Digital Cities, by P.Tarani

  • 330 views
Uploaded on

Πόλεις στο διαδίκτυο: η ψηφιακή αναπαράσταση των πόλεων και η "βιομηχανία' της ανθρώπινης εμπειρίας …

Πόλεις στο διαδίκτυο: η ψηφιακή αναπαράσταση των πόλεων και η "βιομηχανία' της ανθρώπινης εμπειρίας
Άρθρο: Παρασκευή Ταράνη στο Συνέδριο: «Η αναπαράσταση ως όχημα αρχιτεκτονικής σκέψης», Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, Βόλος 2005

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
330
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1

Actions

Shares
Downloads
3
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Ð üëåéò óôï äéáäßêôõï: ç øçöéáêÞ áíáðáñÜóôáóç ôùí ðüëåùí êáé âéïìç÷áíßá ôçò áíèñþðéíçò åìðåéñßáò ÐáñáóêåõÞ ÔáñÜíç, áñ÷éôÝêôùí Á.Ð.È., tarani@auth.gr Ðåñßëçøç Ï üñïò øçöéáêÝò ðüëåéò áöïñÜ óå äéêôõáêïýò ôüðïõò ðïõ åíóùìáôþíïõí ðëçñïöïñßåò, áíáðáñáóôÜóåéò, on-line õðçñåóßåò êáé åöáñìïãÝò çëåêôñïíéêïý åìðïñßïõ, ðïõ ó÷åôßæïíôáé ìå ôç ìïñöÞ êáé ôéò ëåéôïõñãßåò ôùí áíôßóôïé÷ùí öõóéêþí ðüëåùí. Ïé øçöéáêïß ôüðïé ôùí ðüëåùí åßíáé ó÷çìáôéóìïß ðïëõóýíèåôïé óôçí ïëüôçôÜ ôïõò, åßíáé äõíáìéêÜ åõìåôÜâëçôá êáé ðïëõäéÜóôáôá êáôáóêåõÜóìáôá. Ôï õëéêü ôïõò êáé ç ìÜæá ôçò ðëçñïöïñßáò ðïõ ìéá øçöéáêÞ ðëáôöüñìá ðáñÝ÷åé, ìåôáôñÝðåôáé óå áñ÷éôåêôïíéêÞ. Ïé áðáéôÞóåéò ôçò áñ÷éôåêôïíéêÞò ìéáò øçöéáêÞò ðüëçò åßíáé ðëÝïí ôüóï õøçëÝò üóï êáé áõôÝò ôçò áñ÷éôåêôïíéêÞò ôïõ öõóéêïý ÷þñïõ êáèþò, óå óõíäõáóìü ìå ôçí ðñïâïëÞ ôçò ðëçñïöïñßáò, ïöåßëåé íá äçìéïõñãåß ôéò ðñïûðïèÝóåéò ãéá ôçí êáôáíüçóç ôïõ ðåñéå÷ïìÝíïõ êáé ôçí åýêïëç "ìåôáêßíçóç" ôïõ ÷ñÞóôç áíÜìåóá óôá äéÜöïñá åðßðåäÜ ôçò. Ï ðéï áðïôåëåóìáôéêüò ôñüðïò ãéá ôçí ðñïóÝëêõóç ôïõ äéáäõêôéáêïý "flaneur" åßíáé ç éêáíüôçôá åíüò øçöéáêïý ÷þñïõ íá óõãêñïôåß óõìâïëéóìïýò êáé íÝá íïÞìáôá - ðÝñá áðü ôçí áðëÞ ðëçñïöüñçóç. Ç áíÜãíùóç åßíáé ìéá äñáóôçñéüôçôá "äçìéïõñãßáò ÷þñïõ". ÌÝóù ôçò äéáäéêáóßáò ôçò áíÜãíùóçò åíþíïíôáé ïé äéáöïñåôéêÝò êáé äéçñçìÝíåò óêçíÝò óå Ýíáí óõíå÷Þ ÷þñï, ï ïðïßïò ìðïñåß íá õðÜñ÷åé ìüíï óôï ìõáëü ôïõ ÷ñÞóôç. Ç øçöéáêÞ ðüëç ùò êáôåîï÷Þí ôïõñéóôéêü ðñïúüí, îåäéðëþíåé ôïí åáõôü ôçò óôïí øçöéáêü ÷þñï êáé áíáðáñéóôÜôáé ìå óáöÞíåéá Þ ìå åðéëåãìÝíç óáöÞíåéá, äçìéïõñãþíôáò óôïí ðåñéçãçôÞ ôïõ äéáäéêôýïõ ìéá èåëêôéêÞ øçöéáêÞ åìðåéñßá ãíùñéìßáò, åßôå ðñïò Üìåóç ÷ñÞóç ôùí øçöéáêþí ôçò õðçñåóéþí, åßôå ùò ðëçñïöïñßá ãéá ôçí ðñïåôïéìáóßá ôçò öõóéêÞò åìðåéñßáò - åðßóêåøçò óôçí ðüëç. Ç øçöéáêÞ ðüëç åêöñÜæåé, ìå ôïí êáëýôåñï ôñüðï, ôç íÝá ðñüêëçóç ðïõ äÝ÷åôáé ç ôïõñéóôéêÞ ïéêïíïìßá: óå ìéá êáôÜóôáóç êïñåóìïý ôçò êáôáíÜëùóçò êÜèå ðñïúüíôïò êáé õðçñåóßáò, ðñáãìáôïðïéåßôáé ç ôåëéêÞ ìåôÜâáóç ðñïò ôïí ðëÞñùò áíáðôõãìÝíï ðïëéôéóôéêü ôïõñéóìü, üðïõ áíôéêåßìåíï ðñïò ðþëçóç åßíáé ü÷é ìüíï ôï õëéêü ðñïúüí áëëÜ ç ßäéá ç "áíèñþðéíç åìðåéñßá". Ôï Üñèñï åðé÷åéñåß íá äéáôõðþóåé óêÝøåéò êáé ðáñáôçñÞóåéò ó÷åôéêÜ ìå ôïí ôñüðï ðïõ ïé ðüëåéò áíáðáñéóôïýí ôïí öõóéêü ôïõò ÷þñï óôïí øçöéáêü, íá äéåñåõíÞóåé ôéò ó÷Ýóåéò ìåôáîý öõóéêïý êáé øçöéáêïý ðáñÜãùãïõ, åñìçíåýïíôáò ôç äïìÞ êáé ôçí áñ÷éôåêôïíéêÞ ôùí øçöéáêþí ðüëåùí ìå ôïõò üñïõò ôçò ôïõñéóôéêÞò ïéêïíïìßáò ôïõ èåÜìáôïò. ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 1
  • 2. Ï é ðåñéóóüôåñåò ðëÝïí ðüëåéò óôïí êüóìï Ý÷ïõí äçìéïõñãÞóåé ôï äéêôõáêü ôïõò ôüðï, ìå óôü÷ï ôçí ðñïâïëÞ ôïõò óôï Äéáäßêôõï. Ï üñïò øçöéáêÝò ðüëåéò (digital cities) Ý÷åé åõñÝùò ÷ñçóéìïðïéçèåß óôç âéâëéïãñáößá ãéá íá ðåñéãñÜøåé ôéò ðüëåéò ôïõ äéáäéêôýïõ, áëëÜ äåí åßíáé ï ìïíáäéêüò. Ìå ðñùôïðüñï ôïí Whilliam Gibson, äéÜöïñïé üñïé êáé íåïëïãéóìïß Ý÷ïõí êáôÜ êáéñïýò äïèåß áðü ôïõò óõããñáöåßò, ôüóï óôçí åðéóôçìïíéêÞ âéâëéïãñáößá üóï êáé óôç ëïãïôå÷íßá, ãéá íá ðåñéãñÜøïõí ôç ó÷Ýóç ôçò ðüëçò Þ ôïõ ÷þñïõ ãåíéêüôåñá ìå ôçí øçöéáêÞ åðï÷Þ, ôá äßêôõá êáé ôéò ôçëåðéêïéíùíßåò. Ðüëç ôçò ðëçñïöïñßáò (information city), äéêôõùìÝíç ðüëç (wired city), ôåëÝðïëç (telicity / teletopia), ðüëç ôïõ êõâåñíï÷þñïõ (cybercity), åéêïíéêÞ / äõíçôéêÞ ðüëç (virtual city). ÅéóáãùãÞ - üñïò êáé ïñéóìüò ôçò øçöéáêÞò ðüëçò Ïé ðáñáðÜíù ÷áñáêôçñéóìïß äåí áíáöÝñïíôáé áðïêëåéóôéêÜ óôï äéáäßêôõï, áëëÜ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé åðßóçò ãéá íá ðåñéãñÜøïõí ìéá öõóéêÞ ðüëç ðïõ æåé óôç åðï÷Þ ôçò äéêôýùóçò êáé ôçò äéÜ÷õóçò ôçò ðëçñïöïñßáò. ÅðéðëÝïí, êáèþò ç åëëçíéêÞ ó÷åôéêÞ âéâëéïãñáößá åßíáé ðïëý ìéêñÞ, óôï Þäç ÷áïôéêü æÞôçìá ôùí êïéíÜ áðïäåêôþí üñùí êáé ïñéóìþí, Ýñ÷åôáé íá ðñïóôåèåß êáé ç äõóêïëßá ôçò åëëçíéêÞò ôïõò áðüäïóçò. Ãéá ôïõò óêïðïýò áõôïý ôïõ Üñèñïõ õéïèåôåßôáé ï üñïò "øçöéáêÞ ðüëç" (digital city), êáèþò åßíáé áõôüò, ðïõ ãéá ôïõò ðåñéóóüôåñïõò óõããñáöåßò, áðïäßäåé áõôü ðïõ äéáðñáãìáôåýåôáé. Äßíåôáé ï áêüëïõèïò ïñéóìüò åñãáóßáò (Couclelis 2002 êáé Êïìíçíüò 2004), ðéï ÷ñÞóéìïò ãéá áõôÜ ðïõ áöÞíåé áðü Ýîù ðáñÜ ãéá áõôÜ ðïõ ðåñéëáìâÜíåé: ç øçöéáêÞ ðüëç åßíáé ìéá ðåñéåêôéêÞ, âáóéóìÝíç óôï web, ïëéêÞ Þ ìåñéêÞ áíáðáñáãùãÞ ôùí äéáöüñùí ðôõ÷þí êáé ëåéôïõñãéþí ôïõ öõóéêïý ÷þñïõ ìéáò óõãêåêñéìÝíçò ðüëçò, áðåõèõíüìåíç óôï åõñýôåñï êïéíü êáé ôïõò ìç åéäéêïýò. ÁöïñÜ äéêôõáêïýò ôüðïõò ðïõ åíóùìáôþíïõí èåìáôéêÝò ðëçñïöïñßåò, áíáðáñáóôÜóåéò, on-line õðçñåóßåò êáé åöáñìïãÝò çëåêôñïíéêïý åìðïñßïõ, ðïõ ó÷åôßæïíôáé ìå ôç ìïñöÞ êáé ôéò ëåéôïõñãßåò ôùí áíôßóôïé÷ùí ðñáãìáôéêþí ðüëåùí êáé õðïóôçñßæïíôáé áðü êÜðïéïí åðßóçìï öïñÝá ôçò ðüëçò (ôïðéêÞ áõôïäéïßêçóç, ôïõñéóôéêü ïñãáíéóìü êëð). Ï ïñéóìüò åðïìÝíùò, äåí ðåñéëáìâÜíåé öáíôáóôéêÝò, ìç õðáñêôÝò øçöéáêÝò ðáñáãùãÝò ÷þñùí, üðùò ãéá ðáñÜäåéãìá áõôÝò ðïõ ãßíïíôáé óôï ðëáßóéï êÜðïéïõ çëåêôñïíéêïý ðáé÷íéäéïý (Alphaville, Simcity) Þ ãéá ôéò áíÜãêåò êÜðïéáò ôáéíßáò Þ åñåõíçôéêÞò åöáñìïãÞò. Ç øçöéáêÞ ðüëç áõôïý ôïõ ïñéóìïý åßíáé áðïëýôùò âáóéóìÝíç óå Ýíá öõóéêü ôüðï, ìå ó÷Ýóåéò, áëëçëåîáñôÞóåéò êáé äéáäñÜóåéò, ðïõ Ý÷åé åíäéáöÝñïí íá áíáæçôÞóïõìå êáé íá åñìçíåýóïõìå. Ç øçöéáêÞ ðüëç åßíáé áíïéêôÞ ðüëç, åßíáé äéêôõáêüò ôüðïò ðïõ áðåõèýíåôáé óôï åõñý êïéíü êáé óôïõò "ìç åéäéêïýò", êáé ùò ôÝôïéá, ÷ñçóéìïðïéåßôáé êõñßùò ãéá ôçí ðñïþèçóç ôçò öõóéêÞò ðüëçò ùò ôïõñéóôéêü ðñïúüí. ÅðïìÝíùò, ï ðáñáðÜíù ïñéóìüò áðïêëåßåé øçöéáêÝò åöáñìïãÝò Þ ãåùãñáöéêÜ óõóôÞìáôá ðëçñïöïñéþí ðïõ áðåõèýíïíôáé óå åéäéêïýò ÷ñÞóôåò. 1Ï Whilliam Gibson ÷ñçóéìïðïßçóå ãéá ðñþôç öïñÜ ôïí üñï cyberspace, óôï ìõèéóôüñçìá - óôáèìü ôçò åðéóôçìïíéêÞò öáíôáóßáò (êáé ü÷é ìüíï) "Neuromancer", ãéá íá ðåñéãñÜøåé, ôï 1984, óå ìéá åðï÷Þ ðïõ ïé çëåêôñïíéêïß õðïëïãéóôÝò Þôáí áêüìç óå åìâñõúêÞ êáôÜóôáóç êáé ôï Äéáäßêôõï äåí õðÞñ÷å, "ìéá óõìâáôéêÞ ðáñáßóèçóç ôçí ïðïßá ìïéñÜæïíôáé êÜèå ìÝñá äéóåêáôïììýñéá ÷åéñéóôÝò óå ïëüêëçñï ôïí êüóìï… Ìéá ãñáöéêÞ áíáðáñÜóôáóç ôùí ðëçñïöïñéþí ðïõ ðñïÝñ÷ïíôáé áðü üëïõò ôïõ õðïëïãéóôÝò ôçò áíèñùðüôçôáò" (Ãêßìðóïí, Ïõßëéáì 1998, Ï ÍåõñïìÜíôçò, ìåôÜöñáóç óôá åëëçíéêÜ Ä. ÓôáìáôéÜäçò, ÁèÞíá, Áßïëïò óåë. 66). Óôçí ðáñáðÜíù åëëçíéêÞ Ýêäïóç ôïõ âéâëßïõ, ï üñïò cyberspace áðïäßäåôáé ùò çëåêñïóýìðáí. Ùóôüóï óÞìåñá, êáé óôçí åëëçíéêÞ ãëþóóá Ý÷åé åðéêñáôÞóåé ï üñïò êõâåñíï÷þñïò. ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 2
  • 3. Åßíáé õðåñâïëéêÜ äýóêïëï íá êÜíïõìå ìéá áðïôßìçóç ôùí øçöéáêþí ðüëåùí ðïõ õðÜñ÷ïõí óÞìåñá óôï äéáäßêôõï, êáèþò ï áñéèìüò ôïõò åßíáé ìåãÜëïò êáé áëëÜæåé ìÝñá ìå ôçí çìÝñá. Åßíáé êÜôé ðáñáðÜíù áðü ðñïöáíÝò ôï ãåãïíüò, üôé ðÜñá ðïëëÝò øçöéáêÝò ðüëåéò èá äçìéïõñãçèïýí êáé óôï ìÝëëïí, ùò "ðáñÜãùãá" ôçò êÜèå öõóéêÞò ðüëçò ôïõ öõóéêïý êüóìïõ ìáò. ÐáñÜ ôïí ìåãÜëï áñéèìüò ôïõò, ç ðïéêéëßá ôùí øçöéáêþí åöáñìïãþí åßíáé ìÝ÷ñé óÞìåñá ðåñéïñéóìÝíç êáé ëßãï Ýùò ðïëý áêïëïõèåß ôéò ðáñáêÜôù ôñåéò êáôçãïñßåò: " ØçöéáêÝò ðüëåéò - ðýëåò (portal cities), üðïõ ç êýñéá ëåéôïõñãßá ôïõò åßíáé ç ðáñï÷Þ ðëçñïöïñéþí ãéá ôç öõóéêÞ ðüëç êáé ôï ìåãáëýôåñï ìÝñïò ôïõ õëéêïý ôïõò áðïôåëåßôáé áðü êåßìåíá, õðåñêåßìåíá, ãñáöéêÜ êáé óõíäÝóìïõò. " ØçöéáêÝò ðüëåéò - "êáèñÝöôåò" (mirror cities), äýï Þ ôñéþí äéáóôÜóåùí ïé ïðïßåò áíáðáñéóôïýí Þ åéêïíïðïéïýí ôïí öõóéêü ÷þñï ìéáò ðüëçò ìÝóù öùôïãñáöéþí äýï äéáóôÜóåùí, ðáíï- ñáìéêþí áðåéêïíßóåùí 360ï, video, êÜìåñåò ðñáãìáôéêïý ÷ñüíïõ, ç÷çôéêü õëéêü, äéáäñáóôéêïýò ÷Üñôåò êáé åöáñìïãÝò ãåùãñáöéêþí äåäïìÝíùí. " ØçöéáêÝò ðüëåéò - åñãáëåßá (tools cities), üðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé ðëçñïöïñéêÜ óõóôÞìáôá ãéá íá ìåôáöÝñïõí ìÝñïò ôùí ëåéôïõñãéþí ôçò ðüëçò óôïí øçöéáêü ÷þñï, ðñïóöÝñïõí ìéá óåéñÜ åñãáëåßá êáé õðçñåóßåò. Ç "ãåùãñáößá" ôùí øçöéáêþí ðüëåùí Áíáæçôþíôáò ôç ãåùãñáößá ôùí øçöéáêþí ãåéôïíéþí óôï äéáäßêôõï, èá äéáðéóôþóïõìå üôé ï øçöéáêüò ÷Üñôçò Ý÷åé ìéêñÝò Ýùò êáèüëïõ äéáöïñÝò áðü ôïí ÷Üñôç åäáöéêÞò óõãêÝíôñùóçò ôùí äñáóôçñéïôÞôùí óôï öõóéêü ÷þñï. Óýìöùíá ìå ìéá óïâáñÞ áíáëõôéêÞ ðñïóðÜèåéá ÷áñôïãñÜöçóçò ðïõ âáóßæåôáé óôçí êáôáãñáöÞ ôùí ðñïìçèåõôþí ðåñéå÷ïìÝíïõ ôïõ äéáäéêôýïõ, ôç ÷áñôïãñÜöçóç ôïõ Mathew Æïïk2, êáôÜ ôçí ïðïßá ÷áñôïãñáöÞèçêå ï óõíïëéêüò áñéèìüò .com, .org, .net, êáé ïíïìÜôùí äéêôõáêþí ãåéôïíéþí ðïõ áíÞêïõí óôïí êùäéêü ÷þñáò áíÜ ðüëç, ç ÷ùñéêÞ óõãêÝíôñùóç ôùí äéêôõáêþí ôüðùí óôçí Åõñþðç ìáò äßíåé Ýíá ÷Üñôç üìïéï ìå ôï ÷Üñôç áóôéêÞò óõãêÝíôñùóçò óôçí Åõñþðç (åéê 1). Åéê.1. 1. Óõíïëéêüò áñéèìüò .com, .org, .net êáé domain ðïõ áíÞêïõí óå Ýíá êùäéêü ÷þñáò ÷áñôïãñáöçìÝíåò áíÜ ðüëç, óôçí Åõñþðç (ðçãÞ: www.zooknic.com / óôïé÷åßá 2 Ï Mathew Zook óõãêÝíôñùóå óôïé÷åßá, êáôÝôáîå êáé ÷áñôïãñÜöçóå ôïõò ÷ñÞóôåò ôïõ Éáíïõáñßïõ 2000). äéáäéêôýïõ êáé ôéò åðé÷åéñçìáôéêÝò äéêôõáêÝò ãåéôïíéÝò ôùí ðüëåùí, óôç äéäáêôïñéêÞ ôïõ äéáôñéâÞ óôï ÐáíåðéóôÞìéï ôçò Êáëéöüñíéá. ÁíáíåùìÝíá óôïé÷åßá êáé óõíå÷åßò Ýñåõíåò 2. Ç áóôéêïðïßçóç óôç ÅõñùðáúêÞ ó÷åôéêÜ ìå ôç ãåùãñáößá ôïõ äéáäéêôýïõ ðáñïõóéÜæïíôáé óôï äéêôõáêü ôïõ ôüðï ¸íùóç ôùí 15 (ðçãÞ EUROSTAT, 2000). www.zooknic.com ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 3
  • 4. Ìéá äñáóôçñéüôçôá ðïõ äéáèÝôåé ôçí áðüëõôç áðåëåõèÝñùóç áðü ôï öõóéêü ôüðï, åìöáíßæåôáé íá Ý÷åé õøçëüôåñï äåßêôç ãåùãñáöéêÞò óõãêÝíôñùóçò áðü üôé ïé ðåñéóóüôåñïé âéïìç÷áíéêïß êëÜäïé óÞìåñá (Castells 2005). Óõãêåíôñþíåôáé óå ÷þñåò ìå õøçëÜ åðßðåäá äéêôýùóçò, åðé÷åéñçìáôéêÞò åîåéäßêåõóçò, êáé åéóñïÞò íÝùí ôå÷íïëïãéþí, óõãêåíôñþíåôáé óå ìçôñïðïëéôéêÝò ðåñéï÷Ýò êáé êÜðïôå óå óõãêåêñéìÝíá ìÝñç êáé ãåéôïíéÝò åíôüò áõôþí (Ýíá öáéíüìåíï êõñßùò ôùí ìåãÜëùí ìçôñïðïëéôéêþí ðåñéï÷þí ôùí ÇÐÁ). Ç ãåùãñáößá ôùí ðñïìçèåõôþí ðåñéå÷ïìÝíïõ ôïõ äéáäéêôýïõ ÷áñáêôçñßæåôáé óáöþò áðü ôï ãåãïíüò üôé ïé øçöéáêïß ôüðïé ôïõ êüóìïõ îåêéíïýí ðÜíôá áðü ôïõò öõóéêïýò ôüðïõò êáé áêïëïõèïýí ôç ìçôñïðïëéôéêÞ óõãêÝíôñùóç ôçò ïéêïíïìßáò ôçò ðëçñïöïñßáò. Ç ÷áñôïãñÜöçóç óõãêåêñéìÝíá ôùí øçöéáêþí åöáñìïãþí ðüëåùí åßíáé ðéï äýóêïëç êáèþò áðïõóéÜæïõí ôá ó÷åôéêÜ óôïé÷åßá. Ìéá ìéêñÞò êëßìáêáò Ýñåõíá ðïõ ðñáãìáôïðïßçóå ç ÅñåõíçôéêÞ ÌïíÜäá ÁóôéêÞò êáé ÐåñéöåñåéáêÞò Êáéíïôïìßáò URENIO3, ôïõ Á.Ð.È., ó÷åôéêÜ ìå ôéò øçöéáêÝò ðüëåéò ôïõ êüóìïõ, ìáò âïçèÜåé íá åîÜãïõìå êÜðïéá åéäéêüôåñá óõìðåñÜóìáôá ó÷åôéêÜ ìå ôç ãåùãñáößá ôùí øçöéáêþí ðüëåùí: Ïé ðåñéóóüôåñåò ðüëåéò äéáôçñïýí Ýíáí åðßóçìï äéêôõáêü ôüðï. Ç ðëçñüôçôá, ç óáöÞíåéá, ç åëêõóôéêüôçôá ôçò áñ÷éôåêôïíéêÞò äïìÞò ôïõ øçöéáêïý ôüðïõ ðïõ áíáðáñéóôÜ êáé ðñïâÜëëåé ôçí ðüëç ó÷åôßæåôáé, ôéò ðåñéóóüôåñåò öïñÝò, ìå ôçí ðïéüôçôá ôçò ßäéáò ôçò ðüëçò. ¸ôóé, óõíáíôïýìå ôéò ðéï ðëÞñåéò øçöéáêÝò áíáðáñáãùãÝò ðüëåùí óå ðüëåéò ðïõ äéáèÝôïõí Ýíá óçìáíôéêü áóôéêü ðëïýôï. Êáèþò ï ìåãáëýôåñïò óôü÷ïò ôùí øçöéáêþí ðüëåùí åßíáé ç ôïõñéóôéêÞ ïéêïíïìßá, âñßóêïõìå ôéò ðéï "ðëïýóéåò" ôå÷íéêÜ øçöéáêÝò åöáñìïãÝò óå ðüëåéò ðïõ Ý÷ïõí ôç äõíáôüôçôá íá äéåêäéêÞóïõí Ýíá ìåñßäéï óôçí êáôáíïìÞ ôçò ôïõñéóôéêÞò áãïñÜò êáé áõôü äåí óõíäÝåôáé ðÜíôá ìå ôçí åðé÷åéñçìáôéêÞ áíôáãùíéóôéêüôçôá ôçò ðüëçò, ôïí ïéêïíïìéêü êáé ôå÷íïëïãéêü ôçò ðëïýôï. ÌéêñÝò ðüëåéò ìå äõíáìéêÞ åßóïäï óôçí ôïõñéóôéêÞ ïéêïíïìßá áíôáíáêëïýí áõôü ôï äõíáìéóìü óôéò øçöéáêÝò ôïõò áíáðáñáãùãÝò. Ïé õðïäïìÝò ôïõ äéáäéêôýïõ äåí êïóôßæïõí ó÷åäüí ôßðïôá óå ó÷Ýóç ìå ôéò õðïäïìÝò ôïõ öõóéêïý ÷þñïõ, Ýôóé ðïëëÝò ìéêñÝò ðüëåéò äéáèÝôïõí äéêôõáêïýò ôüðïõò ìå ðëïýôï åöáñìïãþí êáé åéêïíéêþí áíáðáñáóôÜóåùí. Ãéá ðïëëÝò ðüëåéò, ôï øçöéáêü ôïõò ðáñÜãùãï áðïôåëåß Ýíá óôïß÷çìá ãéá ôïí åðáíáðñïóäéïñéóìü ôïõò óôçí ðáãêüóìéá ðïëéôéóôéêÞ ïéêïíïìßá êáé ãéá êÜðïéåò Üëëåò, åðéâåâáßùóç êáé åðáíáäéáôýðùóç ôïõ ìåãÜëïõ áóôéêïý ôïõò ìýèïõ. Áðü ôçí ðáñáðÜíù Ýñåõíá, åðéëÝãïõìå ìéá óýíôïìç ðáñïõóßáóç ôåóóÜñùí øçöéáêþí ðüëåùí ðïõ ðáñïõóéÜæïõí éäéáßôåñï åíäéáöÝñïí óôïí ôñüðï ðïõ åéêïíïðïéïýí êáé áíáðáñéóôïýí ôï öõóéêü ôïõò ÷þñï óôï äéáäßêôõï. 3 Ç Ýñåõíá ðñáãìáôïðïéÞèçêå óôï ðëáßóéï ôïõ åñåõíçôéêïý ðñïãñÜììáôïò "Êáéíïôïìßá óôá Éüíéá ÍçóéÜ - ØçöéáêÞ ÊÝñêõñá" (ÖïñÝáò áíÜèåóçò: ÅÅ-Êáéíïôüìåò ÄñÜóåéò êáé ÐåñéöÝñåéá Éïíßùí ÍÞóùí), áðü ôïõò Íßêï Êïìíçíü, Íßêï ÐÜ÷ôá êáé Ðáíáãéþôç Ôóáñ÷üðïõëï. ÐåñéëáìâÜíåé óõãêÝíôñùóç Ýñåõíá êáé óõãêñéôéêÞ áîéïëüãçóç ôñéÜíôá åöáñìïãþí øçöéáêþí ðüëåùí áðü üëï ôïí êüóìï. Ãéá íá îåðåñÜóåé ôéò äéáöïñÝò ðïõ åìöáíßæïõí ïé ðáñáðÜíù ðüëåéò, ôüóï óå åðßðåäï ðáñïõóßáóçò, üóï êáé óå åðßðåäï ëåéôïõñãéêüôçôáò, ç áîéïëüãçóç õéïèÝôçóå ìéá óåéñÜ êñéôÞñéá ðïõ ôÝèçêáí åî' áñ÷Þò: (1) ÏìÜäá óôü÷ïò - êïéíü, (2) ÏñãÜíùóç / èåìáôéêÞ äïìÞ, (3) Áñ÷éôåêôïíéêÞ, (4) Ïn-line åöáñìïãÝò, (4) Ôå÷íïëïãßåò ðïõ ÷ñçóéìïðïéïýíôáé, (5) Ïñãáíéóìïß - ÌïíôÝëá õðïóôÞñéîçò. ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 4
  • 5. Ìå Ýíá äéêôõáêü ôüðï ðïõ äåí äéáöÝñåé áðü Ýíá ôõðéêü city-portal, ôï øçöéáêü ðáñÜãùãï ôçò ãïçôåõôéêüôåñçò êáé ðéï "áãáðçìÝíçò" ðüëçò ôçò Åõñþðçò äåí åìöáíßæåé ìå ôçí ðñþôç åðßóêåøç, ôç ßäéá ãïçôåßá ðïõ áóêåß óôïí åðéóêÝðôç ç öõóéêÞ ðüëç. Ï äéêôõáêüò ôüðïò Ý÷åé õëï- ðïéçèåß áðü ôï ÄÞìï ôçò Âáñêåëþíçò êáé êáëýðôåé ðëÞñùò ôçí ðüëç óå åðßðåäï åíçìÝñùóçò êáé ðëçñïöüñçóçò, ðáñÝ÷ïíôáò ôáõôü÷ñïíá êáé õðçñåóßåò çëåêôñïíéêÞò äéáêõâÝñíçóçò (e-government). Ç øçöéáêÞ åöáñìïãÞ Ý÷åé ôÝóóåñéò èåìáôéêÝò åíüôçôåò: ôïõñéóìüò, åðé÷åé- 1 ñçìáôéêüôçôá, ï äÞìïò, êáé ç ðüëç. Âáñêåëþíç, Éóðáíßá: www.bcn.es Ç ðñïâïëÞ åíüò áóôéêïý ìýèïõ Ç ôõðéêÞ "portal" ðáñïõóßáóç ôïõ äéêôõáêïý ôüðïõ ôçò Âáñêåëþíçò áëëÜæåé åíôõðùóéáêÜ üôáí ï ÷ñÞóôçò åðéëÝîåé íá äåé ìéá åöáñìïãÞ åéêïíéêÞò ðáñïõóßáóçò ôçò ðüëçò, ç ïðïßá åíóùìáôþèçêå ôïõò ôåëåõôáßïõò ìÞíåò. Ðñüêåéôáé ãéá ôéò "øçöéáêÝò ðôÞóåéò" ðÜíù áðü ôçí Âáñêåëþíç, ìéá äõíáìéêÞ ãåùãñáöéêÞ åöáñìïãÞ (GeoShow3D), ç ïðïßá ðïëý åýêïëá åãêáèßóôáôáé óôïí õðïëïãéóôÞ, êáé ìå ôçí ïðïßá ï ÷ñÞóôçò âéþíåé ìéá ó÷åäüí ðñáãìáôéêÞ åìðåéñßá ðôÞóçò ðÜíù áðü ôï óýíïëï ôçò ðüëçò (åéê 2). ÐåñéëáìâÜíåé äýï "ïñãáíùìÝíåò" ðåñéçãÞóåéò, êáé ìéá óåéñÜ áðü "ðôÞóåéò" óå óçìåßá ôçò ðüëçò ìå ôçí åðéëïãÞ ôïõ ÷ñÞóôç. Ôï õðüâáèñï ðüëçò ðïõ ðáñÝ÷åôáé ãéá ôçí áðåéêüíéóç áðïôåëåßôáé áðü äýï layers: ôï âáóéêü õðüâáèñï ìå ôçí áåñïöùôïãñáößá ôçò ðüëçò, ðïõ óõìðëçñþíåôáé ìå øçöéáêÝò áíáðáñáóôÜóåéò ìåëëïíôéêþí Þ õðü êáôáóêåõÞ Ýñãùí, êáé Ýíá äåýôåñï õðüâáèñï, ðïõ ðáñïõóéÜæåé óå ó÷Ýäéï ôïí ðïëåïäïìéêü éóôü. Ôï õðüâáèñï åßôå ùò áåñïöùôïãñáößá åßôå ùò ðïëåïäïìéêü ó÷Ýäéï ðáñïõóéÜæåé ïíüìáôá ðåñéï÷þí Þ áîéïèÝáôùí êáé äßíåé ôç äõíáôüôçôá óôï ÷ñÞóôç íá æçôÞóåé ðåñéóóüôåñá óôïé÷åßá üðùò ðáíïñáìéêÝò áðåéêïíßóåéò 360ï. Åéê.2. Ç åöáñìïãÞ GeoShow3D, "øçöéáêÝò ðôÞóåéò" ðÜíù áðü ôçí Âáñêåëþíç, óôï www.bcn.es Ìå ôçí åöáñìïãÞ áõôÞ, ï ÷ñÞóôçò âéþíåé ôçí ðüëç óôï óýíïëü ôçò, Ý÷åé ôç äõíáôüôçôá íá êáôáíïÞóåé ôç äïìÞ ôçò, ôéò ÷áñÜîåéò ôïõ ðïëåïäïìéêïý ôçò éóôïý, íá ðñïóáíáôïëéóôåß ìÝóá óôéò äéÜöïñåò ðåñéï÷Ýò ôçò êáé íá åíôïðßóåé ìíçìåßá êáé áîéïèÝáôá. Ç åéêïíéêÞ áõôÞ áíáðáñÜóôáóç ôçò ðüëçò åðéôõã÷Üíåé Ýíá íÝï åßäïò "åìðåéñßáò" ãéá ôïí ANOTHER ÷ñÞóôç, êáèþò áõôÞ ç Üðïøç ôçò ðüëçò - ç "bird's eye view" - äåí ìðïñåß íá âéùèåß áðü ôïí åðéóêÝðôç Þ ðïëßôç ôçò ðüëçò óôï öõóéêü ôçò WAY TO ÷þñï. Óôïí øçöéáêü ðåñéçãçôÞ ðñïóöÝñåôáé Ýíáò ôñüðïò áíÜãíùóçò ôçò ðüëçò ðïëý "ðñáãìáôéêüò" áëëÜ êáé ðïëý ìáêñéÜ áðü ôïí ôñüðï SEE THE áíÜãíùóçò ôçò öõóéêÞò ðüëçò, ìéá óõíïëéêÞ åðïðôåßá ðïëý äéáöïñåôéêÞ áðü ôç óôáäéáêÞ êáé áðïóðáóìáôéêÞ ðñïóÝããéóç ðïõ TERRAIN âéþíåé ï åðéóêÝðôçò ôçò ðñáãìáôéêÞò ðüëçò. ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 5
  • 6. Ï äéêôõáêüò ôüðïò Ý÷åé ìßá êëáóéêÞ äïìÞ city - portal êáé Ý÷åé ÷ñçìáôïäïôçèåß áðü ôï åìðïñéêü åðéìåëçôÞñéï ôçò ðüëçò, Ýôóé ï åìðïñéêüò ðñïóáíáôïëéóìüò ôïõ åßíáé åìöáíÞò. 2 ÐÜñìá, Éôáëßá: www.inparma.it Ç âßùóç ôçò éóôïñßáò êáé ç åìðåéñßá ôçò æùíôáíÞò ðüëçò Ç ðñþôç ïìÜäá åðéëïãþí áíáöÝñåôáé óå åìðïñéêÜ èÝìáôá, ìå ðñþôç åðéëïãÞ ôï store showcases, ðïõ äßíåé óôïí ÷ñÞóôç ôç äõíáôüôçôá ãéá ìéá "øçöéáêÞ âüëôá óôéò âéôñßíåò". Ç åðéëïãÞ shopping on-line ðñïóöÝñåé ðñüóâáóç óå ìßá óåéñÜ áðü ôïðéêÝò åðé÷åéñÞóåéò - ìÝëç ôïõ åðéìåëçôçñßïõ ðïõ Ý÷ïõí äçìéïõñãÞóåé çëåêôñïíéêÜ ìáãáæéÜ óôï äéáäßêôõï êáé ðáñÝ÷ïõí ðùëÞóåéò ðñïúüíôùí êáé ðñïóöïñÜ äéá- äéêôõáêþí õðçñåóéþí. Ç ðñïâïëÞ ôçò ðüëçò ðñáãìáôïðïéåßôáé êõñßùò ìÝóù ôçò åðéëïãÞ vir- Åéê.3. ÊõâéêÝò ðáíïñáìéêÝò tual tour, ðïõ ðåñéëáìâÜíåé ìéá óåéñÜ áðü ðåñéçãÞóåéò óå éóôïñéêÜ áðåéêïíßóåéò ôïõ åóùôåñéêïý ôïõ ìíçìåßá êáé áîéïèÝáôá, áëëÜ êáé øçöéáêïýò ðåñéðÜôïõò óôá Duomo óôï www.inparma.it êáôáóôÞìáôá óôï åìðïñéêü êÝíôñï ôçò ÐÜñìá, ìå ôçí õðïóôÞñéîç öùôïãñáöéþí 360ï. Ôï ðéï åíôõðùóéáêü ôìÞìá ôïõ virtual tour åßíáé ïé ðáíïñáìéêÝò áðåéêïíßóåéò ôïõ Duomo êáé ôïõ Âáðôéóôçñßïõ, üðïõ ï ÷ñÞóôçò ìðïñåß íá âéþóåé ìéá óôáäéáêÞ ðñïóÝããéóç ôïõ ìíçìåßïõ, áðü ôçí áõëÞ Ýùò ôï åóùôåñéêü ôïõ íáïý. Ç åßóïäïò óôï åóùôåñéêü ôïõ íáïý êáé ôï ÂáðôéóôÞñéï óõíïäåýåôáé ìå ç÷çôéêü õëéêü (Üóìáôá), åéóÜãïíôáò ôï ÷ñÞóôç óõíïëéêÜ óôçí åìðåéñßá ôçò óõãêåêñéìÝíçò åðßóêåøçò. Ôá ðáíïñáìéêÜ óôï Duomo åßíáé õøçëÞò ðïéüôçôáò, êáé ìå ôçí åðéëïãÞ ðïëý êïíôéíþí ðëÜíùí åðéôõã÷Üíåôáé ç ëåðôïìåñÞò èÝáóç ôùí ôïé÷ïãñáöéþí áðü üëï ôï åóùôåñéêü ôïõ íáïý áëëÜ êáé ôïõ åêðëçêôéêïý èüëïõ. Ç ñåáëéóôéêÞ áßóèçóç ôïõ ÷þñïõ åðéôõã÷Üíåôáé ìå ôç ÷ñÞóç ôùí êõâéêþí ðáíïñáìéêþí 360×180 ìïéñþí. ÐáñÜ ôçí õøçëÞ áíÜëõóç ôçò åéêüíáò, ç áíáìïíÞ ôïõ ÷ñÞóôç åßíáé åëÜ÷éóôç4. Ç øçöéáêÞ ÐÜñìá ðñïóðáèåß íá áðïäþóåé ôá äõíáìéêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò ðüëçò, üðùò ôï "âáñý" éóôïñéêü ôçò ðáñåëèüí, ôç âéïìç÷áíßá åíäõìÜôùí ìå åîåéäßêåõóç óôï ìåôÜîé êáé ôï äÝñìá, ôéò ôïðéêÝò ãåýóåéò êáé ôç äéÜóçìç êïõæßíá ôçò. Ç øçöéáêÞ ÐÜñìá äåí âáóßæåôáé óôçí áðüäïóç ôçò "÷ùñéêÞò" ôçò õðüóôáóçò, ïé ÷Üñôåò áðïõóéÜæïõí Þ åßíáé åíôåëþò áðïóðáóìáôéêïß. Ï ÷ñÞóôçò äåí áðïêôÜ åìðåéñßá ôïõ áóôéêïý ôçò ôïðßïõ. Óå áõôÞ ôçí øçöéáêÞ áíáðáñÜóôáóç ðñïÝ÷åé ç áðüäïóç ôçò áßóèçóçò ôçò ðüëçò êáé ïé èåìáôéêÝò åìðåéñßåò: ç éóôïñßá, ç áãïñÜ êáé ç åìðåéñßá ôïõ shopping, ç ãíùñéìßá ôùí ãåýóåùí. ÁõôÜ ôá "ößëôñá" åìðåéñßáò äßíïíôáé óôï ÷ñÞóôç óôáäéáêÜ, ùò åéêüíá, ÷ñþìáôá, Þ÷ïò êáé áîéþíïõí ôç óõììåôï÷Þ ôïõ ìÝóá áðü ôéò åöáñìïãÝò ôïõ çëåêôñïíéêïý åìðïñßïõ. ÌÝóá áðü áõôÞ ôç äéáäéêáóßá øçöéáêÞò áíÜãíùóçò ôçò ðüëçò, ï åðéóêÝðôçò ôïõ www.inparma.it åíþíåé ôéò äéáöïñåôéêÝò êáé áðïóðáóìáôéêÝò åìðåéñßåò, ôéò áíáóõíèÝôåé öôéÜ÷íïíôáò ôï äéêü ôïõ áíá- äçìéïõñãçìÝíï ôïðßï ôçò ðüëçò. 4 Áõôü åðéôõã÷Üíåôáé ìå ôç ÷ñÞóç ôçò ôå÷íïëïãßáò zoomify. Ôï óýíïëï ôçò åéêüíáò óå THE WHOLE C I T Y ïëüêëçñç ôçí áíÜëõóÞ ôçò äåí "öïñôþíåôáé" áðü ôçí áñ÷Þ óôïí browser. ¼ôáí ï ÷ñÞóôçò æçôÞóåé íá ìåãåíèýíåé ôçí ðáíïñáìéêÞ åéêüíá, ï server óôÝëíåé óôïí browser ôï IN A CLICK ìåãåíèõìÝíï ôìÞìá ôïõ ðáíïñÜìáôïò (Êïìíçíüò ê.Ü, 2004). ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 6
  • 7. ÁãíïçìÝíç áðü ôïõò ôïõñßóôåò, óå ó÷Ýóç ìå ôï Óßäíåõ êáé ôç Ìåëâïýñíç, áí êáé ðñùôåýïõóá ôçò Áõóôñáëßáò, ç ÊáìðÝñá, åðéæçôåß íá êåñäßóåé Ýäáöïò óôçí ôïõñéóôéêÞ ïéêïíïìßá, ìÝóù ìéáò åíôõðùóéáêÞò áíáðáñÜóôáóÞò ôçò óôïí øçöéáêü ÷þñï. Áîéïðïéþíôáò ôçí áõóôçñÞ êáé åõáíÜãíùóôç äïìÞ ðïõ ôçò ðáñÝ÷åé ôï ðïëåïäïìéêü ó÷Ýäéï ôïõ Walter Griffin, áíáðáñÜãåé ôï ìíçìåéáêü ôïõ ÷áñáêôÞñá óôï äéêôõáêü ôçò ôüðï, ìå Ýíá ôñüðï áíÜëïãï ôùí áñ÷þí ó÷åäéáóìïý ôïõ öõóéêïý ôçò ÷þñïõ. Ï äéêôõáêüò ôüðïò Virtual Canberra îå÷ùñßæåé ãéá ôï ðñùôïðïñéáêü user interface, ôçí áéóèçôéêÞ ôïõ êáé ôï ôñéóäéÜóôáôï ìïíôÝëï ôçò ðüëçò ðïõ ðåñéÝ÷åé (åéê.4). Ðñüêåéôáé ãéá ìéá ðñáãìáôéêÜ "mirror" øçöéáêÞ åöáñìïãÞ, üðïõ ç ðüëç ðñïâÜëëåé Üìåóá êáé åõáíÜãíùóôá ôç ðïëåïäïìéêÞ ôçò äïìÞ. Ç êõñßáñ÷ç ðñïâïëÞ ôïõ ó÷åäßïõ ôçò ðüëçò åðéëÝãåôáé ìå óôü÷ï íá ôïíéóôïýí ôá ìíçìåéáêÜ ÷áñáêôçñéóôéêÜ ôçò ðñùôåýïõóáò þóôå íá åðáíáäçìéïõñãÞóïõí ôïí áãíïçìÝíï áóôéêü ôçò ìýèï. 3 ÊáìðÝñá, Áõóôñáëßá: www.virtualcanberra.gov.au Ç ðñïâïëÞ ôçò áãíïçìÝíçò ìíçìåéáêüôçôáò TAKE ME T H E R E Åéê.4. Ôï ôñéóäéÜóôáôï ìïíôÝëï- ÷Üñôçò êáé ç ðáíïñáìéêÞ áðåéêüíéóç ôïõ åðéëåãìÝíïõ óçìåßïõ óôï www.virtualcanberra.gov.au/ ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 7
  • 8. Ç ÁäåëáÀäá, ìéá áðü ôéò ìåãáëýôåñåò ðüëåéò óôï íüôéï ôìÞìá ôçò Áõóôñáëßáò, ðñùôåýïõóá ôçò Ðïëéôåßáò ôçò Íüôéáò Áõóôñáëßáò, áðïôåëåß ìéá íÝá ðüëç, ó÷åäéáóìÝíç ìå ôçí åõáíÜãíùóôç äïìÞ ôùí ðüëåùí ôïõ ìïíôåñíéóìïý. Ç äïìÞ ôçò ðüëçò áðåéêïíßæåôáé åìöáíþò óôçí øçöéáêÞ åöáñìïãÞ ôçò. Ï äéêôõáêüò ôüðïò, ï ïðïßïò Ý÷åé õëïðïéçèåß áðü ôïí ÄÞìï ôçò ðüëçò, ðáñÝ÷åé åíçìÝñùóç êáé ðëçñïöüñçóç ðÜíù óå èÝìáôá ðïõ áöïñïýí ôçí ðüëç áëëÜ êáé ôéò äñáóôçñéüôçôåò ôïõ ÄÞìïõ. Åðßóçò ðáñÝ÷åé õðçñåóßåò çëåêôñïíéêÞò äéáêõâÝñíçóçò (e-government). Ç äïìÞ ôïõ øçöéáêïý ôüðïõ åðé÷åéñåß íá äþóåé óôïé÷åßá - êëåéäéÜ êáé ôïðüóçìá óå ìéá ðüëç ðïõ ç äïìÞ êáé ç éóôïñßá ôçò äåí ôá ðñïóöÝñåé. ÕðÜñ÷åé ìéá åéêïíéêÞ ðåñéÞãçóç ìéêñÞò êëßìáêáò, ìå ðáíïñáìéêÝò öùôïãñáöÞóåéò êáé ðñïâïëÞ êõñßùò ôùí èåìáôéêþí ðÜñêùí êáé ôùí åëåýèåñùí ÷þñùí áíáøõ÷Þò. Ïé ÷Üñôåò ôçò øçöéáêÞò ÁäåëáÀäá áíáöÝñïíôáé óå áõôÜ, êáé ìå éäéáßôåñç ðñïóï÷Þ áðïôõðþíïõí ìéá ðüëç ðïõ ðñïóöÝñåé ÷þñïõò óôÜèìåõóçò, ìåãÜëá äçìüóéá ðÜñêá ìå äñáóôçñéüôçôåò áíáøõ÷Þò êáé äçìüóéåò áóôéêÝò åîõðçñåôÞóåéò. Åßíáé ðïëý ÷áñáêôçñéóôéêïß ïé èåìáôéêïß ÷Üñôåò ôçò ðüëçò: ÷þñïé óôÜèìåõóçò áíáðÞñùí, ðáñüäéïé ÷þñïé óôÜèìåõóçò, ôá ðÜñêá ôçò ðüëçò êáé ïé åîõðçñåôÞóåéò ôïõò, ïé äçìüóéåò ôïõáëÝôåò(!). Ïé ÷Üñôåò äéáèÝôïõí ðëçñïöïñßåò ãéá ôçí ôïðïèåóßá, ôï ùñÜñéï ëåéôïõñãßáò ôùí ÷þñùí, ôéìïêáôÜëïãï ôùí ÷þñùí óôÜèìåõóçò, óýóôçìá ìÝôñçóçò ôùí áðïóôÜóåùí êáé ôùí äéáäñïìþí ðñüóâáóçò. 4 ÁäåëáÀäá, Áõóôñáëßá: www.adelaide.sa.gov.au Ìéá øçöéáêÞ "nouvelle ville" Åéê.5. Ôï ôñéóäéÜóôáôï ìïíôÝëï- ÷Üñôçò êáé ç ðáíïñáìéêÞ áðåéêüíéóç ôïõ åðéëåãìÝíïõ óçìåßïõ óôï www.virtualcanberra.gov.au/ ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 8
  • 9. Ð ïéá åßíáé ôåëéêÜ ç øçöéáêÞ ðüëç; Êáôïéêåß ìüíï óôïí êõâåñíï÷þñï Þ ðáãéäåýåôáé áðü ôïõò ðåñéïñéóìïýò, ôéò ëåéôïõñãßåò Þ äõóëåéôïõñãßåò ôçò öõóéêÞò ðüëçò; ÄéáèÝôåé ìüíï ôçí áñ÷éôåêôïíéêÞ ôùí äéêôõáêþí ôüðùí ç åðçñåÜæåôáé áðü ôçí áñ÷éôåêôïíéêÞ êáé áóôéêÞ äïìÞ, ôçí éóôïñßá ôçò ðüëçò ðïõ "áíáðáñéóôÜ"; ¸÷åé êïéíïýò ðåñéïñéóìïýò êáé êïéíü áëöÜâçôï äïìÞò ìå ôç öõóéêÞ ðüëç; Êáôáíïþíôáò ôç äïìÞ ôïõ øçöéáêïý ôñüðïõ áíáðáñÜóôáóçò ìéáò ðüëçò Ïé øçöéáêïß ôüðïé ðïõ áíáðáñéóôïýí ðüëåéò, åßíáé ó÷çìáôéóìïß ðïëõóýíèåôïé óôçí ïëüôçôÜ ôïõò, åßíáé äõíáìéêÜ åõìåôÜâëçôá êáé ðïëõäéÜóôáôá êáôáóêåõÜóìáôá. Ôï õëéêü, ç ìÜæá ôçò ðëçñïöïñßáò ðïõ ìéá øçöéáêÞ ðëáôöüñìá ðáñÝ÷åé, ìåôáôñÝðåôáé óå áñ÷éôåêôïíéêÞ. Ïé áðáéôÞóåéò ôçò øçöéáêÞò áñ÷éôåêôïíéêÞò åßíáé ôüóï õøçëÝò üóï êáé áõôÝò ôçò áñ÷éôåêôïíéêÞò ôïõ öõóéêïý ÷þñïõ êáèþò, óå óõíäõáóìü ìå ôçí ðñïâïëÞ ôçò ðëçñïöïñßáò, ïöåßëåé íá äçìéïõñãåß ôéò ðñïûðïèÝóåéò ãéá ôçí êáôáíüçóç ôïõ ðåñéå÷ïìÝíïõ êáé ôçí åýêïëç "ìåôáêßíçóç" áíÜìåóá óôá äéÜöïñá åðßðåäÜ ôïõ. Ï ðéï äéåãåñôéêüò ôñüðïò ãéá ôçí ðñïóÝëêõóç ôïõ äéáäéêôõáêïý "flaneur" åßíáé ç éêáíüôçôá åíüò øçöéáêïý ÷þñïõ, íá óõãêñïôåß óõìâïëéóìïýò êáé íÝá íïÞìáôá - ðÝñá áðü ôçí áðëÞ ðëçñïöüñçóç. Ç áíÜãíùóç åßíáé ìéá äñáóôçñéüôçôá "äçìéïõñãßáò ÷þñïõ". ÌÝóù ôçò äéáäéêáóßáò ôçò áíÜãíùóçò åíþíïíôáé ïé äéáöïñåôéêÝò êáé äéçñçìÝíåò óêçíÝò óå Ýíá óõíå÷Ýò ÷þñï, ï ïðïßïò õðÜñ÷åé ìüíï óôï ìõáëü ôïõ ÷ñÞóôç (Murray 1977). Óå ìéá ðñïóðÜèåéá íá ó÷çìáôïðïéÞóïõìå ôç äïìÞ ôçò øçöéáêÞò ðüëçò êáé ôéò ó÷Ýóåéò ðïõ áíáðôýóóåé ìå ôç öõóéêÞ ðüëç, ìðïñïýìå íá êáôáëÞîïõìå óôï ðáñáêÜôù äéÜãñáììá (åéê.5). Åéê.6. Ç äïìÞ ôçò øçöéáêÞò ðüëçò ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 9
  • 10. Ç äïìÞ ôùí åðéðÝäùí áõîÜíåé óå ðïëõðëïêüôçôá êáé ôå÷íéêÝò áðáéôÞóåéò îåêéíþíôáò áðü ôï ðñþôï ðñïò ôï ôñßôï. Ôá åðßðåäá 2 êáé 3 áðïäßäïõí êáé áíáðáñéóôïýí ôï öõóéêü ÷þñï åíþ ôï åðßðåäï 3 ôïí ìåôáëëÜóóåé óå øçöéáêü áêõñþíïíôáò ôçí áíÜãêç ãéá öõóéêÞ åããýôçôá. Áðáéôåß üìùò äéêôýùóç êáé ëåéôïõñãéêÝò ó÷Ýóåéò ðïõ îåêéíÜíå áðü ó÷Ýóåéò óõíÝñãéáò êáé äéêôýùóçò ðïõ áíáðôýóóïíôáé óôï öõóéêü ÷þñï. ¼óï êáé áí õðÜñ÷åé, ãéá ðáñÜäåéãìá, ç ðñüèåóç ôïõ äçìéïõñãïý ôçò øçöéáêÞò ðüëçò íá âéþóåé ï ÷ñÞóôçò ôçí åìðåéñßá ôïõ øçöéáêïý shopping óôçí ðüëç ôïõ, äåí èá ìðïñÝóåé íá ôï åðéôý÷åé, åÜí ç ðëåéïøçößá ôùí êáôáóôçìÜôùí ôçò óõãêåêñéìÝíçò ðüëçò äåí Ý÷ïõí äõíáôüôçôá ãéá äéáôñáðåæéêÝò óõíáëëáãÝò åî´ áðïóôÜóåùò Þ åÜí äåí ðñáãìáôïðïéçèïýí ïé áíáãêáßåò óõìöùíßåò. Áõôü ôï ðéï óýíèåôï åðßðåäï âñßóêåôáé ðéï êïíôÜ óôïí ïñéóìü ôùí cybercities, ðéï êïíôÜ óôïí ïñéóìü ôïõ êõâåñíï÷þñïõ ùò øçöéáêïý ÷þñïõ åðéêïéíùíßáò êáé åëÝã÷ïõ, üðïõ óçìáíôéêü ñüëï ðáßæïõí ïé ëåéôïõñãéêÝò ó÷Ýóåéò ìåôáîý ôùí äéáöüñùí ìåñþí åíüò óõóôÞìáôïò, êáé éäéáßôåñá ç ìåôáöïñÜ ôçò ðëçñïöïñßáò êáé ïé ìç÷áíéóìïß äéÜäñáóçò. Ìéá øçöéáêÞ åöáñìïãÞ ðüëçò óõíäõÜæåé óõíÞèùò êáé ôá ôñßá ðáñáðÜíù åðßðåäá. Ç âáñýôçôá ðïõ äßíåôáé óå êÜèå åðßðåäï åßíáé äéáöïñåôéêÞ êÜèå öïñÜ, êáé åîáñôÜôáé áðü ôçí ôáõôüôçôá ôçò åöáñìïãÞò, ôï öïñÝá ðïõ ôç äçìéïýñãçóå, ôï êïéíü óôï ïðïßï áðåõèýíåôáé. ÔÝëïò, ç ßäéá ç ðüëç, ìå ôç äïìÞ, ôçí éóôïñßá ôçò, ôçí ðïéüôçôá ôïõ áóôéêïý ôçò ðåñéâÜëëïíôïò, ìðïñåß íá åðçñåÜóåé ôçí âáñýôçôá ôïõ åíüò ç ôïõ Üëëïõ åðéðÝäïõ. Ìéá ðüëç êáé Ýíáò ðëÞñçò, åíçìåñùìÝíïò êáé óõíå÷þò áíáíåïýìåíïò øçöéáêüò ôüðïò óôï äéáäßêôõï ðïõ ôçí áíáðáñéóôÜ, ìðïñïýí íá ãßíïõí êáôáíïçôïß ùò äýï ðáñÜëëçëïé "ôüðïé", äýï åðÜëëçëåò ðüëåéò ìå äéáöïñåôéêÜ äïìéêÜ óõóôáôéêÜ ç êÜèå ìßá, ðïõ óå ðïëëÝò ëåéôïõñãßåò áëëçëïóõìðëçñþíïíôáé êáé áëëçëï-åîõðçñåôïýíôáé. Ìéá óåéñÜ ëåéôïõñãßåò ôçò öõóéêÞò ðüëçò ìðïñïýí íá ðñáãìáôïðïéçèïýí ìå ôïí ôüóï óôï åðßðåäï ôïõ öõóéêïý ÷þñïõ üóï êáé óôïí øçöéáêü. ÊÜèå ëåéôïõñãßá ôçò ðüëçò ðïõ ìåôáöÝñåôáé ìå åðéôõ÷ßá óå øçöéáêü åðßðåäï êáé Ýíá ìåãÜëï ðïóïóôü ôùí ðïëéôþí ôçí áóêåß óå áõôü, åðéöÝñåé óçìáíôéêÝò åðéðôþóåéò óôï öõóéêü ÷þñï ôçò ðüëçò. Ç åðÝêôáóç ôùí äéá-ôñáðåæéêþí óõíáëëáãþí óôï äéáäßêôõï, ïé óõíáëëáãÝò ôùí ðïëéôþí ìå ôï äçìüóéï, ôï çëåêôñïíéêü åìðüñéï, áðïôåëïýí ôïõò óõíäåôéêïýò éóôïýò ìåôáîý øçöéáêÞò ðüëçò êáé öõóéêïý ÷þñïõ. ¼óï èá ðëçèáßíïõí ïé óõíäåôéêïß áõôïß éóôïß ìåôáîý ìéáò ðüëçò êáé ôïõ øçöéáêïý ôçò ðáñÜãùãïõ, ôüóï èá ìåãáëþíåé ç áëëçëåîÜñôçóç ôùí äýï "ðáñÜëëçëùí" ðüëåùí (åéê.6). Åéê.7. Ó÷Ýóç öõóéêÞò - øçöéáêÞò ðüëçò ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 10
  • 11. Ç ðëåéïøçößá ôùí øçöéáêþí ðüëåùí äçìéïõñãÞèçêå ãéá íá ðñïâÜëëåé ôçí ðüëç ùò ôïõñéóôéêü ðñïúüí, óå ìéá åðï÷Þ ðïõ áíèåß ç ôïõñéóôéêÞ ïéêïíïìßá áðïôåëþíôáò ôçí ðéï áêìáßá ïéêïíïìéêÞ äñáóôçñéüôçôá óôïí êüóìï. Ìéá ðüëç îåäéðëþíåé ôïí åáõôü ôçò óôïí øçöéáêü ÷þñï ìå ôÝôïéï ôñüðï, þóôå íá áíáðáñéóôÜôáé ìå óáöÞíåéá Þ ìå åðéëåãìÝíç óáöÞíåéá, äçìéïõñãþíôáò óôïí ðåñéçãçôÞ ôïõ äéáäéêôýïõ ìéá èåëêôéêÞ øçöéáêÞ åìðåéñßá ãíùñéìßáò, åßôå ðñïò Üìåóç ÷ñÞóç ôùí øçöéáêþí ôçò õðçñåóéþí, åßôå ùò ðëçñïöïñßá ãéá ôçí ðñïåôïéìáóßá ôçò öõóéêÞò åìðåéñßáò - åðßóêåøçò óôçí ðüëç. Ç øçöéáêÞ ðüëç åêöñÜæåé ìå ôïí êáëýôåñï ôñüðï, ôç íÝá ðñüêëçóç ðïõ äÝ÷åôáé óÞìåñá ç ïéêïíïìßá: óå ìéá êáôÜóôáóç êïñåóìïý ôçò êáôáíÜëùóçò êÜèå ðñïúüíôïò êáé õðçñåóßáò, ðñáãìáôïðïéåßôáé ç ôåëéêÞ ìåôÜâáóç óôçí ðëÞñùò áíáðôõãìÝíç ïéêïíïìßá ôçò áãïñÜò, üðïõ áíôéêåßìåíï ðñïò ðþëçóç åßíáé ü÷é ìüíï ôï õëéêü ðñïúüí áëëÜ ç ßäéá ç áíèñþðéíç åìðåéñßá. Ç øçöéáêÞ áíáðáñÜóôáóç ôùí ðüëåùí êáé ç áíèñþðéíç åìðåéñßá ùò áíôáëëÜîéìï ðñïúüí Ç øçöéáêÞ ôå÷íïëïãßá Ý÷åé ôçí áõîáíüìåíç äýíáìç íá êÜíåé ôçí áíèñþðéíç åìðåéñßá áíôáëëÜîéìï åìðüñåõìá óôïí êõâåñíï÷þñï, ìå ôïí ßäéï áêñéâþò ôñüðï ðïõ ç åéóáãùãÞ ôçò ÷ñçìáôéêÞ ìïíÜäáò ìåôÝôñåøå óå áíôáëëÜîéìá, ôá öõóéêÜ ðñïúüíôá óôéò ãåùãñáöéêÝò áãïñÝò. Ï Manuel Castells ðåñéãñÜöåé ôéò ìåãÜëåò åðßðôùóåéò ðïõ èá åðéöÝñåé óôï åßäïò ôçò ïéêïíïìßáò êáé ôùí åìðïñåõìÜôùí - êõñßùò óôçí ðïëéôéóôéêÞ ôïõñéóôéêÞ âéïìç÷áíßá - ç ñáãäáßá åîåëéóóüìåíç øçöéáêÞ ôå÷íïëïãßá êáé ôï çëåêôñïíéêü åìðüñéï. Ôá ìçíýìáôá êÜèå åßäïõò, åîçãåß ï Castells, ðåñéêëåßïíôáé óôï ìÝóï (äéáäßêôõï, çëåêôñïíéêÜ media). Ôï ìÝóï åßíáé ôüóï éó÷õñü ðïõ ôá ìçíýìáôÜ ôïõ (õðåñ-êåßìåíá åéêüíá êáé Þ÷ïò) åìðåñéÝ÷ïõí Þ áðïññïöïýí ôç óõíïëéêÞ áíèñþðéíç åìðåéñßá, ðáñåëèïýóá, ðáñïýóá êáé ìÝëëïõóá (Castells 2005). Ç ðñïóïìïéùìÝíç åìðåéñßá óôïí êõâåñíï÷þñï äåí åßíáé ìéá åìðåéñßá ßäéá ìå áõôÞ ôùí Üëëùí èåáìÜôùí. Ï èåùñçôéêüò ôïõ äéáäéêôõáêïý ÷þñïõ Randall Walser ðáñáôçñåß: "Åíþ ìéá êéíçìáôïãñáöéêÞ ôáéíßá ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá íá äåßîåé ìéá ðñáãìáôéêüôçôá óå Ýíá êïéíü, ï êõâåñíï÷þñïò ÷ñçóéìïðïéåßôáé ãéá íá äþóåé Ýíá åéêïíéêü óþìá êáé Ýíá ñüëï óå êáèÝíáí ÷ñÞóôç. ¸íáò ðñïãñáììáôéóôÞò ôïõ êõâåñíï÷þñïõ èÝôåé óå ëåéôïõñãßá Ýíáí êüóìï, ãéá Ýíá êïéíü ðïõ äñá Üìåóá åíôüò ôïõ, êáé äåí ðáñáôçñåß áðëþò ìéá åíäéáöÝñïõóá ðñáãìáôéêüôçôá, áëëÜ ìðïñåß íá ôç âéþíåé Üìåóá" (Walser 1990 óôï Rifkin 2001). ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 11
  • 12. Ç åìðåéñßá ôïõ shopping óå ìéá ðñùôåýïõóá ôçò ìüäáò, óõíïäåõüìåíç ìå ôçí ßäéá ôçí ðáñï÷Þ õðçñåóßáò (ìÝóù çëåêôñïíéêïý åìðïñßïõ), ç åìðåéñßá ôçò åðßóêåøçò óå Ýíá ìïõóåßï Þ óå Ýíá íáü, ç óõíïëéêÞ åìðåéñßá ìéáò ðüëçò ðïõ äåí Ý÷ïõìå ðïôÝ åðéóêåöôåß: óôá ðáñáäåßãìáôá øçöéáêþí ðüëåùí ðïõ ðñïçãÞèçêáí, ôï æçôïýìåíï äåí åßíáé ç áðëÞ ðëçñïöüñçóç ãéá ôçí ðüëç. Ôï æçôïýìåíï åßíáé ï åðéóêÝðôçò ôïõ äéáäéêôýïõ íá "âéþóåé" ìéá ðüëç, íá "ðÜåé åêåß". Ïé ôå÷íïëïãßåò ãéá ôçí áðåéêüíéóç, áíáðáñÜóôáóç êáé ôåëéêÜ ãéá ôçí åìðåéñßá âßùóçò ôçò öõóéêÞò ðüëçò åîåëßóóïíôáé éëéããéùäþò. Ïé virtual ðåñéçãÞóåéò, ç áßóèçóç ôïõ "ðñáãìáôéêïý" óôï äéáäßêôõï, âåëôéþíïõí óõíå÷þò ôüóï ôçí áíáðáñáóôáôéêÞ åéêüíá, üóï êáé ôç äõíáôüôçôá äéÜäñáóçò êáé óõììåôï÷Þò ôïõ ÷ñÞóôç. Ïé øçöéáêÝò ðüëåéò áðïôåëïýí Ýíá äõíáìéêü ðáñÜäåéãìá ðïõ åðéâåâáéþíåé ôá ðñïöçôéêÜ ëüãéá ôïõ áìåñéêáíïý óõããñáöÝá Alvin Toffler, óôï âéâëßï ôïõ Future Shock: "ÔåëéêÜ ïé êáôáóêåõáóôÝò åìðåéñßáò èá ó÷çìáôßóïõí Ýíá âáóéêü - áí ü÷é ôï âáóéêüôåñï - ôïìÝá ôçò ïéêïíïìßáò. Êáé üôáí óõìâåß áõôü, èá åßìáóôå ï ðñþôïò ðïëéôéóìüò óôçí éóôïñßá ðïõ ÷ñçóéìïðïéåß ôçí õøçëÞ ôå÷íïëïãßá ãéá íá êáôáóêåõÜóåé ôï ðéï ðñïóùñéíü áëëÜ ùóôüóï ôï äéáñêÝóôåñï üëùí ôùí ðñïúüíôùí: ôçí áíèñþðéíç åìðåéñßá" (Toffler, 1970). ME T AKE R E T H E ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 12
  • 13. ÂÉÂËÉÏÃÑÁÖÉÁ 1. Ãêßìðóïí, Ï. (1998) Ï íåõñïìÜíôçò, ÁèÞíá: Áßïëïò, óåë. 66. 2. Castells, M. (1999) "Ôhe Culture of Network Society". Óôï Boyd, D., Brickwood, C., Broeckman, A., Haskel, L., Kluitenberg, E., Stikker, M. (eds) New Media Culture in Europe, Amsterdam: 3. Castells, M. (2005) Ï ãáëáîßáò ôïõ Äéáäéêôýïõ. Óôï÷áóìïß ãéá ôï Äéáäßêôõï, ôéò åðé÷åéñÞóåéò êáé ôçí êïéíùíßá, ÁèÞíá: Êáóôáíéþôçò. 4. Couclelis, H. (2002) "The construction of the digital city", Environment and Planning B: Planning and Design, vol. 31/2004, pp. 5-19 5. Engeli, M. (2001) Digital Stories. The poetics of communications, Basel: Birkhauser. 6. Êïìíçíüò, Í., ÐÜ÷ôáò, Í., êáé Ôóáñ÷üðïõëïò, Ð. (2004) "ØçöéáêÝò ðüëåéò óôï äéáäßêôõï. ¸ñåõíá êáé áîéïëüãçóç øçöéáêþí åöáñìïãþí", óôï "Êáéíïôïìßá óôá Éüíéá ÍçóéÜ - ØçöéáêÞ ÊÝñêõñá", åñåõíçôéêü ðñüãñáììá Á.Ð.È., ÅñåõíçôéêÞ ÌïíÜäá URENIO, ÅõñùðáúêÞ ÅðéôñïðÞ - Êáéíïôüìåò ÄñÜóåéò ÅÔÐÁ, ÐåñéöÝñåéá Éïíßùí ÍÞóùí. ÅðéóôçìïíéêÞ åõèýíç: Íßêïò Êïìíçíüò, êáèçãçôÞò Á.Ð.È. 7. Komninos, N. (2002) Intelligent Cities, New York: SponPress, pp. 195-208. 8. Mino, E. (2000) "Experiences of European Digital Cities". Óôï Ishida, T., Isbister, K. (eds) Digital Cities. Technologies, Experiences, and Future Perspectives, LNCS, Vol. 1765/2000, Berlin / Heidelberg: Springer-Verlag, pp. 58-72. 9. Murray, J. H. (1997) Hamlet on the Holodeck. The future of the narrative in the cyberspace, New York: The Free Press. 10. Rifkin, J. (2001) H ÍÝá Åðï÷Þ ôçò Ðñüóâáóçò, ÁèÞíá: Åêäïôéêüò Ïñãáíéóìüò ËéâÜíç. 11. Smith, B. K., Blankinship, E., Ashford, A., Baker, M., and Hirzel, Ô. (2000) "Image Maps: Exploring Urban History through Digital Photography". Óôï Ishida, T., Isbister, K. (eds.): Digital Cities, Berlin / Heidelberg: Springer-Verlag, pp. 326-337, 2000. 12. Toffler, A. (1970) Future Shock, New York: Bantam Books. ç áíáðáñÜóôáóç ùò ü÷çìá áñ÷éôåêôïíéêÞò óêÝøçò 13