łączącej kilka wojskowych komputerów w narzędzie codziennego użytku dla ponad półtora miliarda ludzi (Internet World Stats, 2008). Ogromna liczba użytkowników wpłynęła również na obecny kształt Internetu. Na początku był on narzędziem, które mogli wykorzystywać tylko wykwalifikowani specjaliści. Obecnie z zaawansowanych usług internetowych korzysta z łatwością nawet dziecko. Technicznie łatwe jest już nie tylko korzystanie z zasobów Sieci, ale bezpośrednia interakcja między użytkownikami oraz

publikowanie treści (O'Reilly, 2005). Internet złożony z serwisów, które oferują takie właśnie możliwości określa się jako Web 2.0. Współczesna edukacja wymaga od nauczyciela stosowania środków dydaktycznych opartych o nowoczesne technologie. Szkoła kształci dziś pokolenie, dla którego obecność i obsługa komputerów jest rzeczą naturalną, niestanowiącą problemu technologicznego. Jest to pierwsze w historii pokolenie ukształtowane w środowisku globalnej, niereglamentowanej, natychmiastowo dystrybuowanej i nadmiarowej informacji. Stwierdza się, że "Na nawyki percepcyjne i poznawcze tego pokolenia większy wpływ miał komputer, Internet i komórka niż media tradycyjne" (Chrząszcz, Hojnacki, 2008). Na potrzeby opracowania generacja będzie dalej nazywana cyfrowymi tubylcami lub rodowitymi cyfrowcami1 (Hojnacki za Prensky, 2006). Wcześniejsze generacje są nazywane cyfrowymi imigrantami2 (Hojnacki 2006 za Prenskym, 2001). Przytoczone przez Prensky'ego (2001) badania pokazały, że Cyfrowcy mają szczególne, inne niż pokolenia wcześniejsze (w tym dzisiejszych nauczycieli), możliwości i potrzeby edukacyjne. Prensky (2001) wyciąga stąd daleko idący wniosek, iż "największym problemem dla dzisiejszej edukacji jest to, że nauczyciele - cyfrowi imigranci, mówiący archaicznym językiem (ery precyfrowej) usiłują uczyć populację, która porozumiewa się zupełnie nowym językiem". Cyfrowi tubylcy dysponują wielowątkową, szybko przełączaną, lecz krótkotrwałą uwagą pozwalającą im na wielozadaniowość. Powszechne dla młodzieży tego nowego pokolenia jest oczekiwanie natychmiastowego dostępu do informacji oraz preferencje poznania wielozmysłowego (Chrząszcz, Hojnacki, 2008). Serwisy Web 2.0 oferują wiele możliwości wspomagania procesu edukacji (Gajewski, 2008). Jednym z obiecujących kontekstów może być wdrożenie do szkół nauczania wspomaganego teorią inteligencji wielorakich, przy użyciu serwisów Web 2.0. Zgodnie z teorią Howarda Gardnera, do opisu możliwości umysłowych człowieka nie wystarczy jeden, tradycyjnie pojmowany model inteligencji, ale należy do jej opisu użyć modelu otrzymanego z połączenia kilku jej typów. Gardner początkowo wyróżniał siedem typów inteligencji (Gardner, 1983). Ósmy typ został zaproponowany znacznie później (Gardner ogłosił to 1997 roku podczas sympozjum MIND 97). Niektórzy autorzy stosują nawet bardziej szczegółowe podziały. Dla celów niniejszego opracowania przyjęto za Gardnerem typologię inteligencji: 1. Fizyczno-motoryczna – mądrość ciała i zdolność do kontrolowania ruchu fizycznego. 1 Ang.: digital natives 2 Ang.: digital immigrants

2. Interpersonalna – zdolność komunikowania się i tworzenia relacji między osobami. 3. Intrapersonalna – zdolność rozróżniania uczuć i tworzenia modeli psychicznych samego siebie. 4. Środowiskowo-przyrodnicza – zdolność pozwalająca rozróżniać, klasyfikować i posługiwać się własnościami naturalnego otoczenia. 5. Logiczno-matematyczna – zdolność myślenia indukcyjnego i dedukcyjnego oraz rozumowania, a także używania liczb i używania wzorów abstrakcyjnych. 6. Werbalno-językowa – odpowiadającą za używanie słów i języka. 7. Wizualno-przestrzenna – zdolność do wizualizacji obiektów i wymiarów przestrzennych oraz tworzenia wewnętrznych obrazów. 8. Muzyczna – odpowiadająca za słuch i poczucie rytmu. Do teorii inteligencji wielorakich odwołuje się współczesne nauczanie pokolenia cyfrowych tubylców. Nowoczesne technologie informacyjne i komunikacyjne dzięki swoim możliwościom multimedialnego przekazu oraz wysokiej interaktywności mogą skutecznie wspomagać taką edukację. Szczególnie pomocne mogą się okazać w tym dziele nowoczesne, multimedialne serwisy społecznościowe - serwisy Web 2.0. Serwis Alexa, który zajmuje się dostarczaniem informacji na temat generowanego ruchu do innych stron internetowych, publikuje regularnie zestawienie najczęściej odwiedzanych w Polsce stron (Alexa, 2009). Z wzmiankowanego zestawienia wynika wysoka popularność w Polsce serwisów Web 2.0. Serwisy społecznościowe pozwalają na współpracę i szybką komunikację między użytkownikami. Cechuje je również duży poziom interaktywności. Wymienione cechy są pożądane we wspomaganiu procesu nauczania. W niniejszym opracowaniu skupiono się na serwisach społecznościowych wideo oraz ich potencjale w obszarze wspomagania procesu edukacyjnego uwzględniającego teorię wielorakich inteligencji. Z tego punktu widzenia serwisy wideo oferują szerokie spektrum zastosowań. Potwierdza to posiadanie własnego kanału, z materiałami edukacyjnymi, przez renomowane uczelnie3. Udostępniane w serwisach materiały wideo mogą być dowolnie generowane. Materiał wideo może być nie tylko filmem, ale także przesuwającym się tekstem, głosem lektora, pokazem slajdów, bądź dowolną kombinacją wymienionych wcześniej. Materiały mogą być łączone i kategoryzowane, opisywane etc. W dalszej części niniejszego tekstu, takie serwisy internetowe, w których główne medium stanowią filmy wideo dowolnie tworzone, publikowane, opisywane i użytkowane przez twórców-odbiorców sieci, będą nazywane wideodydaktycznymi. Ich użycie w nauczaniu z wykorzystaniem teorii inteligencji wielorakich jest wskazane i może być bardzo efektywne dydaktycznie. Dla cyfrowych tubylców użytkowanie takich serwisów społecznościowych jest naturalne i intuicyjne. 3 Kanał YouTube MIT (http://www.youtube.com/mit)

PRZYDATNOŚĆ DYDAKTYCZNA SERWISÓW INTERNETOWYCH W Internecie istnieje wiele serwisów społecznościowych oferujących udostępnianie filmów wideo oraz zróżnicowany zakres towarzyszących funkcji, związanych z szeroko pojętą komunikacją sieciową. Autor niniejszego opracowania dokonał ich przeglądu. Najpopularniejsze z nich, to: YouTube4, MySpace Video5, Google Video6, Yahoo! Video7 i MSN Video8 (Hitwise Intelligence, 2007). Pięć najpopularniejszych serwisów autor porównał według kryteriów dobranych z punktu widzenia przydatności w nauczaniu. Ich porównanie, w kontekście przydatności w edukacji zamieszczono w Tabeli 1. OGRANICZENIA OSADZANIE MOŻLIWOŚĆ CZASU POLSKI OBECNOŚĆ OCENIANIE/ FILMÓW UKŁADANIE SERWIS WYSYŁANIA /ROZMIARU INTERFEJS REKLAM KOMENTARZE POZA W WĄTKI FILMÓW FILMU SERWISEM 10 min YouTube Tak Tak Tak Tak/Tak Tak Tak /1 GB MySpace Nieograniczony Tak Tak Tak Tak/Tak Tak Nie Wideo /150 MB Nie Google (serwis n.d. Tak Nie Tak/Tak Tak Nie Video zamknięty) Yahoo! Nieograniczony Tak Nie Tak Tak/Tak Tak Tak Video /150 MB MSN Nieograniczony Tak Tak Nie Tak/Tak Tak Nie Video /100 MB Tabela 1. Zestawienie funkcjonalności serwisów Web 2.0 umożliwiających publikację materiałów wideo. Źródło: Opracowanie własne. Analiza Tabeli 1. daje podstawy do stwierdzenia, że serwisem najbardziej przydatnym do wspomagania wideodydaktyki jest YouTube. Serwis ten posiada także największą bazę użytkowników, filmów i odwiedzin spośród innych porównywanych w niniejszym zestawieniu (Vieru, 2009). YOUTUBE W DYDAKTYCE YouTube to powstały w lutym 2005 roku serwis przeznaczony do publikowania w Internecie filmów wideo. Użytkownicy zamieszczają w serwisie filmy wideo, odpowiadają na nie w analogiczny sposób, tworzą prywatne kanały wideo, prowadzą rankingi popularności 4 http://youtube.com 5 http://vids.myspace.com 6 http://video.google.pl 7 http://video.yahoo.com 8 http://video.msn.com

i komentują zawartość serwisu. YouTube pozwala na grupowanie w dowolny sposób filmów na prywatnym kanale za pomocą list odtwarzania oraz listy ulubionych filmów. Pozwala również na subskrybowanie wybranych treści oraz budowanie sieci kontaktów. Serwis jest skutecznie zabezpieczany przed pojawianiem się materiałów pornograficznych lub drastycznych. Takie treści są automatycznie blokowane i usuwane. W serwisie istnieje również podział na filmy ogólnodostępne oraz filmy o ograniczonej dostępności, możliwe do odtworzenia wyłącznie przez osoby dorosłe. Kwestie bezpieczeństwa nieletnich w YouTube są wspomagane przez użytkowników portalu. Każdy ma możliwość oznaczania znalezionych materiałów jako nieodpowiednie. W serwisie pracują również mechanizmy filtrujące, które automatycznie usuwają niepożądane treści. Tematyka serwisu nie ogranicza się jedynie do rozrywki. W ciągu pięciu swojej lat działalności YouTube zyskał sobie uznanie wśród wielu poważanych instytucji. Swoje kanały na serwisie posiadają np. BBC9, CBS10, Watykan11, Barak Obama12 i Monarchia Brytyjska13. Szanse na dotarcie do szerokiego spektrum użytkowników zauważyły również podmioty, na co dzień zajmujące się edukacją. Przykładem instytucji naukowej, która najlepiej poradziła sobie z wykorzystaniem YouTube do celów dydaktycznych jest Massachusetts Institute of Technology (MIT), jedna z najbardziej prestiżowych uczelni na świecie. MIT jako pierwsza instytucja uniwersytecka, wprowadził w życie projekt14, jego celem było zamieszczenie oficjalnych materiałów edukacyjnych w Internecie, by były dostępne dla wszystkich i bezpłatnie. Powstało w ten sposób ogromne repozytorium materiałów dydaktycznych. Jednym z użytych w tym celu mediów jest kanał YouTube. W kanale tym znajduje się obecnie blisko dziewięćset filmów15 nagranych podczas wykładów. Zapisy wideo zostały pogrupowane w tematyczne listy odtwarzania, by ułatwić chronologiczne odtworzenie wszystkich wykładów z danej dziedziny. Polskim przykładem wykorzystania YouTube'a w edukacji jest videoblog prof. Jerzego Bralczyka16. Do 9 czerwca 2008 zamieszczano tam wykłady wideo tego językoznawcy 9 http://www.youtube.com/bbc 10 http://www.youtube.com/cbs 11 http://www.youtube.com/vatican 12 http://www.youtube.com/user/BarackObamadotcom 13 http://www.youtube.com/theroyalchannel 14 MIT OpenCourseWare: http://ocw.mit.edu 15 Stan na dzień 4.03.09 to 874 filmy 16 http://bralczyk.blog.polityka.pl/

i popularyzatora poprawnej polszczyzny17. Blog cieszył się dużą popularnością, na co może wskazywać duża liczba komentarzy pod postami. Wszystkie wykorzystane w videoblogu filmy zostały opublikowane w YouTube. Stamtąd, dzięki mechanizmom oferowanym przez serwis, zostały osadzone w treści videobloga. Warto się zastanowić nad skonkretyzowaniem metod zastosowania YouTube do wspomagania nauczania z wykorzystaniem teorii inteligencji wielorakich. Zależy to w znacznym stopniu od kreatywności nauczyciela oraz od preferencji i predyspozycji uczących się. W Tabeli 2. przedstawiono zestawienie propozycji wykorzystania funkcji i mechanizmów dostępnych w serwisie do wspomagania różnych aktywności uczniowskich w kontekście inteligencji wielorakich. PRZYKŁAD ZASTOSOWANIA INTELIGENCJA NAUKA I ROZWÓJ POPRZEZ YOUTUBE W ROZWOJU INTELIGENCJI dotyk, ruch, działanie w przestrzeni, odgrywanie materiału nauczania Fizyczno-motoryczna przetwarzanie wiedzy przez odczucia i publikowanie go na YouTube zmysłowe przeprowadzanie relacji z realizacji współpracę, relacje międzyludzkie, projektów edukacyjnych, komentowanie Interpersonalna prowadzenie wywiadów dokonań innych uczniów za pomocą mechanizmu „odpowiedzi wideo” pracę samodzielną, zgodną z własnym zindywidualizowane projekty edukacyjne, Intrapersonalna tempem, posiadanie własnej przestrzeń kończące się publikacją swoich dokonań na wokół siebie YouTube Środowiskowo- obserwacja środowiska, przebywanie tworzenie i zamieszczanie przyrodniczych przyrodnicza na dworze filmów dokumentalnych tworzenie filmów edukacyjnych kategoryzowanie, klasyfikowanie, Logiczno-matematyczna ukazujących rozwiązanie problemów wykorzystanie i tworzenie wzorów matematycznych Werbalno-językowa mówienie, słuchanie i widzenie słów prowadzenie tematycznego videobloga nauka poprzez oglądanie filmów wizualizację, marzenia, pracę z edukacyjnych na YouTube, techniczne Wizualno-przestrzenna kolorami i obrazami obrabianie filmów zamieszczanych na serwisie tworzenie na YouTube repozytorium Muzyczna rytm, melodię, muzykę materiałów dydaktycznych, w którym filmy wspomagane są muzyką Tabela 2. Propozycje wykorzystania funkcji i mechanizmów dostępnych w YouTube do wspomagania różnych aktywności uczniowskich w kontekście inteligencji wielorakich. Źródło: Opracowanie własne. Analiza zestawienia zebranego w Tabeli 2. pozwala zauważyć, że YouTube jest narzędziem oferującym wiele funkcji przydatnych w procesie edukacji. W szczególności 17 Obecnie Jerzy Bralczyk przeniósł swój blog do serwisu MojaGeneracja.pl, który dysponuje wewnętrznym mechanizmem publikacji filmów.

projekty uczniowskie wspomagane multimediami, dobrze wykorzystują inteligencje wielorakie. Metoda projektu pozwala łączyć w procesie edukacyjnym różne zastosowania serwisu YouTube. Dzięki temu uczniowie o różnych predyspozycjach i preferencjach mogą się rozwijać zgodnie z własnymi potrzebami i możliwościami. WNIOSKI Na podstawie analizy dostępnych materiałów źródłowych, przykładów zastosowań oraz doświadczeń na pierwszy plan wysuwają się następujące wnioski: • Pokolenie cyfrowych tubylców wymaga od nauczyciela stosowania środków dydaktycznych, wykorzystujących nowe technologie, w szczególności multimedia, • Serwisy Web 2.0 oferują wiele funkcji przydatnych w procesie edukacji, • YouTube jest łatwym w obsłudze serwisem, oferującym wiele technicznych funkcjonalności pozwalających na zarządzanie treścią cyfrowych kontekście wykorzystania go cyfrowych procesie dydaktyki cyfrowych użyciem teorii inteligencji wielorakich, • To, w jaki sposób YouTube zostanie wykorzystany w wideodydaktyce zależy w znaczącym stopniu od kreatywności nauczyciela. BIBLIOGRAFIA 1. Internet World Stats: World Internet Usage And Population Statistics, [dostępny:] http://www.internetworldstats.com/stats.htm [pobrano 6.03.09], 2. O'Reilly, T.: What Is Web 2.0, [dostępny:] http://www.oreillynet.com/pub/a/oreilly/tim/news/2005/09/30/what-is-web-20.html [pobrano 6.03.09], 3. Hojnacki L., Pokolenie m-learningu - nowe wyzwanie dla szkoły, E-mentor, nr 1/2006, [dostępny:] http://www.e-mentor.edu.pl/artykul_v2.php?numer=13&id=239 [pobrano: 17.04.09], 4. Prensky M., Digital Natives, Digital Immigrants, [w:] On the Horizon, NCB University Press 2001, tom 9, nr 5, 5. Chrząszcz A., Hojnacki L., Środowisko uczenia się w społecznym internecie. Pedagogiczne wyzwania dla e- learningu, [dostępny:] http://www.e-edukacja.net/piata/referaty/sesja_IIIa/19_e-edukacja.pdf [pobrano 13.03.09], 6. Gajewski R., Rapid e-learning w dydaktyce akademickiej, [dostępny:] http://www.e- edukacja.net/piata/referaty/sesja_IIIb/23_e-edukacja.pdf [pobrano 6.03.09], 7. Gardner H., Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences, Basic Books, 1983, 8. Alexa.com: Top sites in Poland, [dostępny:] http://www.alexa.com/site/ds/top_sites? cc=PL&ts_mode=country&lang=none [pobrano 7.03.09],

9. Hitwise Intelligence: Top 10 Video Sites by Market Share of US Visits to Custom Category, [dostępny:] http://weblogs.hitwise.com/leeann-prescott/062607.html [pobrano 5.03.09], 10. Vieru T., YouTube Dominates Other Video Sites, [dostępny:] http://news.softpedia.com/news/YouTube- Dominates-Other-Video-Sites-103963.shtml [pobrano 6.03.09]. VIDEODYDACTICS 2.0 YouTube in school Multimedial social-networking sites are gaining popularity very fast. They become an important medium. They have a major didactics potential. The author is concentrating on the most popular video-sharing service, YouTube, as offering free access to the wide range of functionalities from the learning-educating point of view. Author shows successful attempts of using YouTube to aid school learning and cases of well-known education institutions that are using YouTube as a dydactics tool. Author is analyzing different technical functionalities that are available in YouTube in the aspect of usefulness in aiding didactics that are based on the theory of multiple intelligences; he is also giving concrete examples of using YouTube in teaching.

Wideodydaktyka

by Piotr Szlagor on Mar 25, 2010

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 2

Statistics

Wideodydaktyka — Document Transcript

http://piotr.szlagor.net	1
http://www.piotr.szlagor.net	1