whitepaper         December 2011     Leeft maatschappelijk     verantwoord ondernemen in     Belgische ondernemingen?     ...
ecember
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerRechten van intellect...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMet plezier stel ik v...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerIII. Waarom is maatsc...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerC. Waarom zou een org...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerIV. Hoe is dit onderz...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer       Daarna toonde...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerV. Resultaten op basi...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer          1000       ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerTot welke positieve g...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerBedienden vinden kern...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMVO-initiatieven in d...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerCommuniceren organisa...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMVO en verloopintenti...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer56% van de bedienden ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer     Zich inzetten vo...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerOngeveer 98 tot 99% v...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer MVO algemeen     Lev...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?                                                  ...
Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMeyer, J.P., Stanley,...
ecember
Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

487

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
487
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
5
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen

  1. 1. whitepaper December 2011 Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemer Benchmark België 2011 • ndernemen organisaties maatschappelijk O verantwoord? Hoe doen ze dit? • elke MVO-initiatieven hanteren bedrijven W en welke initiatieven vinden bedienden belangrijk? • elk type organisatie steunt goede doelen W en zet zich in voor maatschappelijke aangelegenheden? • oe belangrijk is MVO voor een onderneming? H
  2. 2. ecember
  3. 3. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerInhoudI.  MVO - What’s in a name? _____________________________________________________ 3 II.  Wie voerde dit onderzoek uit? _________________________________________________ 5 III.  Waarom is maatschappelijk verantwoord ondernemen zo belangrijk? ________________ 6  A. Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen? ________________________________ 6  B. De evolutie van MVO: van ‘people-planet-profit’ tot ISO 26000 _______________________ 6  C. Waarom zou een organisatie aan MVO doen? ____________________________________ 8  D. MVO in België: een blik op de situatie ___________________________________________ 9 IV.  Hoe is dit onderzoek gevoerd? _______________________________________________ 10  A. Twee onafhankelijke, complementaire steekproeven ______________________________ 10  B. Wat werd er gemeten? _____________________________________________________ 10 V.  Resultaten op basis van de twee studies _______________________________________ 14  A. Steunen organisaties goede doelen, en zetten ze zich in voor maatschappelijke aangelegenheden? __________________________________________________________ 14  B. Leeft MVO in België?_______________________________________________________ 19 VI.  Conclusies en aandachtspunten ______________________________________________ 31 VII.  Appendix: Aanwezigheid en belang van de verschillende MVO-initiatieven, uitgedrukt in percentages _______________________________________________________________ 33 VIII.  Referenties ________________________________________________________________ 35  A. Securex onderzoek ________________________________________________________ 35  B. Onderzoek door derden_____________________________________________________ 35  1
  4. 4. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerRechten van intellectuele eigendomDe gebruiker erkent dat alle verstrekte informatie en gegevens eigendom zijn van Securex CorporateEESV en verbindt zich ertoe er geen wijzigingen in aan te brengen.De gehele of gedeeltelijke reproductie, verspreiding, verkoop, verdeling of wijziging van bestanden,terbeschikkingstelling aan het publiek en/of hergebruik in welke vorm ook, aanpassingen en gebruikvoor commerciële doeleinden van alle informatie en gegevens is verboden, tenzij met voorafgaandeschriftelijke toestemming van Securex. Het is evenzeer verboden de gegevens elektronisch op teslaan en te gebruiken voor onwettige doeleinden.De verstrekte informatie mag worden gereproduceerd in niet-commerciële publicaties en presentaties,mits voldaan wordt aan volgende 2 voorwaarden:1. een voorafgaande schriftelijke mededeling aan hrresearch@securex.eu, met vermelding van de gegevens die gereproduceerd worden en het medium waarin gereproduceerd wordt; en2. de volgende bronvermelding bij de reproductie: © Securex.Ver. Uitg.: Frank Vander Sijpe, Securex Corporate EESV, Tervurenlaan 43, 1040 BrusselBTW BE 0877 510 1042
  5. 5. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerI. MVO - What’s in a name?Het zal u niet verwonderen dat ik tijdens de afgelopen 15 jaar bij Mobile School, een organisatie diezich inzet voor de rechten van straatkinderen, vaak werd gecontacteerd door bedrijven die wel watwilden doen voor het goede doel. Maatschappelijk verantwoord ondernemen was het motief voor huninitiatief. Bij sommigen was het een verdoken marketingvraag, bij anderen een oprechte nood om watterug te doen voor de wereld. Maar degenen die me het meest fascineerden, waren de ondernemersdie begrepen dat zorg dragen voor de wereld en de samenleving waarin ze ondernemen, een cruciaaldeel uitmaakt van een bedrijfsstrategie die leidt naar een duurzame toekomst voor datzelfde bedrijf.Iedere organisatie voelt dagdagelijks dat de wereld verandert. We worden geconfronteerd metfinanciële crisis, wispelturige markten, demografische uitdagingen en ecologische enenergievraagstukken. Ons sociaal economisch systeem kraakt en schreeuwt om verandering. Tochzijn er nog krachten die trachten te ontkennen, vasthoudend aan een conformistische en naïeve hoopdat alles vanzelf zal terugkeren naar hoe het was.Maar gelukkig zijn er steeds meer anderen gestart met het shiften van paradigma’s op weg naar eennieuwe realiteit. Deze visionairen werken naar het kantelmoment in onze samenleving, de flip in onzesystemen. Ze geven vorm aan een toekomst waarin ze zelf succesvol en duurzaam zullen kunnengroeien.Het feit dat de vele uitdagingen die we vandaag tegen komen, allemaal aan elkaar gelinkt zijn, leertons dat de systeemflip algemeen zal plaatsvinden. Alle sectoren, markten en structuren, vanfinanciële systemen tot onderwijs, niemand zal ontsnappen. Het werkt als een golf die op een bepaaldpunt begint te breken waarna ze geleidelijk over de volledige lijn kantelt naar een volgende fase vantijdelijke rust.Maatschappelijk verantwoord ondernemen, what’s in a name? Er kleeft ondertussen al heel watconnotatie aan het begrip. Bij Mobile School en Streetwize noemen we het ‘360° impact ondernemen’.Maar waar het uiteindelijk over gaat, is niet hoe je het noemt maar wat je ermee doet. Om alssamenleving te shiften naar een model met een duurzame, positieve toekomst hebben we in onzebedrijven, instituten en organisaties nood aan authentieke leiders.Leiders die de systeemshift zien komen en ervoor kiezen om er niet tegen te vechten maar er vormaan te geven. Ze snappen dat Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen niet gaat over eenmarketingverhaal of over een apart departement naast de basisactiviteit van het bedrijf. Dezeondernemers zien de opportuniteit en enten het in het DNA van hun organisatie. Want net door hetorganisatiebreed in te zetten, ontstaat er de optimale winwin, voor het bedrijf en voor de samenleving.Eén van de belangrijkste inzichten van de duurzame ondernemer is het langetermijnperspectief. Wieinstant, korte termijn resultaat zoekt, zal snel zijn authenticiteit verliezen. Maar voor wie het aandurftom zich vol en op lange termijn in te zetten, zijn er opportuniteiten te over. Met een goede aanpak enuitvoering wordt de ‘360° impact’ een driver voor innovatie in het bedrijf. Voor het Human RecourcesManagement kan het werken als motivator, inspirator en als driver voor competentie entalentontwikkeling. Het helpt je om talent aan te trekken, te ontwikkelen en te behouden. Om jeorganisatie klaar te stomen om succesvol door te groeien in de systeemshift die eraan komt. 3
  6. 6. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMet plezier stel ik vast dat een organisatie als Securex het thema oppikt, het onderzoekt, er zelf meeaan de slag gaat en erover publiceert om ons te inspireren en te informeren. Het zal u zeker helpenom uw MVO-aanpak te optimaliseren.Eén ding staat vast. Voor de ondernemers die het op de juiste manier aanpakken, zal het ongetwijfeldeen concurrentieel voordeel opleveren. En dat is fantastisch goed nieuws voor die ondernemers, maarook voor de wereld. Want het zal hun concurrenten maar inspireren.Arnoud RaskinAfgevaardigd Bestuurder Mobile School / Streetwize4
  7. 7. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerII. Wie voerde dit onderzoek uit?Securex reikt specifieke expertise, adviezen en innovatieve oplossingen aan in alle domeinen van hetbeheer van het menselijk kapitaal en gelooft dat voor de groei van een onderneming niets belangrijkeris dan haar medewerkers. De baseline luidt dan ook ‘human capital matters’. Het zopas verkregenInvestors in People certificaat bewijst dat het bedrijf deze overtuiging ook voor zijn eigen medewerkersin praktijk omzet. Tot zijn klantenportfolio behoren particulieren, starters en zelfstandigen, maar ookkleine, middelgrote en grote ondernemingen en openbare besturen.De Securex Groep steunt op 6 kerncompetenties: HR Services, Health Safety, HR Insurance, HRConsulting, Social Admin en HR Research. Securex biedt een brede waaier aan HR-producten endiensten, gaande van een ziekenfonds voor particulieren, loonadministratie en aangepasteverzekeringsproducten tot en met specifiek advies op het vlak van talent management, preventie enwelzijn op het werk, rekrutering en HR interim management voor organisaties en zelfstandigen.Securex behaalde in 2010 een omzet van 225 miljoen euro. De Groep is actief in België, Frankrijk enLuxemburg en telt 1 600 medewerkers verspreid over 29 regionale kantoren. Zij verzorgen dedienstverlening voor meer dan 150 000 particulieren en bedrijven, voor meer dan 110 000zelfstandigen en voor meer dan 6 500 bevoorrechte partner-boekhouders, -makelaars en-accountants.Een team van ervaren onderzoekers van Securex HR Research voerde deze wetenschappelijkestudie uit. Securex HR Research ontwikkelt en hanteert kwalitatief hoogstaande en wetenschappelijkgevalideerde meetmodellen voor de benadering van HR topics. Hiermee brengt ze percepties van uwwerknemers op het gebied van HR-themas als tevredenheid, stress, gezondheid, motivatie enleiderschap in kaart ter ondersteuning van beleidskeuzes en strategische beslissingen. 5
  8. 8. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerIII. Waarom is maatschappelijk verantwoord ondernemen zo belangrijk?A. Wat is maatschappelijk verantwoord ondernemen?Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO) is geen nieuw begrip. ‘MVO Vlaanderen’ beschrijfthet als een voortdurend verbeteringsproces waarbij ondernemingen vrijwillig en op een systematischeen geïntegreerde manier economische, milieu- en sociale overwegingen in de hele bedrijfsvoeringopnemen.1 Overleg met de stakeholders of belanghebbenden van de onderneming maakt deel uit vandit proces.Zelf definiëren we MVO iets bondiger, maar daarom niet minder volledig: MVO is de bijdrage vaneen organisatie aan de duurzame ontwikkeling van milieu en maatschappij (inclusiefgezondheid en welzijn), via transparant en ethisch gedrag.B. De evolutie van MVO: van ‘people-planet-profit’ tot ISO 26000People, Planet en ProfitMVO betekent werken aan drie P’s: People, Planet en Profit. People: de sociale dimensie van ondernemen, meer bepaald de gevolgen van het ondernemen voor de mensen binnen en buiten de organisatie. Planet: de effecten van ondernemen op het milieu. Een populaire term hierbij is de ecologische voetafdruk. Dit is de vereiste oppervlakte aarde voor de ondernemingsstijl van een organisatie. Maatschappelijk verantwoordelijke ondernemingen passen initiatieven toe om deze voetafdruk te reduceren. Profit: de economische dimensie van ondernemen. Hierbij worden zowel de gemaakte organisatiewinst, als de economische impact hiervan op de omgeving in rekening gebracht.ISO 26000MVO ontgroeit zijn kinderschoenen en wordt belangrijker in de bedrijfswereld. Omdat MVO een breeden ruim interpreteerbaar begrip is, heeft de Internationale Organisatie voor Standaardisatie (ISO) in2010 hierover richtlijnen opgesteld, die samengevoegd zijn in de ISO 26000.Deze ISO-richtlijn steunt op zeven principes:1. Verantwoordelijkheid nemen en verantwoording afleggen2. Transparantie3. Ethisch gedrag4. Respect voor de belangen van stakeholders5. Respect voor de rechtsorde6. Respect voor internationale gedragsnormen7. Respect voor de mensenrechten1 Kenniscentrum Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen van de Vlaamse overheid.6
  9. 9. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerDe zeven principes worden onderbouwd door specifiekere richtlijnen op het vlak van zevenkernthema’s:1. Bestuur van de organisatie2. Respecteren van de mensenrechten3. Arbeidspraktijk4. Het milieu5. Eerlijk zakendoen6. Consumentenaangelegenheden7. Betrokkenheid bij en ontwikkeling van de gemeenschap1. Bestuur van de organisatie omvat de verantwoordelijkheid van een organisatie voor de effecten van haar besluiten en activiteiten, maar ook voor het integreren van MVO in de hele organisatie.2. Het volgende thema, respecteren van de mensenrechten, bevat niet alleen de burgerlijke, politieke, economische, sociale en culturele mensenrechten, maar heeft ook aandacht voor discriminatie en kwetsbare groepen. Het behandelt ook de fundamentele principes en rechten op het werk.3. Arbeidspraktijk richt zich op de manier waarop de organisatie met haar medewerkers omgaat (bv. aanwerven en promoveren van werkkrachten, training en opleiding, klachten- en ontslagprocedures, arbeidsvoorwaarden en het erkennen van werknemersvertegenwoordigers, en deze samen met werkgeversorganisaties laten deelnemen aan collectieve onderhandelingen).4. Als organisatie heb je een impact op het milieu, zowel in de directe omgeving als op globaal niveau. Bij dit laatste gaat het bijvoorbeeld om het gebruik van natuurlijke bronnen en de hoeveelheid uitgestoten broeikasgassen. ISO 26000 richt zich dan ook op het voorkomen van vervuiling, het gebruik van duurzame bronnen, het werken en zich aanpassen aan de klimaatveranderingen. Verder is er aandacht voor de bescherming van de omgeving en voor biologische verscheidenheid.5. Een volgend thema, eerlijk zakendoen, vestigt de aandacht op de manier waarop organisaties hun relaties met andere organisaties gebruiken om positieve resultaten te boeken.6. Onder consumentenaangelegenheden verstaan we onder meer het geven van nauwkeurige informatie, de bevordering van duurzame ontwikkeling en consumptie, het zodanig produceren en aanbieden van producten en diensten dat ook de kwetsbaren en minder bevoorrechten er gebruik van kunnen maken, het bieden van ondersteunende diensten, het voorzien van procedures voor het uit de markt halen van producten en het hanteren van een beleid om de privacy van klanten te beschermen.7. Bij de betrokkenheid bij en ontwikkeling van de gemeenschap kunnen we dan weer denken aan het scheppen van werkgelegenheid door de uitbreiding of diversificatie van economische activiteiten, het bevorderen en behouden van cultuur en kunst en aan maatschappelijk investeren.Deze zeven kernthema’s komen in deze studie uitgebreid aan bod. 7
  10. 10. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerC. Waarom zou een organisatie aan MVO doen?Waarom is een goede integratie van economische, milieu- en sociale overwegingen niet alleengoed voor de samenleving, maar ook voor een bedrijf?Een diepgaande literatuurstudie gaf ons het antwoord op deze vraag: maatschappelijk verantwoordondernemen levert een organisatie heel wat positieve resultaten op.FinancieelEr is veel onderzoek verricht naar het belang van MVO voor de financiële situatie van de organisatie.Bepaalde studies vinden geen verband (Brine, Brown Hackett, 2006; McWilliams Siegel, 2000;McWilliams Siegel, 2001), andere vinden een positief verband (Margolis, Elfenbein Walsh, 2007;Simpson Kohers, 2002; Tsoutsoura, 2004) tussen MVO en de financiële bedrijfsprestaties.Het gebrek aan eenduidigheid is waarschijnlijk te wijten aan de vele factoren die dit verband kunnenbeïnvloeden. Zo moet het MVO-gedrag bijvoorbeeld passen bij uw beeld over de organisatie en mag uhet niet ervaren als een publiciteitsstunt (Barnett, 2007). Bovendien ziet niet iedereen dezelfde actiesals maatschappelijk verantwoord (Peloza Papania, 2008). Ook wanneer een bedrijf MVO-actiesonderneemt, speelt een rol, bijvoorbeeld voor of na een milieuramp (Barnett, 2007). Ook het typeMVO-initiatief dat een bedrijf onderneemt, bepaalt of er een samenhang is met de financiëlevooruitgang (Barnett Salomon, 2006; Margolis, Elfenbein Walsh, 2007).Hoewel de resultaten niet eenduidig zijn, is er over het algemeen een positieve impact van eenmilieubewust organisatiebeleid op de financiële prestatie (Molina-Azorin, Claver-cortés, Lopez-Gamero, Tari, 2009; Orlitzky, Schmidt, Rynes, 2003). Onderzoek toont het bestaan van een‘deugdzame cirkel’ (‘virtuous circle’) aan waarbij maatschappelijk verantwoorde bedrijven rijker worden(‘doing well, by doing good’) en rijke bedrijven vaker of meer maatschappelijk verantwoordondernemen (‘doing good, by doing well’) (Greenberg Baron, 2007; Orlitzky et al., 2003).Lager verloop en minder verzuim via een hogere betrokkenheidDe mate waarin werknemers vinden dat hun organisatie maatschappelijk verantwoord onderneemt,heeft een grote impact op hun organisationele betrokkenheid (Brammer, Millington Rayton, 2007;Maignan, Ferrell Hult, 1999). Daardoor zal een organisatie die duidelijk aan MVO werkt,gemakkelijker werknemers behouden (Bhattacharya, Sen Korchun, 2008). Een toename van deorganisationele betrokkenheid van de werknemers leidt niet alleen tot een lager verloop, maar ook toteen lager verzuim (Meyer, Stanley, Herscovitch Topolnytsky, 2002; Peterson, 2004; Securex, 2011,2010a). Daarnaast is een goed MVO-beleid gerelateerd aan meer jobtevredenheid en een lagereverloopintentie (Teerlinck Verleyen, 2010).Employer brandingMVO heeft ook positieve gevolgen voor employer branding. Zo toont onderzoek aan dat organisatiesdie zich meer inspannen op sociaal vlak, een betere reputatie hebben. Ze worden aanzien alsaantrekkelijkere werkgevers dan organisaties die minder inspanningen leveren op dit gebied(Greening Turban, 2000; Turban Greening, 1997). Uit een Nederlandse studie blijkt verder dat69% van de hoogopgeleide werknemers het belangrijk vindt te werken voor een organisatie die zichinzet voor een betere maatschappij (Stichting laluz, 2009). Deze resultaten worden bevestigd dooreen onderzoek van Jobat (2009) waaruit blijkt dat 90% van de Vlamingen het belangrijk vindt dat zijnorganisatie milieubewust denkt en handelt. Dit belang neemt bovendien toe naarmate ze ouderworden.8
  11. 11. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerKlantenbindingOok om klanten aan te trekken, hebben MVO-organisaties een streepje voor. Zo hanteren klantenpositievere attitudes tegenover maatschappelijk verantwoorde bedrijven en producten (Sen Bhattacharya, 2001). Een recente studie toont aan dat 75% van de consumenten eerder kiest vooreen MVO-bedrijf dan voor een bedrijf dat daar niet zichtbaar mee bezig is (Leene.txt, 2009).Maar opgelet: klanten die sceptisch zijn over de bedoelingen van MVO-campagnes reageren er ookminder positief op dan zij die dit minder of niet zijn. Zij moeten dus overtuigd worden van de goedebedoelingen achter het MVO-gedrag (Brønn Vrioni, 2001).Hiernaast is de overheid nauw betrokken bij het MVO-verhaal als klant, investeerder, werkgever enpartner (MVO Vlaanderen, 2010). Dit kan gevolgen hebben voor de kansen van MVO-bedrijven opoverheidsopdrachten en op financieringsmogelijkheden.Communiceren over MVO wekt vertrouwen op (MVO Nederland, 2006), terwijl informatie over eengebrek aan MVO schade toebrengt aan het bedrijfsimago (Sen Bhattacharya, 2001). Klantenmoeten weten dat de kwaliteit van de producten en diensten niet ten koste gaat van de MVO-activiteiten binnen de organisatie (Sen Bhattacharya, 2001).MVO is gerelateerd aan positieve uitkomsten voor bedrijven: hogere organisatiebetrokkenheid, lagerverloop en verloopintentie, minder verzuim, meer jobtevredenheid, een betere reputatie als werkgeveren meer vertrouwen bij klanten. MVO heeft bovendien een positieve impact op de financiëlebedrijfsprestaties.D. MVO in België: een blik op de situatieOm de perceptie van de Belgische werknemers over MVO binnen organisaties duidelijk weer tegeven, beantwoordt deze white paper de volgende vragen: Kennen mensen het begrip ‘MVO’? Steunen organisaties goede doelen en zetten ze zich in voor maatschappelijke aangelegenheden? Hoe is de situatie vandaag? En hoe is ze geëvolueerd tijdens de afgelopen vijf jaar? Is de situatie vergelijkbaar met deze in Nederland? Welk type organisatie steunt goede doelen en zet zich in voor maatschappelijke aangelegenheden? Met andere woorden, zijn er verschillen volgens bedrijfsgrootte, sector en regio? Hoe doen organisaties concreet aan MVO? En hoe ver staan zij met de implementatie van de ISO 26000 kerndomeinen? Communiceren organisaties voldoende over hun genomen MVO-initiatieven? Zowel intern als extern? Hoe belangrijk is MVO voor de werknemer, de sollicitant en de klant? Hoe maatschappelijk verantwoord zijn en vinden werknemers zichzelf? En tot slot: hoe draagt maatschappelijk verantwoord ondernemen bij aan de organisatie? 9
  12. 12. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerIV. Hoe is dit onderzoek gevoerd?A. Twee onafhankelijke, complementaire steekproevenHet onderzoek baseert zich op twee onafhankelijke steekproeven.Steekproef 1: De ZebraZone benchmark, een bedrijfsonafhankelijke steekproef vanwerknemers in loonverbandDeze steekproef is bedrijfsonafhankelijk en representatief, en bestaat uit 1 015 respondenten,allemaal Belgische werknemers in loonverband2. Om de representativiteit van de steekproef tegaranderen, hielden we rekening met de sociodemografische kenmerken geslacht, leeftijd, statuut enregio. De data werden verzameld in januari 2011.Steekproef 2: Het Securex panel, een bedrijfsonafhankelijke steekproef van bediendenVoor deze steekproef gebruikten we de gegevens van 366 respondenten, allen tewerkgesteld alsbediende.3 De gegevens zijn representatief volgens geslacht en leeftijd. De data werden verzameldvan begin juni tot eind september 2011.De verdeling van beide steekproeven stemt overeen met de verdeling op de Belgischearbeidsmarkt volgens gegevens van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid en de Algemene DirectieStatistiek en Economische Informatie (ADSEI) van de FOD Economie.B. Wat werd er gemeten?Steekproef 1: De ZebraZone benchmarkSteun aan goede doelen en maatschappelijke inzet We gaan in deze studie dieper in op één specifiek MVO-onderdeel, namelijk de mate waarin de organisatie goede doelen steunt en zich inzet voor maatschappelijke aangelegenheden. Op die manier gaan we het verband na tussen deze MVO-dimensie en een aantal interessante outputvariabelen, zoals de performance (o.a. productiviteit, betrokkenheid), de excellence (o.a. innovatie, veranderingsbereidheid) en de verloopintentie van werknemers.2 Deze studie gebeurde in het kader van het ZebraZone benchmarkonderzoek in België in 2011. De data verzamelden we met online enquêtes. Het jaarlijkse benchmarkonderzoek brengt onder meer de tevredenheid, stress, vitaliteit, motivatie en betrokkenheid van de Belgische loontrekkende werknemer in kaart. Zo krijgt u een helder beeld van actuele ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en kan u de bedrijfseigen resultaten vergelijken met up-to-date arbeidsmarktgegevens.3 Securex voert regelmatig online enquêtes uit bij een exclusieve groep van – momenteel – 1 138 panelleden. Het aantal respondenten voor dit MVO-onderzoek bedroeg 696. Om valide uitspraken te kunnen doen, selecteerden we hieruit de representatieve steekproef van 366 respondenten. U kan zelf lid worden van het panel en deelnemen aan onze onderzoeken. U wordt dan als eerste op de hoogte gebracht van de resultaten. Inschrijven kan via de website http://www.securex.be/panel Momenteel beschikt ons panel nog niet over voldoende arbeiders. Daarom doen we hier enkel uitspraken over bedienden.10
  13. 13. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerPerformance en excellenceDeze twee variabelen komen uit het ZebraZone Vitality, Performance en Excellence model.4 Performance meten we via vijf onderliggende dimensies:  Productiviteit: drie vragen, waaronder: ‘De laatste tijd presteer ik minder goed.’  Betrokkenheid met de job: vier vragen, waaronder: ‘Ik ben trots op het werk dat ik doe.’  Betrokkenheid met de organisatie: zeven vragen, waaronder: ‘Ik zou mijn vrienden aanraden om deze job te nemen.’  Tevredenheid: twee vragen, waaronder: ‘Ik ben in het algemeen zeer tevreden over mijn job.’  Hoeveelheid motivatie: drie vragen, waaronder: ‘Ik voel me gemotiveerd om te gaan werken.’ Excellence meten we via drie onderliggende dimensies:  Veranderingsbereidheid: zes vragen, waaronder: ‘Ik ben bereid om aan veranderingen binnen mijn organisatie mee te werken.’  Innovatie: vier vragen, waaronder: ‘Ons team staat open voor nieuwe ideeën.’  Ondernemingszin: zeven vragen, waaronder: ‘Wanneer ik iets extra kan doen voor het succes van mijn organisatie, dan doe ik dat.’VerloopintentieDe verloopintentie meten we via de vraag ‘Bent u van plan om van werkgever te veranderen?’. Deantwoordalternatieven waren: ‘Ja, op lange termijn’, ‘Ja, op korte termijn’ en ‘Nee’.Steekproef 2: Het Securex panelOm de eerste verkenning via de ZebraZone benchmark concreter en genuanceerder te maken, en omde ISO 26000 richtlijn in kaart te brengen, voerden we een complementair onderzoek uit bij hetSecurex panel.Maatschappelijk verantwoord ondernemenDe deelnemers kregen verschillende vragen over maatschappelijk verantwoord ondernemen. In eerste instantie vroegen we elk panellid of ze de term ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’ kenden. Bij een bevestigend antwoord vroegen we om aan te geven wat het eerst bij hen opkwam bij het horen van die term. Daarna kregen ze een korte definitie: MVO is de bijdrage van een organisatie aan duurzame ontwikkeling van milieu en maatschappij (inclusief gezondheid en welzijn), via transparant en ethisch gedrag. Indien ze aangaven de term MVO niet te kennen, kregen ze onmiddellijk deze definitie.4 Het ZebraZone Vitality, Performance en Excellence model is stapsgewijs ontwikkeld met heterogene nationale en internationale datasets, die we verzamelden in de verschillende ZebraZone benchmarkstudies. Elke ontwikkelingsfase gebeurde in nauwe samenwerking met verschillende experten (o.a. arbeidspsychologen, HR-managers, professoren en HR- consultants). Meer informatie over dit model vindt u op de website www.securex.be onder ‘Groep Securex’, ‘HR Research’, ‘Diensten’, ‘VPE-model’ of in bepaalde van onze white papers, zoals ‘Leeftijdsbewust personeelsbeleid in uw organisatie? Wees proactief!’ (2010b). 11
  14. 14. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer Daarna toonden we hen de zeven kerndomeinen van maatschappelijk verantwoord ondernemen. We vroegen hen deze te ordenen van Het belangrijkst voor mij tot Het minst belangrijk voor mij. We omschreven de zeven kerndomeinen als volgt: 1. MVO integreren in de hele organisatie 2. Respecteren van de mensenrechten 3. Aanbieden van werk in goede omstandigheden 4. Verantwoordelijkheid opnemen voor het milieu 5. Eerlijk aan zaken doen 6. Eerlijk zijn naar klanten toe 7. Zich inzetten voor de gemeenschap We gingen ook na welke maatschappelijk verantwoorde initiatieven hun organisatie treft. We gaven de deelnemers een lijst van 25 initiatieven (minstens één voor elk van de zeven kerngebieden), waarbij ze aangaven of hun organisatie deze neemt. Antwoordalternatieven waren: ‘Ja’ – ‘Nee’ – ‘Weet niet’ – ‘Niet van toepassing’.5 We bevroegen ook drie algemene initiatieven (bv. ‘Stelt uw organisatie een MVO-rapport op?’ en ‘Heeft uw organisatie een eigen MVO-keurmerk?’), die niet tot een specifiek kerndomein behoren. De respondenten gaven ook aan hoe belangrijk elk van deze initiatieven zijn voor hen (gaande van ‘Helemaal niet belangrijk’ tot ‘Heel belangrijk’, gescoord op een 6-puntenschaal). Ze kregen ook de mogelijkheid aan te geven of hun organisatie nog andere MVO-initiatieven neemt.Performance en excellencePerformance en excellence werden verkort bevraagd. Voor performance6 maten we vier onderliggende dimensies:  Productiviteit: vier vragen, waaronder: ‘Ik volbreng de taken die mij opgelegd zijn op een voldoende wijze.’.  Betrokkenheid met de organisatie: drie vragen, waaronder: ‘Ik verdedig mijn organisatie wanneer collega’s of buitenstaanders ze bekritiseren.’.  Tevredenheid: één vraag: ‘Ik ben in het algemeen zeer tevreden over mijn organisatie.’.  Evaluatie: één vraag: ‘Mijn leidinggevende is tevreden over mijn werk.’. Voor excellence maten we drie onderliggende dimensies:  Veranderingsbereidheid: drie vragen, waaronder: ‘Ik ben bereid om aan veranderingen binnen mijn organisatie mee te werken.’.  Innovatie: twee vragen, waaronder: ‘Ik krijg binnen ons team de mogelijkheid om vernieuwende ideeën voor te stellen.’.  Ondernemingszin: twee vragen, waaronder: ‘Ik zal mijn organisatie steeds met hart en ziel verdedigen.’.5 Deelnemers konden enkel bij vijf initiatieven ‘niet van toepassing’ aanduiden. Dit werd gedaan om de respondenten niet te dwingen om een ander, ongepast antwoordalternatief aan te duiden. Zo maakt bijvoorbeeld niet iedere organisatie reclame of produceert niet iedere organisatie goederen die tastbaar en dus duurzaam (moeten) zijn.6 Merk op dat de invulling van het concept ‘performance’ hier afwijkt van het klassieke VPE-model.12
  15. 15. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerVerloopintentieDe verloopintentie maten we via de vraag ‘Bent u van plan om van werkgever te veranderen?’Antwoordalternatieven waren: ‘Ja, op korte termijn’, ‘Ja, op lange termijn’ en ‘Nee’.Werknemers die ‘Ja’ antwoordden, kregen de extra vraag of ze hierbij rekening hielden met het feit datde nieuwe werkgever (meer) aandacht schenkt aan MVO. De antwoordmogelijkheden gaan van‘Helemaal niet akkoord’ tot ‘Helemaal akkoord’, op een 6-puntenschaal.StressWe gingen ook de hoeveelheid stress na (‘Ik voel regelmatig stress op het werk.’).Kwaliteit van de motivatieOok autonome en gecontroleerde motivatie kwamen aan bod. Deze concepten maken deel uit van hetZebraZone motivatiemodel, dat gebaseerd is op de Self-Determination Theory (SDT). Deze maakteen onderscheid tussen autonome en gecontroleerde motivatie. In tegenstelling tot de hoeveelheidmotivatie die werknemers ervaren, legt dit model zich toe op de kwaliteit van de motivatie.7 ‘Autonome motivatie’ meet in hoeverre de medewerker zijn job doet omdat hij deze graag doet, ze interessant vindt, ze persoonlijk zinvol vindt of omdat zijn job past binnen zijn professionele plannen. ‘Gecontroleerde motivatie’ meet in hoeverre de medewerker zijn job doet omdat hij zich anders slecht zou voelen, omdat hij de uitvoering van zijn job als een verplichting aanziet, omdat hij zich hiertoe gedwongen voelt, of omdat anderen dit van hem verwachten.Employer brandingDaarnaast onderzochten we ook de invloed op employer branding. Dit deden we via de volgendevraag: ‘Als ik bij sollicitatie kan kiezen tussen twee gelijkaardige jobs (bv. zelfde jobinhoud, zelfdewoon-werkafstand, zelfde loon), dan verkies ik de organisatie waarvan ik zeker ben dat zemaatschappelijk verantwoord onderneemt.’.KlantenbindingWe maten klantenbinding via de volgende vraag: ‘Als ik een product koop (bv. sportschoenen, thee),dan kies ik voor een merk/organisatie waarvan ik zeker ben dat de organisatie aan maatschappelijkverantwoord ondernemen doet.’.Interne en externe communicatieWe maten interne en externe communicatie via de volgende vraag: ‘Mijn organisatie communiceertintern (respectievelijk extern) over de verschillende maatschappelijk verantwoorde initiatieven die zeonderneemt.’.Eigen maatschappelijk verantwoord gedragTot slot onderzochten we zowel expliciet als impliciet het eigen maatschappelijk verantwoord gedragvan de deelnemende bedienden. We vroegen expliciet om aan te geven in welke mate ze in hunprivéleven op maatschappelijk verantwoorde wijze handelen (gaande van ‘Helemaal niet akkoord’ tot‘Helemaal akkoord’). Als impliciete maatstaf voor maatschappelijk verantwoord gedrag vroegen wewelk cadeau ze als beloning voor hun deelname willen winnen: een Bongobon, een waardebon vanOxfam of een donatie voor Make A Wish, telkens ter waarde van 75 euro.7 Meer informatie over dit model kan u op aanvraag verkrijgen of vindt u in onze white paper ‘Een nieuwe kijk op motivatie’ (2009). Deze kan u gratis downloaden op www.securex.be/whitepapers 13
  16. 16. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerV. Resultaten op basis van de twee studiesA. Steunen organisaties goede doelen, en zetten ze zich in voor maatschappelijke aangelegenheden?8De cijfersVandaag …In 2011 zegt 55% van de Belgische werknemers dat zijn organisatie goede doelen steunt en zich inzetvoor maatschappelijke aangelegenheden.… en tijdens de afgelopen 5 jaar?Sinds 2007 is het aantal Belgische werknemers dat aangeeft dat zijn bedrijf goede doelen steunt enzich inzet voor maatschappelijke aangelegenheden relatief stabiel (met in 2007: 54%, in 2008: 55% enin 2009: 52%), al was er een dip rond 2010 (50%) (zie de groene lijn in Figuur 1).9Die dip zou kunnen samenhangen met de gevolgen van de economische crisis (vanaf de tweede helftvan 2008). Merk wel dat het hier gaat over een vertraagd effect: organisaties bespaarden op dezeMVO-maatregelen en de gevolgen hiervan zijn pas later duidelijk geworden.De ‘Barometer 2011 van de Maatschappelijke Verantwoordelijkheid’, een studie door Business Society Belgium, vergeleek dit met 10 jaar geleden. Met dit vergelijkingspunt vonden zij wel eentoename in het maatschappelijk verantwoord ondernemen.10… en in Nederland?Van 2007 tot 2010 vonden meer werknemers in Nederland dan in België dat hun organisatie zichmaatschappelijk inzet (zie Figuur 1). In 2011 zien we echter dat het verschil tussen België enNederland verdwijnt. Figuur 1 toont dat de Nederlandse werknemers hun werkgever nu mindermaatschappelijk geëngageerd vinden. Tegelijkertijd neemt diezelfde maatschappelijke inzet opnieuwtoe in België na een dip in 2010.8 Resultaten uit de ZebraZone benchmark.9 Er zijn geen significante verschillen tussen 2011 en de andere voorgaande jaren (2009 – 2007). Er zijn wel significante verschillen tussen 2010 en 2008-2007.10 Dit onderzoek gebeurde in samenwerking met Vlerick Leuven Gent Management School en de Louvain School of Management. Meer informatie over deze studie vindt u op de website: http://www.businessandsociety.be/nl/Barometer-2011- van-de-Maatschappelijke-Verantwoordelijkheid/14
  17. 17. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemer Grafiektitel 75% 71% 70% 67% 65% 65% 59% 59% 60% België 55% Nederland 54% 55% 55% 50% 52% 45% 50% 40% 2007 2008 2009 2010 2011 Figuur 1: Evolutie ‘Inzet voor maatschappelijke aangelegenheden en steun aan goede doelen’ in België en NederlandWelke organisaties zetten zich het meest in voor maatschappelijke aangelegenheden?Grote bedrijvenFiguur 2 toont aan dat: vooral de grootste bedrijven (1 000 werknemers) goede doelen steunen en zich maatschappelijk inzetten (67%). ook bedrijven met 100 tot 199 werknemers hoog scoren (62%). heel kleine bedrijven (10 werknemers) en bedrijven met 200 tot en met 249 werknemers minder maatschappelijke inzet tonen (respectievelijk 33% en 42%).We merken graag nog eens op dat het hier gaat om de werknemersperceptie. Misschien ondernemendeze laatste groepen bedrijven wel initiatieven, maar communiceren ze er te weinig over en zijn deacties aldus niet bekend bij de werknemers. 15
  18. 18. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer 1000 67% 500-999 51% 250-499 52% 200-249 42% 100-199 62% 50-99 53% 10-49 47% 10 33% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Figuur 2: ‘Inzet voor maatschappelijke aangelegenheden en steun aan goede doelen’, in functie van organisatiegrootteOrganisaties in de quartaire sectorDe maatschappelijke inzet is hoger in de quartaire sector (66%) dan in de secundaire (44%) entertiaire sectoren (52%) (zie Figuur 3).11 Quartaire sector 66% Tertiaire sector 52% Secundaire sector 44% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Figuur 3: ‘Inzet voor maatschappelijke aangelegenheden en steun aan goede doelen’, in functie van sector11 De verschillende sectoren omschrijven we als volgt: primaire sector: agrarische sector; secundaire sector: industriële sector; tertiaire sector: commerciële dienstensector; quartaire sector: niet-commerciële sector. Resultaten voor de primaire sector geven we niet weer omdat we door de kleine aantallen in onze steekproef de validiteit ervan niet kunnen garanderen.16
  19. 19. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerOrganisaties in de overheidssectorFiguur 4 toont dat werknemers aan de overheid (benoemd of contractueel) vaker menen dat hunorganisatie goede doelen steunt en zich maatschappelijk inzet (63%) dan werknemers uit deprivésector (49%).Daarbij geven vastbenoemde overheidsmedewerkers deze inzet vaker aan dan contractueleoverheidsmedewerkers (67% versus 63%). Privé 49% Bij de overheid als contractueel 63% Bij de overheid als statutair/vastbenoemd 67% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90%Figuur 4: ‘Inzet voor maatschappelijke aangelegenheden en steun aan goede doelen’, in functie van sector (privé vs. overheid)Brusselse organisatiesEr zijn verschillen tussen de gewesten. In Figuur 5 ziet u dat werknemers in Brussel het vaakst (63%)en in Wallonië het minst vaak (46%) aangeven dat hun organisatie goede doelen steunt en zich inzetvoor maatschappelijke aangelegenheden. In Vlaanderen geeft 57% van de Belgische werknemersdeze inzet aan.Mogelijks komt dit door een verhoogde gevoeligheid voor MVO in verstedelijkte gebieden. Wallonië 46% Vlaanderen 57% Brussel 63% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Figuur 5: ‘Inzet voor maatschappelijke aangelegenheden en steun aan goede doelen’, in functie van het gewestNa een dip in 2010, geeft in 2011 55% van de Belgische werknemers aan dat zijn organisatie goededoelen steunt en zich maatschappelijk inzet.Van 2007 tot 2010 vonden meer werknemers in Nederland dan in België dat hun organisatie zichmaatschappelijk inzet. Momenteel is er geen verschil meer.Vooral de grootste organisaties (1 000 werknemers), maar ook deze met 100 tot 200 werknemersscoren hoog, net als organisaties uit de quartaire sector en overheidsbedrijven. In Brussel is demaatschappelijke inzet het hoogst, in Wallonië het laagst. 17
  20. 20. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerTot welke positieve gevolgen leidt deze maatschappelijke inzet?Performante en excellente werknemers …Het steunen van goede doelen en zich inzetten voor maatschappelijke aangelegenheden isgerelateerd aan meer betrokkenheid met het werk en de organisatie, maar ook aan meerproductiviteit, tevredenheid, motivatie, veranderingsbereidheid, innovatie en ondernemingszin.12… die minder geneigd zijn uw organisatie te verlatenWe zien dat bij bedrijven die meer steun voorzien aan goede doelen en zich maatschappelijk inzetten,de verloopintentie lager is (Figuur 6). Grafiektitel Ja, op korte termijn 13% 5% Ja, op lange termijn 17% 15% Nee 70% 80% 0% 10% 20% 30% 40% 50% 60% 70% 80% 90% Organisatie met minder maatschappelijke inzet Organisatie met meer maatschappelijke inzet Figuur 6: Verband tussen ‘Inzet voor maatschappelijke aangelegenheden en steun aan goede doelen’ en verloopintentieZo is in dit type organisaties ‘slechts’ 5% van plan om de organisatie op korte termijn te verlaten en15% op lange termijn. In organisaties die deze maatschappelijke inzet niet vertonen zijn beidepercentages hoger: respectievelijk 13% en 17%.We kunnen hieruit besluiten dat MVO een belangrijke rol speelt bij de verloopintentie. Maar ookandere zaken, zoals jobinhoud, loopbaanperspectieven spelen minstens een even belangrijke rol, zie‘Het Grote Exit-onderzoek’ (Securex en Vacature, 2011).12 Merk op dat we ons baseren op crosssectioneel onderzoek. Sterke uitspraken over causaliteit kunnen we hier niet doen. Correlaties tussen het steunen van goede doelen/zich inzetten voor maatschappelijke aangelegenheden en de verschillende outcomes zijn respectievelijk: 0.29, 0.35, 0.16, 0.37, 0.32, 0.27, 0.40 en 0.27.18
  21. 21. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerB. Leeft MVO in België?13Kennen Belgische bedienden de term ‘MVO’?61% van de Belgische bedienden kent de term ‘maatschappelijk verantwoord ondernemen’.Er zijn verschillen volgens twee werknemerskenmerken, namelijk hun opleidingsniveau en het al danniet leidinggeven. Opleidingsniveau: Bij de lager opgeleide bedienden kennen de meesten het begrip ‘MVO’ niet (slechts 28% is op de hoogte). De andere bedienden kennen MVO meestal wel: namelijk 57% van de hoger opgeleide bedienden en 79% van de universitair opgeleide bedienden. Leidinggeven: 70% van de bedienden met een leidinggevende functie kent het begrip ‘MVO’, in vergelijking met 56% van de bedienden zonder leidinggevende functie.Verder zijn er verschillen in functie van de organisatiekenmerken bedrijfsgrootte en gewest. Bedrijfsgrootte: In bedrijven met meer dan 1 000 werknemers heeft het grootste aantal bedienden gehoord van de term ‘MVO’ (namelijk 69%, in vergelijking met 41% in bedrijven met minder dan 50 werknemers, 61% in bedrijven met 50 tot 250 werknemers en 60% in bedrijven met 250 tot 1 000 werknemers). Gewest: Meer bedienden uit het Brussels (70%) en het Vlaams (62%) gewest kennen de term MVO dan uit het Waals gewest (41%).61% van de Belgische bedienden kent de term ‘MVO’.Wie kent het begrip vooral? Hoger opgeleide bedienden (en vooral universitairen), en leidinggevende bedienden Bedienden uit grote bedrijven (1 000 werknemers) en bedienden tewerkgesteld in BrusselWelke MVO-kerndomeinen vinden de Belgische bedienden het belangrijkst?De bedienden rangschikken de zeven kerndomeinen als volgt:141. Werk in goede omstandigheden2. Respecteren van de mensenrechten3. Eerlijk aan zaken doen4. Eerlijk zijn naar klanten toe5. MVO integreren in de hele organisatie6. Verantwoordelijkheid opnemen voor het milieu7. Zich inzetten voor de gemeenschapDe grootste verschillen in belangrijkheid vinden we terug tussen het eerste en het tweede, en tussenhet voorlaatste en het laatste kerndomein. ‘Werk in goede omstandigheden’ (het eerste) en ‘zichinzetten voor de gemeenschap’ (het laatste) zijn dus duidelijk de meest en minst belangrijkedomeinen.Let wel, de respondenten stelden verplicht een rangschikking op. We kunnen dus niet besluiten dat delaagst gerangschikte kerndomeinen onbelangrijk zijn.13 Resultaten uit een online panelstudie.14 Om te bepalen welke kerndomeinen de Belgische bediende het belangrijkst vindt, berekenden we per kerndomein een score via de volgende procedure. Telkens een domein als belangrijkst wordt aangeduid, krijgt het zeven punten, telkens het als tweede belangrijkst wordt aangeduid krijgt het zes punten, enzovoort. Dan tellen we alle punten op tot een totaalscore per domein. Het kerndomein met het hoogste aantal punten wordt als meest belangrijk ervaren. 19
  22. 22. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerBedienden vinden kerndomeinen over de eigen ‘werkomstandigheden’ en ‘mensenrechten’ hetbelangrijkst.Domeinen zoals ‘milieu’ en ‘inzet voor de gemeenschap’ vinden ze minder belangrijk.Hoe belangrijk vinden Belgische bedienden de verschillende concrete MVO-initiatieven?Elk kerndomein bestaat uit een aantal specifieke initiatieven (zie VII. Appendix). De bedienden gavenvoor elk van deze initiatieven aan hoe belangrijk dit voor hen persoonlijk is.Welke MVO-initiatieven vinden bedienden het belangrijkst?De zes MVO-initiatieven waaraan bedienden het meest belang hechten, zijn:15 MVO-initiatief Belangrijk Kerndomein 1. Gelijke kansen 99% Respecteren van de mensenrechten 2. Goede (ergonomische) werkomstandigheden 99% Werk in goede omstandigheden 3. Voldoende ontwikkelingsmogelijkheden 99% Werk in goede omstandigheden Geen corrupt gedrag door de organisatie 99% Eerlijk aan zaken doen 4. Voldoende veiligheidsmaatregelen 98% Werk in goede omstandigheden 5. Voldoende opleidingsmogelijkheden 98% Werk in goede omstandighedenOngeveer 98 tot 99% van de bedienden beoordeelt elk van deze initiatieven als belangrijk. Op deeerste plaats komt het krijgen van gelijke kansen, wat bij ‘respecteren van de mensenrechten’ hoort.Vier van de zes initiatieven komen uit het kerndomein ‘werk in goede omstandigheden’. Dit bevestigtde bevinding dat bedienden dit kerndomein het belangrijkst vinden (zie eerder). Binnen dit domeinhechten ze vooral veel belang aan goede ergonomische werkomstandigheden, maar ook aanveiligheid, ontwikkeling en opleiding.Er is ook aandacht (derde plaats) voor ‘eerlijk aan zaken doen’: de Belgische bedienden vinden hetbelangrijk dat hun organisatie geen corrupt gedrag stelt.Volgende initiatieven worden ook belangrijk gevonden door meer dan 90% van de bedienden: MVO-initiatief Belangrijk Kerndomein Geen discriminatie 97% Respecteren van de mensenrechten Investeren in goed leiderschap 96% MVO integreren in de hele organisatie Balans werk-privé 96% Werk in goede omstandigheden Recycleren 95% Milieu Energiezuinig zijn 93% Milieu Ecologische doelstellingen 92% Milieu Veilige producten 92% Eerlijk zijn naar de klanten toe Eerlijke concurrentie 91% Eerlijk aan zaken doen15 Het doel was een top 5 op te stellen, maar omdat twee initiatieven de derde plaats delen, hebben we ook het zesde initiatief opgenomen.20
  23. 23. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerWelke MVO-initiatieven vinden bedienden minder belangrijk?De vijf minst belangrijke initiatieven zijn: MVO-initiatief Belangrijk Kerndomein 1. Fair trade geschenken geven 53% Zich inzetten voor de gemeenschap 2. Opdrachten uitbesteden aan beschutte 62% Zich inzetten voor de gemeenschap werkplaatsen 3. Fair trade producten gebruiken 62% Zich inzetten voor de gemeenschap 4. Goede doelen steunen 70% Zich inzetten voor de gemeenschap 5. Het promoten van carpooling 71% Milieu en/of openbaar vervoerOok al zijn dit de minst belangrijke initiatieven, we zien dat nog altijd de meerderheid ze als belangrijkbeschouwt.De eerste vier initiatieven komen telkens uit het kerndomein ‘zich inzetten voor de gemeenschap’. Hetlaatste initiatief behoort tot het domein ‘milieu’.Wat met keurmerken en rapporten?We zijn ook nagegaan in hoeverre bedienden het belangrijk vinden dat hun organisatie een eigenMVO-keurmerk en MVO-rapport heeft, en dit ook doortrekt naar haar leveranciers. 62% vindt het hebben van een eigen MVO-keurmerk belangrijk. 64% vindt het opstellen van een MVO-rapport belangrijk. 67% vindt het belangrijk te werken met toeleveranciers met een MVO-keurmerk.Opnieuw blijkt dat bedienden vooral belang hechten aan initiatieven over de eigenwerkomstandigheden, zoals ‘goede (ergonomische) werkomstandigheden’, ‘voldoendeontwikkelingsmogelijkheden’, ‘voldoende veiligheidsmaatregelen’ en ‘voldoendeopleidingsmogelijkheden’. Maar op de eerste plaats staat ‘alle werknemers gelijke kansen geven’, eeninitiatief uit ‘respecteren van de mensenrechten’.Initiatieven vanuit de kerndomeinen ‘milieu’ en vooral ‘zich inzetten voor de gemeenschap’,beoordelen bedienden als minder belangrijk, net als de rapport- en keurmerkinitiatieven.Toch is altijd meer dan de helft van de bedienden overtuigd van het belang van eender welk MVO-initiatief. 21
  24. 24. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMVO-initiatieven in de Belgische ondernemingenWelke MVO-initiatieven passen de organisaties volgens de bedienden toe? We bekijken enkeleresultaten (zie VII. Appendix).Welke MVO-initiatieven gebruiken organisaties het meest?De vijf meest voorkomende MVO-initiatieven binnen de eigen organisatie zijn: MVO-initiatief Aanwezig Kerndomein 1. Voldoende veiligheidsmaatregelen 82% Werk in goede omstandigheden 2. Goede (ergonomische) werkomstandigheden 81% Werk in goede omstandigheden 3. Eerlijke concurrentie 76%* Eerlijk aan zaken doen 4. Geen discriminatie 75% Respecteren van de mensenrechten 5. Voldoende opleidingsmogelijkheden 72% Werk in goede omstandigheden* let wel: 20% geeft aan dit niet te wetenMerk op dat drie van deze vijf initiatieven uit het kerngebied ‘werk in goede omstandigheden’ komenen dat de bedienden dit kerngebied ook als meest belangrijk aanduiden (zie eerder). Verder vindenwe ook voor de kerndomeinen ‘respecteren van de mensenrechten’ en ‘eerlijk aan zaken doen’ –respectievelijk het tweede en derde belangrijkste kerndomein volgens de bedienden – telkens eenconcreet initiatief terug in deze top 5.Meer specifiek komen ook de initiatieven ‘voldoende veiligheidsmaatregelen’, ‘goede (ergonomische)werkomstandigheden’ en ‘voldoende opleidingsmogelijkheden’ terug in deze top 5. Het voorzien vangoede (ergonomische) werkomstandigheden en opleidingsmogelijkheden komt zelfs bij beiden opdezelfde (tweede, respectievelijk vijfde) plaats.Dit wijst – ondanks enkele accentverschillen – op een goede overeenstemming tussen waarbedienden belang aan hechten en wat werkgevers aan MVO-initiatieven doorvoeren.Andere initiatieven dan die uit de top 5, die volgens de meerderheid van de bedienden wordentoegepast, zijn onder andere (in volgorde van voorkomen): afwezigheid van corrupt gedrag, investerenin goed leiderschap, recycleren, waarheidsgetrouwe reclame maken en werknemers gelijke kansengeven. Een volledig overzicht staat in VII. Appendix. Deze initiatieven komen uit verschillendekerndomeinen.Welke MVO-initiatieven gebruiken organisaties het minst?Top 5 van MVO-initiatieven die organisaties het minst toepassen: MVO-initiatief Aanwezig Weet niet / NVT Kerndomein 1. Fair trade geschenken geven 12% 38% / 17% Zich inzetten voor de gemeenschap 2. Minder vervuilende producten 19% 19% / 49% Milieu in het gamma 3. Duurzame producten 24% 7% / 67% Eerlijk zijn naar klanten toe aanbieden 4. Fair trade producten gebruiken 26% 24% Zich inzetten voor de gemeenschap 5. Integratie van milieu-, ethische en maatschappelijke criteria in 32% 48% Eerlijk aan zaken doen het aankoopbeleid22
  25. 25. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerOpvallend is dat heel wat bedienden aangeven niet op de hoogte te zijn van de aanwezigheid vanbepaalde initiatieven binnen hun organisatie. Soms gaat het zelfs over meer dan 1 op 3 van debevraagden.Wat met keurmerken en rapporten? Ongeveer 20% geeft aan dat zijn organisatie een beroep doet op leveranciers met een MVO- keurmerk. Ook interessant: 64% weet dit niet. Slechts 9% beweert dat zijn organisatie een MVO-rapport opstelt. 63% weet niet of dit het geval is. 8% geeft aan dat zijn organisatie een eigen MVO-keurmerk heeft. 57% weet dit niet.Sprekend zijn ook hier de grote percentages werknemers die aangeven niet op de hoogte te zijn. Hetgaat hier zelfs over meer dan de helft van de respondenten. Organisaties kunnen zeker meercommuniceren over hun maatschappelijk verantwoorde initiatieven. Dit zal ook een positief effecthebben op de verloopintentie en jobtevredenheid van hun personeel (Teerlinck Verleyen, 2010).Het ‘Barometer 2011’-onderzoek ligt deels in lijn met de voorgaande bevindingen. Verschillen inresultaten kunnen te maken hebben met de andere invulling van dat onderzoek (o.a. andere concreteinvulling van initiatieven voor de kerndomeinen, andere bevragingsmethode, bevragen vanwerkgevers in plaats van werknemers).16Organisaties ondernemen vooral MVO-initiatieven die zorgen voor ‘werk in goede omstandigheden’,zoals het treffen van voldoende veiligheidsmaatregelen en het voorzien van goede (ergonomische)werkomstandigheden.Het kopen van fair trade producten als zakengeschenk of voor eigen gebruik (‘inzet voor degemeenschap’) en minder vervuilende producten in het gamma hebben (‘milieu’) zijn de minstgebruikte initiatieven.Volgens de bedienden stellen organisaties slechts in beperktere mate een MVO-rapport op, hebbenze vaak geen eigen MVO-keurmerk en/of doen ze niet vaak een beroep op leveranciers met eenMVO-keurmerk.Er is een relatief sterke overeenkomst tussen wat bedienden belangrijk vinden en wat organisatiesondernemen op het vlak van MVO.Opvallend is dat heel wat bedienden – soms zelfs meer dan de helft – voor bepaalde initiatievenaangeven niet te weten of ze worden toegepast binnen hun organisatie. De boodschap voororganisaties is dus om hierover meer te communiceren, wil men de positieve effecten van MVOondervinden.16 Meer informatie over deze studie vindt u op de website: http://www.businessandsociety.be/nl/Barometer-2011-van-de- Maatschappelijke-Verantwoordelijkheid/ 23
  26. 26. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerCommuniceren organisaties over MVO?Iets minder dan de helft van de respondenten geeft aan dat zijn organisatie communiceert over MVO: 47% van de respondenten beweert dat er intern over MVO gecommuniceerd wordt. 43% beweert dat er extern over gecommuniceerd wordt.Dit ligt in lijn met ons vermoeden over de oorzaak voor het hoge aantal werknemers dat niet weet ofbepaalde initiatieven aanwezig zijn in zijn organisatie. Bijvoorbeeld, 57% antwoordt ‘weet niet’ bij ‘Mijnorganisatie heeft zelf een MVO-keurmerk’. Zie ook VII. Appendix.Nochtans is communicatie over het eigen maatschappelijk verantwoord ondernemen belangrijk. Ditwekt vertrouwen op (MVO Nederland, 2006), terwijl informatie over een gebrek aan MVO schadetoebrengt aan het bedrijfsimago (Sen Bhattacharya, 2001). Ook specifiek naar klanten toe moetgoed gecommuniceerd worden. Zij moeten weten dat de kwaliteit van de producten en diensten nietten koste gaat van de MVO-activiteiten binnen de organisatie (Sen Bhattacharya, 2001).Niet alle organisaties communiceren in dezelfde mate: In de interne communicatie zijn er verschillen volgens:  Gewest: Zo geven bedienden in Brussel het meest (58%) en in Vlaanderen het minst (41%) aan dat deze communicatie plaatsvindt. In Wallonië gaat het om 52% van de bedienden.  Bedrijfsgrootte: Bedienden uit organisaties met minder dan 50 werknemers rapporteren hierover het minst interne communicatie (30%), bedienden uit organisaties met 250 tot 999 werknemer het meest (59%). Bedrijven met meer dan 1 000 werknemers en met 50 tot 249 werknemers scoren hier tussenin (respectievelijk 48% en 44%). In de externe communicatie zijn er verschillen volgens:  Sector: Overheidsbedienden (57%) vinden meer dan hun collegas in privébedrijven (41%) dat hun bedrijf extern communiceert over de verschillende ondernomen maatschappelijk verantwoorde initiatieven.  Bedrijfsgrootte: Volgens hun bedienden communiceren bedrijven met minder dan 50 werknemers ook op dit vlak het minst (25%). Bedrijven met een groter aantal werknemers liggen dichter bij elkaar in de buurt (1 000 werknemers: 45%, bedrijven met een tussenliggende grootte: 49%).Minder dan de helft van de bedienden geeft aan dat zijn organisatie communiceert over zijn MVO-initiatieven. Intern: Bedienden uit organisaties in Brussel en uit organisaties met 250 tot 999 werknemers rapporteren het meest interne communicatie over MVO. Bedienden uit Vlaamse en uit kleinere organisaties ( 50 werknemers) merken dat het minst. Extern: Bedienden uit organisaties met minder dan 50 werknemers en uit privébedrijven merken het minst externe communicatie over MVO.24
  27. 27. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerIs MVO een troef om werknemers en klanten aan te trekken en te behouden?MVO en employer branding93% van de respondenten geeft aan dat hij bij een sollicitatie en keuze tussen twee gelijkaardige jobs,zou kiezen voor de organisatie waarvan hij zeker is dat die maatschappelijk verantwoord onderneemt.7% zegt dit niet te zullen doen.Dit blijkt zo te zijn voor alle bedienden. Er zijn geen verschillen tussen mannen en vrouwen, tussen deverschillende leeftijdsgroepen, tussen hoger of lager opgeleiden en tussen bedienden met of zonderleidinggevende functie.Een bevestiging van dit percentage, en dus van het belang van MVO voor employer branding enverloopintentie, vinden we in het volgende:9% van de bevraagde bedienden is van plan op korte termijn de organisatie te verlaten, op langetermijn is dit 19%. Van deze twee groepen samen (28%), zegt 90% in zijn keuzeproces rekening tehouden met het MVO-gedrag van een nieuwe werkgever.Hierbij gaat het niet (noodzakelijk) om gelijkaardige jobs. MVO speelt dus een belangrijke rol in hetaantrekken van nieuwe mensen en nieuw talent – in ieder geval bij bedienden.Houden bedienden bij de aankoop van een product rekening met MVO-criteria?Bij de aankoop van een product zegt 63% te kiezen voor een MVO-merk/organisatie.17 De rest zegt ditniet te doen.Niet iedereen houdt evenveel rekening met MVO-criteria in het aankoopproces. Er zijn verschillenvolgens opleiding:  Bedienden met een universitair diploma kopen minder vaak een product waarvan ze zeker weten dat de organisatie aan maatschappelijk verantwoord ondernemen doet (55%) dan lageropgeleide bedienden (68% - zowel bij diegenen die hoger onderwijs hebben gevolgd als bij diegenen die dat niet hebben gedaan).Er zijn geen verschillen tussen de geslachten, de verschillende leeftijdsgroepen, en het al dan nietuitoefenen van een leidinggevende functie.63% van de consumenten zegt bij de aankoop van een product te kiezen voor een MVO-merk/organisatie.17 Dit percentage zou echter hoger kunnen zijn als er geen verschillen zijn tussen de producten (bv. in prijs, kwaliteit) van een merk/organisatie die aan MVO doet en een merk/organisatie die dit niet doet. 25
  28. 28. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMVO en verloopintentieBedienden die getuigen van MVO-initiatieven in hun organisatie zijn minder geneigd hun werkgever teverlaten.18Initiatieven om uw werknemers te behouden: Ontwikkel uw werknemers (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’) Investeer in goed leiderschap (kerndomein: ‘MVO integreren in de hele organisatie’) Bied opleidingsmogelijkheden (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’) Werk met ecologische doelstellingen (kerndomein: ‘milieu’) Promoot carpooling en/of openbaar vervoer (kerndomein: ‘milieu’) Werk met toeleveranciers met een MVO-keurmerk (een algemene MVO-maatregel) Bied goede werkomstandigheden aan (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’) Stimuleer werknemers om een goede privé-werkbalans te behouden (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’)Daarnaast zijn er nog een aantal MVO-initiatieven waarvoor we een kleinere, maar nog altijdsignificante daling vinden in verloopintentie.19MVO is belangrijk voor employer branding. 93% van de bedienden zegt bij een sollicitatie voor gelijkaardige jobs te kiezen voor de organisatie die maatschappelijk verantwoord onderneemt. 90% van de bedienden die van plan zijn de organisatie (op korte of lange termijn) te verlaten, houdt in het keuzeproces rekening met het MVO-gedrag van de nieuwe werkgever.16 van de 28 MVO-initiatieven zijn gelinkt aan een lagere verloopintentie. Voldoende ontwikkelings- en opleidingsmogelijkheden voorzien, investeren in goed leiderschap, ecologische doelstellingen hanteren en carpooling en/of openbaar vervoer promoten, hangen het sterkst samen met een lagere verloopintentie.18 Zestien initiatieven zijn significant gerelateerd aan lagere verloopintentie. Deze verbanden rangschikten we door de significantie van hun chi²-waarden (of H-waarden, als door te kleine aantallen geen zinvolle chi²-tests konden gebeuren). De intervallen voor de groepen zijn: [0-0.001] en [0.001-0.05], voor de sterke en kleinere significante verbanden.19 Deze zijn: ‘milieu-, ethische en maatschappelijke criteria in het aankoopbeleid integreren’, ‘goede doelen steunen’, ‘voldoende veiligheidsmaatregelen nemen’, ‘eerlijk concurreren’, ‘waarheidsgetrouwe reclame maken’, ‘alle werknemers gelijke kansen geven’, ‘aandacht schenken aan de gezondheid van werknemers’ en ‘geen corrupt gedrag stellen’.26
  29. 29. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerGedragen Belgische bedienden zich op een maatschappelijk verantwoorde manier?Maken ze in de realiteit maatschappelijk verantwoorde keuzes? Een directe test van hungedrag.Als beloning voor hun deelname lieten we de respondenten, in het begin van de vragenlijst, één vanvolgende cadeaus kiezen: een Bongobon, een waardebon van Oxfam en een donatie voor Make AWish.20 De drie cadeaus hebben dezelfde waarde, namelijk exact 75 euro. Ze verschillen enerzijds inde mate waarin ze goede doelen steunen en/of zich inzetten voor maatschappelijkeaangelegenheden, en anderzijds in wat ze opleveren voor de winnaar. Een Bongobon heeft op maatschappelijk gebied niet meteen een invloed. Het cadeau is volledig voor de winnaar zelf (hier een diner voor twee personen). Een waardebon van Oxfam heeft maatschappelijk een positieve invloed, doordat het fair trade handel steunt. De winnaar zelf houdt er de gekochte producten aan over. Een donatie voor Make a Wish heeft enkel een positief maatschappelijke invloed. De winnaar zelf krijgt niets.Wat kiezen de deelnemers nu? 56% van de bedienden kiest voor een Bongobon. 27% kiest voor een waardebon van Oxfam. 17% kiest een donatie voor Make A Wish.Niet iedereen maakt dezelfde keuze. Deze verschilt (enkel) in functie van de leeftijd. Werknemersjonger dan 30 jaar kiezen vaker voor de Bongobon (68%) dan de oudere werknemers (54% bij de 30-tot 50-jarigen en 49% bij de 50-plussers).Maar ongeacht de leeftijd kiezen de meesten voor de Bongobon, komt de waardebon van Oxfam opde tweede plaats, en is de donatie voor Make A Wish het minst populair.Aan het eind van de vragenlijst kregen de deelnemers opnieuw dezelfde vraag. We wilden nagaan ofhet onder de aandacht brengen van MVO een invloed heeft op MVO-gerelateerd gedrag. Dit bleekhier niet het geval. Slechts drie deelnemers veranderden hun voorkeur.21Hoe MVO-minded zijn ze in hun privéleven?97% van de bedienden geeft aan zich in zijn privéleven op een maatschappelijk verantwoorde manierte gedragen. Slechts 3% geeft toe dit niet te doen.Wanneer we kijken naar de link met het gestelde ‘maatschappelijk verantwoord’ gedrag vanbedienden (namelijk de cadeaukeuze), vinden we geen verband. Dit komt waarschijnlijk doordat MVOmeer omvat dan enkel het maken van een keuze voor een donatie voor Make A Wish of voor eenwaardebon van Oxfam. De bedienden kunnen dus een andere interpretatie geven aanmaatschappelijk verantwoord handelen in het privéleven. Daarnaast kunnen mensen, om sociaalwenselijk te antwoorden, minder geneigd zijn om toe te geven dat ze zich minder maatschappelijkverantwoord gedragen.20 Op het einde van de studie werden uit de hele respondentenpool (n = 696) drie winnaars getrokken die hun voorkeursprijs ontvingen.21 Meer specifiek veranderde één persoon van voorkeur voor de Bongobon naar voorkeur voor een Oxfam waardebon, één persoon van een Oxfam waardebon naar een Bongobon en één persoon van een Oxfam waardebon naar een Make A Wish donatie. 27
  30. 30. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer56% van de bedienden kiest de Bongobon als te winnen beloning voor hun deelname. 27% kiest voorde waardebon van Oxfam, 17% voor een donatie voor Make A Wish.Vooral bedienden jonger dan 30 jaar kiezen vaker voor de Bongobon.97% van de bedienden geeft echter aan zich in zijn privéleven op een maatschappelijk verantwoordemanier te gedragen.Dit kan perfect, aangezien MVO veel meer is dan het steunen van goede doelen. Ook werknemers diehier de bongobon kiezen, kunnen nog hoog scoren op MVO in hun privéleven.Positieve gevolgen voor de organisatieMVO-initiatieven leiden tot heel wat positieve gevolgen. De meeste van deze gevolgen wordenoverzichtelijk weergegeven in Tabel 1.22Met welke initiatieven verlaagt u de stress? Geef alle werknemers gelijke kansen (kerndomein: ‘respecteren van de mensenrechten’). Concurreer op een eerlijke manier (kerndomein: ‘eerlijk aan zaken doen’).Merk op dat dit de belangrijkste initiatieven zijn, in Tabel 1 staan nog meer stress verlagendeinitiatieven.Met welke initiatieven verhoogt u de performance en de excellence? Geef alle werknemers gelijke kansen (kerndomein: ‘respecteren van de mensenrechten’). Zorg voor goede werkomstandigheden (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’). Concurreer op een eerlijke manier (kerndomein: ‘eerlijk aan zaken doen’). Zorg dat werknemers zich voldoende kunnen ontwikkelen (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’). Maak waarheidsgetrouwe reclame (kerndomein: ‘eerlijk zijn naar klanten toe’).Hoewel de sterke verbanden met MVO-initiatieven gelijk zijn voor deze twee uitkomsten, kunt u inTabel 1 zien dat de matige en kleine verbanden met de initiatieven niet altijd dezelfde zijn.Ook hier, dit zijn enkel de belangrijkste initiatieven, in Tabel 1 staan nog meer initiatieven die deperformane en excellence verhogen.Met welke initiatieven verhoogt u de autonome motivatie? Investeer in goed leiderschap (kerndomein: ‘MVO integreren in de hele organisatie’). Geef alle werknemers gelijke kansen (kerndomein: ‘respecteren van de mensenrechten’). Neem voldoende veiligheidsmaatregelen (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’). Zie erop toe dat werknemers zich voldoende kunnen ontwikkelen (kerndomein: ‘werk in goede omstandigheden’).22 Om de grootte van het verband tussen de MVO-initiatieven enerzijds en stress, performance, excellence en autonome motivatie anderzijds te bekijken, berekenden we effect sizes (Cohen’s d). We deden dit telkens er een statistisch significant verschil was tussen beide variabelen. We bespreken in de tekst enkel de verbanden met een hoge effect size. De verbanden met een gemiddelde of kleine effect size vindt u in Tabel 1. Merk op dat alle aangeduide verbanden in Tabel 1 significant zijn.28
  31. 31. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerOok hier gaat het enkel over de belangrijkste initiatieven. In Tabel 1 staan nog meer initiatieven die deautonome motivatie verhogen. Effect op Effect op Effect op Effect op Initiatief autonome stress23 performance excellence motivatie MVO integreren in de hele organisatie Investeren in goed leiderschap Matig Groot Groot Groot Respecteren van de mensenrechten Geen discriminatie - - - Klein Gelijke kansen Groot Groot Groot Groot Aanbieden van werk in goede omstandigheden Voldoende veiligheidsmaatregelen - Matig Matig Groot Goede (ergonomische) Klein Groot Groot Matig werkomstandigheden Voldoende opleidingsmogelijkheden Klein Groot Groot Matig Voldoende ontwikkelmogelijkheden - Groot Groot Groot Balans werk-privé Matig Matig Matig Matig Aandacht voor gezondheid - - Klein - Milieu Carpooling, openbaar vervoer - Klein Klein Klein Energiezuinig Klein Klein Klein Klein Recycleren - - Klein - Ecologische doelstellingen Klein Matig Matig Matig Minder vervuilende producten - Klein - - Eerlijk aan zaken doen Geen corruptie Matig Groot Groot Matig Eerlijke concurrentie Groot Groot Groot Matig MVO geïntegreerd in aankoopbeleid - Matig - Matig Eerlijk zijn naar de klanten toe Waarheidsgetrouwe reclame - Groot Groot Matig Veilige producten - - - - Duurzame producten - - - -23 De aanwezigheid van de MVO-initiatieven is gerelateerd aan minder stress, maar aan hogere performance, excellence en autonome motivatie. De effecten voor stress zijn dus in de andere richting. Lege vakjes duiden op een statistisch niet significant verschil. De grenzen tussen kleine en matige, en tussen matige en grote effecten zijn respectievelijk percentiel 33 en 67 van de absolute waarden van de effect sizes, berekend voor de significante effecten. 29
  32. 32. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer Zich inzetten voor de gemeenschap Goede doelen steunen - Klein Klein - Fair trade producten gebruiken - - - - Fair trade geschenken geven - - - - Functies voor minder kansrijke - Klein Matig Klein werknemers Opdrachten uitbesteden aan Klein Klein Klein - beschutte werkplaatsen Keurmerken en rapporten MVO-rapport - - Matig Matig Leveranciers met MVO-keurmerk - Matig Matig - Zelf MVO-keurmerk - - - - 24 Tabel 1: Verband tussen de MVO-initiatieven met stress, performance, excellence en autonome motivatieMVO-initiatieven hebben een impact op tal van uitkomsten. Ze verlagen de stress en verhogende autonome motivatie, performance en excellence van bedienden.Hieronder staan de initiatieven met de sterkste invloed op deze uitkomsten. Alle werknemers gelijke kansen geven Investeren in goed leiderschap Voldoende ontwikkelingsmogelijkheden Eerlijke concurrentie Goede (ergonomische) werkomstandigheden Voldoende opleidingsmogelijkheden Geen corruptie Waarheidsgetrouwe reclameOok het gebruiken van MVO-rapporten en/of MVO-keurmerken verhoogt de performance, excellenceen autonome motivatie.24 Een gedetailleerd overzicht van de effect sizes is beschikbaar op aanvraag.30
  33. 33. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerVI. Conclusies en aandachtspuntenWaarom onderneemt een organisatie best maatschappelijk verantwoord?Dit Securex-onderzoek toont de positieve invloed van MVO op stress, autonome motivatie,performance, excellence en verloopintentie aan. Ook zien we dat MVO een belangrijk element kan zijnin het opzetten van een employer brandingcampagne en naar klantenbinding toe.Andere recente studies tonen nog verbanden aan met een hogere betrokkenheid, lager verloop,minder verzuim, meer jobtevredenheid, een betere reputatie als werkgever en meer vertrouwen bijklanten. MVO en communicatie daarover zijn belangrijk voor klanten en sollicitanten en dit gebeurtmomenteel nog te weinig. MVO kan bovendien een positieve impact hebben op de financiëlebedrijfsprestaties.Waar staan we nu?61% van de Belgische bedienden kent de term MVO.De meest gebruikte initiatieven hebben betrekking op de volgende drie kerndomeinen: ‘werk in goedeomstandigheden’, ‘eerlijk aan zaken doen’ en ‘respecteren van de mensenrechten’. De MVO-initiatieven die momenteel het meest worden toegepast, zijn: ‘voldoende veiligheidsmaatregelen’ (volgens 82% van de bedienden aanwezig) ‘goede (ergonomische) werkomstandigheden’ (81%) ‘eerlijke concurrentie’ (76%) ‘geen discriminatie’ (75%) ‘voldoende opleidingsmogelijkheden’ (72%)Als organisatie een MVO-keurmerk of MVO-rapport gebruiken, komt volgens de Belgische bediendenweinig voor (8% en 9% respectievelijk, maar meer dan de helft van de werknemers weet niet of ditgebeurt). Eén op vijf bedienden geeft aan dat zijn organisatie werkt met leveranciers met eenkeurmerk (20%).Verder zien we dat minder dan de helft van de organisaties communiceert over zijn MVO-acties(zowel intern als extern). Dit verklaart waarom veel werknemers niet weten of hun organisatiebepaalde initiatieven neemt.Welke initiatieven vinden Belgische bedienden het belangrijkst?Belgische bedienden hechten vooral belang aan initiatieven uit het kerndomein ‘werk in goedeomstandigheden’, gevolgd door de domeinen ‘respecteren van de mensenrechten’ en ‘eerlijk aanzaken doen’. De top 5 belangrijkste initiatieven zijn: ‘gelijke kansen’ ‘goede (ergonomische) werkomstandigheden’ ‘voldoende ontwikkelingsmogelijkheden’ en ‘geen corrupt gedrag door de organisatie’ ‘voldoende veiligheidsmaatregelen’ ‘voldoende opleidingsmogelijkheden’ 31
  34. 34. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerOngeveer 98 tot 99% van de bedienden hecht belang aan elk van deze initiatieven. Merk ook op datbedienden geen enkel initiatief als onbelangrijk beschouwen: meer dan de helft van de bedienden isovertuigd van het belang van eender welk MVO-initiatief.Ondanks enkele accentverschillen is er een goede overeenstemming tussen waar bedienden belangaan hechten en wat werkgevers aan MVO-initiatieven doorvoeren.Welke MVO-initiatieven hebben de meest positieve outcomes?25 Enkele tips. Investeer in goed leiderschap Geef alle werknemers gelijke kansen Bied voldoende ontwikkel- en opleidingsmogelijkheden Zorg voor eerlijke concurrentie Bied goede (ergonomische) werkomstandigheden Vermijd corruptie Gebruik waarheidsgetrouwe reclameEen belangrijke rol hierbij is weggelegd voor het topmanagement van uw organisatie. Hunbetrokkenheid blijft de belangrijkste drijfveer bij een MVO-strategie (Business Society Belgium,2011).Merk ook op dat een groot deel van de mogelijke invloed van een MVO-initiatief verloren gaat alswerknemers er door een gebrek aan communicatie niet van op de hoogte zijn. Hier ligt een grote kansvoor initiatiefnemende organisaties die er nog niet ten volle de positieve gevolgen van ondervinden.Ook naar klanten en sollicitanten toe, is het niet voldoende maatschappelijk verantwoord teondernemen, dit moet ook gecommuniceerd worden.25 Deze lijst somt de initiatieven op die het vaakst ‘sterk’ zijn geassocieerd met verloopintentie, stress, autonome motivatie, performance en excellence.32
  35. 35. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerVII. Appendix: Aanwezigheid en belang van de verschillende MVO-initiatieven, uitgedrukt in percentagesInitiatieven Ja Nee Weet niet NVT Belangrijk?MVO Integreren in de hele organisatie Investeren in goed leiderschap 68,3% 17,2% 14,5% 96,2%Respecteren van de mensenrechten Geen discriminatie 75,1% 17,2% 7,7% 97,3% Gelijke kansen 61,8% 22,4% 15,9% 98,9%Aanbieden van werk in goede omstandigheden Voldoende veiligheidsmaatregelen 81,7% 10,4% 7,9% 97,8% Goede (ergonomische) 80,6% 17,2% 2,2% 98,7% werkomstandigheden Voldoende opleidingsmogelijkheden 72,4% 23,2% 4,4% 97,5% Voldoende ontwikkelmogelijkheden 71,3% 21,6% 7,1% 98,6% Balans werk-privé 60,9% 30,9% 8,2% 96,2% Aandacht voor gezondheid 44,8% 49,7% 5,5% 83,1%Milieu Recycleren 68,0% 17,2% 14,8% 94,8% Carpooling, openbaar vervoer 51,1% 41,8% 7,1% 71,3% Ecologische doelstellingen 47,3% 31,2% 21,6% 92,1% Energiezuinig 32,8% 43,2% 24,0% 92,9% Minder vervuilende producten 19,1% 12,8% 19,4% 48,6% 85,5%Eerlijk aan zaken doen Eerlijke concurrentie 76,2% 4,1% 19,7% 91,0% Geen corruptie 70,2% 10,7% 19,1% 98,6% MVO geïntegreerd in aankoopbeleid 32,2% 20,2% 47,5% 87,2%Eerlijk zijn naar de klanten toe Waarheidsgetrouwe reclame 66,4% 6,3% 7,4% 20,0% 88,0% Veilige producten 41,5% 0,0% 3,6% 54,9% 92,1% Duurzame producten 23,5% 2,5% 7,4% 66,7% 88,0%Zich inzetten voor de gemeenschap Goede doelen steunen 53,3% 26,2% 20,5% 70,5% Functies voor minder kansrijke 37,7% 25,7% 36,6% 75,1% werknemers Opdrachten uitbesteden aan beschutte 35,8% 37,7% 26,5% 62,0% werkplaatsen Fair trade producten gebruiken 26,2% 50,0% 23,8% 62,0% Fair trade geschenken geven 12,0% 33,6% 37,7% 16,7% 52,5% 33
  36. 36. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemer MVO algemeen Leveranciers met MVO-keurmerk 19,7% 15,9% 64,5% 66,7% MVO-rapport 9,0% 28,1% 62,8% 63,9% Zelf MVO-keurmerk 7,7% 35,3% 57,1% 61,8%Geordend per kerndomein; ‘Algemene MVO-initiatieven’ staan onderaan in de tabel.34
  37. 37. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen? De perceptie van de werknemerVIII. ReferentiesA. Securex onderzoekSecurex (2009). White paper: ‘Een nieuwe kijk op motivatie’.Securex (2010a). White paper: ‘Werken aan verzuim’.Securex (2010b). White paper: ‘Leeftijdsbewust personeelsbeleid in uw organisatie? Wees proactief!’.Securex (2011). White paper: ‘Retentiemanagement in KMO’s’.Securex en Vacature (2011). ‘Het Grote Exit-onderzoek’.B. Onderzoek door derdenBarnett, M. L. (2007). Stakeholder influence capacity and the variability of Financial returns tocorporate social responsibility. Academy of Management Review, 32(3), 794-816.Barnett, M. L., Salomon, R. M. (2006). Beyond Dichotomy: The curvilinear relationship betweensocial responsibility and financial performance. Strategic Management Journal, 27, 1101-1122.Bhattacharya, C.B., Sen, S. Korschun, D. (2008). Using corporate social responsibility to win thewar for talent. MIT Sloan Management Review, Vol.49 (2), 37-44.Brammer, S, Millington, A. Rayton, B. (2007). The contribution of corporate social responsibility toorganizational commitment. International Journal of Human Resources Management, Vol.18, 1701-1719.Brine, B., Brown, R., Hackett, G. (2006). Corporate social responsibility and financial performance inthe Australian context. Corporations Division, Australian Treasury.Brønn, P. S., Vrioni, A. B. (2001). Corporate social responsibility and cause-related marketing: Anoverview. International Journal of Advertising, 20, 207-222.Business Society Belgium. (2011). Barometer 2011 van de Maatschappelijke Verantwoordelijkheid:Duurzame ontwikkeling resoluut verankerd in ondernemingen in België. Geraadpleegd op 14september 2011, via http://www.businessandsociety.be/nl/Barometer-2011-van-de-Maatschappelijke-Verantwoordelijkheid/De Vos, A., Buyens, D. De Stobbeleir, K. (2006). Maatschappelijk verantwoord ondernemen inVlaanderen: mainstream? Over.Werk, Vol. 16 (1-2).Fuller, J. B., Barnett, T., Hester, K., Relyea, C. (2003). A social identity perspective on therelationship between perceived organizational support and organizational commitment. The Journal ofSocial Psychology, 143(6), 789-791.Greenberg, J, Baron, R. A. (2007). Chapter 2: Organizational justice, ethics, and corporate socialresponsibility. In Behavior in Organizations (9th ed.), London: Prentice Hall.Greening, D. W., Turban, D. B. (2000). Corporate social performance as a competitive advantage inattracting a quality workforce. Business Society, vol. 39 (3), 254-280.Jobat (juni 2009). Onderzoek Jobat: Groene werkgever. Geraadpleegd op 20 oktober 2010,http://www.jobat.beLeene.txt (13 februari 2009). Ondanks recessie is MVO belangrijk bij aankoopbeslissing consument.Persbericht, Gouda/Rotterdam.Maignan, I., Ferrell, O. C. Hult, G. T. M. (1999). Corporate Citizenship: Cultural antecedents andbusiness benefits. Journal of the Academy of Marketing Science, vol. 27 (4), 455-469.Margolis, J. D., Elfenbein, H. A., Walsh, J, P. (2007). Does it pay to be good? A meta-analysis andredirection of research on the relationship between corporate social and financial performance.Presented at Annu. Conv. Acad. Manage, Philadelphia. 35
  38. 38. Leeft maatschappelijk verantwoord ondernemen in Belgische ondernemingen?De perceptie van de werknemerMeyer, J.P., Stanley, D.J., Herscovitch, L. Topolnytsky, L. (2002) Affective, continuance, andnormative commitment to the organization: A meta-analysis of antecedents, correlates,and consequences. Journal of Vocational Behavior, 61, 20-52.McWilliams, A. Siegel, D. (2000). Corporate social responsibility and financial performance:correlation of misspecification? Strategic Management Journal, 21, 603-609.McWilliams, A, Siegel, D. (2001). Corporate social responsibility: A theory of the firm perspective.The Academy of Management Review, 26(1), 117-127.Molina-Azorin, J.F., Claver-cortés, E., Lopez-Gamero, M.D. Tari, J.J. (2009). Green managementand financial performance: a literature review. Management Decision, Vol.47 (7), 1080-1100.MVO Nederland. 7 redenen voor MVO in crisistijd. Geraadpleegd op 19 oktober 2010,http://www.mvonederland.nlMVO Nederland (2006). MVO voor dummies. Geraadpleegd op 19 oktober 2010,http://www.bouwvertrouwen.dds.nlMVO Vlaanderen. Over MVO: Beleid. Geraadpleegd op 19 oktober 2010, http://www.mvo-vlaanderen.beOrlitzky, M., Schmidt, F. L., Rynes, S. L. (2003). Corporate social and financial performance: Ameta-analysis.Organization Studies, 24, 403-441.Peloza, J., Papania, L. (2008). The missing link between corporate social responsibility andFinancial performance: Stakeholder salience and identification. Corporate Reputation Review, 11(2),169-181.Peterson, D. K. (2004). The relationship between corporate citizenship and organizationalcommitment. Business and Society, vol. 43 (3), 296-319.Sen, S., Bhattacharya, C. B. (2001). Does Doing Good Always Lead to Doing Better? ConsumerReactions to Corporate Social Responsibility? Journal of Marketing Research 38, 225-43.Simpson, W. G., Kohers, T. (2002). The link between corporate social and financial performance:Evidence from the banking industry. Journal of Business Ethics, 35, 97-109.Stichting laluz (2009). Liever hersens inzetten voor het goede doel dan geld geven. Persbericht,Amsterdam.Teerlinck, E. Verleyen, I. (2010). Reacties van werknemers op het maatschappelijk verantwoordondernemen. Hoger Instituut voor Accountancy Fiscaliteit (HIAF) Nieuwsbrief, Vol. 3 (4), 10-11.Tsoutsoura, M. (2004). Corporate social responsibility and financial performance, working paper, HaasSchool of Business, University of California, Berkeley.Turban, D.B. Greening, D.W. (1997). Corporate Social Performance and OrganizationalAttractiveness to Prospective. The Academy of Management Journal, Vol. 40 (3), 658-672.36
  39. 39. ecember

×