Your SlideShare is downloading. ×
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Citymarketing   Tongeren
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

Citymarketing Tongeren

1,121

Published on

0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,121
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
22
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. CITY MARKETINGUniversiteit MaastrichtMaster Cultuurbeleid, -behoud en –beheer Peter BernaersModule 4, Elective Citymarketing Paulien ParrenProf. Dr. Dirk NoordmanAcademiejaar 2010 – 2011 april 2011
  • 2. 2
  • 3. VoorwoordVoor u ligt het citymarketingplan van de stad Tongeren. Geschreven in opdracht van de seminarcitymarketing. De seminar maakt deel uit van de Master Cultuurbeleid, -behoud en – beheer aan deFaculteit der Cultuur- en Maatschappijwetenschappen van de Universiteit van Maastricht.Het plan bevat alle facetten die belangrijk zijn om zich naar de toekomst toe sterk te positioneren enmoet bijdragen aan een positieve impuls op toeristisch en economisch vlak. Als uitgangspunt voorons plan dient de nota City marketing van de stad Tongeren. Naast natuurlijk de wil en interesse omons te verdiepen in de positie die Tongeren als ‘Oudste stad van België’ inneemt in de regio maar ookop grotere schaal. Tongeren wil graag komen tot een betere en sterkere profilering van de stad. Metdit citymarketing plan willen we Tongeren daar een handreiking voor aanbieden. Facetten als deidentiteit, de capaciteit, het aanbod en niet te vergeten een doelgroepensegmentatie vormen hetuitgangspunt van een nieuw optioneel aanbod voor de toekomst. Tongeren heeft alle troeven in huisom een echte aantrekkingskracht te zijn voor toeristen en is een ideale bestemming voor kortevakanties of daguitstappen voor zowel groepen als individuen. Verbeterde communicatie enpromotionele activiteiten zijn daarbij essentieel. Een bijzonder woord van dank willen we uitspreken naar Dirk Noordman die ons tijdens hetdenk- en schrijfproces heeft bijgestaan met zijn advies en tips. De stad Tongeren verdiend zeer zekereen pluim voor haar medewerking. Door medewerkers van uiteenlopende afdelingen zijn we telkensvriendelijk te woord gestaan per mail, telefonisch of in persoonlijke gesprekken. Ook hebben we deinformatie gekregen en soms zelfs meer dan gevraagd. Zonder deze medewerking was het nooitgelukt om het citymarketing zo aan u te presenteren. Allen hartelijk dank voor de steun enmedewerking.Peter BernaersPaulien ParrenMaastricht, april 2011 3
  • 4. Inhoud Hoofdstuk 1 Identiteit van Tongeren 7 1.1 Oudste stad van België 8 1.2 Het Romeinse verleden en de held Ambiorix 8 1.3 Middeleeuws verleden 10 1.4 Haspengouwse stad 10 1.5 Cultuur, erfgoed, natuur en architectuur 11 1.6 Wekelijkse antiekmarkt 11 1.7 Centraal gelegen en goed bereikbaar 11 1.8 Kruispunt huidige Vlaanderen en Wallonië 12 1.9 Winkelen en hoogstaande culinaire gerechten 12 1.10 O.L.V. Basiliek en andere Christelijke gebouwen 12 1.11 Conclusie 13 Hoofdstuk 2 Capaciteit 14 2.1 Bereikbaarheid 15 2.2 Parkeerplaatsen 16 2.3 Hotels 17 2.4 Bezienswaardigheden 18 2.5 Evenementen 19 2.6 Winkels 19 2.7 Eten en drinken 20 2.8 Nachtleven 21 2.9 Conclusie 22 Hoofdstuk 3 Vraag en aanbod 23 3.1 Huidige vraag en aanbod 23 3.2 Bestedingspatroon toeristen 27 3.3 Tongeren vergeleken 28 3.4 Communicatie 29 3.5 Conclusie 29 4
  • 5. Hoofdstuk 4 Tongeren: 2011 – 2016 30 4.1 Vijf competitieve krachten 30 4.2 Doelen 31 4.3 Verwachtingen 33 4.4 Aanpassingen in strategie 34 4.5 Nieuwe doelgroepen 35 4.6 Swot-analyse 38 4.7 Conclusie 39Hoofdstuk 5 Communicatiestrategie 40 5.1 Analyse 41 5.2 Communicatie nieuwe doelgroepen 43 5.2.1 Buitenlandse dagtoeristen: winkel 43 5.2.2 Binnenlandse dagtoeristen: cultuur 44 5.2.3 Binnenlandse verblijftoeristen: cultuur 45 5.2.4 Conclusie 46Voorbeelden van (nieuwe) mediakanalenSamenvatting 47Literatuurlijst 50Bijlagen1. Symbolen2. Toeristische sites3. Kroningsfeesten4. Data en historische periodes5. Overnachtingen6. Toegankelijkheid7. Toerisme in Tongeren 5
  • 6. Via dit citymarketingplan wordt getracht om zowel potentiële bezoekers en bedrijven eenvoorstelling te geven van Tongeren, maar ook om de huidige bewoners hun stad positief te latenbekijken. We kunnen de missie, omschreven door stadsecretaris Luc Houbrechts, dan ook als volgtdefiniëren “Tongeren een stad te laten worden waar het prettig, hip en gezellig is om te wonen, tewerken en te ondernemen. Maar ook op bezoek te komen en te ontspannen, niet alleen op zondag,maar elke dag van de week. Kortom, Tongeren dient te groeien.”Om deze missie te bereiken zullen we trachten volgende visie te implementeren “door mensen voorje stad warm te maken, om er te komen winkelen, op bezoek te komen, een hapje te eten of er teovernachten. Daarnaast heel zeker Tongeren profileren als een stad waar het aangenaam is om tewonen, werken en leven. De fierheid van de Tongenaar te versterken, een stad die goed in het nieuwskomt, geeft inwoners (en toekomstige) een goed gevoel.” Hiervoor kan onder andere eencitymarketingplan ingeschakeld worden.In eerste instantie zullen we trachten een beeld te krijgen van de identiteit van Tongeren omvervolgens de capaciteit in kaart te brengen, waarbij eventuele problemen kunnen gelokaliseerdworden. Binnen het hoofdstuk 3. aanbod wordt gekeken naar de bezoekers die nu de stad en zijnomgeving bezoeken en wat zij er besteden. In het volgende hoofdstuk (4) schetsen we eentoekomstvisie voor Tongeren. De aandacht gaat uit naar de nieuwe doelgroepen en de nodigeaanpassingen of vernieuwingen van het aanbod. Hoe Tongeren communiceert met haar inwoners entoeristen komt aan bod in hoofdstuk 5 en voor de nieuwe doelgroepen is er een communicatieplanopgesteld. Afsluitend geven we een samenvatting.Om het geheel af te ronden hebben we ook getracht om voor de nieuwe doelgroepen vancultuurtoeristen (dag en verblijf) een voorbeeldaanbod samen te stellen. Dit hebben we ookgevisualiseerd in twee promotiemiddelen, namelijk een bladwijzer en een nieuwe folder.Wij hopen dat het geheel een duidelijk beeld geeft over het potentieel dat Tongeren nog heeft en demanier waarop dit kan gebeuren. 6
  • 7. Hoofdstuk 1. Identiteit van Tongeren‘De oudste stad van België’ is waarmee Tongeren zich presenteert. Een herkenbare slogan die voorzich spreekt. Er is immers maar één stad die zich feitelijk gezien de oudste stad mag noemen en dat isTongeren. Het is een stad met een lange historische geschiedenis en rijk cultureel verleden. Invogelvlucht zouden we de identiteit van Tongeren als volgt willen omschrijven: Tongeren is de oudste stad van België met een rijke cultuurhistorie en Ambiorix als held uit de geschiedenis. In Romeinse tijd – bekend als Atuatucua Tungrorum – gelegen aan de belangrijke Romeinse heirbaan van Bavay naar Keulen. Nu het middelpunt van de landelijke regio Haspengouw, op een kruispunt van het huidige Vlaanderen en Wallonië. Omringd door een Romeinse muur, middeleeuwse wallen en de Jeker. Dominant aanwezig in het stadsbeeld is de O.L.V. Basiliek. Tongeren is bekend vanwege de grootste antiekmarkt van de Benelux en het zevenjaarlijkse Kroningsfeest, de grootste Maria processie van België. En met in hun handen werelderfgoed als het Begijnhof en sterrenrestaurant Magis, is Tongeren een stad met allure.SymbolenUit de identiteitsbeschrijving komen een drietal symbolen nadrukkelijk naar voren die van grootsbelang zijn voor de stad. Voor meer informatie over de symbolen zie bijlage 1. Het zijn onmisbaresymbolen die bepalen hoe Tongeren zich profileert en zichzelf als het ware ‘verkoopt’ aan deinwoners en toeristen. De symbolen zijn uniek, bijzonder en in geen enkele andere stad terug tevinden. Om die reden zijn deze onderdeel van de identiteit en worden ze terecht ingezet als gezichtvan de stad: De held uit de geschiedenis: Ambiorix De Romeinen O.L.V. Basiliektoren 7
  • 8. Nu gaan we wat dieper in op de inhoud van deze identiteitsbepaling. Waarom zijn juist dezegenoemde elementen van belang? Op zoek naar iets bijzonders waarmee Tongeren zich kanonderscheiden van andere steden, niet alleen in Vlaanderen maar ook daarbuiten. De focus leggenwe nu op een tiental kenmerken uit de hiervoor genoemde identiteitsomschrijving. 1.1 Oudste stad van BelgiëNiemand kan er omheen dat Tongeren de oudste stad van België is. Een Romeinse stad met een bijna3000 jaar lange geschiedenis. Al in 900 voor Christus sticht de zoon van de Trojaanse prins Belus –volgens de mythe – de legendarische stad Tongeren, die hij tot hoofdstad van zijn rijk verheft. DeRomeinse periode heeft de meeste sporen nagelaten in de stad, zoals de 4,5 kilometers langestadsmuur en de held Ambiorix. In de eeuwen die volgen wordt de stad gekenmerkt door drie verschillende tijdsperioden die vaninvloed zijn geweest op het huidige stadsbeeld. Als eerste de Merovingische periode (5de – 7de eeuw)waarin Tongeren een centrale plaats innam in de begrenzing van het huidige België. Daarna volgdede Karolingische periode (8ste – 9e eeuw), een periode waarin Karel de Grote regeerde. De periodevan de bisschoppen van Luik (tot in de 13e eeuw) staat bekend als de derde invloedrijke periode in degeschiedenis. De bisschop van Luik en het kapittel van O.L. Vrouwe zorgden – mede door eenbloeiend handelskwartier – voor een economische opleving van Tongeren. 1.2 Het Romeinse verleden en de held AmbiorixDe stad Tongeren was van groots belang in het Romeinse Rijk. De Romeinen vonden Tongeren –vanwege militaire, economische en administratieve redenen – een geschikte plaats om zich tevestigen. Het gebied Tongeren had namelijk reeds in de Romeinse periode een grote strategischewaarde en ook later was dit niet anders. De stad was van de 2e tot 4e eeuw een bloeiendhandelscentrum op een kruispunt van wegen naar Maastricht-Keulen, Bavay, Nijmegen en Doornik.De regio waarin Tongeren was gelegen kende een rijke landbouwstreek. De opbrengst van dezevruchtbare gronden werd ingezet voor de bevoorrading van troepen die gelegerd waren aan deRomeinse Rijksgrens langs de Rijn. De bevoorrading en verdeling van het voedsel bracht – de aleerder genoemde – administratieve werkzaamheden met zich mee. Om deze beweegreden hadTongeren ook een bestuurlijk belang binnen de regio, als hoofdplaats van de civitas Tungrorum.Meer informatie over het Romeinse verleden is terug te vinden in bijlage 2. 8
  • 9. Hier ziet u een afbeelding van Vlaanderen en aanpalende gebieden in de Romeinse tijd: Situering TongerenVoor de veroveringstochten van de Romeinen werd Tongeren en de weidse omgeving bewoond doorde Eburonen, een Germaanse volksstam. Vanaf 57 v.Chr. begonnen de Romeinen aan hunveroveringstochten doorheen Gallië. In 54 v.Chr. kwam het tot een confrontatie met de Eburonenonder leiding van Ambiorix. Door een list werden de Romeinse soldaten in een hinderlaag gelokt enzo’n 15 cohorten (± 9000 soldaten) werden afgeslacht. Om deze vernedering te wreken liet JuliusCaesar de hele stam uitroeien. In 51 v Chr. kregen de Tungri, een andere Germaanse volksstam, detoestemming om zich te vestigen in het land van de Eburonen. De Tungri lagen samen met deRomeinen aan de basis van het ontstaan van deze nederzetting, aan deze stam heeft Tongeren ookhaar naam te danken.AmbiorixAmbiorix is de held uit de geschiedenis maar niet zonder reden. Koning Ambiorix had de leiding overde Eburonenkrijgers tijdens de veldslag met de Romeinse legionairs in 54 voor christus. Enkele vanCaesars legioenen stootten op verzet in Gallië van onder meer de Eburonen. De krijgers van Ambiorixbezorgden de Romeinen de grootste nederlaag tijdens de verovering van Gallië. Om de overwinningniet te vergeten staat op de grote markt in Tongeren een standbeeld van Ambiorix, de beroemdstefiguur van Tongeren. Het beeld werd in 1866 gemaakt door Jules Bertin als typische uiting vannationaliteitsbesef uit de 19e eeuw. 9
  • 10. 1.3 Middeleeuws verledenDe Merovingsche periode en de Karolingische periode strekken zich uit over de Vroege en HogeMiddeleeuwen, vanaf de 13de eeuw werd Tongeren een onderdeel van het Prinsbisdom Luik.Zichtbaar in Tongeren is nog steeds een gedeelte van de Middeleeuwse omwalling die in 1213 werdgebouwd als reactie op de verwoesting van Hertog Hendrik I van Brabant. Eveneens de Velinxtorenen de Lakenmakerstoren maken deel uit van deze omwalling waarvan de restanten nog steedsbepalend zijn voor het karakteristieke karakter van Tongeren. De Moerenpoort is de enigeovergebleven middeleeuwse stadspoort uit 1379 dat nu dienst doet als wapenmuseum. Helaasondergaat de Moerenpoort momenteel een restauratie. In de Late Middeleeuwen (vanaf de 15deeeuw) werd echter ook het Prinsbisdom onderhevig aan een reeks van burgeroorlogen en invallen.Zo trachten de hertogen van Bourgondië, na het inlijven van de graafschappen Vlaanderen enBrabant, nu het Prinsbisdom te verkrijgen. In de buurt van Tongeren werd er regelmatig slaggeleverd, de stad werd meerdere keren ingenomen en geplunderd.In de 16de eeuw blijft de stad onderhevig aan oorlogen maar doet een nieuw probleem de intrede, destad wordt getroffen door de pest. Dit zorgt er echter wel voor dat op religieus vlak de stad een groeidoormaakt, er worden vele nieuwe kloosters en gasthuizen gebouwde. In 1677 kende dezebloeiperiode een tragisch einde met de Grote Brand van Tongeren. De aanleiding was deexpansiezucht van de Franse Lodewijk XIV die trachtte het Holland van Willem III van Oranje in tenemen. Dit lukte niet en het Franse leger dat werd teruggedreven koelde hun woede op hetnochtans neutrale Prinsbisdom Luik. Zo werd in de nacht van 28 op 29 augustus 1677 demiddeleeuwse omwalling opgeblazen en de binnenstad in brand gestoken. Slechts enkele gebouwenoverleefden de brand. Als we het stratenplan van destijds vergelijken met dat van nu dan zijn er een aantal overeenkomsten zichtbaar. Als eerste de twee hoofdstraten die haaks op elkaar staan. De straten werden aangelegd in een rasterpatroon. Als tweede de rivier Jeker die nog altijd aanwezig is in het historische stadscentrum. En niet te vergeten de lange stadsmuur met stadspoorten en torens. 1.4 Haspengouwse stadTongeren is gelegen binnen de regio Haspengouw dat bestaat uit veertien gemeenten. Als streekwordt Haspengouw beschreven als een fietsparadijs waarbij het landelijke en rustige karakteraandacht krijgt. Kenmerkende troeven die Haspengouw in handen heeft zijn de vele fruitplantages enhet historisch patrimonium. Tongeren is echter de belangrijkste stad op toeristisch vlak en wordtgezien als een uitvalsbasis voor toeristen om daguitstappen te maken in de regio. 1.5 Cultuur, erfgoed, natuur en architectuur 10
  • 11. In het centrum van Tongeren bevinden zich veel oude, monumentale panden die nog bewoondworden. De historische architectuur is zichtbaar bij het stadshuis en de grote markt, in deBegijnhofsite, de Moerenpoort (in renovatie), de Romeinse en Middeleeuwse muren en de OudeGevangenis die door de jaren heen dienst heeft gedaan als gevangenis, museum enjongereninstelling. Niet alleen is er oude architectuur aanwezig dat vaak al meerdere keren isgerenoveerd (zoals het Agnetenklooster en de Oude Muziekacademie), er zijn ook voorbeelden vanmoderne architectuur. Deze moderne bouwwerken zijn identificerend voor de stad. Zij gevennamelijk weer hoe een historische stad best kan omgaan met ‘niet-historische’ gebouwen, zowel hetvernieuwde Gallo-Romeins Museum als het stadsgebouw Praitorium geven dit weer. Hotel Eburon isdan weer een combinatie van moderne (binnenhuis)architectuur in het historische ‘SintJacobsgasthuis’pand. Naar bezoekers toe wordt deze uniciteit naar voren gebracht. Een voorbeeldvan werelderfgoed is het Begijnhof uit de 13e eeuw met zijn schilderachtige huisjes en pleintjes.Naast de architectuur zijn er ook mogelijkheden om te recreëren in de natuurlijke omgeving vanHaspengouw. Kortom, als historische stad heeft Tongeren een aantal publiekstrekkers in handen omtoeristen mee aan te trekken. 1.6 Wekelijkse antiekmarktEen grote toeristische trekpleister is de grootste antiek- en brocantemarkt van de Benelux. Met meerdan 300 standhouders uit binnen- en buitenland weet de antiekmarkt wekelijks zo’n 15.000bezoekers naar de stad te lokken. Niet enkel toeristen, maar ook antiekliefhebbers, verzamelaars enhandelaars uit onder meer België, Nederland en Duitsland. Op grote schaal weten de mensen dus demarkt te vinden. Een markt die niet alleen omgeven is door het cultuurhistorische kader dat de stadte bieden heeft maar ook door talrijke antiekzaken. Veel bezoekers kopen niet alleen iets op demarkt of in de antiekzaken maar eten en drinken iets in de stad. Of ze bezoeken het historischestadcentrum en overnachten in één van de drie hotels die Tongeren rijk is. Bekend is dat de driehotels in het weekend bijna altijd zijn volgeboekt. De markt is dus een stimulans voor de toeristischesector en economie van Tongeren. 1.7 Centraal gelegen en goed bereikbaarTongeren is centraal gelegen nabij de snelweg E313. Rijdend over de E313 kun je als automobilist viadrie afritten de stad Tongeren bereiken, binnen een tijd van 10 tot 25 minuten. Eveneens is de E40een belangrijke toegangsweg. Maar niet alleen via de weg, ook per trein is Tongeren te bereikendoor de ligging aan spoorlijn 34 (Luik – Hasselt).Vanwege de centrale ligging aan de landen Nederland en Duitsland (Euregio) is het voor bedrijveneen aantrekkelijke plek om zich te vestigen, Tongeren trekt dan ook de kaart als logistieke poort. 11
  • 12. Zeker omdat uitbreiding nog steeds tot de mogelijkheden behoort en de industrie steeds mindervervuilend is. Momenteel zijn er drie industriezones namelijk Tongeren-Oost (het grootsteindustrieterrein), Tongeren-Noord en Overhaem. Deze drie locaties – met multinationals als Bose,SKF en Black & Decker – zijn doorgaans goed bereikbaar voor de werknemers en bezoekers. 1.8 Kruispunt huidige Vlaanderen en WalloniëTongeren is gelegen op het kruispunt van het huidige Vlaanderen en Wallonië. De historische stadgrenst aan de taalgrens van het Nederlands en Frans. Vanuit historisch perspectief gezien heeftTongeren een band met Wallonië door de periode van de bisschoppen van Luik, gedurende 1.00 jaar.Er is echter niet alleen sprake van een taalgrens maar ook een landengrens. Binnen een straal vanenkele tientallen kilometers liggen zowel Nederlandse als Duitse steden. Dit is aantrekkelijk voorTongeren als toeristische trekpleister. 1.9 Winkelen en hoogstaande culinaire gerechtenOp vlak van shoppen heeft Tongeren de laatste jaren veel vooruitgang geboekt. Zeker sinds deopening van het Julianus shopping centrum. Belangrijk voor het winkelgenot is de vesting van enkelegrote winkelketens in de binnenstad. Sinds de opening van Julianus is er een toename in het aantalkoopzondagen door de toeristische erkenning. Winkeliers – in totaal zo´n 345 – mogen nu veertigzondagen per jaar open zijn. In de praktijk zijn de winkels niet 40 zondagen geopend. Maar iedereeerste zondag van de maand, met enkele extra koopzondagen in bijvoorbeeld de maand december.Op het vlak van eten en drinken heeft Tongeren twee geweldige troeven in handen in hetstadscentrum. De eerste troef is sterrenrestaurant Magis. Patisseriebakker Blanckaert is de tweedetroef. Dit is namelijk één van de beste patisseriebakkers van Vlaanderen. 1.10 O.L.V. Basiliek en andere christelijke gebouwenEen uit het oogspringend Christelijk bouwwerk is de O.L.V. Basiliek. De bouw van deze gotische kerknam maar liefst drie eeuwen in beslag. Achter de basiliek bevindt zich de Romaanse kloostergang uitde 12e eeuw. En onder de basiliek bevindt zich de schatkamer die een rijke verzameling van kerkelijkekunst tentoonstelt. Te zien zijn onder meer reliekhouders, gewaden, ivoorwerk en edelsmeedkunstuit tijdsperioden van de 6e t/m 19e eeuw. Andere Christelijke bouwwerken van faam zijn onderandere het Agnetenklooster, het Begijnhof en het St. Jacobsgasthuis. Het Tongerse Begijnhof is eenlocatie die je niet mag overslaan tijdens een bezoek aan de stad. Niet voor niets is het Begijnhofbenoemd tot werelderfgoed. Het Tongerse Begijnhof – beschouwd als oudste van Limburg – is eenstratenbegijnhof met een langgerekt schaakbordschema van straten, steegjes en pleintjes. De kerk 12
  • 13. vormt het centrale middelpunt dat werd gesticht in het midden van de 13e eeuw. Verder werd hethof ommuurd door een deel van de middeleeuwse muur langs de Jeker te gebruiken.De KroningsfeestenNiet alleen gebouwen zijn van religieuze en historische waarde. Een geweldige en waardevollehappening in Tongeren zijn de zevenjaarlijkse Kroningsfeesten, bekend als de grootste Marialeprocessie van België. De Kroning van Maria wordt gevierd met meerdere processies door de stad enmeer dan 500.000 bezoekers bewonderen het prachtige schouwspel.Meer informatie over de Kroningsfeesten en het belang is terug te vinden in bijlage 3. 1.11 ConclusieDe stad Tongeren kan zich profileren met een sterke identiteit. De slogan ‘De oudste stad van België’is uniek, bijzonder krachtig te noemen en maakt mensen nieuwsgierig naar de stad. De symbolenAmbiorix, de Romeinse periode en de O.L.V. Basiliektoren weerspiegelen wat Tongeren is, te biedenheeft aan de bezoeker. Al is er veel meer wat Tongeren in handen heeft, deze drie symbolen wordengebruikt om te communiceren en staan overal centraal.Meer informatie over data en historische periodes is terug te vinden in bijlage 4. 13
  • 14. Hoofdstuk 2. CapaciteitAls historische stad heeft Tongeren veel troeven in handen om toeristen aan te trekken voor eenbezoek. Toeristen kunnen genieten van het bezichtigen van historische en religieuze gebouwen,wandelingen in de landelijke omgeving, culturele evenementen, schitterende musea als het Gallo-Romeins museum en een diner in een sterrenrestaurant. Zij – die Tongeren bezoeken – zorgen vooreen positieve, economische stimulans voor met name de bezienswaardigheden, de winkels, dehorecagelegenheden en hotels. Om in de toekomst aantrekkelijk te blijven voor toeristen – die een daguitstap maken of eenmeerdaags bezoek afleggen – is het goed om te weten over welke capaciteit Tongeren beschikt.Hoeveel hotels zijn er? Wat zijn de parkeermogelijkheden? Hoe toegankelijk is het centrum? Zijn ervoldoende bars en restaurants? Allemaal vragen die tezamen de capaciteit van de stad bepalen.Eveneens de bottle-necks of pijnpunten worden beschreven. Daarom is het van belang na te gaanwat de stad te bieden heeft aan zijn bezoekers. We richten onze pijlen daarbij nu op het historischstadscentrum met zijn mogelijkheden die er zijn om Tongeren in de toekomst nog sterker teprofileren. Achtereenvolgens belichten we de volgende thema’s: 2.1 Bereikbaarheid 2.2 Parkeerplaatsen 2.3 Hotels 2.4 Bezienswaardigheden 2.5 Evenementen 2.6 Winkels 2.7 Eten en drinken 2.8 Nachtleven Sterrenrestaurant Magis Evenementen in Tongeren Shoppingcenter Julianus 14
  • 15. 2.1 BereikbaarheidHet stadscentrum van Tongeren is in principe goed te bereiken. Reizend met de auto is Tongeren te bereiken via de snelwegen E313 en de E40. De verschillende afritten – 29, 31 en 32 – op de E313 zorgen ervoor dat Tongeren via drie alternatieve routes tot aan de (halve) ringweg bereikbaar is. De reistijd loopt op van 10 minuten tot 20 minuten, afhankelijk van welke afrit je neemt. Wanneer men afrit 32 neemt kan de geplande reistijd van 15 minuten toenemen met 30 minuten wanneer men op spitsuren of evenementen tracht de stad te bereiken. Door hetknooppunt aan het station met stoplichten, eenbaansweg en geen alternatieve routemogelijkheden.Vanaf de E40 is Tongeren ook bereikbaar alleen bedraagt de reistijd hier 25 minuten. En vanuit Luikzijn er eveneens verschillende knooppunten van autosnelwegen. Natuurlijk staan de stoplichten inTongeren wel eens op rood of rijdt er een landbouwvoertuig over de weg die het verkeer enigszinsophoudt. Ook tijdens de ochtend- en avondspits is het druk in het verkeer. Op zulk moment passerenveel automobilisten tegelijkertijd dezelfde weg.AandachtspuntenWe kunnen Tongeren omschrijven als een stad die in het algemeen goed bereikbaar is, toch zijn erook aandachtspunten. De ring rond Tongeren – die nog steeds onvolledig is – zorgt dagelijks voorveel oponthoud en kenmerkt zich als hoefijzervorm. De wegen die deel uitmaken van de ring zijn nietaangesloten aan elkaar. Hierdoor treedt er op diverse tijdstippen verzadiging op, zeker tijdensspeciale evenementen. Een ander aandachtspunt is de koopzondag. Vanwege de wekelijkseantiekmarkt is een gedeelte van de ringweg in gebruik als uitloopzone, waardoor er enkel in éénrichting verkeer mogelijk is. De stad is echter al decennia vragende partij bij het Vlaamse Gewest omeen omleidingsweg te krijgen (dd. 01/12/2010) voor de verbinding vanuit Luik naar Maastricht,waardoor dit voor reizigers van Maastricht naar de binnenstad een tijdswinst (30 min) kan opleveren. Een ander vervoersmiddel – dan de auto – om de stad te bereiken is de trein. Het stationTongeren is gelegen langs spoorlijn 34 (Luik – Hasselt). Er zijn slechts drie verbindingen die hetstation aandoen als stopplaats. De passagiers ervaren hier problemen. Het komt namelijk bijnadagelijks voor dat treinen te laat arriveren waardoor mensen hun aansluiting met een andere trein ofbus missen. De dienstregeling is weer gegeven in de tabel. Treintype Verbinding Dienstregeling IRc Antwerpen-centraal & Luik-Guillemins Dagelijks: 1x/u ICe Tongeren – Hasselt – Brussel – Week: 1x/u Knokke/Blankenberge L Tongeren – Hasselt Weekend: 1x/u 15
  • 16. AlternatievenWanneer mensen zich binnen het stadscentrum willen verplaatsen zijn er een aantal alternatievevervoersmogelijkheden. Zo heeft Tongeren een eigen stadsnetwerk waarbij het mogelijk is om zich teverplaatsen voor het luttele bedrag van € 0,50 binnen de gemeentegrenzen. Op marktdagen enzaterdagen rijden er gratis bussen, van deze mogelijkheid wordt al gretig gebruik gemaakt. Het isdaarnaast mogelijk om gratis fietsen te gebruiken, een scooter te huren of te genieten van eenrondrit met het Ambiorixtreintje.Het is niet altijd even makkelijk om het stadscentrum met de wagen te bereiken, echter bezoekersdie met hun auto komen willen deze natuurlijk ook graag ergens parkeren, het liefst zo dicht mogelijkbij het centrum. Maar zijn er wel voldoende parkeermogelijkheden? 2.2 ParkeerplaatsenIn het stadscentrum zijn er zo’n 700 parkeerplaatsen beschikbaar, zowel gratis als betaald parkeren. Een mooi en succesvol initiatief van de stad is de mogelijkheid om op 19 zaterdagen in de gehele stad gratis te parkeren, exclusief de ondergrondse parkeergarages. Echter tijdens de wekelijkse antiekmarkt, op koopzondagen en tijdens speciale evenementen blijkt dat het aantal parkeerplaatsen onvoldoende is. Tijdens de antiekmarkt bijvoorbeeld, het merendeel komt met de auto en gaat op zoek naar een parkeerplaats. Wekelijks komen er 15.000 bezoekers naar de stad (en stel gemiddeld 3 bezoekers per wagen), dat betekent een 5.000 parkeerplaatsen die nodig zijn. Op dat1. Academie 7. Driekruisenstraat moment ontstaat er een tekort aan parkeerplaatsen, of wordt er2. Pliniuspark 8. Syntra Tongeren volop wild geparkeerd, waardoor overlast ontstaat voor de3. Ringlaan 9. Praetorium inwoners. Op alle andere tijdstippen vindt men steeds op een 10-4. Station 10. Romana tal minuten van het centrum een parkeerplaats. Wellicht is het5. De Motten 11. Antiekmarkt voor de stad een mogelijkheid om tijdelijke parkeerplaatsen – die6. Velinx worden ingericht tijdens speciale evenementen – een blijvendkarakter te geven. Een aandachtspunt dus voor de toekomst. 16
  • 17. MogelijkhedenNet buiten het stadscentrum beschikt Tongeren nog over een aantal honderden tot zelfs duizendenpotentiële parkeerplaatsen. Deze parkeerplaatsen liggen op wandelafstand van de binnenstad maarzijn minder bekend zoals het Pliniuspark (400 à 600 plaatsen, 15 min wandelen). Ze zijn nietpermanent toegankelijk (Ambiorixkazerne, 700 à 1200 plaatsen, 10 min wandelen) of er dientshuttlevervoer te worden ingezet (Syntra, 200 à 400 plaatsen, 20 min wandelen). Hierdoor kunnenop korte termijn oplossingen geboden worden, zo ligt de Ambiorixkazerne op minder dan 10 minutenwandelen van de antiekmarkt. Het zou voor Tongeren bovendien goed zijn om te investeren in een goede parkeerverwijzingin en rond de stad. Nu gebeurd dat vooral met permanente borden en bij evenementen met tijdelijkeparkeerborden. Deze geven echter niet aan of een parkeerplaats vol is of hoe veel parkeerplaatsen ernog vrij zijn. Dit kan en mag beter! Een dynamisch, elektronisch parkeerbordensysteem kan hier vooreen oplossing zorgen.De bezoeker wil natuurlijk zo dicht mogelijk bij het hotel parkeren. Logisch, waarom verder parkerendan nodig. Maar over hoeveel hotels heeft Tongeren eigenlijk de beschikking? 2.3 HotelsDe binnenstad beschikt over een drietal hotels met 85 kamers en 172 bedden die gelegen zijn aan derand van het centrum. Desalniettemin centraal en op korte afstand van bezienswaardigheden en temidden van de belangrijkste winkelstraat. Sinds enkele jaren mag Tongeren trots zijn op het hebbenvan een sterren hotel in het centrum van de stad. Hotel Eburon kent maar liefst **** sterren! Intotaal zijn er zeven overnachtingplaatsen in het centrum met 101 kamers en 260 bedden. Naast dedrie hotels is er in het centrum nog een Bed & Breakfast, een jeugdherberg, een gastenkamer enmogelijkheid voor een budgetverblijf. Het buitengebied heeft 16 overnachtingplaatsen die 45 kamerstellen en in totaal 166 bedden kunnen aanbieden.De totaal aangeboden bedden (426) in Tongeren – zowel centrum als buitengebied – realiseerden in2009 tezamen 41.735 overnachtingen. Een stijging van maar liefst 30 procent t.o.v. 2008. Bovendienkan de stad – naast de drie hotels – terugvallen op een gevarieerd en kwalitatief aanbod aantoeristische logies: moderne B&B, een jeugdherberg etc. Vooral gelegen buiten het stadscentrum.BezettingsgraadWanneer we alle bedden bij elkaar optellen – 426 en dit x 364 nachten – dan komen we uit op eentotaal van 155.000 potentiële overnachtingen in één jaar voor het centrum maar ook hetbuitengebied. Hiervan zijn slechts iets meer dan 41.000 bedden in gebruik, er is dus sprake van een 17
  • 18. jaarbezetting van slechts 26 procent (bezettingsgraad op jaarbasis)! De pieken in de hotels liggen opde weekenddagen met een bezettingsgraad van 80 procent of meer, omwille van de antiekmarkt, zoblijkt uit gesprekken met de toeristische dienst en recent onderzoek over de economische impact vande markt. Op jaarbasis worden de meeste overnachtingen geboekt in de periode april tot en metoktober. Een voorname overnachtingsplek in Tongeren is de ‘Begeinhof, hier staan 76 bedden (of18% van het aanbod) waarbij in 2009 8.862 overnachtingen werden gerealiseerd (of 22% van alleovernachtingen in 2009). Kansen en mogelijkheden om te kunnen overnachten in Tongeren zijn ermeer dan voldoende van maandag t/m vrijdag. Meer informatie over de overnachtingsmogelijkhedenen de bezettingsgraad is terug te vinden in bijlage 5. 2.4 BezienswaardighedenDe stad beschikt over vele bezienswaardigheden die dagelijks toeristen aantrekken. De meest bekende en ook wat onbekende zijn terug te vinden in bijlage 2. Tongeren kan zich profileren als ‘Oudste stad van België’ en doet dat ook. De stad heeft troeven in handen waarop andere steden jaloers zouden zijn. Het Gallo-Romeins museum is een publiekstrekker voor de stad. Vooral de tijdelijke tentoonstellingen hebben hun impact op de bezoekersaantallen. In 2009 (mei) is het museum heropend na een grondige renovatie. In de resterende maanden van 2009 hebben zo’n 87.000 mensen het museum bezocht. Het aantal in1. Ambiorix 9. Velinxpoort 2010 ligt hoger met meer dan 100.0002. Stadhuis 10. Moerenpoort bezoekers. De wisseltentoonstellingen3. Onze-Lieve-Vrouwebasiliek 11. Begijnhof mogen gezien worden als een belangrijke4. Schatkamer 12. Begijnhofkerk5. Romaanse kloostergang 13. Lakenmakerstoren kracht voor het museum en stimulans voor6. Archeologische site 14. Stadspark ‘De Motten’ de stad Tongeren.7. Gallo-Romeins museum 15. Antiekmarkt8. Middeleeuwse wallen 18
  • 19. Op maandag is bijna alles gesloten in de stad. Om die reden mijden toeristen en bezoekers deze dagvoor een bezoek. Zij willen graag dat de bezienswaardigheden open zijn. Echter door de sluitingsdagte clusteren over bezienswaardigheden heen is er een duidelijke communicatie mogelijk. En ontstaaner geen misverstanden in planning.Een bijkomstig nadeel voor al de schoonheid in de stad is het onderhoud waar debezienswaardigheden om vragen. Helaas vinden momenteel meerdere restauraties tegelijkertijdplaats. Zo zijn o.a. de Moerenpoort, de archeologische site, de schatkamer, de archeologischemuseumkamer en niet onbelangrijk de markt in restauratie. Het streven is om in 2012 de markthernieuwd op te leveren, voor alle andere werkzaamheden is 2013 de streefdatum. Tongeren heeftveel bijzonders in handen, alleen is dat momenteel minder goed zichtbaar. 2.5 EvenementenNiet alleen de winkels en bezienswaardigheden maar ook de evenementen zijn belangrijk voorTongeren. De evenementen zorgen voor een positieve uitstraling van de stad. Er zijn evenementendie slechts één keer plaats vinden maar ook evenementen die jaarlijks terug keren. Een zeerbijzonder evenement is het zevenjaarlijkse Kroningsfeest. Een schitterend feest waarbij jong en oudde Kroning van Maria vieren. Andere evenementen met uitstraling zijn: • De Basilica concerten • De antiekmarkt • Artuatuca (een Kunsterfgoedfestival) • De erfgoeddag • Het StadsmuzikantenfestivalNatuurlijk komen de mensen niet alleen naar Tongeren voor het erfgoed. Veel toeristen houden ookvan shoppen. Zeker sinds de opening van Shopping Center Julianus is het aanbod sterk toegenomen. 2.6 WinkelsIn het centrum van Tongeren liggen ongeveer een 350 kleinhandelszaken. Het shoppen heeft eensterke impuls gekregen na de opening van Shopping Center Julianus. Op deze locatie – midden in hetcentrum – hebben zich een aantal bekende merken en winkels gevestigd die de toerist, maar zekerook de eigen inwoners tevreden stelt. Winkelaanbod is er voldoende al kan Tongeren natuurlijk altijdstreven naar meer winkels en gevestigde namen. Maar globaal gezien kan het winkelbod wordenomschreven als gevarieerd met oog op de middenklasse. Er zijn daarentegen slecht een beperktaantal winkels die een grote unieke aantrekkingskracht hebben. 19
  • 20. Dankzij de toeristische erkenning van Tongeren-centrum mag men ook 40 zondagen per jaaropenen. Tongeren kiest er voor om minimaal de eerste zondag van de maand geopend te zijn voorpubliek. Deelname aan koopzondagen is verplicht voor alle winkels die zich bevinden binnen Julianus(een twintigtal), andere winkeliers bepalen zelf of ze hun deuren openen. Aan elke zondag wordt eenspeciale actie gekoppeld ter promotie van de winkel en de binnenstad. Tot op heden doen erongeveer tussen de 100 en 150 handelaren mee aan de maandelijkse koopzondag.Belangrijk is ook dat Tongeren met zijn 9% leegstand het goed doet in vergelijking met deomringende steden die schommelen tussen de 9 en 11 %. De leegstand is verspreid over de stad enconcentreert zich dus niet op één plek. Hierdoor heeft men niet het gevoel dat er bepaaldewinkelstraten leeg bijliggen.AandachtspuntEen niet te vergeten ontwikkeling is de nieuwe kleinhandelszone aan de Luikersteenweg, net buitenhet centrum. De winkels die zich vestigen op deze locatie zijn complementair aan het bestaandeaanbod. Er is ruimte voor een 27-tal winkels en er zijn 24 kandidaten die gespecialiseerd zijn inartikelen die reeds weinig aanwezig zijn in Tongeren. Voor de verwachte stroom bezoekers wordt ereen nieuwe parkeerplaats aangelegd waar naar verwachting 700 auto’s kunnen parkeren.Om de verbinding tussen het stadscentrum en deze winkelzone zo optimaal mogelijk te maken wilTongeren shuttle bussen inzetten. Eet- en drinkgelegenheden zullen ontbreken in de nieuwe zoneomdat de stad wil dat de mensen daarvoor naar het centrum gaan. Middels de shuttlebus kunnenmensen gemakkelijk heen en weer reizen. Positief is het verruimde winkelaanbod voor de stad en destijging van het aantal parkeerplaatsen die gebruikt kunnen worden tijdens evenementen. Nadelig isde locatie en het ontbreken van een directe verbinding met het centrum waardoor de mensenvermoedelijk een keuze maken voor óf de binnenstand óf de nieuwe zone. Ook de aantrekkelijkheidvan het stadcentrum kan afnemen door de verhoging van de leegstand die nu laag is met zo’n 9%. 2.7 Eten en drinkenIn Tongeren is er een ruim en gevarieerd aanbod van restaurants en bars. In totaal zijn er meer dan4.000 zitplaatsen beschikbaar in restaurants en lunchrooms om de inwendige mens te versterkenmet een hapje eten of een lekker drankje. Dit kan gaan van een ‘toeristenmenu’ tot eten in eenMichelinsterrenrestaurant. In de afgebakende zone Tongeren-centrum zijn er 130 horecazaken,exclusief hotels (2006). Naast de zitplaatsen zien we ook dat er nog talrijke fastfoodmogelijkhedenzijn. Tijdelijke inrichtingen op de antiekmarkt en tijdens evenementen zorgen ervoor dat er geenprobleem is om de inwendige mens te versterken. Hun capaciteit kan niet direct gemeten wordenomdat er geen fysieke uitingen, zoals tafels en stoelen, van zijn. 20
  • 21. Soort Aantal 1. Café 48 2. Discotheek 2 3. Fastfood 20 4. Bezorg/afhaal 1 5. Grillroom/Shoarma 5 6. Ijssalon 5 7. Lunchroom 4 8. Feestzaal 3 9. Restaurant 42 Totaal 134 2.8 NachtlevenDe stad kent kleine, sfeervolle bars en voldoende mogelijkheden om culinair te genieten. Eenbruisend nachtleven in de binnenstad kent Tongeren echter niet. Er zijn geen grote discotheken ofbars waar bezoekers kunnen feesten tot in de vroege ochtend en de meest beroemde deejays hunkunsten vertonen. De stad Tongeren erkent het beperkte nachtleven niet als een probleem. Zij zetbewust niet in op grote discotheken maar op het historische en eigen karakter van debezienswaardigheden maar ook horecagelegenheden die zich in het centrum bevinden. Tongerenstaat immers bekend om zijn historie, niet om zijn nachtleven. Dat is de kracht van Tongeren, dekracht van het verleden.Het nachtleven mag dan op het eerste gezicht niet zo bruisend lijken, Tongeren heeft zeer zeker eensterk, gevarieerd cultureel aanbod. Het cultureel centrum ´De Velinx´ heeft een sterke cultureleprogrammering die geschikt is voor jong en oud. Kijk voor meer informatie eens op www.develinx.be.Ook de culturele evenementen als de Kroningsfeesten, de Ambiorixfeesten of de basilicaconcertenzijn tot in de verre omstreken bekend. De afstand tot de steden Maastricht, Hasselt en Luik isdaarnaast ook niet al te groot en ook zij hebben een uitgebreid cultureel aanbod. 21
  • 22. 2.9 ConclusieIn het stadscentrum is alles gemakkelijk per voet bereikbaar. De restaurants, cafés, hotels, winkels enbezienswaardigheden liggen veelal gecentraliseerd. De eetmogelijkheden zijn uitgebreid en dat iszeker noodzakelijk in het hoogseizoen waarin een stroom mensen Tongeren bezoekt. Op maandag iseen centrale sluiting van horeca, winkels en bezienswaardigheden waardoor duidelijke communicatiemogelijk is. Iedereen moet zich houden aan de gemaakte afspraken en zo wordt voorkomen dat desluitingsdagen verspreid zijn over de week. En dat schept duidelijkheid. Globaal gezien is de stad goed bereikbaar, echter voor bezoekers vanuit Maastricht is er eenprobleem niet enkel tijdens evenementen, maar ook op talrijke dagdagelijkse momenten in destationsomgeving. Dit pijnpunt wordt hopelijk in de toekomst weggewerkt door de aanleg van eennieuwe omleidingsweg Maastricht – Luik. Mensen die per auto de stad binnen komen en er parkeren staan binnen enkele minuten inhet hart van Tongeren. Toch is de parkeercapaciteit onvoldoende tijdens de antiekmarkt enevenementen. Door het tekort aan parkeerplaatsen gaan mensen fout parkeren, op plekken enwegen waar ze niet mogen staan. Dit kan voor onveilige situaties zorgen in de binnenstad en de rand.Er liggen oplossingen voor handen door in te zetten op een betere ontsluiting van een aantalbestaande of nog te ontwikkelen parkeerruimtes zoals het Pliniuspark en de Ambiorixkazerne.. Niet alleen de parkeercapaciteit, ook de overnachtingcapaciteit is niet altijd voldoende.Gedurende de midweek doet er zich geen enkel probleem voor en zijn er meer dan genoegslaapplekken gezien het jaarlijkse potentieel van 155.000 overnachtingplaatsen. In het weekend is debezettingsgraad zeer hoog vanwege de antiekmarkt. Binnen de stadsgrenzen – maar buiten hetcentrum – zijn er nog meer mogelijkheden zoals Bed & Breakfast en jeugdherbergen. Een laatste opmerking gaat over de werkzaamheden in het stadcentrum waardoor er eenaantal bezienswaardigheden niet zijn te bezichtigen. Nu nog wordt er hard gewerkt om derestauraties volgens planning af te ronden. Voor Tongeren wordt 2013 een mooi jaar aangezien danalle bezienswaardigheden open zijn, de markt klaar is en de stad weer al zijn schoonheden kan tonenaan het publiek. 22
  • 23. Hoofdstuk 3. Vraag en aanbodVoor een stad als Tongeren is het noodzakelijk om te weten wat het te bieden heeft aan de bezoekeren wie de persoon is die de stad bezoekt. We belichten daarom nu het huidige aanbod van de staden kijken naar het bezoekersprofiel. Zo komen we in het volgende hoofdstuk (4) tot een potentieelnieuw aanbod en doelgroepen die interessant zijn om te ontwikkelen dan wel aan te trekken. 3.1.Huidige aanbodTongeren heeft – als oudste stad van België – een uitgebreid aanbod voor toeristen. Enerzijds zijn ermeer dan 30 interessante sites om te bezoeken (zie bijlage 2), daarnaast zijn er ook nog een aantalbekende evenementen en attracties zoals de wekelijkse antiekmarkt en de zevenjaarlijkse O.LV.-processie. Ook de maandelijkse koopzondagen, tijdelijke tentoonstellingen in het Gallo-Romeinsmuseum of evenementen zoals Basilica of Artucatuca zijn bekende publiekstrekkers. Wanneer we kijken welke toeristen Tongeren op dit moment bezoeken dan zien we dat ditvoornamelijk groepen zijn: 1. Socioculturele bezoeken, 2. Scholen en 3. Bedrijven en instellingen. Zijbrengen een dagbezoek aan de stad, bezoeken een museum, de O.LV. Basiliek en de historischebinnenstad, waarbij ze voornamelijk beroep doen op de ‘toeristenmenu’. Individuele bezoekerskomen vooral voor de koopzondagen en de daarmee gepaarde evenementen of de antiekmarkt.Bron: Jaarverslagen (2003 - 2009) Toerisme Tongeren.Overnachtingen zijn voornamelijk korte verblijven zoals dit in de gehele regio wordt gezien.Daarnaast is er een hoge bezettingsgraad (80%) in het weekend bij de logies in het stadscentrumdoor de antiekmarkt. Wanneer we trachten deze bezoekers onder te brengen in een aantalsegmenten dan beginnen we in eerste instantie met een onderscheid tussen: • Binnenlandse en Buitenlandse toeristen • Dagtoeristen en Verblijfstoeristen 23
  • 24. Op basis van de afstand die toeristen afleggen naar gelang hun interesse kunnen we dit visualiserenop onderstaande kaart.Soorten (dag)toeristenStadstoeristen +/- 120 kmCultuurtoeristen +/- 120 kmWinkeltoeristen +/- 40 kmNatuurtoeristen +/- 20 km Kleine blauwe cirkel is +/- 40 km, grote rode cirkel is +/- 120 kmRegio / Land 40 km zone 120 km zoneVlaanderen 600.000 3.500.000Wallonië 300.000 2.000.000Nederland 150.000 1.500.000Duitsland 2.000.000Totaal 950.000 9.000.000Binnen de aangehaalde kilometerafstanden heeft Tongeren in een omgeving van 40 km eenpotentieel van 950.000 klanten, dit uit drie regio’s/landen en twee talen, namelijk Nederlands enFrans. In de zone van 120 km is er een bereik van 9 miljoen, dit uit vier regio’s/landen en in drietalen, opnieuw Frans en Nederlands, maar nu ook het Duits. 24
  • 25. Toeristen kunnen in het algemeen onderverdeeld worden naar de redenen (meerwaarden) waaromzij een stad specifiek bezoeken. Wij wenden ons tot het onderscheid in vijf meerwaarden: stad,water, groen, winkels en cultuur. Zo kan er uiteindelijk een matrixschema opgesteld worden voor 20segmenten. Wanneer we deze invullen volgens het huidige aanbod, zien we in eerste instantie dat‘water’ volledig wegvalt. Op de smalle rivier de Jeker is haast geen waterrecreatie of toerismemogelijk. Er wordt vooral ingezet op toeristen die Tongeren en regio Haspengouw bezoeken al danniet in groepsverband. Buitenlandse Binnenlandse Buitenlandse Binnenlandse verblijfstoeristen verblijfstoeristen dagtoeristen dagtoeristen Antiekmarkt Antiekmarkt Verenigingen VerenigingenStad Busmaatschappijen Scholen IndividuenWater Fietsen en Fietsen en Fietsen en wandelen Fietsen enGroen wandelen in wandelen in in Haspengouw wandelen in Haspengouw Haspengouw Haspengouw Wallonië Belgisch LimburgWinkel Nederland Koopdagen Evenementen EvenementenCultuur (Basilica, Processie, (Basilica, Processie, Gallo-Romeins Gallo-Romeins museum) museum)Deze toeristen worden eerder toevallig en/of beperkt bereiktDeze toeristen worden veel bereikt en bewust benadertDeze toeristen kunnen niet bereikt wordenDeze toeristen worden niet (veel) bereiktDe stad Tongeren richt zich eerder op ‘massatoerisme’, zonder specifieke doelgroepen te benaderen.Dit zowel op vlak van aanbod als promotie. Het aanbod bestaat uit: • Uitgewerkte dagtrips voor groepen met zowel de voornaamste bezienswaardigheden als de omkadering zoals eetgelegenheden • Evenementen op koopzondagen die het algemene publiek aanspreken (muzikantenfestival, theateranimatie, kortingen) • Er wordt geïnvesteerd in evenementen zoals het Basilicafestival (klassieke muziek op leuke locaties) om een culturele meerwaarde aan te bieden • Fietsers en wandelaars worden aangetrokken door de unieke ligging in Haspengouw met zijn bloesems, heuvels en eindeloze fietsroutes • Het Gallo-Romeins museum wordt door scholen en verenigingen gezien als een educatieve uitstap naar het verleden, met daaraan gekoppeld een bezoek aan de Basiliek en/of het Begijnhof. 25
  • 26. De promotie gebeurt vooral via een aantal partners en publicaties: • Het Belang van Limburg, de regionale krant die de provincie Limburg bestrijkt voor o.a. de koopzondagen • Specifiek rond de antiekmarkt in het Nederlands, Duits, Frans en Engels • Ook de algemene promotionele folder van de stad Tongeren is verkrijgbaar in bovenstaande talen, de nadruk ligt ook hier op een dagbezoek en de overnachtingplaatsen worden vermeld.Bij verblijfstoeristen wordt Tongeren naar voren geschoven als een centrale plaats voor fiets- enwandeltoerisme. Vanuit Tongeren kan men geheel Haspengouw bezoeken, met daarbij demogelijkheid om een aantal historische locaties te bezoeken. Hier probeert men vooral de B&B’s enhet hoevetoerisme te promoten.Naast 6 segmenten waar men op inzet door het aanbod en communicatie bereikt men ook nog 6andere segmenten. Echter door een ongedifferentieerde marketing – wegens aandacht voormassatoerisme – bereikt men hier niet het volledige potentieel. Voor alle interessegebieden maaktmen promotie met dezelfde uniforme (vertaalde) brochure.Tongeren is ook aantrekkelijk voor buitenlandse dagtoeristen uit Wallonië, Nederland of Duitslandmet het bestaande aanbod. Er wordt echter niet bewust gebruik gemaakt van promotie encommunicatie. Daarom zijn er slechts eerder accidentele ‘buitenlandse’ dagbezoekers. Op vlak vanverblijfstoerisme is dit eerder gekoppeld aan de zondagse antiekmarkt waarbij een aantal handelaarsen geïnteresseerden vervroegd afzakken naar Tongeren. Moet men hierbij spreken van toeristen ofovernachtingen in het kader van professionele activiteiten? Vooral het laatste is het geval.Wanneer we bekijken naar waar de toeristen juist verblijven in de regio, dan zien we dat 39 %verblijft in één van de twee Haspengouwse steden Tongeren (20%) en St-Truiden (19%). In het‘Strategisch toeristisch plan Haspengouw’ beschrijft men het profiel van de (verblijf)toerist. Debelangrijkste kenmerken hebben we voor u onder elkaar gezet: • 80,3 % is afkomstig uit Vlaanderen • 37,2 % is tussen de 45 – 64 jaar • 55,5 % zijn gezinnen met kinderen waarvan het jongste kind 12 jaar of jonger is • 22,8 % zijn bedienden • 20 % kaderpersoneel • 18,6 % (brug)gepensioneerden • En 38,6 % behoort tot de (sociale) middenklasseMeer informatie over toerisme in Tongeren is terug te vinden in bijlage 7. 26
  • 27. 3.2. Bestedingspatroon toeristen• Dagtoerist Volgens het Steunpunt Toerisme en Recreatie spendeert een bezoeker aan een museum, park, monument of sightseeingattractie gemiddeld €18,45 buiten de inkom voor de bezoekattractie zelf. Gemiddeld wordt 66% hiervan gespendeerd aan eten en drinken en circa 21% aan vervoer. De overige uitgaven circa 13% situeren zich dus ondermeer in de detailhandel.• Verblijfstoerist Volgens de studie ‘De impact van het verblijfstoerisme op de Limburgse detailhandel’ – uitgevoerd in 2008 in opdracht van het kennislabo van Toerisme Limburg – spendeert een toerist die verblijft in de regio Haspengouw per nacht gemiddeld circa € 66,28. Bestedingen per persoon per dag in de regio Haspengouw Besteding € Restaurants en cafés 14,25 Aangekochte dranken en voeding 4,15 Souvenirs, geschenken en attracties 1,70 Shopping 4,32 Overige uitgaven 0,51 Totaal uitgaven 24,93 Totaal (incl. logies e.d.) 66,28 Bron: Kennislabo Toerisme Limburg, onderzoek ‘impact verblijfstoerisme op Limburgse detailhandel’ uitgevoerd door MAS 2008 Omzet gegenereerd door verblijfstoeristen in Tongeren - 2009 Sector Overnacht- Uitgaven Totale omzet ingen p.p.p.n in € Tongeren in € Restaurants en cafés 41.000 14,25 584.250 Detailhandel 41.000 10,68 437.880 Totaal (incl. logies e.d.) 41.000 66,28 2.717.480• Fietstoerist De Tongerse regio is eveneens een trekpleister voor fiets- en wandeltoerisme. Over het fietstoerisme zijn enkele concrete gegevens bekend. In 2008 werd het totaal aantal fietstoeristen in Tongeren geschat op 121.000. Een fietstoerist die een dagtrip maakt, spendeert gemiddeld 11,80 euro onderweg. Concreet betekent dat voor Haspengouw dat zij tezamen 1,5 miljoen euro onderweg spenderen aan o.a. horeca, detailhandel en cultuur. 27
  • 28. • Antiekmarktbezoeker o De bezoekers besteden gemiddeld 14 euro per persoon aan eten en drinken in Tongeren o Er wordt per gezin per bezoek gemiddeld tussen 100 en 200 euro aan antiek uitgegeven op de antiekmarkt o Voor de standhouders zijn hun inkomsten op de antiekmarkt gemiddeld goed voor één vierde van hun volledige inkomen, ze generen een gemiddelde omzet van 316 euro per weekBron: Economische impact van de antiekmarkt in Tongeren. 3.3. Tongeren vergelekenWanneer we kijken naar welke steden Tongeren het dient op te nemen, dan zien we dat ditvoornamelijk tegen St. Truiden en Hasselt is. Binnen Haspengouw is geen directe rivaliteit tussen detwee grootste steden, namelijk Tongeren en St-Truiden. De regio wordt gepromoot en hierbinnenwordt Tongeren naar voren geschoven met zijn Gallo-Romeinsverleden en St.Truiden met zijnreligieuze (ook al heeft Tongeren minimaal dezelfde aantrekkingsfactoren). Naar winkelen toe heeftHasselt meer mogelijkheden dankzij een ruimer en ‘exclusiever’ aanbod van handelaars. St.Truidenzet zichzelf in de markt als “een stad apart” waarbij duidelijk de groene omgeving en fruit naar vorenwordt gebracht. Hasselt doet dit als “hoofdstad van de Smaak” waarbij de nadruk ligt op zijnhistorisch culturele geschiedenis als ‘hoofdstad’ van Limburg. 28
  • 29. 3.4.CommunicatieDe stad Tongeren voert via diverse kanalen communicatie naar inwoners en potentiële bezoekers.Wanneer men in Tongeren is, kan men in het Julianusshoppingcenter terecht in de toeristische dienstom het uitgebreide aanbod te bekijken of bijkomende informatie in te winnen. Een aantalcommunicatiekanalen die men de afgelopen jaren heeft ontwikkeld zijn: • Televisie Tongeren mikt op alle Limburgers (B) en gaat over evenementen, de antiekmarkt, de Velinx (promotionele) en op de eigen inwoners (gemeenschap). • Vernieuwde website (2009) die dezelfde stijl ademt als alle communicatiekanalen. Informatieve doch stijlvolle website, op toeristisch vlak kan men de info raadplegen in vier talen. • Met de redacties en commerciële diensten van de audiovisuele en geschreven media werd een charme-offensief opgestart. Bedoeling was om zowel redactioneel als promotioneel Tongeren ‘verkocht’ te krijgen in onder meer vakantierubrieken en weekendbijlagen. • Met het Belang van Limburg werd een mediapartner gevonden voor de Vlaamse regio. Men is op zoek naar een soortgelijke partner in Wallonië (Luik). • Verankering van de Antiekmarkt via o.a. het programma ‘Op zolder gevonden schatten’ i.s.m. TV- Limburg. Daarnaast is er ook een nieuwe folder uit die in 4 talen de markt promoot. • Jaarlijks wordt een toeristische brochure uitgegeven, de editie van 2011 bestond uit 48 pagina’s gaande van overnachtingsmogelijkheden, voorstellen van dagtrips, bezienswaardigheden tot een stadsplan. 3.5. ConclusieHet Tongerse aanbod naar toeristen toe bestaat uit een bundeling van de meest bekendebezienswaardigheden, dit in groep en individuele formules als dagtrip. Wanneer we kijken naar eensegmentering van de bezoekers zet men vooral in op stads- en winkeltoerisme en beperkt opcultureel toerisme. Uit cijfers blijkt dat meer dan 80 % van de verblijfstoeristen uit Vlaanderen komenvoor de regio, dit voornamelijk voor een actieve korte verblijfsvakantie en specifiek voor de regioHaspengouw. Op vlak van promotie gebruikt Tongeren dezelfde kanalen en boodschappen naarverschillende doelgroepen. Hierdoor treed vervlakking op naar ieder van hun. Qua concurrentiemoet Tongeren opboksen naar de provinciehoofdstad Hasselt op vlak van winkelen en binnen deregio Haspengouw met St. Truiden als alternatieve stad voor verblijfstoerisme op vlak van natuur. 29
  • 30. Hoofdstuk 4. Tongeren 2011 - 2016In de voorgaande hoofdstukken is beschreven hoe de stad Tongeren zich nu profileert encommuniceert. Verder hebben we de identiteit belicht, de capaciteit onder de loep genomen, hetaanbod vermeld en het toeristenprofiel uiteengezet. Het is nu tijd om te kijken naar de toekomst vanTongeren. Hoe kan de stad zich het beste ontwikkelen en positioneren, om voor de jaren 2011 –2016 aantrekkelijk te zijn voor toeristen, inwoners, winkeliers, restauranthouders en werknemers.Door een betere segmentering, aangepaste communicatie en promotie kan Tongeren nog meertoeristen naar de stad halen 4.1 Vijf competitieve krachtenTongeren heeft als stad competitieve krachten waarmee men rekening moet houden. Deze krachtenbepalen of een stad de gewenste doelstellingen en wensen behaalt of daar juist niet in slaagt. 1. Potentiële aantrekking 2. Afhankelijkheid leveranciers 3. Afhankelijkheid van geïnteresseerden 4. Soortgelijke aanbieders 5. RivaliteitEen stad als Tongeren – met o.a. zijn Romeins verleden, de antiekmarkt, kroningsfeesten, de O.L.V.Basiliek en het Gallo-Romeins museum, maar ook met zijn ruim en divers winkelaanbod heeft eengrote potentie. De horeca in Tongeren is ruim ontwikkeld en heeft de mogelijkheid om veelverschillende doelgroepen aan te trekken.Een tweede kracht is de lage afhankelijkheid t.o.v. enkele leveranciers die onder meer zorgen voorevenementen en activiteiten die Tongeren typeren. Dit zijn onder meer het processiecomité, deBasilicaconcerten (Festival van Vlaanderen), het Gallo-Romeins museum, de antiekmarkt en dewinkels met de toeristische erkenning. De handelaars zijn verenigd en vormen samen met de stadéén tandem. In samenwerking met deze partners organiseert de stad Tongeren evenementen(koopzondagen), een aangepast aanbod, of voert ze specifieke communicatie (folders, brochures)..Doordat er meerdere leveranciers zijn, is Tongeren minder afhankelijk van één specifieke. 30
  • 31. Natuurlijk kan er veel georganiseerd worden maar alles staat of valt met geïnteresseerden diekomen winkelen of een evenement bezoeken. Wat is een festival zonder bezoekers? Degeïnteresseerden zijn vooral groepen (verenigingen, busmaatschappijen of scholen) en individuen dieeen daguitstap maken. Ook hier heeft Tongeren de unieke positie dat het niet afhankelijk is van éénspecifieke doelgroep.Een vierde kracht die van invloed is, is de positie die Tongeren inneemt binnen Haspengouw. Netzoals St.Truiden neemt Tongeren een centrale functie in. Wanneer er wordt gekeken naar shoppersuit Wallonië dan richt Tongeren zich op hetzelfde publiek als St.Truiden en Maastricht. Op vlak vancentrale positie, is er geen sprake van directe rivaliteit tussen deze Tongeren en St Truiden binnenHaspengouw. De regio wordt gepromoot en hierbinnen wordt Tongeren naar voren geschoven metzijn Gallo-Romeins verleden en St.Truiden met zijn religieus verleden. Op winkelgebied heeft Hasseltveel meer mogelijkheden dankzij een ruimer en ‘exclusiever’ aanbod van handelaars. Maar dankzij depositie van Tongeren in Haspengouw trekt het in eerste instantie bezoekers van daar. Daarnaast is erde zondagsopening die Hasselt niet heeft.De sterkte van Tongeren is dat het op geen van de vijf krachten afhankelijk is van één partij, noch bijleveranciers en geïnteresseerden. Maar ook dat men met vergelijkbare steden kan samenwerken ofafspraken maken. 4.2 DoelenHet is voor Tongeren een noodzaak om zich te blijven ontwikkelen. Door doelen te formuleren wordtgekeken waar mogelijkheden liggen om zich nog sterker op de kaart te zetten en aantrekkelijk teblijven. Onderstaand schema geeft weer hoe Tongeren wordt gezien in 2011. Naar de toekomst toehebben wij getracht een aantal nieuwe doelen te formuleren voor Tongeren in 2016. Tongeren 2011 Tongeren 2016 Meertalige stad Meertalige, professionele stad Compacte stad Compacte, gezellige, kleinschalige stad op mensenmaat Gekende industriestad Economisch knooppunt van toekomst met logistieke, kennisgerelateerde en innovatieve bedrijven Bezoekstad Een aangename stad om te wonen en werken Daguitstap Midweek of weekendbezoek 31
  • 32. Vergrijzende stad Gediversifieerde stad Stad met (boven)lokale uitstraling Voorbeeldstad inzake beleid en stadsontwikkeling Euregionale uitstraling Euregionale uitstraling Groene rand met Stadspark de Motten Stadparken ‘De Motten’ en ‘Pliniuspark’ zijn rust- en aantrekkingspunten Stad in restauratie Aantrekkelijke historische stad Gemiddeld winkelaanbod Ruim winkelaanbod met een aantal unieke aanbiedersNaast het formuleren van doelen hebben we gekeken naar welke concrete acties Tongeren moetondernemen om die doelen te behalen en wat de gevolgen zijn. De aanleg van de omleidingwegMaastricht – Luik is een actie die erg belangrijk is om meer bezoekers te kunnen ontvangen en zorgtvoor minder verkeersproblemen. Een andere actie is het verbeteren van het promotiebeleid met alsgevolg dat eveneens meer bezoekers Tongeren weten te vinden, handelaren zich willen vestigen enop lange termijn een groei in het aantal inwoners. Actie Gevolg Parkeerplaatsen verhoogd Meer bezoekers en minder gefrustreerde bezoekers Stadspark Plinius De Kazerne (potentieel 700 à 1.200) vlakbij antiekmarkt Gratis bussen ook op zondag (koopzaterdag en Meer bezoekers, minder parkeer en verkeersproblemen donderdag) Aanleg omleidingweg Maastricht / Luik Meer bezoekers, minder verkeersproblemen Betere communicatie Betere relatie tussen stadsbestuur, handelaars, antiekmarkt en evenementen Beter promotiebeleid Meer bezoekers, handelaars en op langere termijn meer inwoners Verhoging overnachtingcapaciteit Meer bezoekers mogelijk, differentiatie Verhoging bezettingsgraad Meer bezoekers, meer uitgaven Gallo-Romeins verleden nog meer claimen Uniciteit verhogen binnen Haspengouw Promotiebeleid op Franstalig ‘hinterland’ Meer bezoekers Tijdelijke (afgestemde) tentoonstellingen in het Meer bezoekers en meerwaarde voor de stad PGRM 32
  • 33. Pliniussite is een volwaardig toeristisch stadsprojectNet buiten het stadscentrum heeft men het voormalige ‘Land van Ooit’ tegen 2016 omgevormd toteen toeristisch stadsproject. Naast een park en buitenzwembad, is er vooral ook de nodigeparkeerruimte gecreëerd (400 à 600 parkeerplaatsen). Vanuit deze locatie kan men ook eenerfgoedwandeling over Beukenberg en langs de Romeinse en Middeleeuwse wallen naar hethistorische hart van de stad maken.Culturele evenementen en tentoonstellingenSamen met het Gallo-Romeins museum wordt gekeken om echte publiekstrekkers naar Tongeren tehalen zoals bijvoorbeeld het Terracottaleger van Xi’an in Maaseik. 4.3 VerwachtingenHet nastreven van de doelen schept natuurlijk ook verwachtingen. Op het vlak van overnachtingenvoorzien we een groei in het aantal bezoekers: 55.000 in 2016 ten opzichte van 41.000 in 2011.Hiermee worden er tevens meer inkomsten gegenereerd voor de stad. 1. OvernachtingenHierbij mikken we in eerste instantie op een hogere bezettingsgraad van de huidigeovernachtingsmogelijkheden. Er dient zowel ingezet te worden op de midweektoeristen als op eenweekendverblijf in de omgeving van Tongeren. 2009 2016 41.000 overnachtingen 55.000 overnachtingen 2.717.480 euro omzet 3.645.400 euro omzet 2. BestedingsverhogingDaarnaast trachten we ook door een aangepaste segmentatie en uitgekiend aanbod hetbestedingsbedrag van de bezoekers te verhogen. We bieden arrangementen aan voor culturelebezoekers (zie 4.5) die hoger liggen dan bij andere (gemiddelde) segmenten Bestedingspatroon culturele verblijfstoerist (2016) t.o.v. massatoerisme (2009) Sector Uitgaven p.p.p.d in € Uitgaven p.p.p.d in € 2009 2016 Restaurants en cafés 14,25 50 Detailhandel 10,68 20 Totaal (incl. logies e.d.) 66,28 120Het aantrekken van dit specifieke segment toeristen zal er dus niet enkel voor zorgen dat er meerbezoekers komen, maar ook dat het bestede bedrag (omzet) zal toenemen. 33
  • 34. Niet alleen een toename in het aantal overnachtingen wordt voorzien. Ook het aantal dagbezoekenzal toenemen. In 2016 zullen jaarlijks zo’n 700.000 mensen de stad bezoeken, exclusief dekroningsfeesten. Deze toename is deels het gevolg van de restauraties die in 2012 en 2013 zijnafgerond waardoor alle bezienswaardigheden weer toegankelijk zijn. En meer bezoekers betekentuitgaven in winkels, restaurants en dergelijke. Kortom een positieve stimulans voor de economie.Daarnaast trachten we ook in te zetten op nieuwe doelgroepen. 1. Dagbezoeken 2009 2016 577.206 bezoekers 700.000 (excl. Kroning) bezoekers 10.649.451 euro omzet 12.915.000 euro omzet*Opletten met impact indien bijkomend ingezet op Antiekmarkt, lager bestedingsbedrag (ipv. 18,4 euro, slechts14 euro.) 4.4 Aanpassingen in strategieStadssymbolenEr dient vooral niet geraakt te worden aan de stadsymbolen, zowel de slogan ‘Oudste stad vanBelgië’ als het gebruik van Ambiorix in het logo zijn duidelijk en uniek.Productontwikkeling, verbreding en differentiatieTongeren is tot op heden voornamelijk steeds een ééndagsbestemming voor toeristen geweest. Metde aanwezigheid van kwalitatieve hotels en meerdere B&B’s bestaat de mogelijkheid om Tongerenook beter te promoten als bestemming voor meerdaags toerisme. Waarbij voornamelijk gemikt moetworden op de midweek. Ook de toeristische erkenning met als onmiddellijk gevolg de mogelijkheidtot zondagsopening en de ruime beschikbaarheid van overnachtingsmogelijkheden buiten hethistorische centrum zorgt ervoor dat een weekendverblijf een optie is. Naast de inzet op meerdaagsebezoeken, trachten we ook de dagtoeristen meer naar Tongeren te halen. Hierbij zetten we in optwee segmenten, enerzijds op shoppers van over de taalgrens en anderzijds op cultureledagtoeristen. Voor beiden dient het huidige aanbod verruimd te worden. 34
  • 35. 4.5 Nieuwe doelgroepenTongeren zet nu erg in op de dagtoeristen, minder op culturele bezoekers en ruim op het shoppen.Beperkte aandacht gaat uit naar bezoekers van de stad en zeer laag wordt ingezet opverblijftoerisme. Hier moet het aanbod ruimer voor opgebouwd worden. Het onderstaand schemageeft de drie doelgroepen weer waar Tongeren in onze ogen de aandacht op zou moeten richten: debinnenlandse verblijftoeristen uit Vlaanderen (en Nederland) die komen voor de cultuur, debuitenlandse dagtoeristen afkomstig uit Wallonië die komen om te shoppen en de binnenlandsedagtoeristen uit Vlaanderen (en Nederland) die komen voor cultuur. Buitenlandse Binnenlandse Buitenlandse Binnenlandse verblijfstoeristen verblijfstoeristen dagtoeristen dagtoeristenStadWaterGroen WalloniëWinkel Vlaanderen en Vlaanderen enCultuur Nederland NederlandAlvorens wat dieper in te gaan op de drie potentiële doelgroepen voor Tongeren eerst een aantalalgemene kenmerken van de Vlaamse toerist. Gezinnen met (jonge) kinderen bezoeken graag deVlaamse regio’s. Ruim een vijfde van de gezelschappen gaat zonder kinderen op vakantie, waarbij deleeftijd van de oudste persoon tussen de 50 en 64 jaar valt. De medioren vormen dus een tweededoelgroep voor de Vlaamse regio’s. Bovendien trekken deze regio’s ook relatief grote gezelschappenaan, de gemiddelde grootte van het reisgezelschap telt 4,5 personen.Uit onderzoek blijkt een grote tevredenheid van de recreatieve verblijftoerist in de Vlaamse regio’sdie vooral bepaald wordt door: Comfort en netheid van het verblijf Gastvrijheid van de bevolking Mooi landschap en omgeving Mogelijkheden om een actieve vakantie, of een rustige en ontspannende vakantie door te brengen Het eten en de streek gastronomieBron: Toerismecahiers; De Vlaanderenvakantieganger anno 2005 (H.2, p. 39). 35
  • 36. Buitenlandse dagtoeristen: winkelDe (potentiële) buitenlandse dagtoeristen komen voor te winkelen en zijn afkomstig uit Wallonië. Werekenen deze doelgroep tot buitenland vanwege de taalbarrière. Op dit moment bezoeken Walenreeds Tongeren, dit voornamelijk op hun weg terug naar huis. Zo worden de grootwarenhuizen op desteenweg naar Luik ’s avonds frequent gebruikt voor de dagdagelijkse aankopen. Tongeren doet opdit moment weinig aan promotie om de Franstalige ook de binnenstad in te laten komen.Uit onderzoek van McCann-Erickson (2006) blijkt dat Vlamingen en Walen verschillen, maar dat dezeveel kleiner zijn dan ze zelf geloven. Walen zijn wat gevoeliger voor ‘de Franse slag’ en de zuidersecultuur. De stelling ‘geld is plezier’, wordt eveneens meer door hun onderschreven. Vlamingen Walenblijken een zo goed als gelijkwaardig consumptieprofiel te hebben. Ze geven ongeveer evenveel uitaan voeding, transport, telecommunicatie en hygiëne. Het enige verschil dat hier uit de band springt,ligt in de categorie hotels en catering: de Vlaming besteedt hier gemiddeld zo’n 25 procent meer. Hijzal ook vaker op vakantie gaan. Franstaligen geven dan weer iets meer geld uit aan voeding en dranken aan tabak en gezondheidszorg.Het Belgische Onderzoeks- en Informatiecentrum van de Verbruiksorganisaties (OIVO), heeft opdiverse consumptieaspecten onderzoek gedaan. Daaruit worden een aantal interessante kenmerkennaar voren gebracht. Zo zijn Waalse consumenten geïnteresseerd om meer te betalen voorecologisch betere producten (onderzoek 2010). Stellen zij vaak aankopen uit tot in de solden(onderzoek 2009) en wordt er dan ook voor een hoger bedrag gekocht. Zij zijn het meestgeïnteresseerd in kinderkleding (gezinnen), schoenen (mannen en vrouwen) en computers.OIVO heeft in 2010 vastgesteld dat 37% van de Waalse gezinnen een antiekmarkt of brocantesbezoekt, dit ten opzichte van 27% van de Vlamingen. Een gezin bezoekt 8 keer een brocantes,meestal gaat het om grote gezinnen met 2 en meer kinderen.Om de stad aantrekkelijk te maken voor mensen uit Wallonië moet de diversiteit in winkelstoenemen, is het leuk als er optredens zijn van bijvoorbeeld Franstalige chansonniers en animatie inde straten. Ook de combinatie met de antiekmarkt moet verstevigd worden.Nodig is het intensiveren van het huidige aanbod, ontwikkelen van nieuwe promotie in hun eigen taal(Frans dus) en een beperkte uitbreiding van het activiteitenaanbod. 36
  • 37. Binnenlandse dagtoeristen: cultuurTongeren moet zich meer richten op de binnenlandse dagtoeristen, afkomstig uit Vlaanderen enNederland die binnen een straal van 120km wonen en die geïnteresseerd zijn in cultuur.Deze bezoekers gaan uitsluitend op cultuurreis om de ‘attracties’ te bezoeken. Door het ruimeaanbod moeten ze ook verleid worden, maar moet er zekerheid zijn op succes. Naast het feit dat destad een merk op zich moet zijn, dat herkenbaar is en voldoet aan de verwachtingen is het belangrijkdat het gaat om een topstuk, een festival of een markante tentoonstelling.Bij culturele bezoekers is het aspect naamsbekendheid (aandacht) van allergrootste belang om deinteresse op te wekken, waardoor het verlangen ontstaat om Tongeren te bezoeken.In de promotie kan best de nadruk gelegd worden op enkele locaties en attracties en niet het geheleaanbod. Een museum kan zo bijvoorbeeld onderdeel zijn van een dagpakket.Unieke, tijdelijke tentoonstellingen in het Gallo-Romeins museum als Sagalassos trekken de aandachtvan deze doelgroep. Hun verdere interesses (kunnen zich mogelijk) richten zich op de grootstearcheologische site van Vlaanderen (OLV Basiliek en torenomgeving), de Basilicaconcerten en dearchitectuur- en erfgoedwandeling.Nodig voor deze binnenlandse dagtoeristen is het verstevigen van de culturele invalshoek, hetintensiveren van het promotie materiaal als het verstevigen van het bestaande aanbod.Binnenlandse verblijfstoeristen: cultuurNet zoals de dagtoerist mikt ook deze groep in eerste instantie nog op het bezoeken van de‘attractie’ tijdens de reis. Echter men verlangt er wel naar om tijdens de reis af te wijken van de‘normale’ toeristische paden. Tijdens hun verblijf besteden zij ook meer aandacht en tijd aan het uiteten en drinken en dient de accommodatie aantrekkelijk te zijn, door locatie, inrichting ofarchitectuur.Ook deze doelgroep heeft dus een trekpleister zoals de Sagalassostentoonstelling, de grootstearcheologische site van Vlaanderen, de Basilicaconcerten en andere culturele evenementen nodig.Echter daarnaast moet het aanbod ook afwijken van het uitsluitend toeristische oogpunt. Zij moeteneen alternatief krijgen of een nieuwe invalshoek zoals een archeologische wandeling of een bezoekaan een opgraving. Daarnaast moet ook het aspect eten en drinken opgenomen worden in hetaanbod. De overnachtinglocatie moet ook de nodige uitstraling hebben. Nodig is een nieuwtotaalproduct en ook een nieuwe promotionele invalshoek. 37
  • 38. 4.6 Swot-analyseWe bekijken de huidige situatie van Tongeren ten opzichte van het doel wat we willen bereiken in2016. Sterk Zwakte • Ruim historisch en cultureel karakter • Geen topattractie • Samenwerking met partners • Onvoldoende afstemming met • Divers en kleinschalig aanbod occasionele aanbieders logiesaccommodaties • Geen doelgroepsegmentatie • Historische band met Luik • Monotone communicatie- en • Uniekheid ‘oudste stad van België’ promotiekanalen • Duidelijke identiteit en symbolen • Slechte bereikbaarheid met (openbaar) • Ruim en divers aanbod van eten en vervoer drinken • Parkeerproblemen bij evenementen • Binnen 120 km liggen 3 talen en 3 nationaliteiten Kansen Bedreigingen • Combinatie natuur, cultuur en historiek • Steeds kritischer, veeleisender en biedt goede potenties voor versterking mondig wordende consument van het recreatief-toeristisch product • Toename concurrentie van andere • De groeiende toeristische sector historisch-culturele steden in de • Toenemende interesse in cultuurhistorie omgeving (Hasselt, Maastricht, St. • Toename korte binnenlandse verblijven Truiden) • De groep van medioren die interesse • Steeds grotere concurrentie tussen heeft in korte verblijven regio’s • Te veel concurrentiegericht denken in plaats van samenwerkingsgericht binnen het bedrijfsleven • Cofinanciering ontbreekt in veel gevallen, ondanks subsidiemogelijkheden 38
  • 39. 4.7 ConclusieTongeren heeft alles in huis om nog meer toeristen aan te trekken tegen 2016. Niet enkel om meermensen aan te trekken, maar ook om het bestedingspatroon te verhogen. Door de combinatie vanzowel de verhoging in aantal als besteding zal het toerisme dus een nog grotere economische impactgeven.Alleen moet de stad nu concrete stappen zetten om de toeristische sector ook daadwerkelijk eenimpuls te geven. Tongeren is een mooie historische stad die meer gebruik moet maken van zijnkansen en sterke punten. Aan de zwaktes dient men te werken, wat ook al gebeurd als we kijkennaar de vervoersmogelijkheden en de parking. Het samen met partners een topattractie naar de stadhalen is een stap die zal zorgen voor een positieve positionering van Tongeren. Belangrijk is omgepaste communicatie en promotie te voeren voor de afgebakende marktsegmenten: debinnenlandse verblijftoeristen uit Vlaanderen (en Nederland) die komen voor de cultuur, debuitenlandse dagtoeristen afkomstig uit Wallonië die komen om te shoppen en de binnenlandsedagtoeristen uit Vlaanderen (en Nederland) die komen voor cultuur. 39
  • 40. Hoofdstuk 5. CommunicatieplanningIn dit hoofdstuk trachten we in eerste instantie de communicatie van Tongeren in kaart te brengen om daarna voor de nieuwe doelgroepen eencommunicatieplan op te stellen. a. AnalyseWe bekijken de communicatie die gevoerd wordt door drie partijen, die ieder hun eigen invalshoek hebben op vlak van boodschap, toon en mediagebruik.Zo willen we enerzijds de verschillen, maar ook de overeenkomsten in kaart te brengen. Boodschap Toon MediagebruikToeristische dienst / • Tongeren ‘er is zoveel te • Er wordt een zeer • Algemene eigen folder met aanbod voor allestadsbestuur beleven’, in de oudste stad positieve sfeer gezet doelgroepen (48 pagina’s.) van België ‘zoooveel te beleven’, • Samenwerking met de Concentra Media • Dit maakt Tongeren ‘alles wat je altijd al Groep o.a. regionale krant Het Belang van interessant voor diverse wilde weten over de Limburg, TVL (regionale televisie) o.a. doelgroepen (shoppers, oudste Stad van België’ publireportages en advertentieruimte culturele en stadstoeristen), • Er wordt ook getracht • Acties gericht op shoppen met o.a. VijfTV en echter door zijn algemeenheid om een verbinding te Flair is er ook een vervaging maken tussen het • Persberichten rond het aanbod en acties in • Men gebruikt consequent huidige Tongeren en het de stad, dit zowel op vlak van evenementen, dezelfde campagnebeelden goede ‘Italiaanse’ leven, koopzondagen als cijfers en stadsvernieuwing (uit de identiteit) nu en in het verleden. • Website in dezelfde stijl als huisstijl
  • 41. (Toeristische) retailers • Busmaatschap • De nadruk ligt meer op het • Leuke uitstap, • Websites pijen bezoek aan de ‘Oudste Stad ontspannend, historisch • Beperkt drukwerk van België’ met zijn cultureel verschillende bezienswaardigheden • Verenigingen, • Hier is een zeer grote • Naar gelang de • Websites, sociale media scholen en diversiteit. Omdat vaak één invalshoek van de • Flyers naar eigen leden toe groepen specifieke attractie de vereniging komt dit naar bovenhand heeft bv. Gallo- boven bv. educatie, Romeins Museum of de O.L.V- erfgoed, christelijk Basiliek verleden, … • Hotels/B&B’s, • Nadruk op hun eigen belang, • Zeer divers. Dit naar • Advertentieruimte in diverse magazines, .. prijs, invalshoek (locatie), gelang de gebruikte tijdschriften verwijzing naar algemene info invalshoek (design, • Website natuur, locatie, prijs etc.) • Flyer of folderToeristische attracties • Nadruk op hun eigen belang, • Ook hier een grote • Advertentieruimte in diverse magazines, prijs, invalshoek, wordt diversiteit naar gelang de tijdschriften verwezen naar algemene info. invalshoek • Website Ook wordt vaak de slogan van (bv. werelderfgoed) • Flyer of folder de stad gebruikt.
  • 42. ConclusieDe drie betrokken partijen die communiceren rond ‘toeristisch’ Tongeren doen dit niet altijd metevenveel samenhang. Uitgezonderd de stad / toeristische dienst wordt er telkens vanuit ééninvalshoek gekeken. Anderzijds door de algemene invalshoek, verliest de stadscommunicatie ook aanaantrekkingskracht wanneer men specifieke doelgroepen wilt aanspreken. De algemene boodschapwordt consequent neergezet als een ‘historische, culturele stad’, vaak zelfs met de slogan ‘Tongeren,Oudste Stad van België’.Om een nog grotere impact te hebben is het belangrijk om de communicatie meer te richten opspecifieke marktsegmenten dan met algemene informatie. Bij deze nieuwe manier van werken moetde samenhang verhoogd worden tussen de partners/partijen, hierdoor ontstaat er een nogkrachtiger signaal.
  • 43. b. Communicatie nieuwe doelgroepenOm de drie nieuwe doelgroepen te bereiken wordt een communicatieplan opgesteld, hierin moetenerzijds rekening gehouden worden met het gebruik door de doelgroep en anderzijds met een(fictief) totaalbudget van 30.000 euro. i. Buitenlandse dagtoeristen: winkelOmschrijving doelgroepDe potentiële buitenlandse dagtoeristen komen voor te winkelen en zijn afkomstig uit Wallonië. Werekenen deze doelgroep tot buitenland vanwege de taalbarrière. Om de stad aantrekkelijk te makenvoor mensen uit Wallonië moet de diversiteit in winkels toenemen, is het leuk als er optredens zijnvan bijvoorbeeld Franstalige chansonniers en animatie in de straten. Ook de combinatie met deantiekmarkt moet verstevigd worden, dit is een permanente attractie. Naast de evenementen ofantiekmarkt is het ook belangrijk om het aanbod naar voren te brengen. Dit zowel op het ecologischeaanbod als tijdens de soldenperiodes of braderieën naar kinderkleding en schoenen toe.BoodschapTongeren is een leuke, gezellige winkelstad, vlak over de (taal)grens. Er is de historische band van1.000 jaar tussen Luik en Tongeren, dankzij de bisschoppen van Luik. Daarnaast is er wekelijks degrootste brocantes van de Benelux. Het aanbod wat men in de kijker wilt stellen, ecologisch, divers,solden, ….Communicatiemiddelen • Flyer met enerzijds algemene info rond shoppen in Tongeren (Franstalig), anderzijds info rond het evenement wat men inricht (Franstalige, Waalse chansonniers) en de zondagse antiekmarkt. Verspreiden via flyeren op manifestaties in het Luikse. • Publi-reclame met Sudpress (grootste krantenaanbieder in Wallonië en ook de regio), zowel advertentieruimte aankopen als publireportages aanbieden. Enkel voor regio Luik (ligt binnen de 40 km van Tongeren) • Gratis huis aan huis bladen bij Passe-Partout (heeft 44% aan lezers in de regio Luik) • Persbericht naar alle media in het Luikse (radio, kranten, regionale tv) en samenwerking rond publireportages (aanbieden van faciliteiten) • Op Facebook het evenement (Franstalige, Waalse chansonniers) en de antiekmarkt promoten door advertenties te nemen die enkel zichtbaar zijn voor personen uit de Luikse regio. 43
  • 44. Kostprijs • Advertentiekost (min 2 x) bij Sudpress +/- 5.000 euro • Advertentiekost (min 2x weken) bij Passe Partout +/- 3.500 • Aanmaak promotie en communicatie (flyer, advertentie, webpromo) +/- 500 euro • Drukwerk flyer 10.000 exemplaren +/- 250 euro • Verspreiding flyer door uit te delen +/- 500 euro • Plaatsing webpromo evenement op sociale media +/- 250 euro ii. Binnenlandse dagtoeristen: cultuurTongeren moet zich meer richten op de binnenlandse dagtoeristen, afkomstig uit Vlaanderen enNederland die binnen een straal van 120 km wonen en die geïnteresseerd zijn in cultuur. Unieke,tijdelijke tentoonstellingen in het Gallo-Romeins museum als Sagalassos trekken de aandacht vandeze doelgroep. Hun verdere interesses (kunnen zich mogelijk) richten zich op de grootstearcheologische site van Vlaanderen (OLV Basiliek en torenomgeving), de Basilicaconcerten en dearchitectuur- en erfgoedwandeling.Nodig voor deze binnenlandse dagtoeristen is het verstevigen van de culturele invalshoek, hetintensiveren van het promotie materiaal als het verstevigen van het bestaande aanbod.BoodschapDe uniekheid van de tijdelijke tentoonstelling Sagalossos die er nu is, samen met een goednevenaanbod op vlak van erfgoed, architectuur en archeologie.Communicatiemiddelen • Bladwijzer die via een samenwerking met boekhandel Standaard Uitgeverij, over gans Vlaanderen, wordt verspreid. Op deze manier komt hij vrij direct terecht bij één van de activiteiten van het segment ‘cultuurtoeristen’ (zie bijlage). • Flyer/advertentie met unieke tentoonstelling Sagalassos die in de verf wordt gezet, anderzijds het interessante culturele aanbod van de stad (archeologie, architectuur en erfgoed). Wordt o.a. verstuurd naar groepen, verenigingen en organisaties die de afgelopen 5 jaar de stad Tongeren reeds bezocht hebben (bij lancering, maar vragen om te reserveren, hierdoor spreiding in bezoek). 44
  • 45. • Verantwoordelijken van archeologische verenigingen uit Vlaanderen en Nederland krijgen een persoonlijke uitnodiging om een (gratis) bezoek te brengen. Via hun wordt getracht om nieuwe groepen aan te trekken (bij lancering tentoonstelling) • Samenwerking met de regionale kranten Limburgs dagblad (Nederland) en Het Belang van Limburg (België) • Er wordt getracht om het Gallo-Romeinsmuseum met zijn tentoonstelling de plaats te laten zijn voor een evenement van de stad Tongeren zoals de nieuwjaarsreceptie voor bedrijven. Hierdoor wordt er nog eens speciale aandacht gegeven tijdens een vervolgcampagne (halverwege de tentoonstellingsperiode).Kostprijs • Aanmaak promotie en communicatie (flyer, uitnodiging en bladwijzer) +/- 500 euro • Drukwerk flyer 10.000 exemplaren +/- 250 euro • Verspreiding flyer door uit te verzenden +/- 1.000 euro • Samenwerking met regionale kranten (publi-reportages en advertentiekost) +/- 5.000 euro iii. Binnenlandse verblijfstoeristen: cultuurOok deze doelgroep heeft een trekpleister zoals de Sagalassostentoonstelling, de grootstearcheologische site van Vlaanderen, de Basilicaconcerten en andere culturele evenementen nodig.Echter daarnaast moet het aanbod ook afwijken van het uitsluitend toeristische oogpunt. Zij moeteneen alternatief krijgen of een nieuwe invalshoek zoals een archeologische wandeling of een bezoekaan een opgraving. Daarnaast nemen zij ook meer de tijd voor uitgebreid te eten en drinken. Deovernachtinglocatie moet ook de nodige uitstraling hebben. Nodig is een nieuw totaalproduct en ookeen nieuwe promotionele invalshoek.BoodschapDe kans om niet enkel de uniekheid van de tijdelijke tentoonstelling Sagalassos te beleven. Echtermeer de kans om te genieten van het beste van Tongeren op vlak van verblijf en eten en drinken. Eenvorm van exclusiviteit. 45
  • 46. Communicatiemiddelen • Boekenweekgeschenk: Tongeren met o.a. de tentoonstelling, maar ook de locaties waar wordt overnacht, de aangeboden restaurants, wordt het ontwerp van een gratis boekje dat in de Boekenweek wordt verspreid. Zo komt dit terecht bij een gedeelte van de culturele toeristen, maar op een interessante manier waarbij ze uitgenodigd worden om deze locaties te bezoeken. • (Publi)Reportages in de magazines van de kranten de Standaard, de Morgen, het NRC, Parool, Le Soir, dit zijn kwaliteitskranten binnen de 120 km zone die interessant is voor cultuurtoeristen • Daarnaast ook met Knack Weekend en Le Vif Weekend • Samenwerking met Radio 1 (Vl), La Une (Wal). • Folder die het geheel weergeeft. Wordt ter beschikking gesteld van de betrokken hotels, restaurants en evenementen. Verder verspreid via het netwerk van Toerisme Vlaanderen, de Provincie Limburg, maar ook naar toeristische intermediairen (reisorganisatoren) die Tongeren ‘aanbieden’ aan toeristen. (zie bijlage) • Reportage op Vlaanderen Vakantieland (zowel Vlaamse als Nederlands kijkpubliek) rond het (midweek)arrangement wat wordt aangebodenKostprijs • Aanmaak promotie en communicatie (folder) +/- 250 euro • Drukwerk folder 10.000 exemplaren +/- 500 euro • Verspreiding folder door uit te verzenden +/- 1.000 euro • Bijdrage om Tongeren het onderwerp te laten zijn van het Boekenweekgeschenk +/- 5.000 euro • Publireportages in magazines, kranten, op radio en tv +/- 6.500 euro iv. ConclusieHet lijkt ons haalbaar om de drie doelgroepen op de juiste manier te bereiken, hierbij wordt rekeninggehouden met hun communicatiegebruik. Daarnaast is de uitstraling die er gecreëerd wordt vanessentieel belang. Het aanbod dient als uniek en als een onmisbaar bezoek voorgesteld te worden.De communicatiekanalen zijn divers maar steeds gericht op de doelgroep, ook met het beperkte(fictieve) budget is rekening gehouden. 46
  • 47. SamenvattingIdentiteitDe stad Tongeren kan zich profileren met een sterke identiteit en is gelegen in de regio Haspengouw.De symbolen Ambiorix, de Romeinen en de O.L.V. Basiliektoren weerspiegelen wat Tongeren is enmaken om die reden onderdeel uit van de identiteit. Deze symbolen worden door de stad gebruiktom te communiceren en staan overal centraal. De slogan ‘De oudste stad van België’ is uniek enbijzonder krachtig te noemen.ConcurrentenWat betreft concurrentie moet Tongeren opboksen tegen de provinciehoofdstad Hasselt op hetwinkelgebied. Hasselt heeft meer mogelijkheden dankzij een ruimer en ‘exclusiever’ aanbod vanhandelaren. En profileert zich daarnaast als ‘hoofdstad van de Smaak’. St-Truiden is een tweedeconcurrent, maar dan voor het verblijftoerisme vanwege de natuur en religieus verleden. Als ‘eenstad apart’ richt zij duidelijk de aandacht op de groene omgeving en fruit. Als derde – buitenlandse –concurrent kan de stad Maastricht worden aangewezen die eveneens Nederlandstalig is en veel tebieden heeft op cultureel, historisch en winkelgebied.AanbodHet Tongerse aanbod naar toeristen toe bestaat uit een bundeling van de meest bekendebezienswaardigheden, dit in groep en individuele formules als dagtrip. Wanneer we kijken naar eensegmentering van de bezoekers zet men vooral in op stads- en winkeltoerisme en beperkt opcultureel toerisme. Uit cijfers blijkt dat meer dan 80 % van de verblijfstoeristen uit Vlaanderen komenvoor de regio, dit voornamelijk voor een actieve korte verblijfsvakantie en specifiek voor de regioHaspengouw. Op vlak van promotie gebruikt Tongeren dezelfde kanalen en boodschappen naarverschillende doelgroepen. Hierdoor treed vervlakking op naar ieder van hun.CapaciteitIn het stadscentrum is alles gemakkelijk per voet bereikbaar. De restaurants, cafés, hotels, winkels enbezienswaardigheden liggen veelal gecentraliseerd. De eetmogelijkheden zijn uitgebreid en dat iszeker noodzakelijk in het hoogseizoen waarin een stroom mensen Tongeren bezoekt. Op maandag iseen centrale sluiting van horeca, winkels en bezienswaardigheden waardoor duidelijke communicatiemogelijk is. Iedereen moet zich houden aan de gemaakte afspraken en zo wordt voorkomen dat desluitingsdagen verspreid zijn over de week. Globaal gezien is de stad goed bereikbaar, echter voorbezoekers vanuit Maastricht is er een probleem niet enkel tijdens evenementen, maar ook op talrijke 47
  • 48. dagdagelijkse momenten in de stationsomgeving. Mensen die per auto de stad binnen komen en erparkeren staan binnen enkele minuten in het hart van Tongeren. Toch is de parkeercapaciteitonvoldoende tijdens de antiekmarkt en evenementen. Een laatste opmerking gaat over dewerkzaamheden in het stadcentrum waardoor er een aantal bezienswaardigheden niet zijn tebezichtigen.BezettingsgraadWanneer we alle bedden bij elkaar optellen – 426 en dit x 364 nachten – dan komen we uit op eentotaal van 155.000 potentiële overnachtingen in één jaar voor het centrum maar ook hetbuitengebied. Hiervan zijn slechts iets meer dan 41.000 bedden in gebruik, er is dus sprake van eenjaarbezetting van slechts 26 procent (bezettingsgraad op jaarbasis)! De pieken in de hotels liggen opde weekenddagen met een bezettingsgraad van 80 procent of meer, omwille van de antiekmarkt, zoblijkt uit gesprekken met de toeristische dienst en recent onderzoek over de economische impactvan de markt. Op jaarbasis worden de meeste overnachtingen geboekt in de periode april tot en metoktober.DoelstellingenEr zijn drie doelstellingen die we willen bereiken tegen 2016, ten eerste het aantal overnachtingen teverhogen van 41.000 naar 55.000. Ten tweede, het aantal dagtoeristen moet groeien van 577.000naar 700.000 bezoeken, dit zonder de invloed van de Kroningprocessie. Als derde doelstelling willenwe het bestede bedrag van de nieuwe verblijfstoeristen zien verhogen.Nieuwe toeristsegmentenBuitenlandse dagtoeristen: winkelDe (potentiële) buitenlandse dagtoeristen komen voor te winkelen en zijn afkomstig uit Wallonië. Werekenen deze doelgroep tot buitenland vanwege de taalbarrière. Op dit moment bezoeken Walenreeds Tongeren, dit voornamelijk op hun weg terug naar huis. Zo worden de grootwarenhuizen op desteenweg naar Luik ’s avonds frequent gebruikt voor de dagdagelijkse aankopen. Om de stadaantrekkelijk te maken voor mensen uit Wallonië moet de diversiteit in winkels toenemen, is het leukals er optredens zijn van bijvoorbeeld Franstalige chansonniers en animatie in de straten. Ook decombinatie met de antiekmarkt moet verstevigd worden.Binnenlandse dagtoeristen: cultuurTongeren moet zich meer richten op de binnenlandse dagtoeristen, afkomstig uit Vlaanderen enNederland die binnen een straal van 120km wonen en die geïnteresseerd zijn in cultuur. 48
  • 49. Deze bezoekers gaan uitsluitend op cultuurreis om de ‘attracties’ te bezoeken. Door het ruimeaanbod moeten ze ook verleid worden, maar moet er zekerheid zijn op succes. Naast het feit dat destad een merk op zich moet zijn, dat herkenbaar is en voldoet aan de verwachtingen is het belangrijkdat het gaat om een topstuk, een festival of een markante tentoonstelling.Binnenlandse verblijfstoeristen: cultuurNet zoals de dagtoerist mikt ook deze groep in eerste instantie nog op het bezoeken van de‘attractie’ tijdens de reis. Echter men verlangt er wel naar om tijdens de reis af te wijken van de‘normale’ toeristische paden. Tijdens hun verblijf besteden zij ook meer aandacht en tijd aan het uiteten en drinken en dient de accommodatie aantrekkelijk te zijn, door locatie, inrichting ofarchitectuur.CommunicatieplanBuitenlandse dagtoeristen: winkelBoodschap: Tongeren is een leuke, gezellige winkelstad, vlak over de (taal)grens. Er is de historischeband van 1.000 jaar tussen Luik en Tongeren, dankzij de bisschoppen van Luik. Daarnaast is erwekelijks de grootste brocantes van de Benelux. Het aanbod wat men in de kijker wilt stellen,ecologisch, divers, solden, ….Communicatiemiddelen: gericht op massacommunicatie (in het Frans): flyer, publi-reclame, gratishuis aan huis bladen, persbericht, sociale media (Facebook)Binnenlandse dagtoeristen: cultuurBoodschap: de uniekheid van de tijdelijke tentoonstelling Sagalossos die er nu is, samen met eengoed nevenaanbod op vlak van erfgoed, architectuur en archeologie.Communicatiemiddelen: gericht op specifieke doelgroep ‘culturele’: bladwijzer, flyer/advertentie,beslissingnemers uitnodigen, samenwerking met de regionale kranten, evenementen in Gallo-Romeins museum met uitstraling.Binnenlandse verblijfstoeristen: cultuurBoodschap: de kans om niet enkel de uniekheid van de tijdelijke tentoonstelling Sagalassos tebeleven. Echter meer de kans om te genieten van het beste van Tongeren op vlak van verblijf en etenen drinken. Een vorm van exclusiviteit.Communicatiemiddelen: gericht op een zeer specifieke doelgroep ‘culturele verblijfstoeristen’:boekenweekgeschenk, (Publi)Reportages in de magazines van de kranten en weekbladen, radio,nieuwe folder met het aanbod, reportage op Vlaanderen Vakantieland. 49
  • 50. Bronnen 50
  • 51. Literatuur Debruyne, J, (2009). Economische impact van het toerisme in Haspengouw, Universiteit Hasselt, Masterproef Locatus, 2008. Winkelpassantentellingen. Tongeren-centrum Ludwig, T. (2009). De economische impact van de antiekmarkt van Tongeren, Masterproef Het Belang van Limburg, 2011. Leegstand in Limburg, artikel van 17 februari 2011. Het Nieuwsblad, 2006. Minder verschillen tussen Walen en Vlamingen dan gedacht, artikel van 20 oktober 2006. Noordman, D (2007). Cultuur in Citymarketing. Elsevier Oivo, 2006. Onderzoek: Non-Food winkels en hun commercieel aanbod Oivo, 2009. Onderzoek: Consumer Behaviour Monitor Oivo, 2009. Onderzoek: de solden Oivo, 2010. Brocantes en rommelmarkten Oivo, 2011. Consumenten en regionale aankopen Persmededeling Stad Tongeren 2010. Het Toerisme in Tongeren piekt Provinciaal Gallo-Romeins Museum, 2011. Bezoekerscijfers Provinciaal Gallo-Romeins Museum, 2011. Folder Sagalassos, city of dreams Stad Tongeren, 2007. Stadvisie 2012 Tongeren Stad Tongeren, 2008. Aanvraagdossier Toeristische erkenning stad Tongeren. Opening op zondagen Stad Tongeren, 2009. Aanvraagdossier Toeristische erkenning stad Tongeren. Afwijking op wekelijkse rustdag Stad Tongeren, 2011. Toeristische infofolders Toerisme Limburg, 2006. Strategisch Toeristisch plan Haspengouw, samenvatting. Toerisme Limburg, 2010. Regionale actieplannen Toerisme Limburg, 2010. Verblijfsmogelijkheden in Haspengouw, volgens logiestype / sterren en klavers. Toerisme Limburg, 2009. Toeristische kerncijfers Toerisme Limburg, 2006. Gedetailleerde resultaten – vergelijking van de resultaten voor de Limburgse regio’s, Limburg en de Vlaamse regio’s (excl. vakantieparken) Toerisme Tongeren, 2011. Eerste cijfers bezoekersaantallen 2010 Toerisme Tongeren, 2009. Jaarverslag 2008 Toerisme Tongeren, 2010. Jaarverslag 2009 Toerisme Vlaanderen, 2009. Nota Cultuur- en Erfgoedtoerisme 51
  • 52. Websites www.tongeren.be (laatste raadpleging op 28 april 2011) www.toerismelimburg.be (laatste raadpleging op 27 april 2011) www.galloromeinsmuseum.be (laatste raadpleging op 20 april 2011)Interviews Afdelingshoofd Burgerzaken: Marleen Haerden Diensthoofd Toerisme/Cultuur Tongeren: Bert Leus Lokale Economie Tongeren: Cindy Gillissen en Nathalie Houbrechts Verantwoordelijke mobiliteit: Yannick Volont Marktonderzoeker Toerisme Limburg: Droogmans Kelly 52

×