Trường                                                     GIÁO ÁNKhối 12                                          BÀI 17....
- Máy tính- Máy chiếu       2. Phương pháp   - SGK hỏi đáp – tìm tòi bộ phận.      - Trực quan – hỏi đáp.   IV.Tiến trình ...
lớp sẽ chia thành 2 nhóm với 2 ý kiến)(?) Khi nào quần thể người là quần thểgiao phối có lựa chọn?HS: Là khi kết hôn người...
bảng trên.(?) Vì sao quần thể ngẫu phối có thể cungcấp nhiều biến dị tổ hợp?HS:Vì trên thực tế, một gen có rất nhiềualen k...
- Tần số alen A: p = 0.25 + 0,5/2 = 0,5- Tần số alen a: q = 0.25 + 0,5/2 = 0,5Ở thế hệ tiếp theo sẽ là:    Alen          0...
trong chương tiến hóa phía sau. 2.2. Công thứcGV: xét 1 tính trạng bất kì trong quần thể 2.2. Công thứcchỉ có 2 alen A và ...
có kích thước nhỏ thì dễ bị diệt vong nếucó yếu tố xấu xảy ra.(?) Tại sao các cá thể phải giao phối ngẫunhiên?            ...
HS:Kiểu gen aa chiểm tỉ lệ100% - 84% = 16% = 0.16Nên q2= 0.16Tần số của alen a : q = 0.4Tần số alen A: p = 1- 0.4 = 0.6GV ...
Xác suất để bố hoặc mẹ bình thường mang gen dị hợp là: 2pq/(p2 + 2pq) Xác suất để cả bố và mẹ bình thường mang gen dị hợp ...
Câu 2.Trong quần thể giao phối từ tỉ lệ phân bố các kiểu hình có thể suy ra:      A.Tần số tương đối của các alenvà các ki...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Bai17. cau truc-di-truyen-cua-quan-the-(tt)

10,366

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
10,366
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
76
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Bai17. cau truc-di-truyen-cua-quan-the-(tt)"

  1. 1. Trường GIÁO ÁNKhối 12 BÀI 17. CẤU TRÚC DI TRUYỀNLớp: CỦA QUẦN THỂ (tt)SVTH: Đinh Thị Cẩm VânGVHD: Th.S Lê Phan Quốc ----------I. Mục tiêu Qua bài này học sinh cần phải: 1. Về kiến thức - Phát biểu được các khái niệm quần thể ngẫu phối, trạng thái cân bằng di truyền của quần thể. - Phát biểu được nội dung, trình bày được ý nghĩa và những điều kiện nghiệm đúng của định luật Hacđi-Vanbec. - Tính được tần số kiểu gen, tần số alen của một quần thể, xác định quần thể ở trạng thái chưa cân bằng, cân bằng. - Tính và phân tích được một quần thể sinh vật nào đó đã đạt được trạng thái cân bằng di truyền về thành phần kiểu gen về một gen nào đó, giải thích được sự tồn tại của các quần thể ngẫu phối qua nhiều thế hệ. 2. Về kĩ năng - Kĩ năng khái quát hóa. - Kĩ năng liên hệ thực tiễn. 3. Thái độ - Nhiệt tình và tích cực tham gia bài học. - Hình thành thế giới quan khoa học. - Tham gia bảo vệ môi trường sống của sinh vật, bảo vệ sự phát triển bền vững.II. Trọng tâm bài Trạng thái cân bằng di truyền của quần thể và định luật Hacđi- Vanbec.III. Phương pháp và đồ dùng dạy học. 1. Đồ dùng dạy học
  2. 2. - Máy tính- Máy chiếu 2. Phương pháp - SGK hỏi đáp – tìm tòi bộ phận. - Trực quan – hỏi đáp. IV.Tiến trình bài giảng 1. Ổn định tổ chức lớp 2. Kiểm tra bài cũ - Nêu khái niệm tần số alen, tần số kiểu gen của quần thể?Áp dụng: Giả sử số lượng cá thể của quần thể là 2000 thì tần số alen và số cá thể ở mỗi kiểu gen là bao nhiêu với quần thể có tỉ lệ các KG như sau: 45%AA: 40% Aa: 15%aa Đáp án: A = 0.65, a = 0.35 KG: AA = 845, Aa = 910, aa = 245. - Trong quần thể tự thụ phấn thành phần kiểu gen biến đổi như thế nào?Áp dụng: Một quần thể khởi đầu có tần số kiểu gen dị hợp tử là 0,3. Sau 2 thế hệ tự thụ phấn thì tần số kiểu gen dị hợp tử trong quần thể sẽ là bao nhiêu? (Đáp án:0,075) 3. Tiến trình bài giảng  GV đặt vấn đề: hôm trước chúng ta đã xét quần thể giao phối gần và tự thụ phấn thì tần số alen và thành phần kiểu gen của nó như thế nào? (thay đổi qua các thế hệ). Hôm nay chúng ta tìm hiểu thêm một loại quần thể nữa để xem tần số alen và thành phần kiểu gen của nó biến đổi như thế nào? Hoạt động của thầy và trò Nội dung bài học Hoạt động 1: Tìm hiểu về quần thể III. Cấu trúc di truyền của quần thể ngẫu phối ngẫu phối. 1. Quần thể ngẫu phối (?) Quần thể ngẫu phối là gì? Cho ví dụ. KN: quần thể sinh vật được gọi là ngẫu HS:quần thể hoa cúc, quần thể thỏ rừng… phối khi các cá thể trong quần thể lựa chọn bạn tình để giao phối một cách hoàn (?) Quần thể người là quần thể ngẫu phối toàn ngẫu nhiên. hay giao phối có lựa chọn? (lúc này trong
  3. 3. lớp sẽ chia thành 2 nhóm với 2 ý kiến)(?) Khi nào quần thể người là quần thểgiao phối có lựa chọn?HS: Là khi kết hôn người ta dựa vào mộtsố đặc điểm hình thái của cơ thể hoặc tínhtình, trình độ học vấn, tôn giáo…(?) Trong trường hợp nào, quần thể ngườiđược xem là ngẫu phối?HS: Quần thể người được xem là ngẫuphối khi chúng ta lựa chọn bạn đời khôngphụ thuộc người đó có nhóm máu gì, cácchỉ tiêu hóa sinh thế nào.GV:Như vậy ta thấy một quần thể nào đóđược coi là ngẫu phối hay không còn tùythuộcvào tính trạng đang xét. Sau đâychúng ta sẽ tìm hiểu về các đặc điểm củaquần thể ngẫu phối.GV cho HS làm bài tập: gen quy địnhnhóm máu có 3 alen IA, IB, IO. Mỗi tế bàotrong cơ thể chỉ chứa 2 alen. Từ 3 alen đócó thể hình thành những loại kiểu gennào?HS: Alen IA IB IO IA IA IA IA IB IA IO IB IA IB IB IB IB IO IO IA IO IB IO IO IOCó thể hình thành được 6 kiểu gen như
  4. 4. bảng trên.(?) Vì sao quần thể ngẫu phối có thể cungcấp nhiều biến dị tổ hợp?HS:Vì trên thực tế, một gen có rất nhiềualen khác nhau (do trong quần thể luônxảy ra đột biến và các đột biến này đượctích lũy lại) nên khi ngẫu phối sẽ tạo đượcnhiều biến dị tổ hợp, cung cấp nguồn biếndị cho quá trình tiến hóa.GV: Trong quần thể còn có rất nhiều lênnên số biến dị tổ hợp tạo ra tăng lên gấpbội, cung cấp nguồn nguyên liệu phongphú cho tiến hóa. Phần này chúng ta sẽđược tìm hiểu cặn kẽ trong phần tiến hóa.(?) Qua bài tập trên, hãy kết luận về đặcđiểm di truyền của quần thể ngẫu phối.HS: Giúp duy trì sự đa dạng của quần thể. Đặc điểm di truyền: Quần thể ngẫu phối tạo ra nhiều biến dị tổ hợp, do vậy duy trì được sự đa dạng di truyền của quần thể, tạo nguồn nguyên liệu cho quá trình tiếnHoạt động 2: Tìm hiểu về trạng thái cân hóa.bằng 2. Trạng thái cân bằng di truyền2.1. Định luật Hacđi - Vanbec của quần thể.GV cho HS làm bài tập: xét quần thể P 2.1. Định luật Hacđi - Vanbeccó CTDT: 0.25AA + 0.5Aa+0.25aa= 1.- Tính tần số alen của quần thể.- Nếu quần thể ngẫu phối thì tần số alencủa thế hệ tiếp theo là bao nhiêu?HS:
  5. 5. - Tần số alen A: p = 0.25 + 0,5/2 = 0,5- Tần số alen a: q = 0.25 + 0,5/2 = 0,5Ở thế hệ tiếp theo sẽ là: Alen 0,5A 0,5a 0,5A 0,25AA 0,25Aa 0,5a 0,25Aa 0,25aaCấu trúc di truyền của quần thể là:0.25AA+ 0.5Aa+ 0.25aa= 1(?) Hãy nhận xét về tần số alen và tần sốkiểu gen của quần thể.HS:Tần số alen A và a không đổi.GV: Qua ngẫu phối, tần số alen A và akhông đổi. Lúc này quần thể đạt trạng tháicân bằng.GV:Trạng thái cân bằng di truyền trongquần thể ngẫu phối như trên do nhà Toánhọc người Anh là Hacđi và bác sĩ ngườiĐức là Vanbec phát hiện. Họ cùng đưa rađịnh luật gọi là định luật Hacđi – Vanbec.(?) Nghiên cứu SGK phát biểu định luậtHacđi – Vanbec. Nội dung: Trong một quần thể lớn, ngẫu(?) Yếu tố nào làm thay đổi tần số alen của phối, nếu không có các yếu tố làm thayquần thể? đổi tần số alen thì thành phần kiểu gen củaHS: Đột biến quần thể sẽ duy trì không đổi từ thế hệ nàyGV: Ngoài đột biến còn có nhiều yếu tố sang thế hệ khác theo đẳng thức: p2 + 2pqkhác cũng góp phần làm thay đổi tần số + q2 = 1.alen, phần này chúng ta sẽ được tìm hiểu
  6. 6. trong chương tiến hóa phía sau. 2.2. Công thứcGV: xét 1 tính trạng bất kì trong quần thể 2.2. Công thứcchỉ có 2 alen A và a - Gọi tần số của alen A là p - Gọi tần số của alen A là p - Gọi tần số của alen a là q - Gọi tần số của alen a là q Khi đó : p + q = 100% = 1 Khi đó : p + q = 100% = 1(?) Khi quần thể xảy ra ngẫu phối thì tạotối đa bao nhiêu kiểu gen?(?) Xác định tần số của từng kiểu gen AA,Aa, aa?Sơ đồ lai Alen A(p) a(q) Sơ đồ lai A(p) AA(p2) Aa(pq) Alen A(p) a(q) a(q) Aa(pq) aa(q2) A(p) AA(p2) Aa(pq)Tần số kiểu gen của: AA là p2, Aa là 2pq, a(q) Aa(pq) aa(q2) 2aa là q2. Vì quần thể chỉ có 3 kiểu gen nên: Tần số kiểu gen của: AA là p , Aa là 2pq, p2 + 2pq + q2 = 100% = 1 aa là q2. Vì quần thể chỉ có 3 kiểu gen nên:Khi đó quần thể đạt trạng thái cân bằng. p2 + 2pq + q2 = 100% = 12.3. Điều kiện nghiệm đúng Khi đó quần thể đạt trạng thái cân bằng.(?) Để quần thể đạt trạng thái cân bằngcần 2.3. Điều kiện nghiệm đúngnhững điều kiện nào?(?) Vì sao quần thể phải có kích thướclớn? - Quần thể phải có kích thước lớn.HS:Nếu kích thước của quần thể nhỏ thìchịu tác động lớn của các yếu tố làm thayđổi tần số alen, dễ biến động và quần thể
  7. 7. có kích thước nhỏ thì dễ bị diệt vong nếucó yếu tố xấu xảy ra.(?) Tại sao các cá thể phải giao phối ngẫunhiên? - Các cá thể trong quần thể phải giao phốiHS: Các cá thể giao phối với nhau một với nhau một cách ngẫu nhiên.cách ngẫu nhiên sẽ tạo nên một nguồnbiến dị di truyền rất lớn trong quần thể,không bị giới hạn. Đây sẽ là nguồnnguyên liệu cho chọn giống và tiến hóa.GV: Quần thể không chịu tác dụng củachọn lọc tự nhiên vài đây là môt trong - Các cá thể có kiểu gen khác nhau phải cónhững nhân tố làm thay đổi tần số alen và sức sống và khả năng sinh sản như nhau.tần số kiểu gen của quần thể. (không có chọn lọc tự nhiên).(?) Tương tự như vậy, các em hãy giảithích tại sao trong quần thể không xảy ra - Đột biến không xảy ra hay xảy ra thì tầnđột biến và không có sự di nhập gen? số đột biến thuận bằng tần số đột biếnHS: Vì đó là các yếu tố làm biến đổi tần nghịch.số alen và tần số kiểu gen của quần thể. - Quần thể phải được cách li với các quần thể khác (không có sự di – nhập gen giữa2.4. Vận dụng các quần thể).GV cho HS làm bài tập: 2.4. Vận dụngMột quần thể gia súc đang ở trạng thái cânbằng di truyền có 84% cá thể lông vàng,các cá thể còn lại là lông đen. Biết tínhtrạng lông vàng do gen A quy định trộihoàn toàn so với tính trạng lông đen dogen a quy định. Tính tần số alen A và a.(Trích đề thi tốt nghiệp năm 2011)
  8. 8. HS:Kiểu gen aa chiểm tỉ lệ100% - 84% = 16% = 0.16Nên q2= 0.16Tần số của alen a : q = 0.4Tần số alen A: p = 1- 0.4 = 0.6GV cho HS thực hiện lệnh:Một quần thể người có tần số bị bệnh bạchtạng là 1/10000. Giả sử quần thể này cânbằng di truyền.- Hãy tính thành phần các alen và thànhphần kiểu gen của quần thể. Biết rằng,bệnh bạch tạng là do gen lăn nằm trênNST thường quy định.- Hãy tính xác suất để hai người bìnhthường trong quần thể này lấy nhau sinhra con đầu lòng bị bệnh bạch tạng.HS:Tần số người bị bệnh bạch tạng là 1/10000Nên: q2 = 1/10000 = 0.0001Tần số alen a: q = 0.01Tần số alen A: p = 1- q= 0.99Thành phần kiểu gen của quần thể0.9801AA: 0.0198Aa : 0.0001aa- Để con sinh ra mắc bệnh (aa) mà bố mẹbình thường thì bố mẹ phải đều có kiểugen Aa. Ta có:Xác suất để bố hoặc mẹ bình thường là:p2+ 2pq
  9. 9. Xác suất để bố hoặc mẹ bình thường mang gen dị hợp là: 2pq/(p2 + 2pq) Xác suất để cả bố và mẹ bình thường mang gen dị hợp là: [2pq/(p2 + 2pq)]2 (1) Khi bố mẹ đều có kiểu gen dị hợp Aa P: Aa x Aa 1/4AA: 1/2Aa: 1/4aa (2) Từ (1) và (2) Xác suất để cả bố và mẹ bình thường, sinh ra con đầu bị bệnh là: [2pq/(p2 + 2pq)]2 x 1/4 = 0,00495 (?) Nêu ý nghĩa của định luật Hacđi- - Phản ánh trạng thái cân bằng của quần Vanbec. thể. Giải thích vì sao trong tự nhiên có những quần thể đứng vững trạng thái ổn định trong thời gian dài. - Tiến hóa không đơn thuần là sự biến đổimà còn thể hiện ở việc giữ vững sự ổn định. - Từ tần số các cá thể có kiểu hình lặn, có thể tính được tần số của alen lặn, trội cũng như tần số của các loại kiểu gen trong quần thể. V. Củng cố bài học HS ghi nhớ phần tóm tắt trong khung và trả lời các câu hỏi cuối bài. Ôn tập tại lớp với câu hỏi trắc nghiệm.Câu 1. Định luật hacđi - vanbec phản ánh: A. Sự mất ổn định của tần số các alen trong quần thể.B. Sự cân bằng di truyền trong quần thể. C. Sự ổn định của tần số tương đối các alen trong quần thể.D. Trạng thái động của quần thể.
  10. 10. Câu 2.Trong quần thể giao phối từ tỉ lệ phân bố các kiểu hình có thể suy ra: A.Tần số tương đối của các alenvà các kiểu gen. B. Số loại kiểu gen tương ứng. C. Vốn gen của quần thể. D. Tính đa hình của quần thể.Câu 3.Quần thể nào sau đây đã đạt trạng thái cân bằng về di truyền A. 0.64AA : 0.32Aa : 0.04aa B. 0.7AA : 0.2Aa : 0.1aa C. 0.6AA : 0.2Aa : 0.2aa D. 0.4AA : 0.4Aa : 0.2aa VI. Nhắc nhở Học bài và trả lời các câu hỏi sách giáo khoa. Chuẩn bị trước bài 18.

×