Id-Deżert
Din hija d-dinja tagħna.  Hija waħda minn disa’ pjaneti fis-sistema solari tagħna.  Hija l-unika waħda fejn aħna nafu ċert...
Il-klima fid-dinja tagħna mhux kullimkien l-istess.  Għalhekk il-wiċċ tad-dinja mhux kullimkien l-istess lanqas.  Huwa maq...
I l-biomes differenti   u fejn jinsabu fid-dinja : BIOME  hija medda art kbira. L-annimali  u  l-pjanti li jgħixu fiha hum...
TROPICAL RAIN FOREST Siġar twal f’ambjent ta’ ħafna xita u sħana SAVANNA jew GRASSLAND Ħafna ħaxix b’xi siġar  ’ l hawn u ...
TAIGA Foresta kiesħa ta’ siġar li jħaddru s-sena kollha. CHAPARRAL Art xotta u niexfa li fiha ħafna siġar baxxi b’weraq ħo...
<ul><li>Biome oħra hija  t-TUNDRA  li  hija tip ta’ deżert kiesaħ in-naħa ta’ fuq tad-dinja.   Hemm żewġ tipi ta’ Tundra: ...
ALPINE TUNDRA <ul><li>Q egħdin fl-ogħla partijiet tad-dinja,  eżempju:   </li></ul><ul><li>Andes fis-South America </li></...
Jinsabu fin-North Pole.  Huma l-iktar biome   b’temperatura baxxa – fix-xitwa tin żel anki sa  - 34 º C.  ARCTIC TUNDRA
Imxerrdin  ’ l hawn u  ’ l hemm issib għadajjar żgħar u ħofor kbar mimlijin tajn. L-irjiħat qawwij in  ħafna li jaħkmu fit...
Fis-sajf fit-tundra ma jidlamx u jkollhom 24 siegħa ta’ dawl, imma fix-xitwa x-xemx l anqas  tlaħħaq sal-orizzont, allura ...
ID-DEŻERT <ul><li>Art  li l-ambjent tagħha hu aħrax ħafna :  </li></ul><ul><li>Sħana  tremenda,  nixfa kbira u  ljieli ffr...
<ul><li>Hemm żewġ tipi ta’ deżert: </li></ul><ul><li>Id-deżerti sħan jinsabu fil-faxxa tropikali tad-dinja, jiġifieri viċi...
<ul><li>Kiesaħ jew sħun, deżert huwa  </li></ul>DEJJEM XOTT għax xita ma tagħmilx aktar minn 250 millimetru fis-sena.
Id-Deżert Sħun Fis-sajf, id-deżert sħun ikun sħun ħafna matul il-jum meta t-temperatura tista’ titla’ anke sa 49ºC.
IMMA  jkun kiesaħ ħafna matul il-lejl meta t-temperatura tinżel anki taħt i ż- 0 ºC.
Fid-deżert sħun l-umdita’ hija baxxa ħafna għax pjanti hemm ftit u m’hemmx sħab, allura malli tinżel ix-xemx, l-arja mill-...
Xita ma tagħmilx regolari.  Jistgħu jgħaddu anki snin mingħajr qatra ilma, imbagħad f’temp ta’ ftit sigħat tagħmel kwantit...
Imma l-ilma tax-xita ma jdumx wisq ma jisparixxi għax jinxtorob mill-art!
<ul><li>Kultant fid-de żert jagħmlu maltempati kbar tar-ramel.  </li></ul><ul><li>L-irjieħat qawwija jagħmlu ħafna ħsara g...
Maltempati tar-ramel bħal dawn jifformaw  sand dunes ,  jiġifieri   għoljiet tar-ramel li  jistgħu  jkunu għoljin ħafna me...
Xi eżempji ta’ deżert i  sħ a n huma: <ul><li>Sahara u Kalahari fl-Afrika </li></ul><ul><li>Mojave, Chihuahuan u Sonoran f...
Chihuahuan desert Sonoran desert Great Victorian desert
Oasi  fid-deżert  Sahara Id-deżert Sahara huwa l-ikbar deżert sħun , iżda fil-fond taħt ir-ramel  hemm l-ilma.  Għalhekk f...
Kont taf? Li fid-deżert sħun kultant taqbad nieżla x-xita imma bis-sħana li titla’ mill-art, tevapora ( tinxef bix-xemx ) ...
Fid-deżert kiesaħ, ix-xitwa tkun kiesħa ħafna u minflok xita jagħmel is-silġ.  Fis-sajf u fir-rebbiegħa, it-temperatura tk...
Xi eżempji ta’ deżert  kiesaħ huma: <ul><li>Gobi  fil-Mongolia </li></ul><ul><li>Namib  fl-Afrika </li></ul><ul><li>Taklam...
Id-deżert Gobi fil-Mongolia Id-deżert Taklamakan fiċ-Ċina
<ul><li>L-Antartika  fis-South Pole  huwa : </li></ul><ul><li>l-ikbar deżert tad-dinja </li></ul><ul><li>l-iktar deżert ki...
Jikbru pjanti fid-deżert? Fid-deżert jikbru pjanti, imma dawn iridu jaddattaw ruħhom għal dan l-ambjent.
<ul><li>G ħ andhom  l-għeruq twal ħafna biex jinżlu taħt l-art ifittxu l-ilma </li></ul><ul><li>Il-pjanti tad-deżert: </li...
Kif jaddattaw ruħhom l-annimali li jgħixu fid-deżert? <ul><li>Ħafna mill-annimali tad-deżert huma notturni.  Jorqdu matul ...
Xi annimali , bħall-Cactus Wren  jieħdu l-ilma tagħhom minn ċerti żrieragħ u pjanti li jkun fihom ħafna ilma.
<ul><li>Jitgeddsu flimkien biex jagħmlu s-sħana. Kapaċi jinżlu fil-baħar fond ta’ 550 metru u jżommu n-nifs għal  22 minut...
Meta  l-  Fat Sand Rat jiekol , jifforma saff oħxon ta’ xaħam ma’ ġismu kollu u meta ma jsibx  ikel  jieħu minnu.
Il-ġemel jgħidulu  l-vapur tad-deżert  għax huwa l-iktar mezz komuni kif jivvjaġġaw fid-deżert.
<ul><li>Għax  għandu żewġ ringieli ta’  eyelashes  biex ma jidħollux ramel f’għajnejh </li></ul><ul><li>Għax  jista’ jagħl...
<ul><li>Għax  fil-ħotob ta’ fuq dahru, jista’ jaħżen l-ikel. </li></ul><ul><li>Għax  jissaporti ħafna żmien mingħajr ma ji...
<ul><li>Ejj ew  naraw x’niftakru. </li></ul><ul><li>Wieġeb  VERU  jew  FALZ  għal dawn il-mistoqsijiet . </li></ul>X’tgħal...
Fid-deżert qatt ma tagħmel xita. VERU  jew  FALZ  ?
FALZ Ġieli tagħmel xita fid-deżert, imma mhux iżjed minn 250 millimetru fis-sena b’kollox.
VERU  jew  FALZ  ? Fid-deżert tkun sħana l-ħin kollu.
FALZ  Id-deżert sħun  huwa  sħun matul il-jum u kiesaħ ħafna matul il-lejl. Id-deżert kiesaħ  hu  kiesaħ il-ħin kollu.
VERU  jew  FALZ  ? Fid-deżert jikbru l-pjanti u jkollhom il-fjuri.
VERU G ħalkemm  l-art ma tkunx miksija bihom, imma fjuri jikbru  fid-deżert .
VERU  jew  FALZ  ? L-annimali tad-deżert  iridu jsibu l-ilma  biex jgħixu. Great Jerboa
FALZ  Dan l-għasfur huwa l-Cactus Wren. L-ilma  jieħdu miż-żerriegħa li jiekol.
VERU  jew  FALZ  ? Fid-deżert qatt ma jkun hemm ilma .
FALZ  F’ ċ erti postijiet  hemm l-ilma taħt ir-ramel. Dan jifforma oasi fejn jikbru s-siġar u jgħixu n-nies.
Kemm g ħandek ħila ssib informazzjoni dwar id-deżert? <ul><li>Fittex informazzjoni fil-kotba jew fuq l-Internet. </li></ul...
<ul><li>Agħżel wieħed mid-deżerti li sibt u ikteb paragrafu dwaru. </li></ul>
References   <ul><li>http://www.musc.edu/cando/geocam/atacama/climate2.html   </li></ul><ul><li>http://www.softpedia.com/ ...
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Il-Klima fid-Dezert Kiesah u d-Dezert Shun

6,154 views

Published on

Powerpoint Presentation suitable for Year 5 Primary

Published in: Education, Business, Technology
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
6,154
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
590
Actions
Shares
0
Downloads
113
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Il-Klima fid-Dezert Kiesah u d-Dezert Shun

  1. 1. Id-Deżert
  2. 2. Din hija d-dinja tagħna. Hija waħda minn disa’ pjaneti fis-sistema solari tagħna. Hija l-unika waħda fejn aħna nafu ċerti li hemm il-ħajja. S’issa għadna ma nafux e żatt x’hemm fi pjaneti oħra.
  3. 3. Il-klima fid-dinja tagħna mhux kullimkien l-istess. Għalhekk il-wiċċ tad-dinja mhux kullimkien l-istess lanqas. Huwa maqsum f’ BIOMES differenti. X’inhi biome ?
  4. 4. I l-biomes differenti u fejn jinsabu fid-dinja : BIOME hija medda art kbira. L-annimali u l-pjanti li jgħixu fiha huma addattati għal dak l-ambjent. Kull biome għandha l-klima tagħha li hi differenti mill-klima ta’ biomes oħra.
  5. 5. TROPICAL RAIN FOREST Siġar twal f’ambjent ta’ ħafna xita u sħana SAVANNA jew GRASSLAND Ħafna ħaxix b’xi siġar ’ l hawn u ’ l hemm Eżempji ta’ biomes differenti:
  6. 6. TAIGA Foresta kiesħa ta’ siġar li jħaddru s-sena kollha. CHAPARRAL Art xotta u niexfa li fiha ħafna siġar baxxi b’weraq ħoxnin li jżommu l-ilma fihom .
  7. 7. <ul><li>Biome oħra hija t-TUNDRA li hija tip ta’ deżert kiesaħ in-naħa ta’ fuq tad-dinja. Hemm żewġ tipi ta’ Tundra: </li></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Alpine Tundra u Arctic Tundra </li></ul></ul></ul></ul></ul>
  8. 8. ALPINE TUNDRA <ul><li>Q egħdin fl-ogħla partijiet tad-dinja, eżempju: </li></ul><ul><li>Andes fis-South America </li></ul><ul><li>Rockies fin-North America </li></ul><ul><li>Himalayas fl-Indja u n-Nepal. </li></ul>Il-quċċata tagħhom tkun miksija bis-silġ.
  9. 9. Jinsabu fin-North Pole. Huma l-iktar biome b’temperatura baxxa – fix-xitwa tin żel anki sa - 34 º C. ARCTIC TUNDRA
  10. 10. Imxerrdin ’ l hawn u ’ l hemm issib għadajjar żgħar u ħofor kbar mimlijin tajn. L-irjiħat qawwij in ħafna li jaħkmu fit-tundra jikkaġunaw tempesti kbar tas-silġ. L-art tal-Arctic Tundra hija dejjem iffriżata, għalhekk l-ilma ma tantx jgħaddi minnha sew.
  11. 11. Fis-sajf fit-tundra ma jidlamx u jkollhom 24 siegħa ta’ dawl, imma fix-xitwa x-xemx l anqas tlaħħaq sal-orizzont, allura jkun dlam il-ħin kollu, anki f’nofsinhar. Ix-xemx ta’ nofs il-lejl
  12. 12. ID-DEŻERT <ul><li>Art li l-ambjent tagħha hu aħrax ħafna : </li></ul><ul><li>Sħana tremenda, nixfa kbira u ljieli ffriżati! </li></ul>
  13. 13. <ul><li>Hemm żewġ tipi ta’ deżert: </li></ul><ul><li>Id-deżerti sħan jinsabu fil-faxxa tropikali tad-dinja, jiġifieri viċin l- Equator . </li></ul><ul><li>Id-deżerti kesħin jinsabu n-naħa ta’ fuq tad-dinja (fin- North Pole ) u fin-naħa t’isfel tad-dinja (fis- South Pole ). </li></ul>I d-deżert sħun u d-deżert kiesaħ.
  14. 14. <ul><li>Kiesaħ jew sħun, deżert huwa </li></ul>DEJJEM XOTT għax xita ma tagħmilx aktar minn 250 millimetru fis-sena.
  15. 15. Id-Deżert Sħun Fis-sajf, id-deżert sħun ikun sħun ħafna matul il-jum meta t-temperatura tista’ titla’ anke sa 49ºC.
  16. 16. IMMA jkun kiesaħ ħafna matul il-lejl meta t-temperatura tinżel anki taħt i ż- 0 ºC.
  17. 17. Fid-deżert sħun l-umdita’ hija baxxa ħafna għax pjanti hemm ftit u m’hemmx sħab, allura malli tinżel ix-xemx, l-arja mill-ewwel tiksaħ. Għaliex?
  18. 18. Xita ma tagħmilx regolari. Jistgħu jgħaddu anki snin mingħajr qatra ilma, imbagħad f’temp ta’ ftit sigħat tagħmel kwantita’ kbira ta’ xita. Xita tagħmel fid-deżert ? Xita fid-deżert sħun Din iġġorr magħha ħafna tajn, ramel u biċċiet ta’ blat.
  19. 19. Imma l-ilma tax-xita ma jdumx wisq ma jisparixxi għax jinxtorob mill-art!
  20. 20. <ul><li>Kultant fid-de żert jagħmlu maltempati kbar tar-ramel. </li></ul><ul><li>L-irjieħat qawwija jagħmlu ħafna ħsara għax iġorru kwantita’ kbira ta’ ramel u trab. </li></ul>
  21. 21. Maltempati tar-ramel bħal dawn jifformaw sand dunes , jiġifieri għoljiet tar-ramel li jistgħu jkunu għoljin ħafna metri. Sand dunes fid-deżert Sahara
  22. 22. Xi eżempji ta’ deżert i sħ a n huma: <ul><li>Sahara u Kalahari fl-Afrika </li></ul><ul><li>Mojave, Chihuahuan u Sonoran fl-Amerka </li></ul><ul><li>Great Victorian fl-Awstralja. </li></ul>
  23. 23. Chihuahuan desert Sonoran desert Great Victorian desert
  24. 24. Oasi fid-deżert Sahara Id-deżert Sahara huwa l-ikbar deżert sħun , iżda fil-fond taħt ir-ramel hemm l-ilma. Għalhekk f ’ċerti postijiet ikun hemm irqajja’ ta’ ilma li jgħidulhom OASI , fejn jikbru s-siġar u anki jgħixu n-nies.
  25. 25. Kont taf? Li fid-deżert sħun kultant taqbad nieżla x-xita imma bis-sħana li titla’ mill-art, tevapora ( tinxef bix-xemx ) qabel tasal sal-art?
  26. 26. Fid-deżert kiesaħ, ix-xitwa tkun kiesħa ħafna u minflok xita jagħmel is-silġ. Fis-sajf u fir-rebbiegħa, it-temperatura tkun ftit iżjed għolja mix-xitwa . Id-Deżert Kiesaħ
  27. 27. Xi eżempji ta’ deżert kiesaħ huma: <ul><li>Gobi fil-Mongolia </li></ul><ul><li>Namib fl-Afrika </li></ul><ul><li>Taklamakan fiċ-Ċina </li></ul><ul><li>Turkestan fir - Russja u </li></ul><ul><li>L - ikbar deżert kiesaħ - Antartika. </li></ul>
  28. 28. Id-deżert Gobi fil-Mongolia Id-deżert Taklamakan fiċ-Ċina
  29. 29. <ul><li>L-Antartika fis-South Pole huwa : </li></ul><ul><li>l-ikbar deżert tad-dinja </li></ul><ul><li>l-iktar deżert kiesaħ, </li></ul><ul><li>l-iktar deżert fejn jagħmel riħ </li></ul>
  30. 30. Jikbru pjanti fid-deżert? Fid-deżert jikbru pjanti, imma dawn iridu jaddattaw ruħhom għal dan l-ambjent.
  31. 31. <ul><li>G ħ andhom l-għeruq twal ħafna biex jinżlu taħt l-art ifittxu l-ilma </li></ul><ul><li>Il-pjanti tad-deżert: </li></ul><ul><li>Jaħżnu l-ilma fil- weraq tagħhom </li></ul>Kif? <ul><li>Pjanti b ħaIl-kaktus għandhom ix-xewk biex l-annimali ma jikluhomx </li></ul>
  32. 32. Kif jaddattaw ruħhom l-annimali li jgħixu fid-deżert? <ul><li>Ħafna mill-annimali tad-deżert huma notturni. Jorqdu matul il-jum u joħorġu bil-lejl ifittxu l-ikel. </li></ul><ul><ul><ul><ul><ul><li>Fid-deżert sħun jagħmlu hekk biex jeħilsu mill-qilla tax-xemx, u fid-deżert kiesaħ biex jeħilsu mill-kesħa xxoqq il-għadam. </li></ul></ul></ul></ul></ul>Fennec fox Desert tortoise
  33. 33. Xi annimali , bħall-Cactus Wren jieħdu l-ilma tagħhom minn ċerti żrieragħ u pjanti li jkun fihom ħafna ilma.
  34. 34. <ul><li>Jitgeddsu flimkien biex jagħmlu s-sħana. Kapaċi jinżlu fil-baħar fond ta’ 550 metru u jżommu n-nifs għal 22 minuta biex jaqbdu l-ħut għall-ikel. </li></ul><ul><li>Il-penguins li jgħixu fl-Antartika jżommu sħan għax għandhom saff oħxon ta’ xaħam taħt il-ġilda u għandhom ir-rix li ma jħallux il-kesħa tgħaddi. </li></ul>
  35. 35. Meta l- Fat Sand Rat jiekol , jifforma saff oħxon ta’ xaħam ma’ ġismu kollu u meta ma jsibx ikel jieħu minnu.
  36. 36. Il-ġemel jgħidulu l-vapur tad-deżert għax huwa l-iktar mezz komuni kif jivvjaġġaw fid-deżert.
  37. 37. <ul><li>Għax għandu żewġ ringieli ta’ eyelashes biex ma jidħollux ramel f’għajnejh </li></ul><ul><li>Għax jista’ jagħlaq it-toqob ta’ mnieħru biex ma jidħollux ramel. </li></ul>Għaliex?
  38. 38. <ul><li>Għax fil-ħotob ta’ fuq dahru, jista’ jaħżen l-ikel. </li></ul><ul><li>Għax jissaporti ħafna żmien mingħajr ma jixrob. </li></ul><ul><li>Għax saqajh huma wesgħin ħafna biex jimxi sew fuq ir-ramel. </li></ul>
  39. 39. <ul><li>Ejj ew naraw x’niftakru. </li></ul><ul><li>Wieġeb VERU jew FALZ għal dawn il-mistoqsijiet . </li></ul>X’tgħallimna dwar id-deżert?
  40. 40. Fid-deżert qatt ma tagħmel xita. VERU jew FALZ ?
  41. 41. FALZ Ġieli tagħmel xita fid-deżert, imma mhux iżjed minn 250 millimetru fis-sena b’kollox.
  42. 42. VERU jew FALZ ? Fid-deżert tkun sħana l-ħin kollu.
  43. 43. FALZ Id-deżert sħun huwa sħun matul il-jum u kiesaħ ħafna matul il-lejl. Id-deżert kiesaħ hu kiesaħ il-ħin kollu.
  44. 44. VERU jew FALZ ? Fid-deżert jikbru l-pjanti u jkollhom il-fjuri.
  45. 45. VERU G ħalkemm l-art ma tkunx miksija bihom, imma fjuri jikbru fid-deżert .
  46. 46. VERU jew FALZ ? L-annimali tad-deżert iridu jsibu l-ilma biex jgħixu. Great Jerboa
  47. 47. FALZ Dan l-għasfur huwa l-Cactus Wren. L-ilma jieħdu miż-żerriegħa li jiekol.
  48. 48. VERU jew FALZ ? Fid-deżert qatt ma jkun hemm ilma .
  49. 49. FALZ F’ ċ erti postijiet hemm l-ilma taħt ir-ramel. Dan jifforma oasi fejn jikbru s-siġar u jgħixu n-nies.
  50. 50. Kemm g ħandek ħila ssib informazzjoni dwar id-deżert? <ul><li>Fittex informazzjoni fil-kotba jew fuq l-Internet. </li></ul><ul><li>Agħmel lista tad-deżerti li ssib u f’liema pajjiż qegħdin. </li></ul><ul><li>Niżżel ukoll kemm tagħmel xita fis-sena. </li></ul><ul><li>L-informazzjoni tista’ tiġborha hekk: </li></ul>Xita fis-sena (mm) F’liema pajjiż? Sħun jew kiesaħ? Isem id-deżert
  51. 51. <ul><li>Agħżel wieħed mid-deżerti li sibt u ikteb paragrafu dwaru. </li></ul>
  52. 52. References <ul><li>http://www.musc.edu/cando/geocam/atacama/climate2.html </li></ul><ul><li>http://www.softpedia.com/ </li></ul><ul><li>http://www.ucmp.berkeley.edu/exhibits/biomes/deserts.php </li></ul><ul><li>http://library.thinkquest.org/CR0210360/Deserts.html </li></ul><ul><li>http://www.flickr.com/photos/ </li></ul><ul><li>http://tundrabiome.webnode.com/facts/physical-features/ </li></ul><ul><li>http://www.firescience.gov/Science_You_Can_Use/i1551-501X-31-3-6.pdf </li></ul><ul><li>http://www.travelblog.org/Photos/4131474.html </li></ul><ul><li>http://www.mbgnet.net/sets/desert/animals/jerboa.htm </li></ul><ul><li>www.enchantedlearning.com/biomes </li></ul><ul><li>http://www.nicisoft.com/images/ex/desert-pictures/desert-picture-5.jpg </li></ul><ul><li>www.woodlands-junior.kent.sch.uk/Homework/adaptations/camels.htm </li></ul><ul><li>http://en.wikipedia.org </li></ul><ul><li>http://www.blueplanetbiomes.org/desert.htm </li></ul><ul><li>http://www.eoearth.org/article/Biome </li></ul><ul><li>Antarctica (2002). [Online], Available: www.kidcyber.com.au </li></ul><ul><li>http://www.wildnatureimages.com </li></ul><ul><li>http://kurtgalbreath.com/ </li></ul><ul><li>http:// www.geography.hunter.cuny.edu / </li></ul><ul><li>http://www.robinson.co.nz/rideround/Map15.htm </li></ul><ul><li>www.mccullagh.org/photo </li></ul>

×