การลำเลียงสาร54

7,434 views

Published on

0 Comments
4 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
7,434
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
4
Actions
Shares
0
Downloads
105
Comments
0
Likes
4
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

การลำเลียงสาร54

  1. 1. การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ ครูนุชนารถ เมืองกรุง
  2. 2. การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ 1 . การลำเลียงสารโดยผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ แบ่งเป็น 2 ลักษณะ คือ 1.1 การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ โดยไม่ใช้พลังงานจากเซลล์ ( passive transport ) 1. การแพร่ ( diffusion ) การแพร่ธรรมดา ( simple diffusion ) การแพร่โดยอาศัยตัวพา ( facilitated diffusion ) 2. ออสโมซิส ( osmosis ) 3. อิมบิบิชั่น ( Imbibition ) 4. การแลกเปลี่ยนอิออน ( Ion exchange ) 1.2 การลำเลียงสารผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ โดยใช้พลังงานจากเซลล์ ( active transport )
  3. 3. 2 การลำเลียงสารโดยไม่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ มี 3 ลักษณะ คือ 2.1 การนำสารออกนอกเซลล์ ( Exocytosis ) มี 2 วิธี คือ - Pinocytosis - Phagocytosis 2.2 การนำสารเข้าสู่ภายในเซลล์ ( Endocytosis ) - การนำสารเข้าสู่เซลล์โดยอาศัยตัวรับ
  4. 4. <ul><li>การลำเลียงสารโดยผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ </li></ul>
  5. 5. <ul><li>การแพร่ ( diffusion ) </li></ul>การเคลื่อนที่ของโมเลกุล หรืออิออน จากบริเวณที่มีความเข้มข้นสูงไปสู่ บริเวณที่มีความเข้มข้นต่ำ จนในที่สุดบริเวณทั้งสองจะมีความเข้มข้นเท่ากัน ซึ่ง เรียกว่า สมดุลของการแพร่ การเคลื่อนที่ของโมเลกุล หรือไอออนของสารจะมีการกระทบกัน เป็นผลให้ โมเลกุลกระจายออกไปทุกทิศทางในตัวกลาง เรียกว่า การเคลื่อนที่แบบบราว เนียน ( Brownian movement )
  6. 6. ตัวอย่างการแพร่ของสาร การแพร่ในของแข็ง เช่น เกล็ดด่างทับทิม และเกล็ดโพแทสเซียมไดโครเมตในวุ้น การแพร่ในของเหลว เช่น โมเลกุลน้ำตาล อิออนของเกลือแพร่ในน้ำ การแพร่ในก๊าซ เช่น การแพร่ของโมเลกุลน้ำหอมในอากาศ การแพร่ของก๊าซ หรือควันไฟในอากาศ  VDO Diffusion
  7. 7. 4 . ขนาดและน้ำหนักของอนุภาคที่แพร่ ถ้าอนุภาคขนาดเล็กและเบา จะมีอัตราการแพร่เร็วกว่าสารที่มีอนุภาคขนาดใหญ่และหนัก ปัจจัยที่ควบคุมอัตราการแพร่ของสาร 1 . ความเข้มข้นของสารที่แพร่ สารที่มีความเข้มข้นสูง จะแพร่ไปสู่ที่มีความเข้มข้นต่ำ 2 . อุณหภูมิ การเพิ่มอุณหภูมิ จะให้การแพร่เป็นไปได้อย่างรวดเร็ว 3 . ความดัน การเพิ่มความดัน จะทำให้โมเลกุล หรือไอออนของสารเคลื่อนที่ 5 . ความหนาแน่นของตัวกลาง สารที่มีคุณสมบัติเหมือนกัน แต่แพร่ผ่านตัวกลางต่างชนิดกัน อัตราการแพร่จะไม่เท่ากัน เช่น การแพร่ในอากาศจะมีอัตราการแพร่สูงกว่าในน้ำ เพราะน้ำมีความหนาแน่นสูงกว่า อากาศ
  8. 8. 7 . สถานะของ แก๊ส > ของเหลว > ของแข็ง 6 . ความสามารถในการละลายของสารที่แพร่ สารที่ละลายได้ดี จะมีอัตราการแพร่สูงกว่าสารที่ละลายได้น้อย
  9. 9. 2 . ออสโมซิส ( Osmosis )
  10. 10. ออสโมมิเตอร์ ( osmometer ) เป็นเครื่องมือที่ใช้แสดงการเกิดออสโมซิส และสามารถใช้วัดแรงดันที่เกิดจากขบวนการออสโมซิสได้อีก แรงดันออสโมติก ( osmotic pressure ) คือ ความดันที่ทำให้เกิดออสโมซิส ของน้ำ Osmosis หมายถึง การแพร่ของโมเลกุลของน้ำจากบริเวณที่มีโมเลกุลของน้ำหนาแน่นมากกว่าหรือสารละลายที่เจือจางกว่า (hypoosmotic solution) ไปยังบริเวณที่มีโมเลกุลของน้ำน้อยกว่าหรือสารละลายที่เข้มข้นกว่า (hyperosmotic solution) โดยผ่านเยื่อหุ้มเซลล์  VDO Osmosis
  11. 11. ประเภทของสารละลายที่เกี่ยวข้องกับออสโมซิส แบ่งเป็น 3 ชนิด คือ 1 . สารละลายไฮเพอร์โทนิก ( Hypertonic solution ) ถ้าเซลล์อยู่ในสารละลายที่มีความเข้มข้นสูงกว่าภายในเซลล์ น้ำจะเคลื่อนที่ ออกจากเซลล์ ทำให้เยื่อหุ้มเซลล์จะหดตัวและเหี่ยวแฟบลง = พลาสโมไลซิส ( Plasmolysis )
  12. 12. 2 . สารละลายไฮโพโทนิก ( Hypotonic solution ) ถ้าเซลล์อยู่ในสารละลายที่มีความเข้มข้นของสารละลายน้อยกว่าภายในเซลล์ น้ำจะเคลื่อนที่เข้าสู่เซลล์ จะทำให้เซลล์เต่ง พลาสโมไทซิส ( Plasmoptysis ) หรือ เอนโดสโมซิส ( Endosmosis )
  13. 13. 3 . สารละลายไอโซโทนิก ( Isotonic solution ) สารละลายภายนอกมีความเข้มข้นเท่ากับความเข้มข้นของสารละลายภายในเซลล์ เช่น - น้ำเกลือ 0.85% เป็น Isotonic ต่อเซลล์เม็ดเลือดแดง - น้ำเหลือง เป็น Isotonic ต่อร่างกาย
  14. 14. Animal cell
  15. 15. Plant cell Hypertonic (Plasmolysis) Hypotonic (Turgid) Isotonic (Normal)
  16. 16. 3 . การแพร่แบบฟาซิลิเทต ( Facilitated diffusion ) เป็นการเคลื่อนที่ของโมเลกุลของสาร จากที่ที่มีความเข้มข้นสูงไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารต่ำโดย อาศัยตัวพา ซึ่งเป็นสารพวกโปรตีน เช่น การเคลื่อนที่ของน้ำตาลกลูโคสเข้าสู่เซลล์กล้ามเนื้อ การลำเลียงสารที่เซลล์ตับ ที่เซลล์บุผิวลำไส้เล็ก การแพร่แบบนี้เป็นประโยชน์มาก ทำให้เซลล์ได้รับสาร และขับสารบางอย่างได้อย่างรวดเร็ว
  17. 17. Diffusion Facilitated transport Active transport Passive transport
  18. 18. 4 . อิมบิบิชัน ( Imbibition ) กระบวนการดูดของเหลว หรือน้ำ ของวัตถุแห้ง หรือปริมาณน้ำอยู่น้อย เช่น เมล็ดพืชแห้ง เมื่อแช่ในน้ำ หรือ อยู่ในที่มีความชื้นสูงจะดูดน้ำเข้าไป จนพองตัว ขยายใหญ่ขึ้น สำคัญต่อการงอกของเมล็ดพืช
  19. 19. 5 . การแลกเปลี่ยนอิออน ( Ion exchange ) เป็นขบวนการที่เซลล์แลกเปลี่ยนอิออนระหว่างภายในเซลล์ กับภายนอกเซลล์ เช่น ไฮโดรเจนอิออน ภายในเซลล์ของรากพืช จะแลกเปลี่ยนกับ โปตัสเซียมอิออนในดิน
  20. 20. <ul><li>การลำเลียงสารโดยผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ </li></ul>
  21. 21. 1. การแพร่แบบแอกทีฟทรานสปอร์ต ( active transport ) เป็นขบวนการลำเลียงสารจากบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารน้อยกว่า ไปยังบริเวณที่มีความเข้มข้นของสารสูงกว่าโดยผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ และต้องอาศัยพลังงานจากเซลล์ในรูปของ ATP
  22. 22. ปัจจัย 1. ตัวพา ซึ่งเป็นสารจำพวกโปรตีนที่เยื่อหุ้มเซลล์ 2. เอ็นไซม์ เพื่อใช้ในการเปลี่ยนรูปตัวพา 3. ATP ตัวอย่าง - Na + -K + Pump ที่เซลล์ประสาท - การดูดซึมสารอาหารที่ลำไส้เล็ก - การดูดสารมีประโยชน์กลับคืนที่ท่อของหน่วยไต - การขับเกลือแร่ที่เงือกปลาน้ำเค็มกระดูกแข็ง - การดูดเกลือแร่ที่เหงือกของปลาน้ำจืด - การดูดเกลือแร่ที่รากพืช
  23. 23. การลำเลียงสารโดยไม่ผ่านเยื่อหุ้มเซลล์ 1. เอกโซไซโทซิส (Exocytosis) 2. เอนโดไซโทซิส (Endocytosis)
  24. 24. <ul><li>เป็นการลำเลียงสารที่มีขนาดใหญ่ออกจากเซลล์ โดยบรรจุอยู่ใน Vesicle ก่อน แล้ว Vesicle จะค่อย ๆ เคลื่อนเข้ามารวมกับเยื่อหุ้มเซลล์ จากนั้นสารที่อยู่ใน Vesicle จะถูกปล่อยออกสู่นอกเซลล์ </li></ul><ul><li>เช่น การหลั่งเอนไซม์จากเยื่อบุกระเพาะอาหาร การหลั่งฮอร์โมนอินซูลินจากเซลล์ตับอ่อนเข้าสู่กระแสเลือด การนำของเสียออกจากเซลล์ของอะมีบา </li></ul>เอกโซไซโทซิส (Exocytosis) VDO
  25. 25. <ul><li>เป็นการลำเลียงสารที่มีขนาดใหญ่เข้าสู่เซลล์ โดยการทำให้เยื่อหุ้มเซลล์ ล้อมรอบสารที่อยู่ใกล้ ๆ หรืออยู่บนเยื่อหุ้มเซลล์ ให้เยื่อหุ้มเซลล์เว้าเข้า กลายเป็น Vesicle เข้าสู่ไซโทพลาซึม </li></ul><ul><li>มี 3 วิธีคือ </li></ul><ul><li>- ฟาโกไซโทซิส (Phagocytosis) - พิโนไซโทซิส ( Pinocytosis ) </li></ul><ul><li>- การนำสารเข้าสู่เซลล์โดยอาศัยตัวรับ ( Receptor-mediated endocytosis ) </li></ul>เอนโดไซโทซิส ( Endocytosis )
  26. 26. 1. Phagocytosis - เป็นวิธีการนำสารที่มีลักษณะเป็นของแข็ง หรือ เซลล์ขนาดเล็กๆ เข้าสู่เซลล์ โดยการสร้าง Pseudopodium โอบล้อมสารนั้นแล้วเกิดเป็นถุงหลุดเข้าไปภายในเซลล์ - เช่น การจับเชื้อโรคของเซลล์เม็ดเลือดขาว การกินอาหารของอะมีบา  VDO Phagocytosis
  27. 27. - วิธีการนำสารที่เป็นของเหลว หรือสารละลายที่มีขนาด 0.1-2 ไมโครเมตร โดยเยื่อหุ้มค่อย ๆ หดทีละน้อยเข้าไปใน cytoplasm จน Vesicle สารที่มีโมเลกุล ขนาดใหญ่จะเข้ามาอยู่ในถุงนี้เมื่อเยื่อหุ้มเซลล์ปิดสนิท และถุงนี้จะหลุดเข้าสู่เซลล์ กลายเป็น Vesicle - เช่น การนำสารเข้าสู่เซลล์หน่วยไต การนำไขมันเข้าสู่เซลล์เยื่อบุของลำไส้เล็ก 2. Pinocytosis VDO
  28. 28. 3.Receptor-mediated endocytosis - เป็นการนำสารเฉพาะบางชนิดเข้าไปในเซลล์ โดยที่ผิวเซลล์มี receptor เฉพาะสำหรับสารบางอย่างเข้ามาจับ แล้วถูกนำเข้าไปในเซลล์เป็นถุงเล็กๆ เมื่อผ่านการย่อยแล้ว receptor สามารถถูกนำมาใช้ใหม่ได้อีก - เช่น การนำฮอร์โมนเข้าสู่เซลล์ VDO

×