Your SlideShare is downloading. ×
Teknologji 12
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×

Introducing the official SlideShare app

Stunning, full-screen experience for iPhone and Android

Text the download link to your phone

Standard text messaging rates apply

Teknologji 12

6,464
views

Published on

Published in: Education

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
6,464
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. Lindita GjiniLIBËR PËR MËSUESIN TEKNOLOGJIA 12 Për klasën e 12-të të arsimit të mesëm të përgjithshëm
  • 2. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara © Pegi 2011 Të gjitha të drejtat lidhur me këtë botim janë ekskluzivisht të zotëruara nga shtëpia botuese“Pegi” sh.p.k. Ndalohet çdo riprodhim, fotokopjim, përshtatje, shfrytëzim ose çdo formë tjetër qarkullimi tregtar pjesërisht ose tërësisht pa miratimin paraprak nga botuesi. Shtëpia botuese: Tel: 042 374 947 cel: 069 40 075 02 pegi@icc-al.org Sektori i shpërndarjes: Tel/Fax: 048 810 177 Cel: 069 20 267 73 Shtypshkronja: Tel: 048 810 179 Cel: 069 40 075 01 shtypshkronjapegi@yahoo.com
  • 3. TEKNOLOGJIA PËRMBAJTJEHyrje 5Plani mësimor 6Objektivat sipas niveleve 17Plani mësimor ditor 26Module mësimore 28Situata të mendimit kritik 52Trajtimi metodik i një pune praktike 54Trajtimi metodik i projektit 56Metodika e hartimit të një testi 62 3
  • 4. TEKNOLOGJIA4
  • 5. TEKNOLOGJIA HYRJELibri që po ju paraqesim është një mjet ndihmës për mësuesit e lëndës së TIK-ut bazë të klasës së 12-të. Ky libër është ndërtuar në përputhje me programin emiratuar nga MASH-i.Libri ka për qëllim që të ndihmojë mësuesit në mësimdhënie, duke i paraqituratyre mekanizma për aftësimin e nxënësve në procesin mësimor dhe gjetje tëpërshtatshme për përvetësimin sa më të mirë të njohurive nga nxënësi.Në këtë libër janë vendosur:-Plani mësimor, i cili paraqet në tërësi të gjithë lëndën të ndarë në dy linjaNUHVRUH Qs DWs Ws WHNQRORJMLVs GKH Qs DWs Ws SsUSXQLPLW JUD¿N Qs OLGKMH GKH Qsfunksion të njëra-tjetrës. Në plan janë përcaktuar dhe zbërthyer të gjitha tematmësimore, si ato teorike, ashtu dhe ato me karakter praktik, ushtrime, punëpraktike dhe testime deri në orët e projekteve. Janë lënë edhe orë të lira, duke ilënë mësuesit liri në përdorimin e tyre.- Objektivat mësimorë, të zbërthyer sipas kapitujve, duke përcaktuar kështuorientimin e drejtë të të mësuarit në çdo kapitull të lëndës. Këta objektiva janëparaqitur në tri nivele, duke pasur parasysh se niveli më i lartë të përfshijë edheatë më të ulëtin.- Disa modele plani ditor të mësuesit, të realizuara sipas strukturës ERR dhemodele të propozuara nga Instituti i Zhvillimit të Arsimit.- Po kështu janë paraqitur edhe Situata të mendimit kritik me anë të disatemave mësimore ose orë punësh praktike, projektesh, të cilat shërbejnëtpër zhvillimin e shprehive të të menduarit në nivel të lartë të të nxënit,qëndrimit kritik, shprehës dhe ndihmës.- Në fund janë vendosur edhe testimet e zgjidhura që ndodhen në libër, si dhedisa njohuri të përgjithshme për vlerësimin sa më korrekt të nxënësit në procesinmësimor.%HVRMPs VH OLEUL L PsVXHVLW GR W¶MX QGLKPRMs NXU Ws ¿OORQL Ws SsUGRUQL PRGHOHWH SDUDTLWXUD Qs NODVs GXNH SULWXU Ps SDV HGKH PHQGLPH RVH UHÀHNWLPH Ws WMHUD 5
  • 6. TEKNOLOGJIA PLANI MËSIMOR 34 javë mësimore x 2 orë në javë = 68 orë Njohuri të reja 50 orë Projekte 3 orë Punë praktike 4 orë Ushtrime 6 orë Përsëritje kapitulli 1 orë Testime 2 orë Orë të lira 1 orë Total 68 orë OBJEKTIVAT E LËNDËS Pas përfundimit të lëndës nxënësi/ja do të jetë i/e aftë: ƒ Të përpunojë dhe të komunikojë informacionin teknologjik në formë të VKNUXDU PH JRMs GKH Qs PsQUs JUD¿NH ƒ Të vlerësojë faktin se teknologjia ndikon në jetën tonë të përditshme dhe kontribuon në zhvillimin personal, social dhe ekonomik dhe që zgjidhjet teknologjike janë të lidhura me kulturat dhe mjediset. ƒ Të analizojë faktorët që ndikojnë në projektimin e sistemeve teknologjike, si: siguria, dobishmëria, mbrojtja e shëndetit dhe e mjedisit, funksionaliteti etj. ƒ Të përgatisë një plan për realizimin e një sistemi teknologjik të thjeshtë VL ]JMLGKMH SsU QMs SUREOHP RVH V¿Gs WHNQRORJMLNH ƒ Të punojë në mënyrë të pavarur ose në grup për vlerësimin e zgjidhjeve H V¿GDYH WHNQRORJMLNH ƒ Të përzgjedhë materialet, mjetet dhe pajisjet e duhura për ndërtimin e një sistemi teknologjik të thjeshtë ose për prodhimin e një produkti në përgjigje të një skicë-ideje të dhënë ose problemi teknologjik.6
  • 7. Linja 1: j TEKNOLOGJIA 34 orë (27 orë teori, 2 orë testim, 2 orë projekt, 1 orë përsëritje, 2 orë të lira)NR. KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS ƒ Të përshkruajë modelin e një sistemi tipik dhe elementet kryesore të tij. ƒ Të tregojë grupet kryesore të input-eve (burimeve) të sistemeve teknologjike. ƒ Të analizojë procese të ndryshme teknologjike. ƒ 7s LGHQWL¿NRMs output-et e sistemeve teknologjike. Të shpjegojë rolin dhe veprimin e mekanizmave TEKNOLOGJIA ƒ të feedback-ut në sistemet teknologjike. k ƒ Të shpjegojë kuptimin e koncepteve “problem”, “problem teknologjik” dhe “zgjidhje e problemit teknologjik”. ƒ Të tregojë se çfarë përmban projekti (plani) për zgjidhjen e një problemi teknologjik. ƒ Të rendisë hapat që ndiqen për zgjidhjen e një problemi teknologjik dhe të argumentojë domosdoshmërinë e secilit prej tyre. ƒ Të ndërtojë skemën e procedurës së zgjidhjes së një problemi teknologjik të thjeshtë. 7
  • 8. 8 Linja 2: KOMUNIKIMI GRAFIK j 34 orë (23 orë teori, 6 orë ushtrime, 4 orë punë praktike, 1 orë projekt)NR KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS1 Komunikimi   .RPXQLNLPL JUD¿N VL PMHW Në përfundim të kreut nxënësi/ja duhet: JUD¿N GKH komunikimi. Lidhja me degët e ƒ 7s DQDOL]RMs OLGKMHQ H NRPXQLNLPLW JUD¿N skicat ndryshme të teknologjisë. me disa nga degët kryesore të teknologjisë, si: teknologjia e mekanikës, teknologjia e 9 orë 1.2 Materialet dhe veglat kryesore elektricitetit, teknologjia e konfeksioneve, (6 orë teori, 1 orë që përdoren për skicat dhe teknologjia e ndërtimit etj. gj j ushtrime, 2 orë vizatimet. Llojet e vijave kryesore ƒ Të njohë dhe të përdorë materialet dhe veglat punë praktike) dhe skicimi i tyre. kryesore që përdoren në kryerjen e skicave dhe vizatimeve: letrat për skica, letrat për vizatime,  6NLFLPL L ¿JXUDYH Ws UUDIVKsWD lapsat që përdoren për skica dhe vizatime, TEKNOLOGJIA =PDGKLPL GKH ]YRJsOLPL L ¿JXUDYH gomat fshirëse, vizoret matëse, trekëndëshat e të rrafshëta. vizatimit, kompaset etj. ƒ Të njohë dhe të përdorë llojet kryesore të vijave 1.4 Ndërtimet gjeometrike kryesore që përdoren në skica dhe vizatime. (ndarja e segmentit në dy pjesë të ƒ Të skicojë vija të pozicioneve të ndryshme, kënde barabarta, ndarja e rrethit, ndërtime 900, 300, 450, 600 KDUTH ¿JXUDW JMHRPHWULNH shumëkëndëshash të brendashkruar kryesore, si: rreth, elips, gjashtëkëndësh etj. në rreth etj). ƒ 7s SsUGRUs PHWRGsQ JUD¿NH Ws ]PDGKLPLW GKH 1.5 Ushtrime për ndërtimet ]YRJsOLPLW Ws ¿JXUDYH gjeometrike kryesore. ƒ Të përdorë format standarde të shkronjave dhe shifrave në skica dhe vizatime.
  • 9. 1.6 Vizatimi i shkronjave dhe i ƒ Të përdorë rregullat kryesore të vendosjes së shifrave standarde në skica dhe në përmasave në leximin dhe kryerjen e skicave vizatime teknike. dhe vizatimeve. 1.7 Vendosja e përmasave në një ƒ Të bëjë ndërtime gjeometrike duke përdorur vizatim të përfunduar ose në skicë. veglat e vizatimit si: 1.8 -1.9 Punë praktike - ndarje segmentesh dhe rrathësh në pjesë të Realizimi i një skice me standardet barabarta. e mësuara. - ndërtime shumëkëndëshash. - kalime të rrjedhshme midis dy drejtëzash, drejtëzës dhe rrethit dhe midis dy rrathëve. Vizatimet me Në përfundim të kreut nxënës/i-ja duhet: TEKNOLOGJIA2 p r o j e k s i o n e 2.1. Koncepti për pamjet. ƒ Të ndërtojë projeksione kënddrejta të objekteve k ë n d d r e j t a Projeksionet kënddrejta. të thjeshtë. 2.2 Shkallët e vizatimit. ƒ Të përdorë shkallët e vizatimit. 4 orë 2.3 Skicat dhe vizatimet e detaleve. ƒ Të bëjë skica të objekteve të thjeshta. (3 orë teori, 1 orë 2.4 Ushtrime përmbledhëse ƒ Të lexojë skica dhe vizatime të objekteve të ushtrime) për kapitullin. Leximi i skicave thjeshta dhe të vështirësisë mesatare. të thjeshta dhe të vështirësisë mesatare. 9
  • 10. 10NR. KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS3 Paraqitjet me ij 3.1 Kuptimi mbi prerjet, vijëzimet i i bi j ij i f d k / duhet: Në përfundim të kreut nxënës/i-ja d h prerje dhe e prerjeve, emërtimet. ƒ Të njohë kuptimin gjeometrik të paraqitjes me aksonometrike prerje. 3.2 Llojet e prerjeve. Prerjet e thjeshta. ƒ Të bëjë shënimin e prerjeve sipas standardit të 12 orë vizatimit. (7 orë teori, 3.3 Bashkimi i pamjes me prerjen. ƒ Të bëjë vijëzimet e sipërfaqeve të prera. 4 orë ushtrime, 3.4 Ushtrime mbi prerjet. ƒ Të përdorë prerjet e thjeshta në paraqitjen e 1 orë projekt) objekteve. 3.5 Njohuri të përgjithshme për ƒ Të përdorë bashkimet e pamjeve me prerjet në projeksionet aksonometrike. skica dhe vizatime. Dimetria dhe izometria. Vizatimi i ƒ Të lexojë skica dhe vizatime të objekteve të boshteve. thjeshta dhe të vështirësisë mesatare të paraqitur 3.6 Paraqitja aksonometrike e me prerje. ¿JXUDYH Ws UUDIVKsWD ƒ Të njohë kuptimin gjeometrik të paraqitjeve TEKNOLOGJIA aksonometrike. 3.7 Paraqitja aksonometrike e ƒ Të ndërtojë me veglat e vizatimit dhe me dorë trupave gjeometrikë. të lirë boshtet aksonometrike për dimetrinë 3.8 Ushtrime për paraqitjen këndngushtë dhe izometrinë kënddrejtë. aksonometrike të trupave. ƒ Të ndërtojë paraqitjet aksonometrike të 3.9 Hapja e sipërfaqeve, njohuri të ¿JXUDYH Ws UUDIVKsWD NDWURULW GUHMWNsQGsVKLW përgjithshme. trekëndëshit, gjashtëkëndëshit, rrethit). ƒ Të ndërtojë paraqitjet aksonometrike të trupave 3.10 Ushtrime. Hapja e prizmit dhe gjeometrikë kryesorë dhe objekteve të thjeshta cilindrit të prerë pjerrtas. të dhëna në projeksionet kënddrejta ose në natyrë.
  • 11. 3.11 Ushtrime për hapjen e trupave h i h j ƒ Të bëjë h j b j hapjen e sipërfaqeve të prizmave i i të tjerë. piramidave, cilindrave dhe konit të dhënë në projeksionet kënddrejta. 3.12 Projekt nr. 2. ƒ Të bëjë hapjen e sipërfaqeve të prizmit dhe Ndërtimi i trupave gjeometrikë të cilindrit të prerë pjerrtas. rregullt. ƒ Të bëjë hapjen e sipërfaqeve të objekteve të thjeshta të përgatitur prej materialesh në formë ÀHWsVK4 Vizatimet e 4.1 Njohuri të përgjithshme Në përfundim të kreut nxënësi/ja duhet: ndërtimit dhe për vizatimet e ndërtimit. Plani ƒ Të lexojë vizatimet e planeve të përgjithshme ato skematike i përgjithshëm, planimetritë e (genplanet) dhe të përcaktojë në to objektet e shtëpive të banimit. ndryshme. 9 orë 4.2 3DUDTLWMD JUD¿NH GKH SsUFDNWLPL ƒ Të përcaktojë elementet konstruktive në (7 orë teori, 2 orë i elementeve vizatimet konstruktive të objekteve të ndërtimit. punë praktike). të ndërtesës së banimit. ƒ Të lexojë planet (planimetritë) e objekteve të TEKNOLOGJIA 4.3 Pajisjet higjienosanitare, banimit dhe të përcaktojë elementet e objektit. elektroshtëpiake dhe mobiliet, ƒ Të lexojë planet e mobilimit të objekteve të shenjat konvencionale të ndërtimit. përdorura në planimetritë e ƒ 7s LGHQWL¿NRMs VLPEROHW H HOHPHQWHYH NUHVRUH banesave. të vizatimeve skematike (skemave elektrike, 4.4 Banesat moderne, mobilimi i kinematike dhe hidrosanitare). tyre, materialet e reja të ƒ Të zbatojë skema të thjeshta elektrike, mobilimit të mjediseve. kinematike dhe hidrosanitare. 4.5 Punë praktike nr 1. Leximi i ƒ Të lexojë skema të thjeshta dhe të vështirësisë planeve të ndryshme. mesatare elektrike, kinematike dhe 4.6 Skemat kinematike (telefoni, hidrosanitare. citofoni, antena televizive etj.). 11
  • 12. 12NR. KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS 4.7 Rrjeti elektrik 4.8 Rrjeti hidrosanitar, simbolika e përdorur. 4.9 Punë praktike nr. 2. Leximi i vizatimeve skematike. LINJA 1: Teknologjia (vazhdim)NR KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS2 M a t e r i a l e t 2.1 Njohuri të përgjithshme për Në përfundim të kreut nxënësi/ja duhet: teknologjike materialet teknologjike. Rëndësia ƒ Të shpjegojë konceptin e materialeve e tyre. teknologjike. 6 orë  .ODVL¿NLPL L PDWHULDOHYH ƒ Të përshkruajë etapat kryesore të zhvillimit të (5 orë teori, 1 orë teknologjike, llojet e tyre, vetitë. materialeve teknologjike. TEKNOLOGJIA projekt). 2.3 Materialet jometalike dhe ƒ Të argumentojë rëndësinë që kanë materialet llojet e tyre. Shembuj të përdorimit teknologjike për teknologjinë dhe zhvillimin të tyre. ekonomiko-shoqëror. 2.4 Vetitë kryesore të materialeve ƒ 7s NODVL¿NRMs PDWHULDOHW WHNQRORJMLNH VLSDV teknologjike. grupeve kryesore. 2.5 Materialet kryesore sot, ƒ Të përshkruajë vetitë teknologjike kryesore të riciklimi i materialeve. materialeve teknologjike. 2.6 Projekt nr 3. ƒ Të përshkruajë vetitë teknologjike të materialeve Riciklimi i materialeve në shkollë. teknologjike sipas grupeve të ndryshme.
  • 13. ƒ Të tregojë dhe të japë shembuj të përdorimit të materialeve teknologjike sipas grupeve të ndryshme. ƒ Të tregojë prirjet kryesore të zhvillimit dhe të përdorimit të materialeve teknologjike të së ardhmes.3 Strukturat k dhe 3.1 Njohuri të përgjithshme dh j h i ji h h Në përfundim të k di kreut nxënësi/ja duhet: i/j d h mekanizmat për strukturat dhe mekanizmat ƒ Të tregojë kuptimin e strukturave dhe të teknologjikë. Rëndësia e tyre në mekanizmave teknologjikë. 10 orë teknologjinë e sotme. ƒ Të përshkruajë etapat e zhvillimit të strukturave (8 orë teori, 1 dhe të mekanizmave teknologjikë. orë përsëritje  .ODVL¿NLPL L OLGKMHYH ƒ Të argumentojë rëndësinë e përdorimit të kapitulli, 1 orë Përdorimi dhe rëndësia e tyre në strukturave dhe të mekanizmave në teknologjinë testim) teknologji. e sotme. ƒ 7s NODVL¿NRMs VWUXNWXUDW GKH PHNDQL]PDW TEKNOLOGJIA  .ODVL¿NLPL L VWUXNWXUDYH GKH teknologjikë kryesorë. i mekanizmave teknologjikë ƒ Të dallojë strukturat dhe mekanizmat kryesorë. teknologjikë kryesorë. 3.4 Ndërtimi dhe funksionimi i ƒ Të tregojë rëndësinë dhe përdorimet e strukturave dhe i mekanizmave strukturave dhe të mekanizmave teknologjikë kryesorë. kryesorë. ƒ 7s LGHQWL¿NRMs GKH Ws SsUVKNUXDMs SMHVsW 3.5 Ndërtimi dhe funksionimi i e veçanta (detalet) të strukturave dhe transmisioneve me dhëmbë. mekanizmave teknologjikë. 13
  • 14. 14NR. KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS 3.6 Transmisionet me burmë pa ƒ 7s LGHQWL¿NRMs GKH Ws SsUVKNUXDMs EDVKNLPHW fund dhe rrotë burmore. kryesore që përdoren në strukturat dhe 3.7 Akset, boshtet dhe mbështetjet mekanizmat teknologjikë. e tyre. ƒ 7s LGHQWL¿NRMs GKH Ws SsUVKNUXDMs PHNDQL]PDW 3.8 Rëndësia dhe përdorimet e kryesorë që përdoren në sistemet dhe strukturat strukturave dhe mekanizmave teknologjike. teknologjikë kryesorë. ƒ 7s LGHQWL¿NRMs GKH Ws SsUVKNUXDMs WUDQVPLVLRQHW kryesore që përdoren në sistemet dhe strukturat 3.9 Përsëritje kapitulli. teknologjike. ƒ Të japë shembuj të detaleve, të bashkimeve, 3.10 Testim për kreun 3. mekanizmave dhe transmisioneve kryesore që përdoren në strukturat teknologjike. T k l ji Teknologjia e 4.1 Teknologjia e prodhimit. k l ji dhi i Në përfundim të kreut nxënësi/ja duhet: f d k / d h TEKNOLOGJIA4 prodhimit .ODVL¿NLPL GKH UsQGsVLD H VDM ƒ Të tregojë kuptimin e teknologjisë së prodhimit. teknologjisë në shoqërinë e sotme. ƒ 7s NODVL¿NRMs GKH Ws SsUVKNUXDMs OORMHW NUHVRUH 5 orë 4.2 Teknologjia e prodhimit të të teknologjive të prodhimit. (5 orë teori) energjisë elektrike. Rëndësia e ƒ Të tregojë rëndësinë e teknologjisë së prodhimit saj dhe prirjet e prodhimit në të për shoqërinë e sotme. ardhmen. ƒ Të argumentojë rëndësinë e teknologjisë së prodhimit të energjisë për ekonominë dhe 4.3.Teknologjia e prodhimit shoqërinë. LQGXVWULDO .ODVL¿NLPL GKH UsQGsVLD ƒ Të përshkruajë mënyrat dhe teknologjitë e tij për ekonominë dhe shoqërinë kryesore të prodhimit të energjive të llojeve të sot. ndryshme.
  • 15. 4.4 Teknologjia e prodhimit k l ji dhi i ƒ Të tregojë prirjet e teknologjisë së prodhimit j ij k l ji dhi i DUWL]DQDO .ODVL¿NLPL GKH UsQGsVLD të energjisë për shoqërinë e sotme dhe të së e tij për ekonominë dhe shoqërinë ardhmes. sot. ƒ Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së prodhimit industrial. 4.5 Teknologjia e prodhimit ƒ 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs Vs EXMTsVRU .ODVL¿NLPL GKH UsQGsVLD prodhimit industrial. e saj për ekonominë e shoqërinë ƒ Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet sot. e teknologjisë së prodhimit industrial për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes. ƒ Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së prodhimit artizanal. ƒ 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws prodhimit artizanal. TEKNOLOGJIA ƒ Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet e teknologjisë së prodhimit artizanal për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes. Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së prodhimit bujqësor. ƒ 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs Vs prodhimit bujqësor. ƒ Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet e teknologjisë së prodhimit bujqësor për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes.15
  • 16. 16NR. KREU TEMAT E MËSIMEVE OBJEKTIVAT E LINJËS5 Teknologjia e 5.1 Veçoritë e teknologjisë së Në përfundim të kreut nxënës/i-ja duhet: shërbimeve VKsUELPHYH .ODVL¿NLPL GKH ƒ Të tregojë kuptimin e teknologjisë së shërbimit. rëndësia e saj për ekonominë dhe ƒ 7s NODVL¿NRMs GKH SsUVKNUXDMs OORMHW NUHVRUH Ws 5 orë shoqërinë sot. teknologjive të shërbimeve. (4 orë teori, 1 orë ƒ Të tregojë rëndësinë e teknologjive të shërbimeve e lirë) 5.2 Komunikimi dhe sistemet bazë për shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes. të tij. Komunikimi në të ardhmen. ƒ Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së shërbimeve të komunikimit. 5.3 Teknologjia e shërbimeve të ƒ 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs Vs transportit. shërbimeve të komunikimit. 5.4 Teknologjia e shërbimeve të ƒ Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet e mirëmbajtjes dhe riparimit, prirjet teknologjisë së shërbimeve të komunikimit në në të ardhmen. shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes ƒ Të tregojë kuptimin e teknologjisë së transportit. TEKNOLOGJIA 5. 5 Orë e lirë ƒ 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws transportit. ƒ Të përshkruajë llojet kryesore të teknologjive të transportit. ƒ Të tregojë rëndësinë e teknologjisë së transportit për shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes. ƒ Të tregojë kuptimin e teknologjisë së mirëmbajtjes dhe riparimit. ƒ 7s NODVL¿NRMs GKH SsUVKNUXDMs OORMHW NUHVRUH Ws teknologjive të mirëmbajtjes dhe riparimit. ƒ Të tregojë rëndësinë e teknologjive të mirëmbajtjes dhe riparimit për shoqërinë e sotme dhe të ardhmes.
  • 17. TEKNOLOGJIA OBJEKTIVATLinja 1: j TEKNOLOGJIAKREU 1 Teknologjia dhe sistemet teknologjikeObjektiva minimalë. Në fund të kreut 1 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j1. Të shpjegojë kuptimin dhe qëllimin e teknologjisë.2. Të përshkruajë marrëdhëniet e teknologjisë me shkencën.3. 7s LGHQWL¿NRMs PXQGsVLWs Ts RIURQ WHNQRORJMLD Qs SORWsVLPLQ H GsVKLUDYH personale dhe shoqërore.4. 7s SsUVKNUXDMs SsU¿WLPHW QJD WHNQRORJMLD5. Të përshkruajë modelin e një sistemi teknologjik tipik.6. 7s LGHQWL¿NRMs HOHPHQWHW NUHVRUH Ws QMs VLVWHPL WHNQRORJMLN7. 7s LGHQWL¿NRMs input-et dhe output-et e sistemeve teknologjike.8. Të shpjegojë kuptimin e koncepteve “problem”, “problem teknologjik” dhe “zgjidhje e një problemi teknologjik”.Objektiva mesatarë: j1. Të tregojë cilat janë llojet dhe etapat e progresit teknologjik.2. Të tregojë pse teknologjia është pjesë e pandarë e të gjitha kulturave njerëzore.3. 7s EsMs NODVL¿NLPLQ H GUHMWLPHYH NUHVRUH WHNQRORJMLNH Ws VRWPH4. Të përshkruajë ndikimin e teknologjisë në transformimet mjedisore, masat për mbrojtjen e këtij mjedisi.5. Të tregojë grupet kryesore të input-eve (burimeve) të sistemeve teknologjike.6. Të shpjegojë rolin dhe veprimin e mekanizmave të feedback-ut në sistemet kteknologjike.7. Të shpjegojë rolin e procesit të prodhimit dhe të administrimit në sistemetteknologjike.8. Të tregojë se çfarë përmban projekti (plani) për zgjidhjen e një problemiteknologjik. 179. Të renditë hapat që ndiqen për zgjidhjen e një problemi teknologjik.
  • 18. TEKNOLOGJIA Objektiva maksimalë: j 1. Të tregojë prirjet e teknologjisë në të ardhmen. 2. Të argumentojë rolin e zbulimeve të shkencave në teknologji dhe anasjellas. 3. Të shpjegojë me anë të shembujve konkretë përparësitë dhe anët negative të zhvillimit teknologjik në shoqëri. 5. Të analizojë procese të ndryshme teknologjike. 6. Të krahasojë proceset e sistemit teknologjik të pamekanizuara me ato të mekanizuara. 7. Të hartojë skema teknologjike me të gjitha elementet e mësuara. 8. Të ndërtojë skemën e procedurës së zgjidhjes së një problemi të thjeshtë. 9. Të argumentojë domosdoshmërinë e hapave që ndiqen për zgjidhjen e një problemi teknologjik. 10. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, jepni mendimin tuaj, hartën e koncepteve dhe përmbledhjet e njohurive kryesore. Linja nr. 2 .RPXQLNLPL JUD¿N j KREU 1 .RPXQLNLPL JUD¿N GKH VNLFDW Objektiva minimalë. Në fund të kreut 1 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j 1. 7s SsUVKNUXDMs UsQGsVLQs H NRPXQLNLPLW JUD¿N SsU MHWsQ H QMHULXW 2. 7s LGHQWL¿NRMs GHJsW NUHVRUH Ws NRPXQLNLPLW JUD¿N 3. 7s LGHQWL¿NRMs PMHWHW GKH PDWHULDOHW NUHVRUH Ts SsUGRUHQ SsU NUHUMHQ H skicave dhe të vizatimeve. 4. Të përshkruajë llojet kryesore të vijave që përdoren në skica dhe vizatime. 5. Të përshkruajë radhën e punës për skicimin e vijave me dorë të lirë. 6. Të shpjegojë radhën e punës për nxjerrjen e përmasave. 7. 7s LGHQWL¿NRMs HOHPHQWHW GKH UUHJXOODW Ts SsUPEDQ SsUPDVLPL 8. Të tregojë llojet e shkrimit që përdoren me elementet kryesore të tyre. Objektiva mesatarë: j18 1. 7s WUHJRMs OORMHW H JUD¿NDYH PH NDUDNWHULVWLNDW H WUH
  • 19. TEKNOLOGJIA2. 7s WUHJRMs UsQGsVLQs H NRPXQLNLPLW JUD¿N3. Të ndërtojë me dorë të lirë këndet 90, 30, 60 dhe 45º.4. 7s SsUGRUs Qs SUDNWLNs PHWRGsQ H ]YRJsOLPLW GKH Ws ]PDGKLPLW Ws ¿JXUDYH të rrafshëta.5. Të vendosë në mënyrë të saktë përmasat në një objekt.6. Të përdorë format standarde të shkronjave dhe të shifrave në skica dhe vizatime.7. Të ndërtojë me ndihmën e veglave shumëkëndësha të ndryshëm.8. Të realizojë me anë të veglave ndarjen e segmenteve dhe të rrathëve në pjesë të barabarta.Objektiva maksimalë: j1. 7s DQDOL]RMs OLGKMHQ H NRPXQLNLPLW JUD¿N PH GHJsW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs2. Të japë shembuj konkretë të përdorimit të skicave dhe vizatimeve në teknologjinë mekanike, konfeksionet, të ndërtimit etj.3. Të ndërtojë në mënyrë të saktë kalimet e rrjedhshme midis dy drejtëzave, drejtëz rreth dhe midis dy rrathëve.4. Të praktikojë ushtrimet e ndërtimeve kryesore gjeometrike.5. Të plotësojë një stampë me shkrim standard.6. Të realizojë një skicë me të gjitha elementet e mësuara në kapitull.7. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, jepni mendimin tuaj, hartën e koncepteve dhe përmbledhjet e njohurive kryesore.KREU 2 Vizatimet me projeksione kënddrejtaObjektiva minimalë. Në fund të kreut 2 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j1. Të LGHQWL¿NRMs WUL SDPMHW H QMs REMHNWL2. Të SsUNX¿]RMs VKNDOOsW YL]DWLPLW3. Të përcaktojë mjetet që përdoren për të vizatuar në shkallë zmadhimi e zvogëlimi.4. Të përshkruajë rolin e skicës dhe etapat për vizatimin e saj.5. Të përcaktojë radhën e punës për të vizatuar një skicë ose vizatim teknik tënjë detali dhe mjetet që duhen. 19
  • 20. TEKNOLOGJIA Objektiva mesatarë: j 1. Të ndërtojë paraqitjen në hapësirë me tri plane projektimi të një objekti të thjeshtë. 2. Të tregojë veçoritë e projeksionit kënddrejtë (ortogonal). 3. Të ndërtojë në epyre projeksionet e një objekti të thjeshtë. 4. Të përdorë shkallën e vizatimit në praktikë, në varësi të dimensioneve që ka sendi që do të vizatohet. 5. Të tregojë radhën e punës për vizatimin e skicës. Objektiva maksimalë: j 1. Të ndërtojë projeksione kënddrejta të objekteve të vështirësisë mesatare. 2. Të bëjë skica të objekteve të thjeshta dhe të vështirësisë mesatare. 3. Të lexojë skica dhe vizatime të objekteve të thjeshta dhe të vështirësisë mesatare. 4. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, ushtrime, punë praktike dhe përmbledhjet e njohurive kryesore. KREU 3 Paraqitjet me prerje dhe aksonometrike Objektiva minimalë. Në fund të kreut 3 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j 1. 7s LGHQWL¿NRMs NXSWLPLQ JMHRPHWULN Ws SDUDTLWMHV PH SUHUMH 2. Të vizatojë shënimin e prerjeve sipas standardit të vizatimit. 3. Të vizatojë vijëzimet e sipërfaqeve të prera. 4. Të përshkruajë prerje të llojeve të ndryshme. 5. Të njohë kuptimin gjeometrik të paraqitjeve aksonometrike. Objektiva mesatarë: j 1. Të përdorë prerjet e thjeshta në paraqitjen e objekteve. 2. Të vizatojë prerje të thjeshta. 3. Të tregojë rolin e prerjeve në vizatimet teknike. 4. Të ndërtojë me veglat e vizatimit dhe me dorë të lirë boshtet aksonometrike për dimetrinë këndngushtë dhe izometrinë kënddrejtë. 5. 7s QGsUWRMs SDUDTLWMHW DNVRQRPHWULNH Ws ¿JXUDYH Ws UUDIVKsWD NDWURULW20 drejtkëndëshit trekëndëshit, gjashtëkëndëshit, rrethit). 6. Të bëjë hapjen e sipërfaqeve të prizmave, piramidave, cilindrave dhe konit
  • 21. TEKNOLOGJIA të dhënë në projeksionet kënddrejta.7. Të bëjë hapjen e sipërfaqeve të objekteve të thjeshta të përgatitura prej PDWHULDOHVK Qs IRUPs ÀHWsVKObjektiva maksimale: j1. Të lexojë skica dhe vizatime të objekteve të thjeshta dhe të vështirësisë mesatare të paraqitura me prerje.2. Të përdorë bashkimet e pamjeve me prerjet në skicat dhe vizatime.3. Të ndërtojë paraqitjet aksonometrike të trupave gjeometrikë kryesorë dhe të objekteve të thjeshta të dhëna në projeksionet kënddrejta ose në natyrë.4. Të bëjë hapjen e sipërfaqeve të prizmit dhe cilindrit të prerë pjerrtas.5. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, ushtrime, punë praktike dhe përmbledhjet e njohurive kryesore.KREU 4 Vizatimet e ndërtimit dhe ato skematikeObjektiva minimalë. Në fund të kreut 4 nxënësi/ja do të jetë e aftë: j 1. Të përcaktojë elementet konstruktive në vizatimet konstruktive të objekteve të ndërtimit. 2. 7s LGHQWL¿NRMs VLPEROHW H HOHPHQWHYH NUHVRUH Ws YL]DWLPHYH VNHPDWLNHObjektiva mesatarë: j1. Të lexojë planet (planimetritë) e objekteve të banimit dhe të përcaktojë elementet e objektit.2. Të lexojë planet e mobilimit të objekteve të ndërtimit.3. Të lexojë vizatimet e planeve të përgjithshme (genplanet) dhe të përcaktojë në to objektet e ndryshme.Objektiva maksimalë: j1. Të zbatojë skema të thjeshta elektrike, kinematike dhe hidrosanitare.2. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, ushtrime, punë praktike dhe përmbledhjete njohurive kryesore. 21
  • 22. TEKNOLOGJIA Linja 2 (vazhdim) KREU 2 Materialet teknologjike Objektiva minimalë. Në fund të kreut 2 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j 1. Të shpjegojë konceptin e “materialeve teknologjike”. 2. Të përshkruajë vetitë teknologjike të materialeve teknologjike. 3. Të përshkruajë etapat kryesore të zhvillimit të materialeve. 4. Të përshkruajë ndarjen e materialeve teknologjike në grupe. 5. 7s LGHQWL¿NRMs PDWHULDOHW Ps Ws SsUGRUVKPH VRW Qs WHNQRORJML 6. Të shpjegojë disa nga vetitë kryesore teknologjike të materialeve. Objektiva mesatarë: j 1. 7s NODVL¿NRMs PDWHULDOHW WHNQRORJMLNH VLSDV JUXSHYH NUHVRUH 2. Të tregojë përdorimin e tyre sot. 3. Të tregojë aftësinë në bazë të vetive teknologjike që një material teknologjik të përpunohet. 4. Të tregojë prirjet kryesore të zhvillimit dhe përdorimit të materialeve teknologjike të së ardhmes. 5. Të tregojë përdorimin e materialeve të riciklueshme. Objektiva maksimalë: j 1. Të argumentojë rëndësinë që kanë materialet teknologjike për zhvillimin e teknologjisë. 2. Të analizojë rëndësinë që kanë materialet teknologjike për zhvillimin ekonomiko-shoqëror të një vendi. 3. Të krahasojë materialet teknologjike të sotme me ato të së kaluarës. 4. Të argumentojë rëndësinë e zëvendësimit të materialeve “tradicionale” me materiale të tjera më të përshtatshme. 5. Të argumentojë rëndësinë e përdorimit të materialeve të ricikluara sot. 6. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, jepni mendimin tuaj, hartën e koncepteve dhe përmbledhjet e njohurive kryesore. KREU 3 Strukturat dhe mekanizmat22 Objektiva minimalë. Në fund të kreut 3 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j
  • 23. TEKNOLOGJIA1. 7s LGHQWL¿NRMs VWUXNWXUDW GKH PHNDQL]PDW WHNQRORJMLNs NUHVRUs2. Të përshkruajë etapat e zhvillimit të strukturave dhe të mekanizmave teknologjikë.3. 7s LGHQWL¿NRMs SsUGRULPLQ H WUDQVPLVLRQHYH Qs PHNDQL]PD Ws QGUVKsP teknologjikë.4. Të përshkruajë funksionimin dhe përdorimin e mekanizmave kryesorë.5. 7H LGHQWL¿NRMs SMHVsW H YHoDQWD GHWDOHW
  • 24. H VWUXNWXUDYH GKH PHNDQL]PDYH kryesorë.6. 7s LGHQWL¿NRMs WUDQVPLVLRQHW NUHVRUH Ts SsUGRUHQ VRW Qs VWUXNWXUDW teknologjike.Objektiva mesatarë: j1. Të tregojë kuptimin e strukturave dhe të mekanizmave teknologjikë.2. Të tregojë rëndësinë dhe përdorimet e strukturave dhe të mekanizmave teknologjikë kryesorë.3. Të tregojë funksionimin e transmisioneve kryesore.4. ºȱ”•Šœ’ę”˜“ºȱ›Š—œ–’œ’˜—Žȱœ’™Šœȱ”Š›Š”Ž›’œ’”ŠŸŽȱºȱ¢›Žǯ5. Të tregojë rolin e akseve dhe të boshteve në një mekanizëm ose strukturë.6. Të përcaktojë tipat e lidhjeve (bashkimeve).7. Të tregojë tipat me të përdorshëm të pompave dhe të kompresorëve.Objektiva maksimalë j1. 7s NODVL¿NRMs VWUXNWXUDW GKH PHNDQL]PDW WHNQRORJMLNs NUHVRUs2. Të argumentojë rëndësinë e përdorimit të strukturave dhe mekanizmave në teknologjinë e sotme.3. Të krahasojë transmisionet e tipave të ndryshëm.4. Të rendisë anët pozitive dhe negative të transmisioneve.5. Të japë shembuj të bashkimeve të mekanizmave dhe transmisioneve që përdoren në strukturat teknologjike.6. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, jepni mendimin tuaj, hartën e koncepteve dhe përmbledhjet e njohurive kryesore. 23
  • 25. TEKNOLOGJIA Kreu 4 Teknologjia e prodhimit Objektiva minimalë. Në fund të kreut 4 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j 1. Të tregojë kuptimin e teknologjisë së prodhimit. 2. 7s NODVL¿NRMs GKH SsUVKNUXDMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws SURGKLPLW 3. Të përshkruajë mënyrat dhe teknologjitë kryesore të prodhimit të energjive të llojeve të ndryshme. 4. Të tregojë mënyrat që përdoren në vendin tonë për prodhimin e energjisë elektrike. 5. Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së prodhimit industrial. 6. 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws SURGKLPLW DUWL]DQDO 7. Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së prodhimit bujqësor. 8. 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs Vs SURGKLPLW EXMTsVRU Objektiva mesatarë: j 1. Të tregojë rëndësinë e teknologjisë së prodhimit për shoqërinë e sotme. 2. Të japë shembuj konkretë të përdorimit të teknologjisë së prodhimit në vendin tonë. dhe të tregojë prirjet e teknologjisë së prodhimit të energjisë për shoqërinë e sotme të së ardhmes. 3. Të tregojë rolin e burimeve alternative në prodhimin e energjisë elektrike. 4. Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së prodhimit industrial. 5. 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs Vs SURGKLPLW LQGXVWULDO 6. Të tregojë vendin që zë teknologjia e prodhimit të artizanatit në vendin tonë. Objektiva maksimalë j 1. Të analizojë rëndësinë që ka teknologjia e prodhimit në zhvillimin e vendit. 2. Të argumentojë rëndësinë e teknologjisë së prodhimit të energjisë për ekonominë dhe shoqërinë. 3. Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet e teknologjisë së prodhimit industrial dhe bujqësor për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të ardhmes. 4. Të tregojë rëndësinë dhe përdorimet e teknologjisë së prodhimit artizanal për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të ardhmes.24 5. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, jepni mendimin tuaj, hartën e koncepteve dhe përmbledhjet e njohurive kryesore.
  • 26. TEKNOLOGJIAKreu 5 Teknologjia e shërbimeveObjektiva minimalë. Në fund të kreut 5 nxënësi/ja do të jetë i aftë: j1. Të tregojë kuptimin e teknologjisë së shërbimit.2. 7s NODVL¿NRMs GKH Ws SsUVKNUXDMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws VKsUELPHYH3. Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së shërbimeve të komunikimit.4. 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws WUDQVSRUWLW5. Të përshkruajë llojet kryesore të teknologjive të transportit.6. 7s LGHQWL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws PLUsPEDMWMHV GKH ULSDULPLW7. 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLYH Ws PLUsPEDMWMHV GKH ULSDULPLWObjektiva mesatarë: j1. Të tregojë rëndësinë e teknologjive të shërbimeve për shoqërinë e sotme dhe të ardhmes.2. Të japë shembuj mbi llojet kryesore të teknologjisë së shërbimeve të komunikimit.3. Të tregojë kuptimin e teknologjisë së transportit.4. Të tregojë rëndësinë e teknologjisë së transportit për shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes.5. Të krahasojë transportin në ditët e sotme me atë në të kaluarën.6. Të tregojë kuptimin e teknologjisë së mirëmbajtjes dhe riparimit.Objektiva maksimalë: j1. Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet e teknologjisë së shërbimeve të komunikimit për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes.2. Të analizojë rëndësinë e teknologjive të mirëmbajtjes dhe të riparimit për shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes.3. Të argumentojë rëndësinë e teknologjive së transportit për shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes.4. Të praktikojë rubrikat pyetje e detyra, jepni mendimin tuaj, hartën e koncepteve dhe përmbledhjet e njohurive kryesore. 25
  • 27. TEKNOLOGJIA PLANI MËSIMOR DITOR Plani mësimor ditor mund të kryhet sipas dy modeleve, ai i propozuar nga INSTITUTI I ZHVILLIMIT TE ARSIMIT (IZHA) ose sipas strukturës ERR (EVOKIM, REALIZIM, REFLEKTIM). Evokimi Në këtë fazë të mësimit nxënësit rikujtojnë se çfarë dinë rreth temës. Ata motivohen për atë çfarë do të vijë më pas. Kjo shërben si mjet lidhës ndërmjet njohurive që ka nxënësi me ato që do të merren të reja. Realizimi i kuptimit p Në këtë fazë merren njohuritë e reja. Mësuesi drejton dhe orienton drejt të nxënit. Të gjitha veprimtaritë kanë të bëjnë me të kuptuarit e njohurive të reja. Nxënësi vëzhgon, eksperimenton, diskuton, bën pyetje, shkëmben mendime etj. 5HÀHNWLPL Në këtë fazë, nxënësit do te shprehin idetë, mendimet dhe përmbajtjen me fjalët H WUH .sWX UHDOL]RKHQ YHSULPWDUL PH NDUDNWHU NULMXHV DQDOL]XHV UHÀHNWXHV përgjithësues, vlerësues etj. Këtu konsolidohet informacioni i ri. Në përgjithësi, çdo plan ditor përbëhet nga katër blloqe: - Objektivat - Metodologjia - Burimet e mësimdhënies-mësimnxënies, mjetet mësimore - Vlerësimi Modeli i propozuar nga Instituti i Zhvillimit të Arsimit p p g Në mënyrë të detajuar, përmban këta zëra:26 - Tema;
  • 28. TEKNOLOGJIA- Objektivi përkatës i programit mësimor;- Objektivat e orës së mësimit;- Plani i orës së mësimit;- Vlerësimi;- Detyrat e shtëpisë;- 5HÀHNVLRQHOBJEKTIVI PËRKATËS I PROGRAMIT ndodhet në vetë programin. Mund tëndeshet që i njëjti objektiv t’i takojë më shumë se një ore mësimore, në këtë rastmësuesi nuk e shkruan, por e citon.Tek OBJEKTIVAT E ORËS MËSIMORE mësuesi tregon se çfarë duhet të dinëe të bëjnë nxënësit në fund të asaj ore. Vetë “ora mësimore” nuk është vetëm 45min. Ka raste që nis më herët, p.sh.: kur mësuesi ka porositur që të kërkojnë përnjë informacion ose ka dhënë detyra të përcaktuara për t’u realizuar në shtëpi.Pothuajse gjithmonë ora mësimore ka zgjatjen e saj përtej klasës.OBJEKTIVAT e arritjeve të nxënësve duhet të jenë në tri nivele:- bazë;- mesatarë;- maksimalë.PLANI I ORËS MËSIMORE mund të përshkruhet shkurt ose gjatë sipas stilittë mësuesit, por çdo plan duhet të tregojë qartë se si mësuesi ka menduar t’ipërmbushë objektivat.Plani përmend momentet kryesore të orës së mësimit:- Kur do të shqyrtojë bashkë me nxënësit.- Kur do të nxisë nxënësit me pyetje, mund t’i shkruajë të gjitha pyetjet ose më kryesoret sipas dëshirës.- 1sVH SODQL¿NRQ Ws YOHUsVRMs PH QRWs VKNUXDQ SsUPEOHGKWDV NsUNHVDW- Kur ka vendosur të kalojë drejt në temën e re, përshkruan shumë shkurt se si do veprojë, sipas cilës metodë ose metoda.5HÀHNVLRQH: Mësuesi shënon ndonjë konstatim dhe këtë e bën pas orës sëmësimit. Cili është shqetësimi mbizotërues (nëse ka); mund të mos jetëpërvetësuar ndonjë koncept, ose mund të mos ketë funksionuar siç pritej ndonjëmetodë. 27
  • 29. TEKNOLOGJIA Vlerësimi Sot vlerësimi është një nga proceset më të rëndësishme dhe të ndërlikuara për të treguar përparimin e nxënësit në intervale kohe të caktuara. Sot përdoren metoda të larmishme, si ato të vlerësimit në tabelë, në aktivizimin nga vendi, nga puna në grup e në projekte, në testet në fund të kapitullit ose ato semestrale e vjetore. Të gjitha këto metoda ndikojnë në nxjerrjen e notës përfundimtare sipas formulës së përcaktuar, ku 10% e zë nota e projektit, 40% nota e vlerësimit me gojë dhe 50% ajo e testimit. MODULE MËSIMORE NGA LINJA 1 “TEKNOLOGJIA” Linja 1 Kapitulli 1 Tema 1.1: Teknologjia, historiku dhe evoluimi i saj gj , j Objektivat: Në fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ të shpjegojë kuptimin dhe qëllimin e teknologjisë; ƒ të evidentojë se cilat janë llojet dhe etapat e progresit teknologjik; ƒ Ws NODVL¿NRMs GUHMWLPHW NUHVRUH WHNQRORJMLNH Ws VRWPH Koncepte kryesore: Teknologji, mjedis teknologjik, teknikë. 0MHWHW WDEHOD H ]H]s IRWRJUD¿ YLGHRSURMHNWRU VKNXPsVD PH QJMUs OLEUD GKH ÀHWRUHW H Q[sQsVLW ODSVD PH QJMUD Fazat e Metodat e studimit Veprimtaritë e Organizimi i strukturës nxënësit dhe koha nxënësve Parashikimi Stuhi mendimesh Diskutim i ideve (10’) Të gjithë nxënësit ( (Brainstorming) Ndërtimi i Shpjegim i Paraqitja e Të gjithë nxënësit njohurive përparuar informacionit të ri (25’) Përforcimi Ditari dypjesësh Ndërtimi i shprehive Të gjithë nxënësit studimore (10’)28
  • 30. TEKNOLOGJIAParashikimi: Stuhi mendimeshMësuesi/ja shkruan në tabelë temën e mësimit: Teknologjia si nevojë eveprimtarisë njerëzore. U kërkon nxënësve të diskutojnë se çfarë dinë përteknologjinë, historikun e zhvillimit të saj, si i plotëson ajo nevojat e njerëzimit.I drejtohet me pyetjet: çfarë është teknologjia, çfarë dini për historikune zhvillimit të saj, çfarë kuptojnë me teknikë, çfarë dinë për të, pse është erëndësishme teknologjia dhe më pas shkruhen në tabelë përgjigjet më të saktatë dhëna nga nxënësit.Ndërtimi i njohurive: Shpjegim i përparuar jNë këtë fazë, mësuesi/ja përcakton saktë konceptin e teknologjisë, duke dhënëVKHPEXM Ws QGUVKsP GKH Ps SDV SsUNX¿]LPLQ H VDNWs Ws VDM0s SDV NDORQ Qs SMHVsQ WMHWsU Ws PsVLPLW GXNH ¿OOXDU PH VKHPEXM NRQNUHWsnga historia e zhvillimit njerëzor dhe shpikjet e tij, për të tërhequr vëmendjen enxënësit në rolin që ka luajtur teknologjia në zhvillimin e shoqërisë njerëzore,(këtu mund të përdoren edhe pjesë me videoprojektor ose foto e pamje tendryshme, atlase etj.).Më pas, për të përfunduar me mësimin e ri në tabelë shkruhen nga mësuesi degëtmë të rëndësishme të teknologjisë.Përforcimi: Ditari dypjesëshNë këtë fazë, mund të bëhet ndërtimi i ditarit dypjesësh.Në këtë aktivitet hiqet një vijë vertikale në dërrasë dhe në të majtë të saj mund tëshkruhet një çështje ose një pyetje dhe në anën e djathtë nxënësit japin komentetose përgjigjet për atë çështje, e cila po diskutohet. Fragment/pyetje Komenti i nxënësit ƒ Pse themi që teknologjia është një nga fushat kryesore të veprimtarisë së njeriut? ƒ Ç’kuptoni me teknikë? ƒ &LOL sVKWs NODVL¿NLPL L GUHMWLPHYH kryesore teknologjike të sotme? 29
  • 31. TEKNOLOGJIA Më pas, skeda duhet të plotësohet me shpjegimin e nxënësve (kjo metodë mund të përdoret ose duke i paraqitur secilës dyshe nxënësish një skedë për plotësim, ose duke përdorur dërrasën dhe duke punuar me të gjithë klasën). Në formën përfundimtare skeda duhet të ketë pamjen e plotësuar si më poshtë: Fragment/pyetje Komenti i nxënësit ƒ Pse themi që teknologjia është një ƒ Ajo ka shoqëruar njeriun gjatë gjithë h i k l ji h j j k h j i j ji h nga fushat kryesore të veprimtarisë jetës dhe ka ndihmuar me shpikjet e së njeriut? saj (shembuj konkretë, si rrota, deri tek anija kozmike). ƒ Me teknikë do të kuptojmë mjetet dhe ƒ Ç’kuptoni me teknikë? metodat e punës për të bërë punën sa më të lehtë dhe më me rezultat. ƒ &LOL sVKWs NODVL¿NLPL L GUHMWLPHYH ƒ 7HNQRORJMLD VRW NODVL¿NRKHW Qs kryesore teknologjike të sotme? këto drejtime kryesore: mjekësore, materiale, transport, bujqësore të komunikimit, të ndërtimit etj. o u t, dë t t Vlerësimi i nxënësve: Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeve që janë kryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi: ‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ H dhënë. ‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs ID]sQ H SDUs dhe në fazën e përforcimit. 5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi vlerëson orën e mësimit dhe DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLP në orët e tjera të kapitullit. Linja 1 Kapitulli 1 Tema 1.2 Teknologjia dhe mjedisi gj j Objektivat:30 Në fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ Të tregojë se pse teknologjia është pjesë e pandarë e të gjitha
  • 32. TEKNOLOGJIA kulturave njerëzore. ƒ Të përshkruajë ndikimin e teknologjisë në transformimet mjedisore, masat për mbrojtjen e këtij mjedisi. ƒ Të shpjegojë marrëdhëniet e teknologjisë me shkencat e ndryshme.0MHWHW WDEHOD H ]H]s VKNXPsVD PH QJMUs OLEUD GKH ÀHWRUHW H Q[sQsVLW ODSVDme ngjyra. Fazat e Metodat e Veprimtaritë e Organizimi i strukturës studimit nxënësit dhe koha nxënësve Struktura pyetje- k j Diskutim i koncepteve Të gjithë nxënësit Parashikimi përgjigje të mësuara (10’) Ndërtimi i d i i Mbajtje e 3DUDTLWMD JUD¿NH H njohurive strukturuar e te informacionit te ri Punë në dyshe dhënave (25’) Stuhi mendimesh Ndërtimi i shprehive Përforcimi Të gjithë nxënësit ( (Brainstorming) studimore (10’)Parashikimi: Struktura pyetje-përgjigjeFaza e parë: mësuesi/ja shkruan në tabelë temën e re: “Ndikimi i teknologjisënë transformimet mjedisore”.Më pas kërkon nga nxënësit me anë të pyetjeve që drejton që të përsërisëkonceptet e mësuara në orën e mëparshme për t’i përdorur në këtë mësim si njëlidhje e kërkesës së vazhdueshmërisë së koncepteve dhe mësimeve me njëra-tjetrën. Disa nga pyetjet me kryesore që mund t’u drejtohen nxënësve janë: ƒ Ç’kuptoni me teknologji? ƒ Ç’kuptoni me teknikë? Sillni shembuj. ƒ &LOL sVKWs NODVL¿NLPL L GUHMWLPHYH NUHVRUH WHNQRORJMLNH Ws VRWPH" ƒ Pse themi që teknologjia është një nga fushat kryesore të veprimtarisë së njeriut? ƒ Si ka ndikuar teknologjia në mjedis? Po njeriu? ƒ Përshkruani mjedisin ku jetoni.Përgjigjet e nxënësve shënohen në tabelë me anë të ngjyrave të ndryshme,sidomos të atyre pyetjeve që kanë lidhje me temën e re të mësimit. 31
  • 33. TEKNOLOGJIA Ndërtimi i njohurive: Mbajtje e strukturuar e të dhënave. j Mësuesja udhëzon nxënësit të lexojnë mësimin në libër, më pas ta diskutojnë me shokun e bankës për të vendosur se çfarë do të plotësojnë në skemën e prezantuar nga mësuesi në tabelë. 1[sQsVLW GR Ws SORWsVRMQs Qs ÀHWRUHW H WUH NXDGUDWHW H SDUDTLWXUD Ps SRVKWs GKH më pas në tabelë. Ndotja e mjedisit: ƒ Roli i teknologjisë në të. TEKNOLOGJIA ƒ Përmirësimi i mjedisit. Lidhja me shkencat: Lidhja me kulturat (shembuj konkretë) njerëzore: ƒ ¿]LND ƒ Qs NRKsW H KHUVKPH ƒ mekanika, ƒ Qs NRKsW H VRWPH ƒ kimia, ƒ Qs Ws DUGKPHQ ƒ biologjia etj. ƒ ,matematikën Përforcimi: Stuhi mendimesh Në këtë fazë, mund të përdoret metoda stuhi mendimesh, ku nxënësit të ballafaqojnë mendimet, idetë dhe shembujt e tyre të paraqitura në kuadratet përkatëse, si dhe të sjellin shembuj konkretë për të mbrojtur mendimet e tyre. Vlerësimi i nxënësve: Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeve që janë kryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi: ‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULQs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ H32 dhënë. ‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs ID]sQ H SDUs
  • 34. TEKNOLOGJIAtë dytë dhe në fazën e përforcimit.5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi vlerëson orën e mësimit dheDUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLPnë orët e tjera të kapitullit.LINJA 1Kapitulli 2Tema 2.2 Vetitë teknologjike të materialeve gjObjektivat:Në fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ Të listojë vetitë teknologjike kryesore të materialeve teknologjike. ƒ Të përshkruajë vetitë teknologjike të materialeve teknologjike. ƒ Të shpjegojë aftësinë në bazë të vetive teknologjike që një material teknologjik të përpunohet.Koncepte kryesore: Veti teknologjike: vetitë derdhëse, plasticiteti,(farkëtueshmëria, petëzueshmëria, telëzimi), saldueshmëria, kalitshmëria,përpunueshmëria me prerje.0MHWHW WDEHOD H ]H]s VKNXPsVD PH QJMUs OLEUD GKH ÀHWRUHW H Q[sQsVLW ODSVDme ngjyra, tabela konkretizuese me provat teknologjike etj. Fazat e Veprimtaritë e Organizimi i Metodat e studimit strukturës nxënësit dhe koha nxënësve Analizë semantike e 3DUDTLWMH JUD¿NH H Të gjithë nxënësit Parashikimi tipareve informacionit (10’) Ndërtimi i Shpjegim i Diskutim i ideve njohurive Punë në dyshe përparuar (25’) Tabela e koncepteve 3DUDTLWMH JUD¿NH H Të gjithë nxënësit Përforcimi informacionit (10’)Parashikimi: Analizë semantike e tipareveMësuesja vizaton tabelën e mëposhtme: 33
  • 35. TEKNOLOGJIA Metalet Derdhet më Telëzohet Farkëtohet Kalitet Saldohet mirë Cu çelik çelik special lidhjet me ngjyra gizë dhe e plotëson atë, duke evokuar njohuritë që ka nxënësi për materialet e ndryshme teknologjike (kryesisht metalet) me shenjat (+) dhe (–) sipas tipareve që paraqiten në tabelë dhe duke e lidhur edhe me njohuritë e marra në lëndët e WMHUD VL ¿]LND GKH NLPLD
  • 36.  1s IXQG Ws NsVDM ID]H SDUDTLWHW WDEHOD H SORWsVXDU VL më poshtë: Derdhet Telëzohet Farkëtohet Kalitet më Saldohet Metalet më mirë më mirë më mirë mirë më lehtë Cu + + çelik + + çelik special + lidhjet me + _ + _ ngjyra gizë + - - + - Ndërtimi i njohurive: Shpjegim i përparuar j Mësuesi/ja rendit në dërrasë vetitë teknologjike të materialeve dhe analizon një nga një ato si më poshtë, duke dhënë edhe shembuj konkretë për secilën nga vetitë (vetitë derdhëse, plasticiteti, farkëtueshmëria, petëzueshmëria, telëzimi, saldueshmëria, kalitshmëria, përpunueshmëria me prerje.). Ai/ajo analizon këto veti, e më pas krahason materialet teknologjike për sa i përket aftësisë që ato paraqesin në tiparet teknologjike. Analizon mënyrën se si ndikon rritja e përqindjes së karbonit te çeliku ose te giza në ndryshimin e vetive teknologjike ose përmend disa nga vetitë teknologjike kryesore të metaleve me ngjyra (bakër, alumin, kallaj) dhe lidhjeve të tyre për sa i përket vetive teknologjike. Përforcimi: Tabela e koncepteve Në këtë fazë, mund të përdoret tabela e koncepteve të cilën mësuesi/ja e34 YL]DWRQ Qs WDEHOs RVH H ND SsUJDWLWXU Ps SDUs Qs VNHGD ÀHWs
  • 37. GKH LD VKSsUQGDQ
  • 38. TEKNOLOGJIAnxënësve për ta plotësuar. Për plotësimin korrekt të koncepteve të reja të mësuarshfrytëzohen shënimet e mësuesit në tabelë ose konsultimi me librin. Konceptet e reja 3sUNX¿]LP Shembuj Veti derdhëse Plasticitet Saldueshmëri Kalitshmëri Përpunueshmëria me prerjeNdërkohë që nxënësit lexojnë nga vendi përgjigjet e sakta dhe të plota, njënxënës (ose më shumë, me radhë njëri pas tjetrit) ngrihet në tabelë për plotësimine saktë të saj.Vlerësimi i nxënësve:Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeveqë janëkryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi:‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ Hdhënë.‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs ID]sQ H SDUstë dytë dhe në fazën e përforcimit.Detyrë shtëpie y pPërcaktimi i vetive teknologjike të metaleve të tjera nga ato që u diskutuan nëklasë (ose lidhjeve te tyre).5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi vlerëson orën e mësimit dheDUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLPnë orët e tjera të kapitullit.LINJA 1Kapitulli 3Tema 3.2 Tipat e lidhjeve të detaleve të makinave p jNë përfundim të kësaj teme mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: 35
  • 39. TEKNOLOGJIA ƒ 7s NODVL¿NRMs WLSDW H OLGKMHYH Ws GHWDOHYH Ws PDNLQDYH ƒ Të tregojë përdorimin e tyre. ƒ 7s NODVL¿NRMs OLGKMHW PH VDOGLP ƒ Të tregojë tipat e lidhjeve të çmontueshme. Koncepte kryesore: Lidhje të paçmontueshme, lidhje të çmontueshme, ribatina, OLGKMHW PH VDOGLP NLDYHWD VKOLFD OLGKMHW PH ¿OHWD. 0MHWHW WDEHOD H ]H]s VKNXPsVD PH QJMUs OLEUD GKH ÀHWRUHW H Q[sQsVLW WDEHOD konkretizuese me foto dhe skica me lidhje të ndryshme, bulona, dado, boshte, shlica etj. Fazat e Veprimtaritë e Organizimi i Metodat e studimit strukturës nxënësit dhe koha nxënësve Struktura pyetje- Diskutim i koncepteve Të gjithë nxënësit Parashikimi përgjigje të mësuara (10’) Ndërtimi i Mbajtje e 3DUDTLWMD JUD¿NH H njohurive strukturuar e të informacionit të ri Punë në dyshe dhënave (25’) Stuhi mendimesh Ndërtimi i shprehive Përforcimi ( (Brainstorming) studimore (10’) Të gjithë nxënësit Parashikimi: Struktura pyetje-përgjigje Faza e parë: mësuesi/ja shkruan në tabelë temën re: “Tipat e lidhjeve të detaleve të makinave”. Më pas kërkon nga nxënësit me anë të pyetjeve që drejton që të përsërisë konceptet e mësuara në orën e mëparshme për t’i përdorur në këtë mësim si një lidhje e kërkesës së vazhdueshmërisë së koncepteve dhe mësimeve me njëra- tjetrën. Disa nga pyetjet më kryesore që mund të drejtohen për nxënësit janë: 1. Ç’janë detalet dhe si ndahen ato sipas shërbimit? 2. Ç’quhet çift kinematik? 3. Ç’është hallka? Jepni shembuj.36 4. Ç’është mekanizmi? Po makina?
  • 40. TEKNOLOGJIA 5. Cilat janë pjesët kryesore të një makine? 6. Si lidhen detalet me njëra-tjetrën në makinë? etj.Përgjigjet e nxënësve shënohen në tabelë me anë të ngjyrave të ndryshme,sidomos të atyre pyetjeve që kanë lidhje me temën e re të mësimit.Ndërtimi i njohurive: Mbajtje e strukturuar e të dhënave jMësuesi/ja udhëzon nxënësit të lexojnë mësimin në libër, të shikojnë me kujdestabelat mbi lidhjet, detalet e sjella në klasë (kabinet) dhe më pas ta diskutojnëme shokun e bankës për të vendosur se çfarë do të plotësojnë në skemën eprezantuar nga mësuesi në tabelë. Lidhjet E çmontueshme E paçmontueshme Anët pozitive dhe negative Anët pozitive dhe negativePërforcimi: Stuhi mendimeshNë këtë fazë, mund të bëhet metoda stuhi mendimesh, ku nxënësit të ballafaqojnëmendimet dhe idetë e shembujt e tyre, të paraqitura në kuadratet përkatëse dhetë sjellin shembuj konkretë për të mbrojtur mendimet e tyre.Po ashtu, në këtë fazë mund të bëhet shumë mirë edhe krahasimi i lidhjeve dhekarakteristikave të secilës prej tyre.Vlerësimi i nxënësve:Gjatë kësaj ore mësimore nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeveqë janëkryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu nxënësit vlerësohen mbi:‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ Hdhënë.‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs ID]sQ H SDUstë dytë dhe në fazën e përforcimit. 375HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi/ja vlerëson orën e mësimit
  • 41. TEKNOLOGJIA GKH DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs vazhdim në orët e tjera të kapitullit. LINJA 1 Kapitulli 4 Tema 4.2 Teknologjia e p gj prodhimit të energjisë elektrike dhe rëndësia e saj gj j Në përfundim të kësaj teme mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ Të përshkruajë mënyrat dhe teknologjitë kryesore të prodhimit të energjive të llojeve të ndryshme. ƒ Të tregojë prirjet e teknologjisë së prodhimit të energjisë për shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes. ƒ Të argumentojë rëndësinë e teknologjisë së prodhimit të energjisë për ekonominë dhe shoqërinë. Konceptet kryesore: centrale elektrike, turbina, diga, burime alternative, biomasa, energjia diellore dhe e erës. 0MHWHW WDEHOD H ]H]s IRWRJUD¿ NRPSMXWHU YLGHRSURMHNWRU VKNXPsVD PH QJMUs OLEUD GKH ÀHWRUHW H Q[sQsVLW ODSVD PH QJMUD Fazat e Metodat e Veprimtaritë e Organizimi i strukturës studimit nxënësit dhe koha nxënësve Diskutim mbi Zhvillim i fjalorit Të gjithë nxënësit Parashikimi njohuritë paraprake (10’) Ndërtimi i Të nxënit njohurive Lexim dhe pyetje Punë në dyshe bashkëveprues (25’) Imagjinatë e Ndërtimi i shprehive Të gjithë nxënësit Përforcimi drejtuar studimore (10’) Parashikimi: Diskutim mbi njohuritë paraprake Mësuesi/ja shkruan temën e re në tabelë dhe kërkon nga nxënësit se cilat janë njohuritë mbi energjinë që përdoret sot nga njerëzimi. Mësuesi në tabelë vizaton vetëm fjalën energji dhe kërkon nga nxënësi ta plotësojnë atë me llojet e tjera të38 energjisë që njohin si më poshtë.
  • 42. TEKNOLOGJIA diellore ENERGJIAujit t ELEKTRIKE erës biomasëslëndës djegëseTë gjithë nxënësit diskutojnë për këto koncepte.Ndërtimi i njohurive: Lexim dhe pyetje jNë këtë fazë, nxënësit ndahen në grupe dyshe dhe treshe, siç janë në bankëose sipas përcaktimeve të mësuesit. Ata drejtohen për të lexuar në libër dheSsU Ws SDUs PH NXMGHV ¿JXUDW H SDUDTLWXUD PH Ws GKsQDW SsUNDWsVH 0sVXHVL Ldrejton pyetje për parimin e punës në hidrocentrale dhe termocentrale, për tipate turbinave në Hec-e dhe Tec-e etj.Përforcimi: Imagjinatë e drejtuarMësuesi e ndan klasën në tri grupe dhe ndan detyrën për çdo grup.Grupi 1: Imagjinoni se po bëni udhëtim në lumin Drin. Përcaktoni hidrocentraletqë janë ndërtuar në të dhe fuqinë e secilit prej tyre.Grupi 2: Imagjinoni se jeni në qytetin e Vlorës. Tregoni se si prodhohet energjiaelektrike në këtë qytet dhe cilat janë mundësitë e përdorimit të energjivealternative.Grupi 3: Imagjinoni se po bëni udhëtim në vitin 2150. Tregoni se si prodhohet 39energjia elektrike në këtë vit dhe si janë burimet e lëndës djegëse.
  • 43. TEKNOLOGJIA Në fund të orës, çdo grup nxjerr përfaqësuesin e tij për të paraqitur përgjigjet përkatëse. Vlerësimi i nxënësve: Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeve që janë kryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi: ‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ H dhënë. ‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs ID]sQ H SDUs të dytë dhe sidomos në fazën e përforcimit. 5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi/ja vlerëson orën e mësimit GKH DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Ws RUsV Vs PsVLPLW 1s Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L realizojë ato në vazhdim në orët e tjera të kapitullit. LINJA 1 Kapitulli 5 Tema 5.2 Komunikimi dhe sistemet bazë të tij. Komunikimi në të ardhmen Në përfundim të kësaj teme mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ Të përshkruajë veçoritë kryesore të teknologjisë së shërbimeve të komunikimit. ƒ 7s NODVL¿NRMs OORMHW NUHVRUH Ws WHNQRORJMLVs Vs VKsUELPHYH Ws komunikimit. ƒ Të argumentojë rëndësinë dhe përdorimet e teknologjisë shërbimeve të komunikimit për ekonominë dhe shoqërinë e sotme dhe të së ardhmes. Konceptet kryesore: teknologjia e komunikimit telefonik, sistemet e marrjes Vs ]sULW VLVWHPHW H WUDQVPHWLPLW GKH PDUUMHV Vs ¿JXUsV VLVWHPHW VDWHOLWRUH Ws NRPXQLNLPLW VLVWHPL HOHNWURQLN L IRWRJUD¿Vs L NLQHPDWRJUD¿Vs GKH L SROLJUD¿Vs. 0MHWHW WDEHOD H ]H]s IRWRJUD¿ NRPSMXWHU YLGHRSURMHNWRU FHOXODU IDNV40 VKNXPsVD PH QJMUs OLEUDW GKH ÀHWRUHW H Q[sQsVLW ODSVD PH QJMUD HWM
  • 44. TEKNOLOGJIA Fazat e Metodat e Veprimtaritë e Organizimi i strukturës studimit nxënësit dhe koha nxënësve Parashikimi DDM Diskutimi i ideve Të gjithë Ndërtimi i DDM (35’) nxënësit njohurive Përforcimi Imagjinatë e Nxitje për të Të gjithë drejtuar zhvilluar të gjykuarin nxënësit përmbledhës (10’)ZHVILLIMI I MËSIMITParashikimi: Di/Dua të di/MësovaMësuesi/ja ndërton tabelën e mëposhtme në tabelën e zezë. Nxënësit ndahen nëgrupe pune. Grupet e punës punojnë me tabakët e letrës dhe lapsat me ngjyrambi tavolinat e tyre të punës. Mësuesi/ja punon në tabelën e zezë, duke përdorurshkumësat me ngjyrë dhe në bashkëpunim me nxënësit mbushin kolonën Di,duke evokuar informacionet nga mësimet e kaluara, të trajtuara dhe nga lëndëtH WMHUD ¿]LND
  • 45. PEL VLQMDOHW ]DQRUH SsUKDSMHQ H WUH WHOHIRQLQs FHOXODUH VLQMDOHWdixhitale dhe ato analoge etj. Kjo fazë zgjat rreth dhjetë minuta. Di Dua të di Mësova 7HOHJUD¿Q Valët elektromagnetike 7HOHIRQLQ ¿NV E-mail-in )RWRJUD¿Qs 3ROLJUD¿QsNdërtimi i njohurive: Di /Dua të di/MësovaNë stadin e parë të kësaj faze, e cila nga 25’ që është e gjithë faza, zgjat 15’mësuesi/ja ukërkon nxënësve që të mbushin kolonën e dytë të tabelës me pyetje rreth çështjevenë fjalë. Më pas, ajo i jep nxënësve informacionin për sistemet elektronike tëkomunikimit dhe për tipat e sinjaleve qe përdoren sot, atë analog dhe dixhital,duke e plotësuar tabelën e mësipërme si më poshtë: 41
  • 46. TEKNOLOGJIA Di Dua të di Mësova  7HOHJUD¿Q - Sinjalin analog dhe shifror - Valët elektromagnetike - Tri nënsistemet kryesore të  7HOHIRQLQ ¿NV transmetimit - E-mail-in - Teknologjitë e reja të  )RWRJUD¿Qs transmetimit  3ROLJUD¿Qs - Sistemet satelitore të komunikimit - Rolin e tyre sot në teknologji dhe në zhvillimin e një vendi Në stadin e fundit të fazës së realizimit të kuptimit, nxënësit duhet të mbushin kolonën e fundit, me njohuritë që mësuan rreth elementeve të grupit të parë. Kjo fazë mund të zgjasë 10’. Në fund të fazës së realizimit të kuptimit, tabela DDM duhet të ketë këtë pamje: Di Dua të di Mësova O ¿  7HOHJUD¿Q - Sinjalin analog dh shifror i j li l dhe hif - Tipat e sinjaleve i i j l - Valët - Tri nënsistemet kryesore të - Tri kanalet kryesore të elektromagnetike transmetimit komunikimit  7HOHIRQLQ ¿NV - Teknologjitë e reja të - Teknologjitë që - E-mail-in transmetimit përdoren sot  )RWRJUD¿Qs - Sistemet satelitore të - Rolin e sistemeve  3ROLJUD¿Qs komunikimit satelitore në komunikim - Rolin e tyre sot në teknologji - Rëndësinë që ka dhe në zhvillimin e një vendi komunikim sot - Mjetet e reja që përdorim sot në komunikim Përforcimi: Hartë koncepti Mësuesi/ja, në këtë fazë të përforcimit të njohurive, e cila mund të zgjasë rreth 10 minuta, u kërkon grupeve të punës të kompozojnë një hartë se si mund të lidhen konceptet që mësuan. Më pas, mund të ngrejë një nxënës në tabelë që të vizatojë hartën e koncepteve për pikën e re që ka zgjedhur secili grup pune dhe e merr në analizë.42
  • 47. TEKNOLOGJIA Në të kaluarën (telegrafi) Mjetet e reja Sistemi i që përdoren transmetimit sot në dhe marrjes së komunikin figurës Sistemi teknologjik i komunikimit Rëndësia për Teknologjia e zhvillimin komunikimit ekonomik të satelitor një vendi Sinjali analog dhe ai shifrorVlerësimi i nxënësve: ƒ Argumentet që japin për shpjegimin e komunikimit në të kaluarën dhe sot. ƒ Aftësinë e tyre për të gjeneruar mbi bazën e koncepteve të njohura disa nga veçoritë e përgjithshme të teknologjisë së komunikimit. ƒ Shprehitë e punës në grup. ƒ Interpretime, përfundime, përgjithësime, krahasime brenda sistemeve dhe nënsistemeve të komunikimit.Detyrë shtëpie: y pMateriale plotësuese për mjetet e reja që përdoren sot në komunikim.5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi/ja vlerëson orën e mësimitGKH DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qsvazhdim në orët e tjera të kapitullit. 43
  • 48. TEKNOLOGJIA MODULE MËSIMORE NGA LINJA 2 “KOMUNIKIMI GRAFIK” Linja 2 Kapitulli 1 Tema 1.1 .RPXQLNLPL J JUD¿N VL PMHW NRPXQLNLPL /LGKMD PH GHJsW H  M M J ndryshme të teknologjisë. y gj Objektivat: j Në fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ 7s SsUVKNUXDMs UsQGsVLQs H NRPXQLNLPLW JUD¿N SsU MHWsQ H QMHULXW ƒ 7s WUHJRMs OORMHW H JUD¿NDYH PH NDUDNWHULVWLNDW H WUH ƒ 7s DQDOL]RMs UsQGsVLQs H OLGKMHV Vs NRPXQLNLPLW JUD¿N PH GHJsW NUHVRUH të teknologjisë. Mjetet WHNVWL PsVLPRU ÀHWRUH H Q[sQsVLW ODSVD WDEHOD GKH VKNXPsVD NRPSMXWHU j dhe videoprojektor. Metoda dhe teknika mësimore: bisedë e alternuar me shpjegim dhe diskutim, praktikë e drejtuar, punë në grupe. Metoda ERR Evokim: Mësuesi/ja bën një hyrje të shkurtër rreth linjës së re dhe komunikimit JUD¿N WHPDYH Ts GR Ws WUDMWRKHQ Qs NsWs NDSLWXOO GKH GHWULPHW Ts NDQs Q[sQsVLW gjatë tij. Më pas, mësuesi rikujton bashkë me nxënësit njohuritë e marra për teknologjinë, degët e saj dhe jep përshkrime të detajeve të ndryshme, të skicave të makinave, të projekteve të ndërtesave etj., me ndihmën e videoprojektorit ose të tabelës së zezë. Realizimi i kuptimit: Zgjerim njohurish Më pas mësuesi/ja njeh nxënësit me temën dhe objektivat përkatëse të mësimit aktual. Jep konceptet e reja, duke i shkruar në tabelë: ƒ *UD¿ND DUWLVWLNH44 ƒ *UD¿ND WHNQLNH ƒ 6NLFs WHNQLNH
  • 49. TEKNOLOGJIA ƒ 3DUDTLWMH JUD¿NH WHNQLNH PHNDQLNH ƒ 3DUDTLWMH JUD¿NH WHNQLNH Ws QGsUWLPLWdhe bën shpjegimin e tyre, duke dhënë edhe shembuj konkretë. Më pas jepUsQGsVLQs H NRPXQLNLPLW JUD¿N Qs WHNQRORJML OLGKMHQ Ts HN]LVWRQ QGsUPMHW WLMdhe degëve të ndryshme të teknologjisë.Praktikë e drejtuar: Nxënësit marrin pjesë në zgjidhjen e pyetjeve të drejtuaranga mësuesi gjatë zgjerimit të njohurive. Ata japin mendime dhe diskutojnë përshembujt e ofruar nga mësuesi në videoprojektor ose në tabelë.5HÀHNWLP Kontroll njohurishPunë në dyshe: Mësuesi u jep si detyrë nxënësve të gjejnë shembuj:- nga teknologjia dhe nga shkencat e tjera të përdorimit të komunikimit JUD¿N- Ws NUDKDVRMQs NRPXQLNLPLQ JUD¿N Qs Ws NDOXDUsQ PH DWs VRW- rolin që ka sot kompjuteri në vizatimin e skicave dhe të paraqitjeve të ndryshme, sa njihen dhe përdoren nga të rinjtë programet e vizatimit etj.Vlerësimi i nxënësve:Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeveqë janëkryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi:‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ Hdhënë.‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs Ws WULD ID]DWe mësimit.5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi/ja vlerëson orën e mësimitGKH DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qsvazhdim në orët e tjera të kapitullit.Linja 2Kapitulli 1Tema 1.2 Materialet dhe veglat kryesore q p g y që përdoren p skicat dhe për vizatimet. Llojet e vijave kryesore q p j j y që përdoren në skica dhe vizatime dhe skicimi i vijave j 45
  • 50. TEKNOLOGJIA Objektivat: j Në fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ Të përshkruajë tri kategoritë kryesore të materialeve të vizatimit e skicave. ƒ Të tregojë llojet e vijave që përdoren në skica e vizatime. ƒ Të përdorë me saktësi mjetet e vizatimit. Mjetet WHNVWL PsVLPRU ÀHWRUH H Q[sQsVLW ODSVD WDEHOD GKH VKNXPsVD NRPSOHWL j i veglave të vizatimit, portamina, gomë, tipa të ndryshëm letrash, si dhe letër vizatimi. Metoda dhe teknika mësimore: bisedë e alternuar me shpjegim dhe diskutim, praktikë e drejtuar, punë në grupe. Metoda ERR Evokim: Mësuesi/ja rikujton së bashku me nxënësit njohuritë e marra për NRPXQLNLPLQ JUD¿N VNLFDW H PDNLQDYH SURMHNWHYH Ws QGsUWHVDYH HWM WsUKHT YsPHQGMHQ H WUH Qs SMHVs Ws YHoDQWD Qs ¿JXUDW H WUHJXDUD Qs OLEsU HWM Realizimi i kuptimit: Zgjerim njohurish Më pas mësuesi/ja njeh nxënësit me temën dhe objektivat përkatës të mësimit aktual. Tregon mjetet dhe materialet që përdoren në vizatimin e skicave dhe në vizatimet teknike: ƒ Llojet e letrave; ƒ Lapsat dhe portaminat; ƒ Instrumentet ndihmëse. Shpjegon tiparet dhe cilësitë e secilit prej tyre, përdorimin, rëndësinë etj. Më pas vazhdon me vizatimin në tabelë të llojeve të vijave, duke treguar me shembuj karakteristikat dhe mënyrën e përdorimit të tyre. Praktikë e drejtuar: Nxënësit marrin pjesë në zgjidhjen e pyetjeve të drejtuara nga mësuesi gjatë zgjerimit të njohurive. Ata japin mendime dhe diskutojnë për shembujt e vizatuar nga mësuesi në tabelë, si p.sh.: llojet e vijave etj. 5HÀHNWLP Kontroll njohurish Punë e pavarur: 0sVXHVLMD X MHS XVKWULPH SsU W¶X UHDOL]XDU Qs ÀHWRUHQ H SXQsV46 së nxënësit, për t’u praktikuar në përdorimin e kompletit të veglave të vizatimit të treguara nga mësuesi. Ai kontrollon dhe vlerëson, duke bërë edhe motivimin
  • 51. TEKNOLOGJIAe nxënësit dhe duke parë nivele të ndryshme të nxënësve.Vlerësimi i nxënësve:Gjatë kësaj ore mësimore nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeveqë janëkryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi:‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ Hdhënë.‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs Ws WULD ID]DW‡ 5HDOL]LPLW Ws GHWUsV Vs GKsQs Qs ÀHWRUH5HÀHNVLRQH: Në fund të orës mësuesi/ja vlerëson orën e mësimit dhe arritjen eREMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLP Qs RUsWe tjera të kapitullit.Linja 2Kapitulli 2Tema 2.2 Shkallët e vizatimitObjektivat: jNë fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ 7s LGHQWL¿NRMs PMHWHW Ts SsUGRUHQ SsU Ws YL]DWXDU Qs VKNDOOs ]PDGKLPL e zvogëlimi. ƒ Të përshkruajë mjetet që përdoren për të vizatuar në shkallë zmadhimi e zvogëlimi. ƒ Të përdorë shkallën e vizatimit, në varësi të dimensioneve që ka objekti që do të vizatohet.Mjetet WHNVWL PsVLPRU ÀHWRUH H Q[sQsVLW ODSVD WDEHOD GKH VKNXPsVD NRPSOHWL ji veglave të vizatimit, portamina, gomë, tipa të ndryshëm letrash dhe atë tëvizatimit.Metoda dhe teknika mësimore: bisedë e alternuar me shpjegim dhe diskutim,praktikë e drejtuar, punë në grupe.Metoda ERREvokim: Mësuesi/ja rikujton bashkë me nxënësit njohuritë e marra për pamjet, 47NODVL¿NLPLQ H WUH SsUGRULPLQ H WUH Qs VNLFDW GKH YL]DWLPHW WHNQLNH UsQGsVLQs
  • 52. TEKNOLOGJIA H WUH Qs SsUFDNWLPLQ H VDNWs Ws IRUPsV Vs QMs WUXSL HWM 1s WDEHOs GKH Qs ÀHWRUH mund të vizatohen me dorë të lirë skica me pamjet e objekteve të thjeshta të dhëna nga mësuesi detyrë në klasë ose kontrollohen detyrat që ka dhënë në shtëpi. Realizimi i kuptimit: Zgjerim njohurish Më pas, mësuesi njeh nxënësit me temën dhe objektivat përkatëse të mësimit aktual. Tregon llojet e shkallëve që përdoren në vizatimin e skicave dhe në vizatimet teknike: ƒ shkallën natyrale 1:1; ƒ shkallën zvogëluese; ƒ shkallën zmadhuese. Shpjegon me anë të shembujve të ndryshëm përdorimin e tyre në praktikë, rëndësinë e përdorimit të saktë, mënyrën se si shënohen shkallët në vizatim etj. Praktikë e drejtuar: Nxënësit marrin pjesë në zgjidhjen e pyetjeve të drejtuara nga mësuesi gjatë zgjerimit të njohurive. Ata japin mendime dhe diskutojnë për shembujt e vizatuar nga mësuesi në tabelë dhe në libër. 5HÀHNWLP: Kontroll njohurish Punë e pavarur: Mësuesi/ja u jep ushtrime (te pyetje dhe detyra f. 61) për t’u UHDOL]XDU Qs ÀHWRUHQ H SXQsV Vs Q[sQsVLW SsU W¶X SUDNWLNXDU Qs SsUGRULPLQ H kompletit të veglave të ndryshme të treguara nga mësuesi. Ai/ajo kontrollon dhe vlerëson, duke bërë edhe motivimin e nxënësit dhe duke parë nivele të ndryshme të nxënësve. Vlerësimi i nxënësve: Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeve që janë kryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi: ‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ H dhënë. ‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs Ws WULD ID]DW 5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi vlerëson orën e mësimit dhe DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLP48 në orët e tjera të kapitullit.
  • 53. TEKNOLOGJIALinja 2Kapitulli 3Tema 3.2 Llojet e p j j prerjeve ( (Prerjet e thjeshta) j j )Objektivat: jNë fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ 7s LGHQWL¿NRMs OORMHW H SUHUMHYH ƒ Të tregojë rregullat që përdorim në vizatimin e prerjeve të ndryshme. ƒ Të përdorë prerje të thjeshta e të përbëra.Mjetet WHNVWL PsVLPRU ÀHWRUH H Q[sQsVLW ODSVD WDEHOD GKH VKNXPsVD NRPSOHWL jL YHJODYH Ws YL]DWLPLW SRUWDPLQD JRPs WLSD Ws QGUVKsP OHWUDVK GKH ÀHWRUMD Hvizatimit.Metoda dhe teknika mësimore: bisedë e alternuar me shpjegim dhe diskutim,praktikë e drejtuar, punë në grupe.Metoda ERREvokim: Mësuesi/ja rikujton bashkë me nxënësit njohuritë e marra për prerjet,NODVL¿NLPLQ H WUH SsUGRULPLQ H SUHUMHYH Qs VNLFDW GKH YL]DWLPHW WHNQLNHrëndësinë e tyre në përcaktimin e saktë të formës së një trupi etj. Në tabelëGKH Qs ÀHWRUH PXQG Ws YL]DWRKHQ PH GRUs Ws OLUs VNLFD PH SUHUMHW H REMHNWHYH Wsthjeshta që përdorim në klasë ose në shtëpi.Realizimi i kuptimit: Zgjerim njohurishMë pas, mësuesi/ja njeh nxënësit me temën dhe objektivat përkatës të mësimitaktual.Jep konceptet e reja duke i shkruar në tabelë: x Prerje të thjeshtë; x Prerje të shkallëzuara me thyerje ose të kombinuara.dhe bën shpjegimin e tyre konkret, duke dhënë shembuj nga libri ose materialetplotësuese që ka marrë për konkretizimin e mësimit të ri, duke punuar në tabelëdhe duke shënuar me kujdes të gjithë radhën e vizatimit për prerjet.Më pas punohen edhe shembujt në libër nga nxënësit.Praktikë e drejtuar: Nxënësit marrin pjesë në përgjigjen e pyetjeve të drejtuara 49nga mësuesi gjatë zgjerimit të njohurive. Ata japin mendime dhe diskutojnë për
  • 54. TEKNOLOGJIA shembujt e ofruar nga libri ose nga mësuesi me anë të tabelës së vizatuar me shembujt nga prerjet. 5HÀHNWLP: Kontroll njohurish Punë e pavarur: 0sVXHVLMD X MHS XVKWULPH SsU W¶X UHDOL]XDU Qs ÀHWRUHQ H SXQsV Vs Q[sQsVLW XVKWULPLQ H ¿JXUsV  DE SDV PsVLPLW SsUNDWsV WH SHWMH GKH GHWUD f. 69. Detyrë shtëpie 1[sQsVLW L MHSHQ SsU GHWUs VKWsSLH XVKWULPH Qs OLEsU Qs ¿JXUsQ  FG RVH QJD përsëritja në fund të kapitullit në f. 72, shoqëruar me sqarimet përkatëse. Vlerësimi i nxënësve: Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeve që janë kryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi: ‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs SsU Ws ]KYLOOXDU GHWUsQ H dhënë. ‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs Ws WULD ID]DW 5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi vlerëson orën e mësimit dhe DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLP në orët e tjera të kapitullit. Linja 2 Kapitulli 4 Tema 4.1. Njohuri të përgjithshme mbi vizatimet e ndërtimit. Plani i j p gj p gj përgjithshëm, p , planimetritë e shtëpive të banimit p Objektivat: j Në fund të orës mësimore, nxënësi/ja do të jetë në gjendje: ƒ 7s LGHQWL¿NRMs REMHNWHW H QGUVKPH Qs QMs SODQ YHQGRVMHMH ƒ Të përcaktojë elementet e një planimetrie arkitektonike. ƒ Të lexojë saktë planimetrinë e një shtëpie, sipas rregullave të mësuara. Mjetet WHNVWL PsVLPRU ÀHWRUH H Q[sQsVLW ODSVD WDEHOD GKH VKNXPsVD IRWR j projekte të ndryshme, skica, planimetri etj.50 Metoda dhe teknika mësimore: bisedë e alternuar me shpjegim dhe diskutim, praktikë e drejtuar, punë në grupe.
  • 55. TEKNOLOGJIAMetoda ERREvokim: Mësuesi/ja rikujton bashkë me nxënësit njohuritë e marra përNRPXQLNLPLQ JUD¿N VNLFDW SURMHNWHYH Ws QGsUWHVDYH HWM WsUKHT YsPHQGMHQ HWUH Qs SMHVs Ws YHoDQWD Qs ¿JXUDW H WUHJXDUD Qs OLEsU RVH WH SsUVsULWMD HWMRealizimi i kuptimit: Zgjerim njohurishMë pas mësuesi/ja njeh nxënësit me temën dhe objektivat përkatëse të mësimitaktual.Jep konceptet e reja, duke i shkruar në tabelë: ƒ 8UEDQLVWLND ƒ 3ODQL UUHJXOOXHV L SsUJMLWKVKsP ƒ 0DVWHUSODQL ƒ 6WXGLPL XUEDQLVWLN UDMRQDO H PMHGLVRU ƒ Studimi urbanistik pjesor.dhe bën shpjegimin e tyre konkret, duke dhënë shembuj nga libri dhe materialetplotësuese që ka marrë për konkretizimin e mësimit të ri. Më pas, jep rëndësinëe urbanistikës dhe të planeve të ndryshme, lidhjen që ekziston ndërmjet tyre dhemjedisit të qytetit ose të zonës së banimit.Praktikë e drejtuar: Nxënësit marrin pjesë në përgjigjen e pyetjeve të drejtuaranga mësuesi/ja gjatë zgjerimit të njohurive. Ata japin mendime dhe diskutojnëpër shembujt e ofruara nga libri ose nga mësuesi me anë të tabelave, fotove,skicave të ndryshme.5HÀHNWLP: Kontroll njohurish.Punë e pavarur: 0sVXHVLMD X MHS XVKWULPH SsU W¶X UHDOL]XDU Qs ÀHWRUHQ H SXQsVtë nxënësit dhe në libër (p.sh.: ushtrimi 4 pas mësimit përkatës në f. 97).Vlerësimi i nxënësve:Gjatë kësaj ore mësimore, nxënësit mund të vlerësohen në bazë të vëzhgimeveqë janëkryer për veprimtaritë e zhvilluara në klasë. Kështu, nxënësit vlerësohen mbi:‡ $NWLYL]LPLQ JMDWs SXQsV Vs SDYDUXU Qs NODVs GKH JDWLVKPsULVs GKH VDNWsVLVs SsUtë zhvilluar detyrën e dhënë.‡ 6DNWsVLQs H SsUJMLJMHYH Ts NDQs GKsQs JMDWs GLVNXWLPLW Qs NODVs Qs Ws WULD ID]DW 51e mësimit.
  • 56. TEKNOLOGJIA Detyre shtëpie y p Jepet ushtrimi 5 pas mësimit te pyetje dhe detyra në f. 97. 5HÀHNVLRQH: Në fund të orës së mësimit, mësuesi vlerëson orën e mësimit dhe DUULWMHQ H REMHNWLYDYH Qs Ws NXQGsUW DLDMR SODQL¿NRQ W¶L UHDOL]RMs DWR Qs YD]KGLP në orët e tjera të kapitullit. SITUATA TË MENDIMIT KRITIK Shënim. Ka disa tema mësimore ose orë ushtrimesh, projektesh, të cilat shërbejnë për zhvillimin e shprehive të të menduarit në nivel të lartë të të nxënit, qëndrimit kritik, shprehës, ndihmës. Me këto tema të mëposhtme, ne ndihmojmë në përmirësimin e rolit të tyre si nxënës e qytetarë, duke lidhur të nxënit me veprimtari konkrete e zbatuese në praktikë. Këto orë mësimore ndihmojnë në evidentimin e shprehive të veçanta të nxënësve, nxitjen e imagjinatës, aftësimin e punës në grup, formimin e qëndrimit etiko- social etj. Temat në libër janë dhënë si alternativa për t’u përdorur në orë të caktuara mësimore. Mësuesit janë të lirë që, krahas tyre ose në vend të tyre, mund të përdorin tema të tjera dhe metoda të tjera të zhvillimit të orës, të cilat mund të kenë interes për ata ose për nxënësit. Tema nr. 1: Leximi i studimit urbanistik të qy qytetit tim Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi/ja duhet të jetë në gjendje: 1. 7s LGHQWL¿NRMs JMHQGMHQ XUEDQH Ws TWHWLW ]RQsV
  • 57. NX EDQRQ RVH VWXGLRQ
  • 58.  2. Të argumentojë pikat e forta dhe të dobëta të studimit urbanistik të qytetit (zonës) ku banon (ose studion). 3. Të prezantojë me cilësi idetë e tij për përmirësimin e mjedisit urban ku52 jeton e banon (ose ku studion).
  • 59. TEKNOLOGJIAMjetet: kompjuter, internet, videoprojektor, letra të formateve të ndryshme,SDQNDUWD DOEXPH PH IRWRJUD¿ Ws TWHWLW WDEHOD VNLFD VWXGLPH Ws TWHWLW HWMZhvillimi i mësimitKa rëndësi që nxënësit të jenë të lajmëruar që më parë për këtë orë mësimore.Ata ndahen në grupe dhe u lihet detyrë konkrete çdo grupi për mbledhjen eLQIRUPDFLRQLW WDNLP PH VSHFLDOLVWs Ws IXVKsV IRWRJUD¿PH GKH ¿OPLPH Ws TWHWLWnë zonën ku studiojnë ose banojnë, vizitë në studio të specializuara, në bashkinëe qytetit dhe herë pas here diskutojnë me mësuesin për problemet e ndryshme.Mund të marrin materiale edhe nga interneti (me ndihmën e Google earth-it).Përgatitja e materialitNxënësit duhet të përdorin programin PowerPoint për të realizuar prezantimet e tpunës së tyre me cilësi përpara klasës ose edhe një audience më të gjerë.Për prezantimin e një ore të tillë, mund të shfrytëzohet laboratori i kompjuterit,biblioteka ose teatri i shkollës, ose mjedise të tjera publike.Të jenë vendosur në vende të dallueshme dhe pankartat me fotot e realizuaranga nxënësit, po ashtu edhe pankartat me mendimet dhe idetë e nxënësve.VlerësimiGjatë kësaj ore nxënësit vlerësohen për: ƒ Grumbullimin e një informacioni mbështetës sa më cilësor dhe të arrirë. ƒ Aktivizimin gjatë punës në grup. ƒ Cilësinë e prezantimeve të punëve të tyre.Tema nr 2: Përgatitja e trupave gj g j p gjeometrikë të rregullt gObjektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi/ja duhet të jetë në gjendje: 1. 7s SsUNX¿]RMs WUXSLQ JMHRPHWULN Ws QGsUWXDU 2. Të ndjekë me saktësi etapat e duhura të punës. 3. Të paraqesë trupat e përfunduar.Mjetet: veglat e vizatimit, kartonë me ngjyra të ndryshme, gërshërë, ngjitës,gjilpëra etj. 53Zhvillimi i mësimit
  • 60. TEKNOLOGJIA Ka rëndësi që nxënësit të jenë të lajmëruar që më parë për këtë orë mësimore në mënyrë që të kenë përgatitur bazën materiale dhe mjetet që kanë shumë rëndësi në realizimin cilësor të kësaj ore mësimore. Ata ndahen në grupe dhe u lihet detyrë konkrete çdo grupi për ndërtimin e trupave gjeometrikë të rregullt, si prizma me baza të ndryshëm, piramida, kube, paralelepipedë, kon, cilindër etj. Mund të përdoret për çdo grup një ngjyrë e caktuar e kartonit, për të vlerësuar më mirë punën e çdo grupi. Përgatitja e materialit Do të punohet në faza: 1. jepen llojet dhe përmasat e trupave që do të realizohen; 2. vizatimi i trupit të hapur në letrën me ngjyra; 3. SUHUMD PH JsUVKsUs H ¿JXUsV Vs KDSXU 4. SDORVMD H DQsYH Ws ¿JXUsV Vs SUHUs 5. QJMLWMD H ¿JXUsV SsU Ws UHDOL]XDU WUXSLQ SsUNDWsV Vlerësimi Gjatë kësaj ore nxënësit vlerësohen për: ƒ Grumbullimin e një informacioni mbështetës sa më cilësor dhe të arrirë. ƒ Aktivizimin gjatë punës në grup. ƒ Cilësinë e prezantimeve të punëve të tyre. TRAJTIMI METODIK I NJË PUNE PRAKTIKE Linja 2: KOMUNIKIMI GRAFIK Kapitulli: Vizatimet e ndërtimit Tema: Leximi i planimetrive të ndryshme të objekteve të banimit Objektivat: 1. 1[sQsVL Ws LGHQWL¿NRMs HOHPHQWHW NUHVRUH Ws VNHPsV Vs SDUDTLWXU 2. Nxënësi të përcaktojë elementet e objektit të paraqitur në skemë.54 3. Nxënësi të japë mendime dhe ide për përmirësimin e elementeve të
  • 61. TEKNOLOGJIA ndryshme të skemës së paraqitur me elemente bashkëkohore.Mjetet: Projekte dhe skema të ndryshme të apartamenteve të banimit, shtëpibanimi, institucione edukimi, vizatime akitektonike, kompjuter, videoprojektor,ÀHWD Qs IRUPDWH Ws QGUVKPH ODSVDW H YL]DWLPLW HWM Fazat Metoda mësimore Veprimtaritë e Organizimi i nxënësve dhe koha nxënësve Parashikimi Parashikimi me Zhvillimi i fjalorit Gjithë klasa terma paraprake 5 min. Ndërtimi i Përcaktimi i Ndërtimi i shprehive Grupe me njohurive elementeve në lexuese, evidentuese 2-3 nxënës projekt dhe kontrolluese 30 min. Përforcimi Analizë Diskutimi i ideve Gjithë klasa koncepteveZhvillimi i mësimit:Parashikimi:Në këtë fazë, mësuesi/ja shkruan në tabelë (ose paraqet me anë të videoprojektorit,ÀHWsYH Ws PsGKD SDQNDUWDYH
  • 62. VNHPD Ws QGUVKPH IRWRJUD¿ SODQLPHWUL Ws TWHWLWtë shtëpive të ndryshme të banimit me stil bashkëkohor, me konstruksione tëllojeve e mjeteve, materiale të ndryshme etj.1s NsWs PsQUs L WsUKLTHW YsPHQGMD Q[sQsVYH GKH NsUNRKHQ QJD DWD SsUNX¿]LPHtë ndryshme, tipologjia e godinave ose elemente të veçanta të tyre.Po ashtu mund të diskutohet për mjediset jashtë ndërtesës, a ka kopshte alulishte, kënde lojërash për fëmijët, si është gjendja e rrugicave dhe e trotuareverreth qendrës së banimit apo shkollës ku mësojnë etj.Ndërtimi i njohurive:Nxënësit ndahen në grupe me nga tre ose katër nxënës dhe udhëzohen tëndjekin procedurat e mësimit praktik (nga libri në faqen e caktuar ose ato që iFDNWRQ PsVXHVMD Qs ÀHWsW H SDQNDUWDYH RVH Qs GsUUDVs H YLGHRSURMHNWRU
  • 63.  GXNH Lpërcaktuar dhe afatin e duhur për leximin e skemave dhe të projekteve.PërforcimiÇdo grup, me anë të një përfaqësuesi të tij, parashtron mendimet e tij përparaklasës, paraqet idetë dhe përmirësimet përkatëse të projektit që i është caktuar. 55
  • 64. TEKNOLOGJIA Vlerësimi i nxënësve Gjatë punës praktike do të vlerësohen nxënësit: ƒ Për saktësinë e realizimit të punës praktike. ƒ Për saktësinë e përgjigjeve të dhëna në diskutimin gjatë fazës së parë dhe në atë të fundit. ƒ Për punën në grup. Shënim. Ky model i punës praktike mund t’i shërbejë mësuesit në të gjitha punët praktike Qs OLQMsQ JUD¿NH RVH DL sVKWs L OLUs SsU Ws ]JMHGKXU HGKH PRGHOH Ws WMHUD Ws organizimit të orës së punës praktike. Për të pasur një rezultat sa më të mirë në orën e punës praktike, nga mësuesi duhet që në punën praktike të ketë larmi skemash e projektesh të sjella nga nxënësit dhe nga vetë ai dhe të jenë përgatitur shënimet që më parë dhe ndarja e projekteve që do të lexohen për çdo grup nxënësish. TRAJTIMI METODIK I PROJEKTIT Mësuesi ose grupi i mësuesve të një projekti e përshkruajnë projektin pak a shumë sipas një formati, ku janë të domosdoshme këto rubrika: ‡ WLWXOOL L SURMHNWLW ‡ REMHNWLYDW H SURMHNWLW ‡ QMs OLVWs PH QMRKXULWs NUHVRUH OsQGRUH Ws FLODW GR Ws SsUYHWsVRKHQ RVH do të rimerren në saje të projektit; ‡ QsVH Qs QMs SURMHNW PHUU SMHVs Ps VKXPs VH QMs PsVXHV
  • 65. NRQWULEXWL L çdo mësuesi dhe sa orë mësimore i takojnë secilit; ‡ SDUWQHUsW QsVH ND SULQGsU 2-) HWM
  • 66.  ‡ QXPUL L Q[sQsVYH Ts SsUIVKLKHQ Qs SURMHNW RVH QXPUL L NODVDYH ‡ SsUVKNULPL SsUPEOHGKsV L YHSULPWDULYH NUHVRUH SsUNDWsVH L QGDUs Qs hapat kryesorë, me afatet dhe përgjegjësit (kur ka dy ose më shumë mësues); ‡ EXULPHW NUHVRUH Ws LQIRUPDFLRQLW ‡ SsUVKNULPL L SURGXNWLW Ws SURMHNWLW ‡ WHPDWLND H VHFLOsV RUs PsVLPRUH Qs NXDGULQ H SURMHNWLW Qs GLVD UDVWH56 kur projekti zgjat, është e pamundur të parashikohen zhvillimet e tij, pra, një pjesë e këtyre temave lihen bosh.);
  • 67. TEKNOLOGJIA‡ PsQUD H YOHUsVLPLW Ws Q[sQsVYHBurimet kryesore të informacionit yMësuesi rekomandon nxënësit të përdorin:Kërkimin në internet, më shumë në kabinetin e TIK-ut, punën në bibliotekëne shkollës dhe në atë të qytetit (edhe në bibliotekat familjare), në medien eshkruar dhe atë vizive.Orë të caktuara të projektit mund të zhvillohen në kabinetin e informatikës,për të bërë përpunimin e materialit ose marrjen e tij nga interneti. Përtejinformacioneve të shkruara, duhet të jenë thuajse të përhershme informacionet“e gjalla”, d.m.th., ato që merren përmes bisedave me specialistë, me zyrtarë,me dëshmitarë ngjarjesh, me prindërit ose të afërmit e të tjerë në komunitetinshkollor ose më larg. Nxënësit mund të shkojnë t’i takojnë ata në vendin e tyretë punës, por këta mund të ftohen edhe në klasë.Gjithashtu, vizitat në muze, ekspozita, institucione qeveritare ose private, nëkompani biznesi, në vende me interes historik ose çfarëdo interesi tjetër, duhenrekomanduar si mundësi e madhe e informacioneve plotësuese.Vlerësimi i ppunës së nxënësvenë një projekt vlerësimi kryhet nga disa pikëvështrime ƒ Plani i projektitSa qartë e kanë përshkruar nxënësit objektivin (objektivat) eprojektit?A kanë hartuar një plan të mirë? (A janë shpërndarë punët ndërmjet nxënësve,në mënyrë që secili të ketë për të bërë punë individuale? A janë parashikuartakime të grupit?) ƒ Zbatimi i planitSa i respektojnë afatet? A është përmirësuar plani gjatë zbatimit? ƒ Menaxhimi i informacionitSa shterues është kërkimi në tekstet shkollore? Sa të larmishme janë burimet einformacionit? A kanë mbajtur shënime nga informacionet?A mbahet qëndrim kritik ndaj informacioneve? ƒ Etika e punës në grupA punojnë që të gjithë nxënësit? A mbizotëron një pakicë në kryerjen e punëve?Po në diskutimet?A arrijnë nxënësit në kompromise? A sillen ata me kujdes ndaj njëri-tjetrit?A sjellin argumente gjatë diskutimeve? A janë bindëse argumentet? ƒ Raporti përfundimtarA ka ide origjinale? (Nuk ka rëndësi nëse mësuesi është i një mendjeje me 57përfundimet. E rëndësishme është që të jenë të argumentuara)
  • 68. TEKNOLOGJIA A është strukturuar qartë raporti? Si bëhet vetëvlerësimi? ƒ Prezantimi A është i qartë prezantimi? A është tërheqës? A përfshihen në prezantim disa nxënës? Të tjera që ndikojnë në vlerësimin janë: ‡ $ ND UDSRUWL SMHVs Ws NRSMXDUD" .RSMLPL H XO QRWsQ PHQMsKHUs ‡ $ sVKWs H VDNWs JMXKD H VKNUXDU" $ sVKWs VKNUXDU PH VWLO WsUKHTsV" Ka dy mënyra të vlerësimit me notë të nxënësve për një projekt. Njëra mënyrë është: Të gjithë pjesëtarët e një grupi vlerësohen me të njëjtën notë. Në grup mund të ndeshen edhe nxënës simbiotikë ose edhe mospjesëmarrës. Ideja është që i takon vetë grupit të mirorganizojë punët dhe të nxitë secilin nxënës të kontribuojë. Nëse nuk arrihet plotësisht ky objektiv, është një e metë e grupit në tërësi. Mënyra tjetër: Secili nxënës ka notën e tij, e cila del përmes ponderimit të notës si grup dhe notës si individ. P.sh., nota si grup peshon 80%, kurse si individ 20%. Niveli pakalues: Nota 4 Niveli bazë: Notat 5 dhe 6 Niveli mesatar: Notat 7 dhe 8 Niveli i lartë: Notat 9 dhe 10 Nivelet dhe kriteret: Pakalues Nuk paraqitet raporti dhe nuk dorëzohet produkti (kur ka të tillë). Ose: Raporti ka gabime të shumta për sa u përket njohurive. Mungojnë argumentet. Nuk ka bashkëpunim në grup. Nuk janë respektuar afatet. Bazë. Pak burime informacioni. Kopjime nga informacionet. Pak argumente. Nxënësit përpiqen të bashkëpunojnë. Përgjithësisht, janë zbatuar afatet. Raporti me gabime gjuhësore dhe i pastrukturuar. Prezantimi i përciptë. Mesatar. Disa burime informacioni. Përpunim i mirë i informacioneve. Argumente të mira. Të përpiktë në afate. Nxënësit bashkëpunojnë. Parashtrimi me shkrim me pak gabime gjuhësore dhe i strukturuar mirë. I lartë. Larmi burimesh të informacionit. Gjykime kritike ndaj informacioneve. Ide origjinale. Të gjithë nxënësit punojnë në mënyrë të pavarur dhe në grup. Parashtrimi me shkrim korrekt dhe i strukturuar mirë.58
  • 69. TEKNOLOGJIASUGJERIMEPër lëndën e teknologjisë mund të zgjidhen projekte të larmishme, të cilat mundtë realizohen vetëm për këtë lëndë ose në bashkëpunim me lëndët e tjera, si:¿]LND NLPLD RVH ELRORJMLD GXNH X WUDMWXDU VL SURMHNWH RVH PRGXOH QGsUNXUULNXODUHKëtu është zgjedhur tema “Riciklimi i materialeve në shkollë”, duke qenëshumë aktuale dhe duke u shtrirë pothuajse gjatë gjithë vitit shkollor dhe dukepërfshirë edhe dy linjat e planit mësimor.Mësuesit janë të lirë në zgjedhjen e temave që do të bëjnë. Këtu po tregohetprojekti i zbërthyer në tri faza sipas planit mësimor.Projekt. Riciklimi i materialeve në shkollëFaza e parëTema: Zgjidhja e një problemi të thjeshtë teknologjikObjektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi/ja duhet të jetë në gjendje: 1. Të ndërtojë skemën e procedurës së zgjidhjes së një problemi të thjeshtë teknologjik.Mjetet e punës: formate të ndryshme letre, skica, kompjuter, videoprojektor,lapsa me ngjyra, tabela e zezë dhe shkumësa me ngjyrë etj.NJOHURITË KRYESORE LËNDORE Q DO TË PËRDOREN: QË1- Teknologjia dhe mjedisi.2- Teknologjia dhe shoqëria.3- Sistemi teknologjik dhe pjesët e tij.4- Përshkrimi i elementeve të sistemit teknologjik.5- Problemi teknologjik. Radha e punës për zgjidhjen e tij.Zhvillimi i mësimit.MR RUs GR Ws VKsUEHMs VL ¿QDOL]LP L HWDSsV Vs SDUs Ws SURMHNWLW QJD DQD WHRULNH
  • 70. për riciklimin e mbeturinave në shkollë ose në mjedisin ku banojmë, i cili ështëSUH]DQWXDU QJD PsVXHVL Ts Qs ¿OOLP Ws YLWLW VKNROORU 1[sQsVLW VLSDV JUXSHYHtë formuara do të prezantojnë punimet e tyre për dhënien e zgjidhjes së këtij 59projekti të thjeshtë teknologjik, i cili do të vazhdojë më tej në orët e tjera të
  • 71. TEKNOLOGJIA mësimit, sipas planit mësimor. Prezantimet e nxënësve mund të përgatiten në kompjuter ose me formate të mëdha (tabela), ose në tabelën e zezë. Projekti duhet të përmbajë: 1. Përcaktimi i problemit. 2. Mbledhja e informacionit dhe parashikimi i zgjidhjeve të mundshme. 3. Përzgjedhja e zgjidhjes më optimale (më të mirë). 4. Realizimi i zgjidhjes së përzgjedhur. 5. Vlerësimi, korrigjimi dhe përmirësimi i zgjidhjes (në rast nevoje). Këto materiale të përgatitura pasi diskutohen në klasë ruhen dhe janë të gatshme për fazat e tjera të projektit. Në fund përcaktohet edhe projekti më i mirë. Projekt. Riciklimi i materialeve në shkollë Faza e dytë Tema: Ndërtimi i trupave gjeometrike të rregullt Objektivat: Në fund të orës së mësimit, nxënësi/ja duhet të jetë në gjendje: 1. Të ndërtojë trupa të ndryshëm gjeometrikë me anë të materialeve të riciklueshme. 2. Të tregojë mënyrën e ndërtimit të tyre dhe materialet e riciklueshme që u përdorën. Mjetet e punës: formate të ndryshme letre, kartonë, kompjuter, videoprojektor, lapsa me ngjyrë, trupa të ndryshëm gjeometrikë të ndërtuar me materialet e riciklimit, ngjitëse, gërshërë etj. NJOHURITË KRYESORE LËNDORE QË DO TË PËRDOREN: 1. Paraqitja aksonometrike e trupave gjeometrikë. 2. Hapja e sipërfaqeve, njohuri të përgjithshme. 3. Hapja e prizmit dhe e cilindrit. Zhvillimi i mësimit60 Kjo orë do të shërbejë si përmbyllje e kreut 3 të linjës 2 “.RPXQLNLPL JUD¿N´
  • 72. TEKNOLOGJIAdhe vazhdim i projektit për riciklimin e mbeturinave në shkollë ose në mjedisinku banojmë, i cili është prezantuar nga mësuesi/ja që në linjën 1.Nxënësit sipas grupeve të formuara do të prezantojnë punimet e tyre përriciklimin e materialeve teknologjike që përdorim në shkollë. Prezantimet enxënësve mund të përgatiten që më parë dhe të paraqiten në formë konkrete,si dhe të ruhen për t’u përdorur më pas në kabinetin e teknologjisë dhe tëmatematikës si materiale konkretizuese dhe ndihmëse në orën e mësimit. Këtomateriale të përgatitura pasi të paraqiten, diskutohen mbi mënyrën e ndërtimitdhe materialet e përdorura.Në fund përcaktohet edhe grupi më i mirë, trupi më i mirë gjeometrik i realizuardhe jepen vlerësimet për nxënësit sipas arritjeve.Projekt. Riciklimi i materialeve në shkollëFaza e tretëTema: Riciklimi i materialeve në shkollëObjektivat:Në fund të orës së mësimit, nxënësi/ja duhet të jetë në gjendje: 1. Të tregojë se cilat materiale mund të riciklohen në shkollë. 2. Të argumentojë rëndësinë e riciklimit të materialeve të ndryshme teknologjike.Mjetet e punës: formate të ndryshme letre, skica, kompjuter, videoprojektor,lapsa me ngjyrë, makete, objekte të ndryshme të ndërtuara me materialet ericiklimit etj.NJOHURITË KRYESORE LËNDORE QË DO TË PËRDOREN:1. Teknologjia dhe mjedisi.2. Teknologjia dhe shoqëria. .ODVL¿NLPL L PDWHULDOHYH WHNQRORJMLNH OORMHW H WUH YHWLWs4. Materialet kryesore sot, riciklimi i materialeve sot.5. Prirja e materialeve teknologjike në të ardhmen.Zhvillimi i mësimitKjo orë do të shërbejë si përmbyllje e kreut 2 dhe vazhdim i projektit përriciklimin e mbeturinave në shkollë ose në mjedisin ku banojmë (nga ana 61praktike), i cili është prezantuar nga mësuesi/ja që në linjën 1.
  • 73. TEKNOLOGJIA Nxënësit sipas grupeve të formuara do të prezantojnë punimet e tyre për riciklimin e materialeve teknologjike që përdorim në shkollë dhe do të vazhdojë më tej në orët e tjera të mësimit sipas planit mësimor. Prezantimet e nxënësve mund të përgatiten dhe të paraqiten në formë konkrete, në kompjuter ose të IRWRJUDIXDUD Ws [KLUXDUD PH NDPHUD Qs IRUPsQ H QMs ¿OPL HWM Këto materiale të përgatitura pasi diskutohen në klasë ruhen dhe janë të gatshme për fazat e tjera të projektit (në konkurse brenda në shkollë dhe konkurrime të ndryshme projektesh) ose i paraqiten edhe një audience më të gjerë, si klasave të tjera, pjesëtarëve të komunitetit rreth shkollës ose ku banojmë. Në fund përcaktohet edhe projekti më i mirë dhe jepen vlerësimet për nxënësit sipas arritjeve. METODIKA E HARTIMIT TË NJË TESTI Testet mund të jenë të llojeve të ndryshme në fund kapitulli, në fund të linjës, semestrale ose vjetore. Ato hartohen në bazë të objektivave të caktuara të YHQGRVXUD Ts Qs ¿OOLP Ws YLWLW Qs SODQLQ SsUNDWsV Ws FLOsW ]EsUWKHKHQ Qs WUL QLYHOH njohurish sipas taksonomisë së Blumit, si më poshtë: a. Njohjes dhe të kuptuarit. b. Zbatimit dhe analizës. c. Sintezës dhe vlerësimit. Gjithashtu, testi përmban dhe një numër të caktuar ushtrimesh dhe pyetjesh, të cilat janë me alternativa dhe me zgjidhje, ku raporti i tyre vendoset nga mësuesi/ ja. Duke i kombinuar të gjitha këta parametra, përqindjet, pikët për çdo ushtrim, numrin e pyetjeve të hapura dhe me alternativa ndërtojmë skemën e bluprintit mbi bazën e së cilës do të vendosim ushtrimet dhe pyetjet në test. Më poshtë po japim një skemë të tillë të hartuar për një test kapitulli, i cili përmban ushtrime dhe pyetje me alternativa, me zgjidhje, vizatime të skemave teknologjike dhe ese në të cilën përgjithësohen njohuritë e marra në gjithë kapitullin dhe qëndrimi i nxënësit për probleme të ndryshme teknologjike që kërkojnë zgjidhje.62
  • 74. TEKNOLOGJIAKontrolloni njohuritë tuaja në kapitullin 1, linja 1 ƒ Rrethoni përgjigjen e saktë: Shënim. 1. Përgjigjet e sakta të pyetjeve me rrethim janë treguar me anë të shkronjave të theksuara 1- Energjia bën pjesë tek: a) input-et b) output-et c) feedback-u k d) procesi i administrimit 2- Proceset e sistemit teknologjik ndahen në dy grupe: a) administrimi dhe prodhimi E
  • 75. SODQL¿NLPL GKH GUHMWLPL c) teknologjike dhe ndihmëse d) teknologjike dhe prodhimi 3- 3ODQL¿NLPL sVKWs SMHVs H a) procesit të prodhimit b) procesit të administrimit c) input-it d) qëllimit 4- Një sistem mund ta ndajmë në: a) nënsisteme të tjera më të thjeshta b) në mjedise rrethuese c) në procese teknologjike d) në procese administrative5- Output-i është: a) vlerësim për punën e sistemit teknologjik b) rezultati përfundimtar i punës së një sistemi teknologjik 63 c) mbajtja në mbikëqyrje e sistemit teknologjik
  • 76. TEKNOLOGJIA d) burimet për zhvillimin e sistemit teknologjik. ƒ Përgjigjuni shkurt pyetjeve të mëposhtme: 1. Ç’kuptoni me fjalën teknikë? Me teknikë kuptojmë mjetet dhe metodat e punës për të bërë punën sa më të lehtë dhe më rezultative. 2 -HSQL SsUNX¿]LPLQ SsU WHNQRORJMLQs Teknologjia është shkenca që merret me aplikimin e njohurive për veglat dhe profesionet, në funksion të kontrollimit dhe përshtatjes së rrethanave në mjedisin jetësor në përputhje me nevojat e njerëzve. Ç’kuptoni me mjedis teknologjik? Mjedisi teknologjik është vendi që rrethon k njerëzit kudo ku jetojnë dhe punojnë dhe që ata e kanë krijuar gjatë zhvillimit njerëzor me ndihmën e teknologjisë. 3. Rendisni disa nga drejtimet më të rëndësishme të teknologjisë së sotme. Drejtimet e teknologjisë sot janë: ƒ Teknologjia industriale; ƒ Teknologjia materiale; ƒ Teknologjia bujqësore; ƒ Teknologjia e komunikimit dhe e informacionit; ƒ Teknologjia e transportit etj. 4. Përshkruani me anë të tri shembujve konkretë lidhjen e teknologjisë me shkencën (a. zbulimi i mikroskopit elektronik, b. zbulimi i kompjuterit, c. energjia elektrike) a. Cilat janë elementet kryesore të një sistemi teknologjik? Elementet e një sistemi janë: 1. qëllimi 2. input-et (gjithçka që duhet për realizimin e proceseve) 3. proceset 4. output-et (rezultatet e proceseve) 5. feedback-u b. Jepni me anë të një skice dy shembuj sistemesh të thjeshta teknologjike, duke përcaktuar në mënyrë konkrete elementet e tij. Nxënësi të vizatojë në mënyrë skematike dy sisteme të thjeshta nga jeta e përditshme, ku të përcaktojë edhe elementet e sistemit si në skemën e mëposhtme.64
  • 77. TEKNOLOGJIA QËLLIMI INPUT-et PROCESET OUTPUT-et FEEDBACKc. Cilat janë hapat kryesore që ndiqen për zgjidhjen e një problemi teknologjik.Në përgjithësi, pavarësisht nga natyra e problemeve hapat që duhen ndjekurpër zgjidhjen e tyre janë: ƒ Përcaktimi i problemit. ƒ Mbledhja e informacionit dhe parashikimi i zgjidhjeve të mundshme. ƒ Përzgjedhja e zgjidhjes më optimale (më të mirë). ƒ Realizimi i zgjidhjes së përzgjedhur. ƒ Vlerësimi, korrigjimi dhe përmirësimi i zgjidhjes (në rast nevoje). ƒ Jepni mendimin tuaj për:1. Çfarë ndikimi ka teknologjia në përmirësimin e jetës së njeriut?2. Prirjet e teknologjisë në të ardhmen.3. Riciklimin e materialeve teknologjike.Shënim.Në rubrikën e mësipërme mësuesi do të vlerësojë mendimin e pavarur tënxënësit, mënyrën se si trajton, analizon, jep argumente dhe zgjidhje për çështjetqë diskutohen.Mësuesi/ja mund të trajtojë edhe çështje të tjera në lidhje me kapitullin dhe meaktualitetin. 65 ƒ Shkruani një ese të shkurtër krahasuese me temë:
  • 78. TEKNOLOGJIA 1. Teknologjia dhe mjedisi. 2. Teknologjia dhe shoqëria njerëzore. Për shkrimin e esesë, nxënësi duhet të shkruajë rreth 100-150 fjalë, duke përdorur konceptet e marra në këtë kapitull. Mësuesi/ja duhet të dijë të kontrollojë esenë, e cila duhet të jetë e shkruar sipas këtij formati: Tema pasohet nga një hyrje, e cila përmban tezën e esesë. 1. Vendoset antiteza, ajo që e kundërshton atë ose ajo që është përdorur para saj.  9HQGRVHQ DUJXPHQWHW QMsUL SDV WMHWULW Ws FLOsW MDQs WUH GKH ¿OORMQs QJD Ps L thjeshti te më i ndërlikuari. 3. Në fund vendosen përfundimet me një mënyrë të shprehuri bindëse dhe të pakundërshtueshme. 1.3 Kontrolloni njohuritë tuaja për kapitullin 3 linja 1 ƒ Rrethoni përgjigjen e saktë: Shënim. Përgjigjet e sakta të pyetjeve me rrethim janë treguar me anë të shkronjave të theksuara. 1. Çifti kinematik është: k a) bashkimi i lëvizshëm i dy detaleve b) bashkimi i palëvizshëm i dy detaleve c) lidhje ndërmjet dy detaleve d) transmision kryesor 2. Lidhjet me saldim janë: a) lidhje ndërmjet dy detaleve b) lidhje e çmontueshme c) lidhje e paçmontueshme d) mekanizëm i lëvizshëm 3. Lidhjet me kiaveta janë:66 a) lidhje ndërmjet dy boshteve
  • 79. TEKNOLOGJIA b) lidhje e çmontueshme c) lidhje e paçmontueshme d) lidhje ndërmjet dy transmisioneve4. Kushinetat shërbejnë: a) për mbështetjen e palëvizshme të akseve dhe të boshteve b) për mbështetjen e lëvizshme të akseve dhe të boshteve c) për lidhjen ndërmjet dy boshteve d) si lidhje ndërmjet dy transmisioneve5. Pompat hidraulike janë makina: a) që rrisin presionin e gazit b) që rrisin presionin e lëngut c) përdorin ligjet e kimisë d) pengojnë lëvizjen e gazeve dhe të lëngjeve6. Kompresorët janë pajisje mekanike: a) që rrisin presionin e gazit b) që rrisin presionin e lëngut c) dërgojnë lëngun në lartësi. d) pengojnë lëvizjen e gazeve dhe të lëngjeveƒ Përgjigjuni shkurt pyetjeve të mëposhtme: 1. Ç’kuptoni me termin detal? Detal quhet pjesa më elementare e makinës, e cila përgatitet pa operacion montimi dhe kryen një punë të caktuar në të. 2. -HSQL SsUNX¿]LPLQ SsU makinën dhe mekanizmat. Mekanizmi është një bashkësi hallkash më lëvizje të përcaktuar. Makinë quhet tërësia e detaleve që bashkohen ndërmjet tyre, në mënyrë të tillë që, lëvizjes së dhënë të njërit detal t’i përgjigjet plotësisht lëvizja e përcaktuar e çdo detali tjetër. 3. Cilat janë pjesët kryesore të një makine? Pavarësisht nga forma dhe përmasat çdo makinë përbëhet nga këto pjesë kryesore: a. motori (ose motorët) i b. transmisioni c. organi punues ( që kryen qëllimin e makinës) 67 d. sistemi i komandimit ose i drejtimit. t
  • 80. TEKNOLOGJIA 4. Ç’kuptoni me transmisione? Transmisionet janë ata mekanizma që e shndërrojnë dhe transmetojnë lëvizjen ndërmjet dy organeve të së njëjtës makinë ose të dy makinave të ndryshme 5. Listoni disa nga transmisionet më të rëndësishme që përdoren në praktikë. a. 7UDQVPLVLRQHW PH UULSD Ws VKHVKWs b. 7UDQVPLVLRQHW PH ]LQ[KLU c. Transmisionet me rrota me dhëmbë (ingranazhe).  d¶MDQs OLGKMHW GKH VL L NODVL¿NRMPs DWR" RVH Ps VKXPs GHWDOH Ws makinave lidhen midis tyre me elemente të ndryshme, duke formuar një trup të vetëm. Lidhja mund të jetë e paçmontueshme ose e çmontueshme. 7. Krahasoni lidhjen me kiavetë me ato me shlica. Lidhjet me shlica në krahasim me lidhjet me kiaveta kanë këto anë pozitive: a) detalet në boshtet e shlicuara qendërzohen dhe udhëzohen më mirë; b) qëndrueshmëria e boshteve të shlicuara në krahasim me boshtet me kiaveta për ngarkesa dinamike e të ndryshueshme është më e lartë. 8. Pse përdoren lidhjet me saldim, ç’të mira ka në krahasim me lidhjet me ribatina? Krahas të mirave që ka lidhja me saldim, ajo ka dhe disa të meta: a) gjatë ftohjes ndodh tkurrja e metalit të shkrirë, gjë që shkakton tensione mbetëse në tegel, si rrjedhim ulet edhe qëndrueshmëria e lidhjes. b) ND UULWMH Ws NRH¿FLHQWLW Ws SsUTHQGULPLW Ws WHQVLRQHYH c) struktura e materialit të tegelit është jo e njëjtë me materialin që saldohet. d) nuk i duron ngarkesat e ndryshme dhe kanë vështirësi në kontrollin e defekteve. 9. 6L L NODVL¿NRMPs WHJHODW H VDOGLPLW" 7HJHODW H VDOGLPLW NODVL¿NRKHQ: ƒ sipas pozicionit të ndërsjellë të detaleve që saldohen: D
  • 81. 0H YHQGRVMH NRNs Ps NRNs68 E
  • 82. 0H PELYsQLH
  • 83. TEKNOLOGJIAc) Me vendosje në qoshe ose në trajtë T-je.ƒ sipas pozicionit të tegelit të saldimit dhe veprimit të forcave të jashtme a) WHJHO EDOORU b) WHJHO DQsVRU c) WHJHO L SMHUUsW d) tegel i përbërë.ƒ në varësi të trajtës së seksionit të tegelit e) WHJHO DQsVRU f) WHJHO L GREsVXDU g) tegel i përforcuar. 10. 9L]DWRQL VNHPsQ H WUDQVPLVLRQHYH PH UULSD GKH SsUFDNWRQL Qs ¿JXUs pjesët e tij. Në këtë pyetje nxënësi duhet të vizatojë skemën e një transmisioni me rripa GKH Ws SsUFDNWRMs VDNWs Qs ¿JXUs SMHVsW 11. Ç’lëvizje transmetojnë dhe shndërrojnë transmisionet me rrota me dhëmbë? Rrotat me dhëmbë janë mekanizma që shërbejnë për të shndërruar dhe ë transmetuar lëvizjen rrotulluese të vazhdueshme ndërmjet dy boshteve të YHQGRVXUD Qs ODUJsVL Ws NX¿]XDU 12. Tregoni përdorimin në praktikë të mekanizmit bjellë-manivelë dhe atij me gunga? Mekanizmi bjellë-manivelë dhe me gunga përdoret në autoveturat. 13. Ku përdoren dhe cilat janë pjesët kryesore të transmisioneve me zinxhirë?Transmisionet me zinxhirë përdoren për ngritjen e ngarkesave dhe përtransmetimin e lëvizjeve. Pjesët kryesore të transmisionit me zinxhir janë: 1. rrota yll-motorike 2. rrota yll e udhëzuar. 3. zinxhiri. 14. Cili është parimi i punës dhe te cilat ligje mbështeten sistemet e fuqisë?Sistemet e fuqisë janë ato sisteme, të cilat bazohen në ligjet themelore të 69hidrodinamikës. Hidrodinamika është një nga pjesët më të rëndësishme të
  • 84. TEKNOLOGJIA hidraulikës, e cila studion ligjet e lëvizjes së lëngjeve. ƒ Jepni mendimin tuaj: 1. Cilat janë anët pozitive dhe negative të transmisioneve të ndryshme? 2. Përdorimi sot dhe në të ardhmen i sistemeve të fuqisë. Shënim. Në rubrikën e mësipërme, mësuesi do të vlerësojë mendimin e pavarur të nxënësit, mënyrën se si ai trajton, analizon, jep argumente dhe zgjidhje për çështjet që diskutohen. Mësuesi mund të trajtojë edhe çështje të tjera në lidhje me kapitullin dhe me aktualitetin. ƒ Shkruani një ese të shkurtër me temë: “Transmisionet, mekanizmat kryesorë dhe ndikimi i tyre në shoqërinë njerëzore”. Për esenë nxënësi duhet të shkruajë rreth 100-150 fjalë, duke përdorur konceptet e marra në këtë kapitull. Mësuesi duhet të dijë të kontrollojë esenë, e cila duhet të jetë e shkruar sipas këtij formati: 1. Tema pasohet nga një hyrje, e cila përmban tezën e esesë. 2. Vendoset antiteza, që e kundërshton atë ose ajo që është përdorur para saj.  9HQGRVHQ DUJXPHQWHW QMsUL SDV WMHWULW Ws FLOsW MDQs WUL GKH ¿OORMQs QJD Ps L thjeshti te më i ndërlikuari. 4. Në fund vendosen përfundimet me një mënyrë të shprehuri bindëse dhe të pakundërshtueshme.70