Winter-RAS project klapekster (S. Deuzeman)

904 views
724 views

Published on

Winter-RAS project klapekster

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
904
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
190
Actions
Shares
0
Downloads
1
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Winter-RAS project klapekster (S. Deuzeman)

  1. 1. Even voorstellen: nieuwe CES- coördinatorSymen DeuzemanSovon Vogelonderzoek Nederland Foto: Peter Eekelder
  2. 2. • Ringersvereniging Voorjaar en najaar •CES-projecten Zwarte Meer en Schiermonnikoog •Boerenzwaluwen en najaarsvangsten Zwarte Meer •Najaarsprotocol VRS Schiermonnikoog •Stichting Calidris steltloperonderzoek SchiermonnikoogFoto: Glenn Vermeersch Winter-RAS Klapekster
  3. 3. BroedseizoenFoto: Glenn Vermeersch Winter-RAS Klapekster
  4. 4. WinterFoto zwanen: Stef van RijnFoto: Glenn Vermeersch Winter-RAS Klapekster
  5. 5. En natuurlijk Klapeksters! HeggenmusFoto: Glenn Vermeersch Winter-RAS Klapekster
  6. 6. De Klapekster als broedvogel• Eerste helft 20e eeuw broedvogel op talloze heidevelden en hoogvenen met opslag• Drastische afname vanaf jaren zestig• Laatste zekere broedgeval in 1999 op Hulshorsterzand (Noordwest-Veluwe)• Oorzaken (Bijlsma et al. 2001): – Ontginningen broedterreinen – Intensieve recreatie – Vergrassing – Verbossing – Drastische vermindering beschikbaarheid voedsel Foto: Alfred Limbrunner Winter-RAS Klapekster
  7. 7. De Klapekster als wintervogel• Vogels arriveren in vaste winterterritorium in oktober/november en vertrekken medio maart/begin april• Territoriaal met vaste jacht- en slaapplaatsen• Trend op basis van PTT (Sovon): lichte toename sinds 1980• In Nederland ca. 200 overwinteraars Winter-RAS Klapekster
  8. 8. Doelstelling Klapekster-onderzoek: vrijwilligersproject Andrea van denBerg, Peter van den Akker & Symen Deuzeman • is gestart in 2002 en is langjarig kleurringproject • Relatie tussen voedselbeschikbaarheid, terreingebruik Klapeksters en begrazing door schapen/Schotse hooglanders/pony’s • Bepalen territoriumgrootte overwinterende Klapeksters • Plaatstrouw aan het winterterritorium van jaar op jaar? Foto: dhr. Vogt • Jaarlijkse overleving • Het is noodzakelijk om de Klapeksters individueel te kunnen herkennen (unieke kleurringcombinaties om de poten) • Uit (schaarse) ringterugmeldingen blijkt dat Klapeksters minimaal 7 jaar kan worden Winter-RAS Klapekster
  9. 9. Onderzoeksgebieden• Zuidoost-Veluwe (2002-2009)• Centrale Veluwe-Kootwijk (2006-2013)• Engbertsdijksvenen (2002-2013)• Sallandse Heuvelrug en Borkeld (2010-2013)• Foto Rob Buiter Engbertsdijksvenen Winter-RAS Klapekster
  10. 10. Zuidoost-Veluwe deels begraasd Winter-RAS Klapekster
  11. 11. Kootwijkerzand Centrale Veluwe niet begraasd Winter-RAS Klapekster
  12. 12. Methode: onderzoek aan voedselbeschikbaarheidProoionderzoek• Braakballen Klapekster onder slaapbomenProoiaanbod• abundantie mestkevers (transecten), aantal muizenetende roofvogels op de heide, voedselkeuze Ransuilen Winter-RAS Klapekster
  13. 13. Slaapbomen Winter-RAS Klapekster
  14. 14. Prooien van Klapeksters Winter-RAS Klapekster
  15. 15. Prooien van Klapeksters Winter-RAS Klapekster
  16. 16. Prooien van klapeksters ??? Winter-RAS Klapekster
  17. 17. Vangmiddelen Winter-RAS Klapekster
  18. 18. Tactische plekken Winter-RAS Klapekster
  19. 19. Eindeloos wachten………….. Winter-RAS Klapekster
  20. 20. Maar…. Winter-RAS Klapekster
  21. 21. Gelukt! Winter-RAS Klapekster
  22. 22. Biometrische maten Als een Klapekster gevangen is, wordt ‘ie geringd en worden zoveel mogelijk nuttige maten genomen Winter-RAS Klapekster
  23. 23. Kleurringen bij Klapeksters Winter-RAS Klapekster
  24. 24. Vleugelpatroon Klapekster Winter-RAS Klapekster
  25. 25. Herkenning ‘1e winter vogels’ ‘Buff’ randje uiteinde grote dekveren‘1e winter’ Klapekster3 maart 2006Engbertsdijksvenen Slijtage tertials Achterrand secundairies: niet scherp begrensd en niet helder wit 2e kalenderjaar Klapekster, 3 maart 2006 Engbertsdijksvenen (Overijssel). Let ook op vrij lichtbruine grondkleur van de arm- en handpennen Winter-RAS Klapekster
  26. 26. Herkenning ‘1e winter vogels’(in de zomer ervoor geboren)Risico bij kenmerk ‘buff’ randje grote dekveren(kenmerk ‘1e winter’ vogels)• kan aan einde winterseizoen (februari, maart) afgesleten zijn• 1e winter vogel kan al enkele juveniele grote dekveren hebben vervangen door donkerder ‘adulttype’ dekveren (een zogenaamde ‘ruigrens’)• adulte vogels kunnen een grijs of witachtig randje aan de grote dekveren hebben: van afstand te verwarren met ‘buff’ randje Winter-RAS Klapekster
  27. 27. Herkenning ‘1e winter vogels’Bandering op de borst:1e winter vogels hebben vrijwel altijdeen zekere mate van bandering opde borstBinnen adulte vogels is de matevan bandering waarschijnlijkafhankelijk van de ondersoorten is de aan- of afwezigheid vanbandering geen betrouwbaarkenmerk voor geslachtsbepalingin het overwinteringsgebied! Een Klapekster met een sterke bandering op de borst. Winter-RAS Klapekster
  28. 28. Staartpatroon Klapekster Winter-RAS Klapekster
  29. 29. Resultaten Prooionderzoek Evenen Veluwe Gewichtaandeel van prooigroepen in dieet per maand100% 100% insecten80% 80% reptielen Insecten 60% amfibieen60% Reptielen Amfibien vogels Vogels 40%40% ware muizen woelmuizen ware muizen spitsmuizen 20% woelmuizen20% spitsmuizen 0% okt nov dec jan feb mrt apr 0% okt nov dec jan feb mrt apr Winter-RAS Klapekster
  30. 30. Winter-RAS Klapekster
  31. 31. Gebruik slaapbomen Engbertsdijksvenen Slaapbomen N = 21 Gebruik op basis gevonden braakballen Wilg 6 18% Grove den 9 74% Krent 6 8% Winter-RAS Klapekster
  32. 32. Winter-RAS Klapekster
  33. 33. Resultaten kleurringonderzoek•Sinds de start van het onderzoek zijn 53 Klapeksters gekleurringd;•Op de Veluwe en in de Engbertsdijksvenen overwinteren met name 1 ewinter Klapeksters (meer dan de helft is ‘jong’);•Ca. 40% van de 53 gekleurringde vogels wordt in latere winters teruggezienop hetzelfde heideveld;•4 vogels zijn 3 winters op rij aanwezig geweest in hetzelfdewinterterritorium; De territoriumgrootte van de Klapekster ligt globaaltussen de 30 en 120 hectare. Variatie in het terrein is belangrijk i.v.m.prooiaanbod;•Hypothese: Begrazing heef positief effect (hoger aanbod mestkevers!) Winter-RAS Klapekster
  34. 34. Resultaten kleurringonderzoek • Soms vliegen de vogels wel meer dan een kilometer in hun territorium (kans dus op dubbeltellingen als de vogels geen kleurring dragen!) • Er is één waarneming bekend van een terugmelding ver buiten de ringlocatie: In 2006/2007 jaar werd een gekleurringde Klapekster gemeld in het Fochtelooërveen. De Klapekster is op 3 maart 2006 geringd in de Engbertsdijksvenen. Afstand tussen de gebieden: ruim 60 kilometer. De Klapekster was daar ook in het winterseizoen 2007/2008 aanwezig. Winter-RAS Klapekster
  35. 35. Plaatstrouw aan winterterritoriumAantal winters Aantal vogels Opmerkingenmet territorium (N = 15)Onvoldoende 4 Mogelijkwaarnemingen doortrekkers 1 5 Plaatstrouw in Evenen 2 4 Plaatstrouw in Evenen 3 1 Plaatstrouw in Evenen 3 1 Waarvan 2 winters in Fochteloerveen Winter-RAS Klapekster
  36. 36. Gewichten Begraasd/onbegraasd terreinGebaseerd op 20 vogels op Zuid-Oost Veluwe: Naderanalyseren!!! Winter-RAS Klapekster
  37. 37. Waarneming van een gekleurringde Klapekster?•Doorgeven via www.Sovon.nl ofwww.cr-birding.be ofwww.jaarvandeklauwier.nl•Ook als de kleurringcombinatie nietvolledig kan worden afgelezen! Winter-RAS Klapekster
  38. 38. TerugkoppelingArtikel Limosa: resultaten landelijke Klapekstertelingen en analysekleurringgegevensBijdrage vakblad Natuur Bos en Landschap: gericht op terreinbeheerders Winter-RAS Klapekster
  39. 39. Dank voor uw aandachtZijn er nog vragen? Winter-RAS Klapekster
  40. 40. Doe daarom mee aan klapekstertelling 2012-2013! 22 & 23 december 2012 26 & 27 januari 2013 Claim je gebied op Waarneming.nlFoto: Raymond Fluitman 2012 Jaar van de Klauwieren
  41. 41. Waarneming van een gekleurringde Klapekster?•Doorgeven via www.Sovon.nl ofwww.cr-birding.be ofwww.jaarvandeklauwier.nl•Ook als de kleurringcombinatie nietvolledig kan worden afgelezen! Winter-RAS Klapekster
  42. 42. Vraagtekens bij Klapekster•Hoeveel Klapeksters overwinteren in Nederland en wat is hunhabitatvoorkeur?• Methode: Landelijke klapekstertelling.•Sluit aan bij eerdere tellingen van Waarneming.nl•Twee simultane telweekenden? Foto: Rik Winters 2012 Jaar van de Klauwieren

×