Linux Unix Sistem Yonetimi

7. Linux/Unix Sistem Yönetimi Bayram KARAGÖZ Internet Telephony Expert www.bayramkaragoz.org bayram@bayramkaragoz.org

İçerik● Linux/Unix Tanıtımı ● Backup Alma ve Data Yönetimi● FreeBSD neden önemli? ● Editörler● Dizin Yapısı ● Güvenlik, Network Güvenliği● Hesap Yönetimi, Kullanıcı Hakları ● Monitöring ve Log takibi● Dosya Sistemleri ● Network Ayarları ve Yönetimi● Komut Satırı ve Komutlar ● SSH● Uygulama Kurulumu, Port Yönetimi

Linux Tanıtımı● Linux işletim sistemi değil çekirdeğin adı● Dağıtımlar ile birlikte İşletim Sistemi● Bir UNIX türevidir● Open Source● Çok kullanıcılı, çok görevli bir sistemidir

Linux Tanıtımı-2● 1991 yılında Helsinki Üniv.nin bir öğrenci, LinusTorvalds tarafından hazırlandı.● Amacı 386 bilgisayarını çalıştırabilmek ve işletim sistemleri konusunda ilerlemekti

Linux Tanıtımı-2F ro m : t o rv a lds @kla a v a .He ls inki.F I (L inus B e ne dic t To r v a lds )N e w s g ro ups : c o m p.o s .m inixS ub je c t : W ha t w o uld yo u like t o s e e m o s t in m inix ?S um m a ry : s m a ll po ll fo r m y ne w o pe ra t ing s y s te mMe s s a g e -ID: <1 9 9 1 A ug 2 5 .2 0 5 7 0 8 .9 5 4 1 @kla a v a .He ls inki.F IDa te : 2 5 Aug 9 1 2 0 :5 7 :0 8 G MTO rg a niza tio n: U nive rs ity o f He ls inkiHe llo e ve ry b o dy o ut t he re us in g m inix -Im do ing a (fre e ) o pe ra ting s y s te m (jus t a ho b b y, w o nt b e b ig a nd pro fe s s io na l like g nu) fo r 3 8 6 (4 8 6 ) AT c lo ne s . T his ha s b e e n b re w ings inc e a pril, a nd is s t a rting t o g e t re a dy. Id like a ny fe e db a c k o n thing s pe o ple like / like in m inix , a s m y O S re s e m b le s it s o m e w ha t dis(s a m e phy s ic a l la yo ut o f t he file -s y s t e m (due to pra c t ic a l re a s o ns ) a m o ng o the r th ing s ). Ive c urre ntly po rt e d b a s h(1 .0 8 ) a nd g c c (1 .4 0 ),a ndthing s s e e m to w o rk.T his im plie s tha t Ill g e t s o m e thing pra c tic a l w it hin a fe w m o nths , a ndId like t o kno w w ha t fe a ture s m o s t pe o ple w o uldw a nt.A ny s ug g e s tio ns a re w e lc o m e , b ut I w o nt pro m is e Ill im ple m e nt the m :-)L inus (to rv a lds @kruun a .he ls inki.fi)P S . Ye s - its fre e o f a ny m inix c o de , a nd it ha s a m ult i-t hre a de d fs . It is N OT pro ta b le (us e s 3 8 6 ta s k s w itc hin g e t c ), a nd it pro b a b ly ne ve rw ill s uppo rt a ny t hing o the r t ha n AT-ha rd dis ks , a s tha ts a ll I ha ve :-(

Unix-FreeBSD● Unix çok kullanıcılı, çok görevli yapıyı destekler● 2 ana bölümde incelenir ● System V ● BSD (Berkeley Software Distribution)● NetBSD, FreeBSD, OpenBSD, DragonFlyBSD● Ortak Özellikleri; ● Lisans Yasası (BSD GPL) ● Organizasyon (CVS depolama tekniği) ● Yönetim Şekli(Geliştiricilerin Durumları)

BSD Geliştiricileri● Contributors = Katkıda Bulunanlar● Commiters = Komisyon Üyeleri● Core Team = Çekirdek Takım

Sistem Yapısı● Sade bir çekirdekten oluşmaz ● Kabuk ● Çeşitli derleyiciler ● X windows sistemi

Paket Yönetim Sistemi● Klasik Unix Paket Sistemi (./configure && make && make install)● Hazır paketleri kullanmak için ports sistemi● Ports ile tek komutla program kurma, kaldırma, güncelleme● Ufak tefek farklılıklar var● FreeBSD nin port sistemi gelişmiş özellikli

Belgeleme● Belgeleme çok önemli● Kodcuların yanında belgelemeden sorumlu ekip bulunmaktadır● Belgeler doğru, açık ve günceldir.

Kernel(Çekirdek) Nedir?● Operasyonların şefi● Programları açma kapama● Memory için istekleri tutma● Diske erişim● Network bağlantılarının kontrolü● Arka planda çalışan karınca

Çekirdeğin Parçaları

● FreeBSD neden önemli?● En çok, en sağlam donanım desteği● Sağlam Dosya Sistemi● Gelişmiş Ports Sistemi● Masaüstü sistemler daha fazla destek verir● En çok paket içeren türev● Community daha güçlü● Belgelendirme sağlam● Diğer BSD lere göre daha kolay

Virtual Konsol ve Terminaller● Konsol Additional ABI support:. Local package initialization:. Additional TCP options:. Fri Sep 20 13:01:06 EEST 2002 FreeBSD/i386 (pc3.example.org) (ttyv0) login:● Login olma login: john Password:● Çoklu konsol seçenekleri Alt-F1, Alt-F2, ve Alt-F8

Haklar● Value Permission Directory Listing● 0 No read, no write, no execute ---● 1 No read, no write, execute --x● 2 No read, write, no execute -w-● 3 No read, write, execute -wx● 4 Read, no write, no execute r--● 5 Read, no write, execute r-x● 6 Read, write, no execute rw-● 7 Read, write, execute rwx

Haklar● % ls -l total 530 -rw-r--r-- 1 root wheel 512 Sep 5 12:31 myfile -rw-r--r-- 1 root wheel 512 Sep 5 12:31 otherfile -rw-r--r-- 1 root wheel 7680 Sep 5 12:31 email.txt

Sembolik Haklar● Option Letter Represents● (who) u User● (who) g Group owner● (who) o Other● (who) a All (“world”)● (action) + Adding permissions● (action) - Removing permissions● (action) = Explicitly set permissions● (permissions) r Read● (permissions) w Write● (permissions) x Execute

Haklar● % ls -l total 530 -rw-r--r-- 1 root wheel 512 Sep 5 12:31 myfile -rw-r--r-- 1 root wheel 512 Sep 5 12:31 otherfile -rw-r--r-- 1 root wheel 7680 Sep 5 12:31 email.txt

Haklar● Value Permission Directory Listing● 0 No read, no write, no execute ---● 1 No read, no write, execute --x● 2 No read, write, no execute -w-● 3 No read, write, execute -wx● 4 Read, no write, no execute r--● 5 Read, no write, execute r-x● 6 Read, write, no execute rw-● 7 Read, write, execute rwx

init● init açılışta; artalan süreçlerinin başlatılması, dosya sisteminin bağlanması ve kontrol edilmesi gibi bazı ufak tefek işlerin yapılmasını sağlar.● initin yaptığı işlerin tam listesi initin açılış kipinde yapılan seçime bağlıdır. Tek kullanıcılı kip: root haricinde hiç kimse bağlanamaz ve root, konsolda bir kabuk kullanır. Çok kullanıcılı kip: aynı anda pek çok kullanıcının bağlanabildiği kiptir. Linux sistemleri genelde bu kipte açılırlar.

init-2● Unix 0-9 arasında 10 adet çalışma seviyesine izin verir. Ama çoğu dağıtımda bunları bazıları tanımlıdır. Diğerleri kullanılmaz. 0: sistemi kapatır. 1: tek kullanıcılı kip 2: çok kullanıcılı ancak NFS kapalı 3: çok kullanıcılı kip 5: çok kullanıcılı kip, açılışta Xe geçiş yapılır. 6: sistemi yeniden başlatır.

Dizin Yapısına Genel Bakış● Standart bağlama noktaları /,/usr, /var, /tmp, /mnt ve /cdrom● Standard dosyların referans bağlantılarının bulunduğu dosya /etc/fstab içeriği # Device Mountpoint FStype Options Dump Pass# /dev/da0s1b none swap sw 0 0 /dev/da0s1a / ufs rw 1 1 /dev/da0s1e /tmp ufs rw 2 2 /dev/da0s1f /usr ufs rw 2 2 /dev/da0s1d /var ufs rw 2 2 /dev/acd0 /cdrom cd9660 ro,noauto 0 0

Önemli dizinler● /usr/ The majority of user utilities and applications. ● / Root directory of the file system.● /usr/bin/ Common utilities, programming tools, and ● /bin/ User utilities fundamental to both single-user and multi-user applications. environments.● /usr/lib/ Archive libraries. ● /boot/ Programs and configuration files used during operating system bootstrap.● /usr/local/ Local executables, libraries, etc. Also used as the default destination for the FreeBSD ports framework. ● /boot/defaults/ Default bootstrapping configuration files; see Within /usr/local, the general layout sketched out by hier(7) for loader.conf(5). /usr should be used. Exceptions are the man directory, which is directly under /usr/local rather than under /usr/local/share, and ● /dev/ Device nodes; see intro(4). the ports documentation is in share/doc/port. ● /etc/ System configuration files and scripts.● /usr/ports/ The FreeBSD Ports Collection (optional). ● /etc/defaults/ Default system configuration files; see rc(8).● /usr/sbin/ System daemons & system utilities (executed by users). ● /mnt/ Empty directory commonly used by system administrators as a temporary mount point.● /usr/src/ BSD and/or local source files. ● /rescue/ Statically linked programs for emergency recovery; see● /var/ Multi-purpose log, temporary, transient, and spool rescue(8). files. A memory-based file system is sometimes mounted at /var. This can be automated using the varmfs-related variables of ● /root/ Home directory for the root account. rc.conf(5) (or with an entry in /etc/fstab; see mdmfs(8)). ● /sbin/ System programs and administration utilities fundamental to● /var/log/ Miscellaneous system log files. both single-user and multi-user environments.● /var/mail/ User mailbox files. ● /tmp/ Temporary files. The contents of /tmp are usually NOT preserved across a system reboot. A memory-based file system is● /var/tmp/ Temporary files. The files are usually preserved across often mounted at /tmp. This can be automated using the tmpmfs- a system reboot, unless /var is a memory-based file system. related variables of rc.conf(5) (or with an entry in /etc/fstab; see mdmfs(8)).

Disk Aygıtı Kodları Disk Device Codes Code Meaning● ad ATAPI (IDE) disk● da SCSI direct access disk● acd ATAPI (IDE) CDROM● cd SCSI CDROM● fd Floppy disk

Örnek disk ifadeleri Sample Disk, Slice, and Partition Names Name Meaning● ad0s1a The first partition (a) on the first slice (s1) on the first IDE disk (ad0).● da1s2e The fifth partition (e) on the second slice (s2) on the second SCSI disk (da1).

Örnek Model

mount, umount Komutu● # mount device mountpoint● # umount mountpoint● Ayrıntılı bilgi için; man mount man umount

Çalışan Süreçler Kontrolü● Ps – çalışan süreçleri gösterir – Gerçek zamanlı değil. Çalıştırıldığı andaki değerler● Top – Çalışan süreçler – Gerçek zamanlı – Refresh edilerek

Ps çıktısı

Top çıktısı

Proses Öldürme● kill -s signal_name PID● Sinyaller ve numaraları; – 1 HUP (hang up) – 2 INT (interrupt) – 3 QUIT (quit) – 6 ABRT (abort) – 9 KILL (non-catchable, non-ignorable kill) – 14 ALRM (alarm clock) – 15 TERM (software termination signal)● örnek = /bin/kill -s HUP 198

Ayrıntılı bilgi için;● Manual pages (man sayfaları)● man command

Hesap Yönetimi● Username● Password● User ID (UID)● Group ID (GID)● Login Class (grupa esneklik olarak)● Password change time● Account expiry time● Users full name● Home directory (/home/username veya /usr/home/username)● User shell (sh,bash)

Hesap ekleme,silme, düzenleme komutları● adduser● rmuser● chpass● passwd● pw

Hesap ekleme,silme, düzenleme komutları

Kullanıcıları Limitleme● /etc/login.conf

Gruplar● /etc/group● 1-group name● 2-password● 3-Group ID● 4-users

Önemli komutlar● Bakınız linux komutlar dosyası .....

Uygulama Kurulumu, Port Yönetimi● Bakınız FreeBSD_Paket_Yonetimi dosyası...

Güvenlik● Bakınız güvenlik ipuçları dosyası...

Monitöring ve Log takibi● Bakınız Syslog SistemKayıtlarınınİncelenmesi dosyası...● Yardımcı tool NAGIOS

Network Ayarları● İfconfig● /etc/rc.conf ifconfig_dc0="inet 192.168.1.3 netmask 255.255.255.0" ifconfig_dc1="inet 10.0.0.1 netmask 255.255.255.0 media 10baseT/UTP"

Testing Network● % ping -c5 192.168.1.3● PING 192.168.1.3 (192.168.1.3): 56 data bytes● 64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=0 ttl=64 time=0.082 ms● 64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=1 ttl=64 time=0.074 ms● 64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=2 ttl=64 time=0.076 ms● 64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=3 ttl=64 time=0.108 ms● 64 bytes from 192.168.1.3: icmp_seq=4 ttl=64 time=0.076 ms●● --- 192.168.1.3 ping statistics ---● 5 packets transmitted, 5 packets received, 0% packet loss● round-trip min/avg/max/stddev = 0.074/0.083/0.108/0.013 ms●

DNS● Hostnames● /etc/resolv.conf örnek; search example.com nameserver 147.11.1.11 nameserver 147.11.100.30

Teşekkürler...Sorularınız ???

Linux Unix Sistem Yonetimi

by Bayram KARAGOZ on Jan 30, 2012

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 160

Statistics

Linux Unix Sistem Yonetimi — Presentation Transcript