Ekonomi 12

4,017 views
3,857 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
3 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
4,017
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
3
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Ekonomi 12

  1. 1. Anila BaniLIBËR PËR MËSUESIN EKONOMIA 12 (bërthamë)
  2. 2. Të gjitha të drejtat janë të rezervuara © Pegi 2011 Të gjitha të drejtat lidhur me këtë botim janë ekskluzivisht të zotëruara nga shtëpia botuese“Pegi” sh.p.k. Ndalohet çdo riprodhim, fotokopjim, përshtatje, shfrytëzim ose çdo formë tjetër qarkullimi tregtar pjesërisht ose tërësisht pa miratimin paraprak nga botuesi. Shtëpia botuese: Tel: 042 374 947 cel: 069 40 075 02 pegi@icc-al.org Sektori i shpërndarjes: Tel/Fax: 048 810 177 Cel: 069 20 267 73 Shtypshkronja: Tel: 048 810 179 Cel: 069 40 075 01 shtypshkronjapegi@yahoo.com
  3. 3. PËRMBAJTJAHyrje..............................................................................................5Harta e të pyeturit ......................................................................12Përshkrimi me terma të përafërt............................................ 13Veprimtaria e të menduarit dhe të lexuarit të drejtuar...........14Objektivat e përgjithshëm dhe plani mësimor i lëndës..........15Mësime model.............................................................................22
  4. 4. EKONOMIA HYRJETË NDERUAR KOLEGË, MËSUES TË EKONOMISË,Përgjatë rrugëtimit tonë si mësimdhënës e formues të brezave që ndryshojnëVKSHMW H FLOsVLVKW MHPL JMHQGXU Qs VLWXDWD Ws FLODW QD MDQs NWKHU Qs QMs V¿Gs Wsvërtetë. Kështu pra, në shumë raste na është dashur të gjendemi përpara dilemësse sa dhe si duhet të ndryshojmë, në mënyrë që ritmi dhe synimet tona të jenënë sinkroni me brezat që edukojmë, që synimet tona të kenë qasje maksimaleme ta, që objektivat të jenë jo vetëm kryefjala e përgatitjes ditore, por edheTsOOLPL ¿QDO L RUsYH WRQD 3D GVKLP Ts Ws JMLWKs GsVKLURMPs Ws MHPL VD Ps Wssuksesshëm në atë që bëjmë, që arritjet e nxënësve tanë jo vetëm të mbërrijnë,por edhe të kapërcejnë pritshmëritë tona. Nga ana tjetër, të gjithë mësuesit eHNRQRPLVs Vs ]EDWXDU GXNHW VH GXKHW Ws V¿GRMPs YHWHQ GKH DUULWMHW WRQD oGR GLWspasi kjo lëndë, duke qenë shkenca që analizon, përligj e argumenton realitetinekonomik, është jo vetëm një pasqyrë e dinamikave të këtij realiteti, por edheoHOsVL Ts QD EsQ Ws NXSWRMPs Ps PLUs NsWs UHDOLWHW GKH QD PXQGsVRQ Ts Ws EsMPsQs oGR PRPHQW ]JMHGKMH RSWLPDOHVit pas viti ndryshimet ekonomike, reformat arsimore, si edhe rritja e interesitpër këtë lëndë kanë qenë nxitësit kryesorë që na kanë vënë përballë faktit qëkjo lëndë duhet të jetë në dinamikë të vazhdueshme, dinamik, e cila duhet tëkonkretizohet në ndryshime konkrete e të prekshme.3R oIDUs GR Ws WKRWs Ws QGUVKRMPsPër ne si mësues të ekonomisë, problemi kryesor që duhet t’i japim përgjigje meSXQsQ WRQs PXQG Ws SsUPEOLGKHW VLNXUVH oGR SUREOHP WKHPHORU HNRQRPLN Qs WULpyetjet e poshtëshënuara:1. Çfarë duhet të ndryshojmë me/në punën tonë?Të gjithë e dimë që të ndryshosh do të thotë: - Të vlerësosh të tashmen, duke vendosur objektiva të një niveli më lartë për të ardhmen. - Të përcaktosh qartë jo vetëm se ku duhet të shkosh, por të përpiqesh ta mbërrish objektivin. - Të kapërcesh vështirësi e të përsosesh duke mësuar nga gabimet. 5
  5. 5. EKONOMIA - Të mos iu ofrojmë nxënësve zgjidhje të gatshme, por t’i aftësojmë ata të SsUGRULQ PHNDQL]PLQ Ts L oRQ GUHMW JMHWMHV Vs ]JMLGKMHV 3R oIDUs GXKHW Ws QGUVKRMPs NRQNUHWLVKW Qs SXQsQ WRQs Përpara së gjithash, ndryshimi ynë duhet të synojë përsosjen e asaj që është rezultat i punës sonë dhe që janë arritjet e nxënësve tanë, arritje, të cilat janë rezultat i përmbajtjes mësimore që përcjellim tek ata, i metodologjive të përdorura, i teknikave dhe i instrumenteve të shfrytëzuara për një mësim sa më tërheqës e efektiv. Pikërisht, gjithë sa përmendim më sipër, duhet të jetë objekt ndryshimi e përsosjeje.2. Si duhet të ndryshojmë?Duke kombinuar në mënyrën më të mirë të mundshme të gjithë përbërësit osefaktorët bazë për një mësimdhënie me në qendër nxënësin, duke shfrytëzuar edhemundësitë që ekzistojnë sot e na e bëjnë më të lehtë procesin e mësimdhëniesdhe më tërheqës procesin e mësimnxënies.A nuk gjejmë sot më tepër teknika për të përcjellë njohuritë e reja e po aqinstrumente, të cilat na nxjerrin nga rutina dhe bëjnë të jenë bashkëpunues edheata nxënës që në kushte të tjera nuk do të shfaqnin të njëjtin interes. Përdorimii një videoprojektori në të cilin prezantojmë njohuritë e reja me anë të njëprezantimi në PowerPoint, a nuk e rrit përqendrimin dhe shkallën e përvetësimittë njohurive, duke qenë se mësimi nuk bazohet vetëm te dëgjimi, por edhe teVKLNLPLA nuk lënë në kujtesën e nxënësve më shumë gjurmë efekte video apo audio tërealizuara edhe nga aparatet e tyre celular e të komentuara në klasë në lidhje meIDNWH RVH PH GXNXUL HNRQRPLNH Ws QGHVKXUD SsUGLWsA nuk janë ata shumë më të gatshëm të nxjerrin nga faqet e agjencive informacioneH IDNWH HNRQRPLNH Ws SsUGLWsVXDUDA nuk do të na e bënte shumë më të lehtë gjithëpërfshirjen në një punë tëRUJDQL]XDU Qs JUXSH DSR QMs PLQLSURMHNWBesoj se të gjithë jemi të mendimit se po.3. Për kë të ndryshojmë?Për ata që janë “konsumatorë të përditshëm të këtij produkti që quhet mësimdhënieH Ts QHVsU GR Ws MHQs NXGR H JMLWKoND IDPLOMDUs Ws PLUs VLSsUPDUUsV Ws VKRTsULVssë ardhme e shtetar. 6
  6. 6. EKONOMIA TË NDRYSHOJMË SË BASHKU1. Ndryshimi nis nga ne, binomi mësues-nxënësTë ndryshojmë një praktikë mësimdhënieje nuk është e lehtë, pasi më parë duhetWs QGUVKRMPs QH ¿OR]R¿D MRQs H PsVLPGKsQLHVShumë herë vendin e liderit në klasë mund ta marrin vetë nxënësit. Njohuritëtë vilen nga tekstet alternative, ashtu edhe informacionet nga burime zyrtare tëbëhen objekt ilustrimi, diskutimi, argumenti apo kundërargumenti. Duke nxiture edukuar te nxënësi vetëveprimin, gjykimin e pavarur e të shëndoshë, aftësinëpër të marrë vendime, si dhe edukimin dhe përcaktimin e objektivave të nivelevetë ndryshme. Më shumë se cilado lëndë, ekonomia ka hapësirat dhe mundësitëpër të ndikuar në një formim shumëdimensional të të rinjve.2. Vazhdon në marrëdhëniet nxënës-nxënësNëpërmjet nxitjes së punës në grup, miniprojekte apo projekte Cross Curriculare,ne mund të jemi nxitës të ndryshimeve edhe në këto marrëdhënie.Në një punë në grup apo projekt, pyetjeve të tilla si: dIDUs GR Ws SUH]DQWRMPsSi do ta arrijmë këtë dhe kujt do t’i adresohen rezultatet e kësaj pune, bëjnëqë nxënësit të bashkëpunojnë, të mbështeten te njëri–tjetri, të besojnë tevetja, të shohin realitetin si burimin e pashtershëm të fakteve, të riformatojnëmarrëdhëniet në grup, duke nxitur e promovuar frymën e bashkëpunimit.3. Konkretizohet në formimin dhe arritjet e nxënësve qëshprehjen e tyre e gjejnë në marrëdhënien nxënës-komunitet-realitet ekonomik.Ndryshimet e shpejta në shoqërinë tonë gjejnë shprehje edhe në ndryshimin epritshmërive të shoqërisë sonë nga shkolla.1sVH GHUL GLVD YLWH Ps SDUs ¿WLPL L GLMHYH RVH L VKSUHKLYH LVKWH VQLPL L VKNROODYHtona. Sot kjo nuk është e mjaftueshme.Të mësuarit me në qendër mësuesin e konsideronte të realizuar këtë proces nëmomentin që:1. Mësuesi transmetonte besnikërisht tekstin nga njëri vit në tjetrin.2. Nxënësit ishin në gjendje të përvetësonin këto koncepte, duke e quajtur tëpërmbushur misionin e duke e konsideruar të mësuarit rezultat.$ sVKWs H PMDIWXHVKPH NMR $ sVKWs NMR DMR Ts NsUNRMPs QJD YHWMD GKH H DUGKPMD 7
  7. 7. EKONOMIAMRQsBesoj se të gjithë jemi të mendimit se duke vendosur nxënësin në qendër tëprocesit të të mësuarit ne arrijmë të edukojmë tek ata: 1. Si të kuptojnë fakte e shprehi të realitetit ekonomik. 2. Si të interpretojnë këto fakte. 3. Si të argumentojnë ose të kundërshtojnë nën dritën e dijeve, por edhe të një gjykimi të pavarur. 4. 6L Ws PEDMQs TsQGULP NRUUHNW H NRQVHNXHQW SsU osVKWMH Ts H EsMQs Ws ndjeshëm komunitetin ku jetojmë ose më gjerë, mbarë shoqërinë. 5. Si të arsyetojnë dhe realizojmë modele të ndryshme zgjidhjesh në të mirë të shoqërisë. Shkenca e ekonomisë si një disiplinë që pasqyron marrëdhëniet ekonomike që krijojmë me njërin-tjetrin si agjent ekonomik, synon të analizojë e të na nxitë drejt përsosjes së zgjedhjeve tona, sikurse minimizimit të kostove oportune të këtyre zgjedhjeve. Kjo shkencë na mëson që asnjëherë të mos ngelemi të kënaqur nëse rezultati i punës sonë është vetëm dije, ose vetëm shprehi, arritja jonë duhet të synojë qëndrime aktive e proaktive. Shkollat e sotme ofrojnë mundësinë që nëpërmjet kësaj lënde produkti të mos jetë thjesht të mësuarit e koncepteve shprehive apo ligjësive, por të menduarit ekonomik e të vepruarit duke u bazuar në analizën e fenomeneve. 1s Ws QMsMWsQ ¿OR]R¿ SsUPEDMWMD H OsQGsV Vs HNRQRPLVs ED]RKHW Qs trajtimin në mënyrë sa më të kuptueshme të koncepteve, të fenomeneve, e ligjësive ekonomike, po aq sa në ilustrimet me praktika e shembuj nga realiteti ekonomik. Një ndërtim i tillë krijon hapësira për të diskutuar, për të provuar dijet ose për të demonstruar aftësi interpretuese dhe DUJXPHQWXHVH Qs OLGKMH PH osVKWMH DOWHUQDWLYH DVKWX VLNXUVH NULMRQ hapësira për të gjetur zgjidhje e për të bërë zgjedhje që janë atribut i vlerave të cilitdo prej nesh në shoqëri si konsumatorë, sipërmarrës ose përfaqësues të shtetit.Brenda këtij libri do të gjeni përpjekje për të ofruar një seri mësimesh model,të cilat padyshim nuk janë receta të gatshme, por vetëm një model, i cili mundtë përdoret përgjatë procesit të mësimdhënies, sikurse mund të ndryshohet epasurohet nga përvojat e integrimit të ideve tuaja. Synimi ynë në këtë përpjekjetenton nxitjen e të menduarit kritik, që do të thotë të integrojmë idetë në mënyrëkrijuese dhe të rimodelojmë mësimin ditë pas dite.Të mos harrojmë se sipas teorisë së të mësuarit të quajtur HoneyMumford ka 4dOORMH Ws Ws PsVXDULW H SR NDT Q[sQsV WLS Ts L QGHVKLP oGR GLWs H RUs Qs SXQsQ WRQsSipas kësaj teorie, mund të jenë studentët/nxënësit:Aktiv;5HÀHNWXHVTeorik;Pragmatist. 8
  8. 8. EKONOMIAx Aktiv Një nxënës aktiv shkon nga një situatë e re drejt një eksperimentimi konkret.x 5HÀHNWXHV 1Ms Q[sQsV UHÀHNWXHV VKNRQ QJD QMs Ys]KJLP NRQNUHW GKH HNVSHULPHQWLPLW GUHMW UHÀHNWLPLWx Teorik 1Ms Q[sQsV WHRULN VKNRQ QJD QMs Ys]KJLP GKH UHÀHNWLP GUHMW NRQFHSWHYH abstrakte dhe përfundimeve.x Pragmatist Nxënësi pragmatist shkon nga përfundimet dhe konceptet abstrakte drejt një eksperimenti aktiv.A nuk janë të gjitha këto kategori nxënësish përballë nesh në të përditshmen tonë.Me përpjekjet tona të vazhdueshme duhet t’i nxisim këta kategori nxënësish tëjenë vëzhgues të kujdesshëm të realitetit, hulumtues të këtij realiteti, si dhe kritiktë asaj që nuk është ashtu sikurse ata do të dëshironin. Njohuritë e ekonomisë,OLJMsVLWs IHQRPHQHW PXQG W¶L QGHVKLP Qs oGR PRPHQW Ws MHWsV $WR MDQs UHDOLWHWLL NRQYHUWXDU Qs oGR PRPHQW Qs VLWXDWD NX JMHMPs YHWHQ 3sUSMHNMD MRQs VQRQ Wsrrisë aftësitë e të nxisë qëndrime te nxënësit:x 7s QMRKs GKH Ws SsUNX¿]RMs WHUPD H NRQFHSWH No HNRQRPLNHx Të interpretojë situata e gjendje ekonomike.x Të formulojë e të ilustrojë ligje bazë të tillë, si: ligji i kërkesës dhe i ofertës.x Të përdorë arsyetimin ekonomik në situata konkrete.x Të kuptojë mekanizmin që vë në lëvizje sistemin e sipërmarrjes së lirë.x Të bëjë dallimin e sistemet ekonomike nga njëri-tjetri.x Të interpretojnë treguesit makroekonomikë.x Të interpretojë fakte ekonomike e të mbajë qëndrim.x 7s GLMs Ws QJUHMs osVKWMH Ws GLVNXWXHVKPH H Ws MDSs SsUJMLJMH VWLPXOXHVHx Të shkruajnë përgjigje të zgjeruara.x Të kërkojë, të analizojë dhe të vlerësojë, duke ofruar e sugjeruar qëndrime e zgjidhje.MetodologjiTë rriturit mësojnë në mënyra të ndryshme.Për të lehtësuar procesin e të mësuarit duhet të përdoren një shumëllojshmëriformash dhe metodash të mësimdhënies.Nxënësit duhet të jenë të angazhuar në procesin e të mësuarit, ndërsa neVL PsVXHV GXKHW W¶X RIURMPs PXQGsVL Ws SODQL¿NXDUD PH NXMGHV SsU Wszgjeruar njohuritë dhe aftësive e tyre.Metodat e zakonshme që ndeshen në orët tona janë: 9
  9. 9. EKONOMIA1. Komunikimi i njëanshëm‡ /HNVLRQ‡ 3UH]DQWLP QJD VSHFLDOLVWs Ws IXVKsV Vs HNRQRPLVs2. Komunikim ndërveprues i dyanshëmZgjidhja e problemeve kalon nëpër këto etapa:3sUFDNWLP L SUREOHPLW LGHQWL¿NLP L ]JMLGKMHYH KXOXPWLP L Ws GKsQDYH SsU Wszgjidhur problemin, formulimi dhe testimi i zgjidhjeve të mundshme, falë:x diskutimit;x raste studimore;x lojës me role;x stuhisë së mendimeve (Brainstorming). (3. Zhvillimin e aftësive nëpërmjet aplikimit të njohurive x demonstrime; x vizita në biznese.Përzgjedhja e metodave të përshtatshme për një orë mësimi sa më efektive,duhet të marrë në konsideratë këta faktorë:objektivat - rezultatet e të nxënit;lëndën - përmbajtja e saj;pajisjet dhe burimet që zotërojmë ose jo;karakteristikat e nxënësve dhe prejardhjen e tyre;nivelin e dëshiruar të bashkëveprimit;koha në dispozicion;mjedisit në të cilin mësohet.Disa nga metodat, të cilat i gjejmë jo pak në praktikat tona të mësimdhëniessonë. Këto përpjekje modeste jam përpjekur t’i përmend shkurt midis të cilave:I. Stuhi mendimesh‡ HWUD H oGR PsVXHVL sVKWs Ws Q[LVs JMLWKsSsUIVKLUMHQ Qs NODVs VL HGKH Wsstimulojë mendimin dhe qëndrimet e pavarura të nxënësve. Etimologjia e kësajfjale rrjedh nga gjuha angleze e do të thotë “stuhi mendimesh” ose “arsyetimVWXKL´ 6WXKL PHQGLPHVK sVKWs QMs YHSULPWDUL Ts VKsUEHQ VL ¿OOLPL L QMs GLVNXWLPLnë mësim për një problem të caktuar, i cili më pas vazhdon me metoda dheteknika të reja. Qëllimi i përdorimit të stuhi mendimesh është të evidentojë samë shumë ide, zgjidhje ose komente për një problem të dhënë. Në momentin qëzgjedhim këtë metodë ka shumë rëndësi: 10
  10. 10. EKONOMIA‡ .RKD H VKNXUWsU H ]KYLOOLPLW Ws WLM PLQXWD‡ 6DVLD H ]JMLGKMHYH‡ dsVKWMD Ts WUDMWRKHW Këto janë elemente që i japin kuptim edhe emërtimit stuhi mendimesh. Detyrajonë si mësues është të nxisim mendimin e lirë dhe krijues të nxënësve. Stuhimendimesh përdoret për të shprehur ide të reja me të gjithë klasën ose me njëgrup nxënësish. Ajo karakterizohet nga një lojë me përmasa të gjera dhe njëintensitet i të shprehurit të larmishëm për gjëra të njohura. Në një temë ku nezgjedhim këtë metodologji nuk mund të lejojmë të ketë diskutime dhe komente.Në këtë mënyrë, ne krijojmë një klimë mirëbesimi e mirëpritjeje për të gjithaidetë dhe gjykimet.*MDWs SsUGRULPLW Ws NsVDM PHWRGRORJMLH oGR Q[sQsV PXQG Ws EsMs Ws YHWsQ LGHQse shokut/shoqes, ta zotërojë atë, ta përshtatë dhe ta shprehë. Kjo metodë kërkontë mbahet parasysh:x Asnjë prej zgjedhjeve dhe ideve të mos kritikohet.x Të nxiten nxënësit të shprehin ide.x Diskutimi të zhvillohet për gjëra të njohura.x Të aktivizohen edhe nxënës të ndrojtur.x Të shërbejë si nxehje e trurit.Përdorimi i stuhi mendimesh duhet të gjendet si një metodë mjaft e përdorshme,sepse:x Zhvillon aftësitë pjesëmarrëse të të gjithë nxënësve.x Rrit pavarësinë e gjykimit të nxënësve.x Inkurajon nxënësit të shprehin atë që dinë.x Jepen zgjidhje të parashikuara.x Sugjeron arsyen për të vazhduar diskutime në forma të tjera.x Zbulon parapëlqimet e nxënësve.x Kërkon burime të pakta dhe të thjeshta.Stuhi mendimesh nuk mund të zhvillohet:x .XU Q[sQsVLW QXN NDQs QMRKXUL SsU osVKWMHQ Ts VKWURKHWx .XU osVKWMD No Ts SsUGRUQL SsU VWXKL PHQGLPHVK QXN sVKWs IRUPXOXDU PLUs (saktë).x .XU osVKWMD SHWMD
  11. 11. No Ts SsUGRUQL ND SDN DOWHUQDWLYD SsU ]JMLGKMHQ H problemit. 11
  12. 12. EKONOMIAII. Harta e të pyeturitKjo është sot një teknikë mjaft bashkëkohore e të pyeturit që mund të gjejëhapësirën e duhur në mësimin e ekonomisë.Kjo metodologji është një skicë që shfaq ide të rëndësishme të mësimit, tëvendosura në një renditje logjike në trajtën e një skeme racionale pyetjesh, qëlexohen dhe kuptohen me lehtësi nga nxënësit.Përparësitë e përdorimit të kësaj metodologjie janë:x Hap rrugën për diskutim.x 1GLKPRQ Q[sQsVLW SsU Ws ]KYLOOXDU DIWsVL SsU Ws PHQGXDU H UHÀHNWXDUx Tërheq nxënësit në punë të pavarur.x Nxit përfshirjen e nxënësve në mësim.x Nxit të menduarin logjik.x Nxit dhe tërheq nxënësit pasiv.Harta e të pyeturit mund të përdoret me sukses në fazën e realizimit të kuptimitGKH Ws UHÀHNWLPLWAjo mund të përdoret gjithashtu, gjatë një mësimi për të nxitur diskutimin enxënësve, për t’i mbajtur ata të interesuar rreth problemit dhe për të sintetizuarinformacionin e trajtuar.x 6L Ws NULMRMPs QMs KDUWs Ws SHWXULx Për të përpiluar një hartë të pyeturi, mund të ndiqet kjo rregullsi:x Shkruhet tema e mësimit që do të shpjegohet në qendër të tabelës.x 9L]DWRKHW KDUWD H Ws SHWXULW Qs Ws FLOsQ SDV SHWMHYH No JMHQGHQ Ws OLGKXUD edhe pyetje të tjera që zgjerojnë hartën.x Formulohen nënpyetje me të cilat aktivizohen nxënësit pasivë. Problemi themelor ekonomik Çfarë? Si? Për kë? 12
  13. 13. EKONOMIAIII. Përshkrimi me terma të përafërt3DUDVKLNLPL PH WHUPD SDUDSUDNs sVKWs QMs WHNQLNs HYRNXHVH GKH UHÀHNWXHVHe cila i nxit krijuesit të krijojnë një histori, të përcaktojnë rezultatet e njëdemonstrimi, të përshkruajnë një dukuri, duke u bazuar në katër termat e dhënëparaprakisht. Kjo veprimtari e thjeshtë, i fut nxënësit në mendime dhe i motivonpër të qenë të vëmendshëm gjatë leximit të mëvonshëm të tekstit, gjatë analizëssë rasteve studimore etj. “Përshkrimi me terma të përafërta” përdoret në fazëne evokimit. Në këtë mënyrë, zgjedhja e temës ka rëndësi, zgjidhen ato tema nëWs FLODW Q[sQsVLW GXNH L NRPELQXDU Ws GKsQDW PXQG Ws NULMRMQs GLoND RVH PXQG WsMDSLQ QMs SURGXNW RVH UH]XOWDW 6L YHSULPWDUL ]JMDW PLQXWDTeknika i nxit nxënësit të jenë dëgjues të vëmendshëm, u nxit kureshtjen dheGsVKLUsQ SsU Ws OH[XDU PH NXMGHV SDVL NDQs EsUs SsUSMHNMH Ws HYLGHQWRMQs oIDUsGLQs Qs OLGKMH PH NRQFHSWHW H SsUPHQGXUD L Q[LW SsU Ws UHÀHNWXDU PEL DWs oIDUskanë menduar, si dhe rrit vetëbesimin e tyre.Ju evokon njohuri, të cilat megjithëse në mënyrë jo të mirëkonsoliduar janëWDVKPs Qs PHQGMHQ H WUH IDOs UHDOLWHWLW HNRQRPLN Ts SsUMHWRMPs oGR GLWsSi mund ta përdorim atë?Për të përdorur një metodologji si kjo, cilido prej nesh, përpara se të japënjohuritë e reja, shkruan në tabelë një numër termash kryesorë (të cilët mund tëMHQs NRQFHSWH
  14. 14. QJD WHPD H UH GKH Ts Q[LW Q[sQsVLW Ws HYLGHQWRMQs oIDUs GLQs RVHmendojnë rreth këtyre termave. Nxënësit shkruajnë në një letra me tri ngjyravariantin e tyre dhe i vendosin në një tabelë. Duke i grupuar sipas ngjashmërisësë ideve. Mësuesi grupon përgjigjet e nxënësve në tabelë. Mbajtja e shënimevenga ana e mësuesit është një element i rëndësishëm, pasi nxënësit kuptojnë sepuna që kryejnë kërkon seriozitet dhe do të dëgjohet më vëmendje nga shokëtdhe mësuesi.Shembull: x Jepen termat: ¿UPs LQGLYLGXDOH RUWDNsUL NRUSRUDWs x Nxënësit do të formojnë në mënyrë individuale me shkrim, nga një SsUFDNWLP SsU oGR WHUP SRU Ts Ws NHQs OLGKMH PLGLV WUH x Mësuesi grupon përgjigjet e ngjashme. 13
  15. 15. EKONOMIAIV. VEPRIMTARIA E TË MENDUARIT DHE TË LEXUARITTË DREJTUAR - DRTAVeprimtaria e të menduarit dhe të lexuarit të drejtuar, DRTA, është veprimtarinjë tjetër, gjatë së cilës nxiten të mendojnë e të parashikojnë rreth asaj që ndeshinpërgjatë një leximi ose rasti studimor, duke evidentuar ato që i mendojnë si mëthelbësore. Kjo metodë mund të jetë një gjetje e mirë në trajtimin e fenomeneveHNRQRPLNH SDSXQsVL LQÀDFLRQ HWMPër të përdorur këtë metodë ndërtojmë një tabelë në të cilën pyetjet janë:“Papunësia”. Për çfarë mendoni se f i Pse mendoni kështu? i ? 5HÀHNVLRQH SDV OH[LPLW À L L L bën fjalë kjo temë?Për të plotësuar tabelën, mësuesi bën pyetje që orientojnë vëmendjen e nxënësitnë titujt ose ilustrimet e zgjedhura (artikuj të botuar në medien e shkruar oseatë elektronike janë një burim i mirë për t`u analizuar dhe për të arritur nëNRQFHSWHW No
  16. 16. 0sVLPL PXQG Ws ¿OORMs PH QMs GLVNXWLP SsU WLWXOOLQ H WHPsV GKHGXNH X ED]XDU Qs SHWMHW 3sU oIDUs PHQGRQL VH PXQG Ws EsMs IMDOs NMR WHPs3VH PHQGRQL NsVKWX 3DUDVKLNLPHW VKNUXKHQ Qs QGDUMHQ H SDUs Ws WDEHOsV RVHnë tabelë. Mësuesi mund të pranojë të gjitha parashikimet e bëra nga ana eQ[sQsVYH 3DV NsWUH GLVNXWLPHYH ¿OOHVWDUH Q[sQsVLW GR Ws OH[RMQs Qs KHVKWMHtekstin deri në momentet e përcaktuara që më parë nga mësuesi, për të nxjerrë 14
  17. 17. EKONOMIApikat ose provat që tregojnë nëse parashikimet e tyre janë të sakta ose jo.Në këtë pikë, diskutimi vazhdon në parashikime të tjera të dhëna nga nxënësit,duke u bazuar në leximin/rastin studimor të tyre deri në këtë fazë. Këto veprimepërsëriten derisa historia ose teksti i dhënë të mbarojë.5HÀHNWLPL. Disa pyetje kryesore që mund të bëhen pas leximit janë:1s oIDUs IRNXVRKHW N OH[LP DSR UDVW VWXGLPRULOL sVKWs SUREOHP Ts WUDMWRKHW GKH SVH PHQGRQL NsVKWX3R WDQL FLOL sVKWs PHQGLPL MXDMd¶PHQGRQL UUHWK ]JMLGKMHV Ts ND N IHQRPHQ3R WDQL Qs IXQG Ts SUREOHP X ]JMLGK oIDUs PHQGRQLAktiviteti i të menduarit e të lexuarit të drejtuar (DRTA) mund të përdoret mjaftmirë në fazën e realizimit të kuptimit. I zgjedhur si metodë në tema në të cilat kanë qendër një problematikë të fortë, që ndryshon papritur rrjedhën. KohëzgjatjaQGUVKRQ QJD PLQXWD 3sUGRULPL L NsVDM WHNQLNH Q[LW NXULR]LWHWLQ H Q[sQsVYHderi në fund të zbulimit të përmbajtjes e argumentit të pjesës. Nxënësit i kryejnëdisa procese gjatë kësaj faze. Ata lexojnë me vëmendje leximin/rastin studimorGKH Q[MHUULQ SURYDW PEsVKWHWsVH Ws SDUDJUD¿W Ts OH[RMQs GKH SDUDVKLNRMQs VHo¶PXQG Ws QGRGKs Ps WHM .MR YHSULPWDUL PXQG Ws SDVRMs SXQsQ H EsUs Qs ID]sQe evokimit. OBJEKTIVAT E PËRGJITHSHËM DHE PLANI MËSIMOR I LËNDËSKlasa 12–68 orëSynimet e lëndës së ekonomisë, klasa 12Në përfundim të studimit të lëndës së ekonomisë nxënësi duhet:‡ 7s NXSWRMs ED]DW H VKNHQFs Vs TXDMWXU HNRQRPL H FLOD sVKWs H GRPRVGRVKPHpër të kuptuar realitetin ekonomik brenda të cilit jetojmë.‡ 7s NXSWRMs H Ws LQWHUSUHWRMs QGUVKLPHW HNRQRPLNH Qs HNRQRPLQs NRPEsWDUH Hatë ndërkombëtare si rrjedhojë e ndikimit të faktorëve me natyrë ekonomike osejo, të brendshëm e të jashtëm, të përhershëm ose të përkohshëm.‡ 7s VKSMHJRMs VH VL SUREOHPHW WKHPHORUH HNRQRPLNH SsUEsMQs Qs YHWYHWH QMsVLVWHP HNRQRPLN QsSsUPMHW Ws FLOLW L MHSHW ]JMLGKMH SUREOHPHYH GKH osVKWMHYHtë burimeve ekonomike, shpërndarjes së të ardhurave, stabilitetit dhe rritjes 15
  18. 18. EKONOMIAekonomike.‡ 7s NODVL¿NRMs VLVWHPHW HNRQRPLNH PEL ED]sQ H ]JMHGKMHV LX MHS Ts VKRTsULDosVKWMHYH ED]s Ws HNRQRPLVs‡ 7s VKSMHJRMs QDWUsQ GKH YHSULPWDULQs Qs VHFLOLQ VLVWHP HNRQRPLN‡ 7s LGHQWL¿NRMs QDWUsQ GKH YHSULPWDULQs H VLVWHPHYH HNRQRPLNH GXNH Hparë në këndvështrimin e nxitjes ekonomike, të ndërhyrjes dhe rregullimeve tëqeverisë në ekonominë e tregut.‡ 7s VKSMHJRMs QGsUYHSULPLQ H IRUFDYH Ws WUHJXW Qs SsUFDNWLPLQ H oPLPHYH Wsmallrave dhe faktorëve të prodhimit.‡ 7s LGHQWL¿NRMs IDNWRUsW Ts oRMQs Qs VWDELOLWHW HNRQRPLN RVH GHVWDELOLWHWekonomik.‡ 7s VKSMHJRMs PDUUsGKsQLHW QGsUPMHW THYHULVs SXQsV GKH NRQNXUUHQFsV Qssipërmarrjen e lirë.‡ 7s VKSMHJRMs UROLQ H ¿QDQFLPLW VL GKH Ws LQYHVWLPHYH Qs VXNVHVLQ RVH GsVKWLPLQe një biznesi.‡ 7s VKSMHJRMs VWUXNWXUsQ H WUHJXW VL GKH LQVWLWXFLRQHW Ts RSHURMQs Qs QMs HNRQRPLWUHJX PDUUsGKsQLHW QGsUPMHW IHQRPHQHYH HNRQRPLNH VL LQÀDFLRQL SDSXQsVLDQGLNLPL L SROLWLNDYH PRQHWDUH GKH ¿VNDOH Qs HNRQRPL‡ 7s LQWHUSUHWRMs VH VL EXULPHW GKH Ws DUGKXUDW HNRQRPLNH VKSsUQGDKHQ QsSsUPMHWPHNDQL]PLW Ws oPLPHYH GKH SROLWLNDYH Ws THYHULVMHV‡ 7s SsUYHWsVRMs NRQFHSWHW HNRQRPLNH ED]s Ts VKsUEHMQs SsU Ws PDWXUperformancën ekonomike, për të shpjeguar fenomenet ekonomike, si dhefunksionimin e jetës ekonomike.‡ 7s VKSMHJRMs VH VL VKNsPELPL L PDOOUDYH GKH L VKsUELPHYH Q[LW QGsUYDUsVLQsdhe zhvillimin ekonomik midis vendeve.‡ 7s ]RWsURMs WHUPLQRORJMLQs ED]s Ts SsUGRULQ HNRQRPLVWsW Ws GHPRQVWURMsmendim kritik dhe aftësi sipërmarrëse. Përmbajtjet e përgjithshme të lëndës së ekonomisë – 68 orë Linja 1 Ekonomia e tregut 41 orë Linja 2 Ekonomia kombëtare 22 orë Linja 3 Marrëdhëniet ekonomike ndërkombëtare 5 orë 16
  19. 19. Sugjerime Nr Kapitulli Objektivat Orët Tema për çdo orë dhe mjete Pamjaftueshmëria, zgjedhja dhe kostoja C D / D V D / 1 Kapitulli I 1 oportune p USB 7s SsUNX¿]RMs REMHNWLQ H HNRQRPLVs %XULPHW GKH NX¿UL L PXQGsVLYH Ws PowerPoint 2 dhe koncepte si pamjaftueshmëria, 2 p prodhimit. p j projektor zgjedhja, kostoja oportune. Problemi ekonomik themelor dhe 3 3 Internet rëndësia ekonomisë si shkencë Çfarë studion Problemi ekonomik themelor dhe 4 ekonomia 4 E-mail Të përcaktojë dhe të arsyetojë se si sistemet ekonomike (7 orë) 6 teori + 1 zgjidhet problemi ekonomik themelor. Problemi ekonomik themelor dhe 5 5 Mobile Përsëritje sistemet ekonomike 6 Të analizojë shtyllat kryesore të 6 Shtyllat e sipërmarrjes së lirë y p j sipërmarrjes dhe të interpretojë se si 7 ndërmarrja e iniciativave ekonomike 1 Përsëritje: Çfarë studion ekonomia17 nxit përdorimin e burimeve. p EKONOMIA 7s SsUNX¿]RMs NXSWLPLQ H NsUNHVsV CD/DVD/ 8 1 Kërkesa dhe lakorja e kërkesës RIHUWsV OLGKMHQ PH oPLPLQ M o USB Kapitulli II Të shpjegojë elasticitetin e kërkesës/ PowerPoint 9 2 Elasticiteti i kërkesës RIHUWsV RIHUWsV OLGKMHQ PH oPLPLQ M o p j projektor Kërkesa oferta 3 Oferta dhe lakorja e ofertës j Internet 11 GKH oPLPL L WUHJXW 4 Elasticiteti i ofertës E-mail 8 orë 6 teori + 1 12 Përsëritje + 1 Test Të shpjegojë faktorët që shkaktojnë 5 Ekuilibri i tregut Mobile zhvendosjen e kërkesës dhe të ofertës 13 GKH Ws SsUFDNWRMs oPLPLQ HNXLOLEsU 6 .RQWUROOL L oPLPHYH GKH IRUFDW H WUHJXW Përsëritje: Kërkesa, oferta dhe 14 1 ç çmimi i tregut g 15 1 Test
  20. 20. Sugjerime Nr Kapitulli Objektivat Orët Tema për çdo orë dhe mjete 7s LGHQWL¿NRMs IDNWRUsW QJD Ws FLOsW CD/DVD/ 16 Kapitulli III 1 Konsumator dhe kursyes varet konsumi dhe kursimi. USB Konsumatori PowerPoint 17 në ekonominë e 2 Buxheti vetjak projektor tregut 3 orë, Të argumentojë si dhe ku mund të Përsëritje “Konsumatori në 18 2 teori + 1 3 kursehen para. ekonominë e tregut” përsëritje CD/DVD/ 19 Kapitulli IV 1 Firma dhe objektivat e saj Të listojë format kryesore të USB organizimit të një biznesi. PowerPoint 2 Fillimi i një biznesi projektor18 Të dallojë burimet e brendshme nga 21 EXULPHW H MDVKWPH Ws ¿QDQFLPLW Ws QMs 3 %XULPHW H ¿QDQFLPLW Ws ¿UPsV Internet EKONOMIA biznesi. Fillimi i Format e organizimit të një biznesi E-mail 22 një Të analizojë një bilanc dhe një pasqyrë 4 biznesi dhe Ws UH]XOWDWHYH ¿QDQFLDUH Ws ¿UPsV )LUPDW LQGLYLGXDOH GKH ¿UPDW PH RUWDNs Mobile 23 ¿QDQFLPL L WLM 5 Korporatat 8 orë Format e organizimit të biznesit në 24 6 7 teori + 1 vendin tonë përsëritje Pasqyra e të ardhurave dhe e 25 7 shpenzimeve GKH ELODQFL L ¿UPsV Përsëritje: “Fillimi i një biznesi dhe 26 1 ¿QDQFLPL L WLM´
  21. 21. CD/DVD/ 27 Kapitulli V 1 Prodhimi dhe funksioni i prodhimit Të bëjë dallimin midis kostove të USB ndryshme dhe t’i llogarisë ato. PowerPoint 28 2 Të ardhurat dhe kategoritë e kostos projektor Prodhimi, kostoja Të llogarisë të ardhurat e përgjithshme /DNRUHW H NRVWRV Qs SHULXGKsQ 29 dhe të ardhurat e 3 Internet marxhinale mesatare. afatshkurtër ¿UPsV Miniprojekt: “Llogarisni kostot E-mail 5 orë, 3 teori + 2 1 Të shpjegojë funksionin e prodhimit e prodhimit të produkteve të Mobile miniprojekte në periudhën afatshkurtër. prodhuara nga kompania e nxënësve 31 2 të shkollës CD/DVD/ 32 Kapitulli VI 1 Thelbi i konkurrencës Të shpjegojë karakteristikat e secilës USB nga strukturat e tregut. Struktura e tregut në konkurrencë të PowerPoint 33 2 plotë projektor19 Të analizojë efektet ekonomike të $QDOL]D HNRQRPLNH H ¿UPsV Qs Internet 34 3 Strukturat e tregut strukturave të tregut mbi ekonominë konkurrencë të plotë në afatshkurtër E-mail EKONOMIA 6 orë, 5 teori + 1 dhe konsumatorin. Mobile 35 4 Struktura e tregut monopol orë përsëritje Të argumentojë se zhvillimi i konkurrencës së lirë është në favor Konkurrenca monipolistike dhe 36 5 të të gjitha objekteve në ekonominë e oligopoli 37 tregut. 1 Përsëritje: “Strukturat e tregut” Puna si faktor kryesor i procesit të CD/DVD/ 38 Kapitulli VII 1 Të interpretojë kërkesën dhe ofertën prodhimit USB për faktorët e prodhimit. Oferta e punës dhe ekuilibri në tregun PowerPoint 39 2 e punës projektor Tregjet e faktorëve Të shpjegojë se si kërkesa dhe oferta 3 Toka si faktor kryesor prodhimi Internet të prodhimit SsU SXQs SsUFDNWRQ oPLPLQ H SXQsV 4 orë Të vlerësojë shkallën në të cilën forcat E-mail 41 e tregut dhe forcat jo të tregut ndikojnë 4 Kapitali, faktor kryesor prodhimi 4 orë teori Mobile te pagat. p g
  22. 22. Sugjerime Nr Kapitulli Objektivat Orët Tema për çdo orë dhe mjete CD/DVD/ 42 Kapitulli VIII Të shpjegojë pjesëmarrjen dhe 1 Roli i qeverisë në ekonominë e tregut USB funksionet e qeverisë në ekonominë e PowerPoint 43 tregut. 2 Roli i qeverisë në ekonominë e tregut projektor Të shpjegojë arsyet që qeveria 44 Qeveria dhe vendos taksa dhe pse taksimi është i 3 Roli i qeverisë në ekonomi Internet ekonomia nevojshëm. 45 7 orë, 6 teori 1 test 4 Roli i qeverisë në ekonomi dhe buxheti E-mail 46 Të analizojë përparësitë dhe mangësitë 5 Taksat Mobile 47 H GH¿FLWLW EX[KHWRU GKH ERU[KLW SXEOLN 6 H¿FLWL EX[KHWRU GKH ERU[KL SXEOLN 48 7 Test “Qeveria dhe ekonomia” Të përshkruajë procesin e lindjes dhe20 CD/DVD/ 49 Kapitulli I IX të zhvillimit të parasë, duke evidentuar 1 Paraja dhe funksionet e saj USB EKONOMIA format e saj. Paraja dhe PowerPoint Institucionet 2 Format e parasë dhe oferta e parasë projektor ¿QDQFLDUH Të shpjegojë ofertën monetare, si dhe Bankat tregtare dhe roli i tyre si 51 rolin e bankave në krijimin e kësaj 3 Internet QGsUPMHWsV ¿QDQFLDU oferte. 4 orë, 4 teori Të argumentojë funksionet e bankës THQGURUH VL DXWRULWHWL ¿QDQFLDU Ts 52 4 Sistemi bankar në Shqipëri E-mail garanton arritjen dhe ruajtjen e VWDELOLWHWLW Ws oPLPHYH Të evidentojë treguesit që përdoren Treguesit makroekonomikë dhe C D / D V D / 53 Kapitulli I X 1 për të matur gjendjen e ekonomisë. produkti total i ekonomisë USB
  23. 23. Treguesit kryesorë Të përshkruajë metodat e matjes së Tipare të tjera të GDP-së dhe metodat e PowerPoint 54 2 makroekonomikë GDP-së. matjes së saj projektor 55 3 Papunësia Internet 8 orë, 6 teori + 2 56 miniprojekt 4 ,QÀDFLRQL E-mail 7s DUJXPHQWRMs LQÀDFLRQLQ GKH 57 papunësinë, si dhe të shpjegojë 5 .RVWRW H SDSXQsVLVs GKH Ws LQÀDFLRQLW Mobile 58 ecurinë e treguesve makro-ekonomikë 6 Ciklet e biznesit në fazat kryesore të cikleve të biznesit. Miniprojekt: “Treguesit kryesorë 59 1 makroekonomikë në ekonominë 2 shqiptare” Të përshkruajë mjetet e politikës Stabilizimi ekonomik dhe politikat C D / D V D / 61 Kapitulli XI 1 ¿VNDOH GKH PRQHWDUH publike. USB Stabiliteti Të interpretojë efektet direkte dhe e k o n o m i k PowerPoint 62 LQGLUHNWH Ws SROLWLNsV ¿VNDOH GKH 2 Politika monetare21 dhe politikat projektor monetare. makroekonomike EKONOMIA Të argumentojë ndikimet dhe Kritika për politikën monetare dhe 63 3 orë teori NX¿]LPHW H SROLWLNsV ¿VNDOH GKH 3 Internet ¿VNDOH monetare. Të shpjegojë konceptin e përparësisë 64 Kapitulli XII 1 Shkaqet e tregtisë midis vendeve E-mail absolute dhe krahasuese. T r e g t i a 7s DQDOL]RMs SsU¿WLPHW HNRQRPLNH Ws Përparësitë absolute dhe përparësitë 65 2 Mobile ndërkombëtare tregtisë ndërkombëtare. krahasuese 5 orë, 4 teori + 1 66 3 Tregtia e lirë dhe proteksionizmi përsëritje Të bëjë dallimin midis bilancit të 67 pagesave dhe bilancit tregtar dhe të 4 Kurset e këmbimit valutor dhe tregtia argumentojë llogaritë e tyre. 68 1 Përsëritje: “Tregtia ndërkombëtare”
  24. 24. EKONOMIA MËSIME MODELŹ MËSIMI MODEL NR:1KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: .É5.(6$ /$.25-$ ( .É5.(6É6OBJEKTIVAT: x 7s SsUNX¿]RMs VDVLQs H NsUNXDU NsUNHVsQ x Të shpjegojë faktorët kryesorë që ndikojnë te kërkesa. x Të interpretojë lakoren e kërkesës dhe të ilustrojë ligjin e kërkesës.TERMA/KONCEPTE KYÇ: sasi e kërkuar, kërkesa, nevoja, të mira normale/LQIHULRUH oPLP L PDOOLW SULWMH SDUDVKLNLPH
  25. 25. VKLMH Ws NRQVXPDWRULW ODNRUH Hkërkesës, ligji i kërkesës.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart etj. t1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g)1. Nxënësit ndahen në 4 grupe dhe përpiqen të sjellin shembuj të të mirave, tëcilat i konsumojmë ose i përdorim në të përditshmen tonë dhe kur:1. Çmimi i asaj të mire rritet, kërkesa për atë produkt bie.2. Çmimi i asaj të mire rritet, kërkesa për atë produkt nuk ndryshon.3. Të ardhurat rriten, kërkesa për një produkt bie.4. Të ardhurat rriten, kërkesa për këtë produkt rritet shumë më shumë sesa tëardhurat.Përgjigjet dhe argumentet e sjella nga secili grup demonstrohen në tabelë duketheksuar se koncepti sasi e kërkuar ose kërkesë, të cilët janë në fokus të kësajteme nuk janë tërësisht të panjohur. Realiteti dhe sjelljet me natyrë ekonomikeQD VKRTsURMQs Qs oGR PRPHQW NsVKWX Ts VKXPs SUHM SsUJMLJMHYH Ws Q[sQsVYHYHoRKHQ GKH SsUGRUHQ Qs HWDSsQ WMHWsU GXNH X VWUXNWXUXDU H SDVXUXDU Ps WHM 22
  26. 26. EKONOMIA2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Përvijimi i të menduarit)Në këtë etapë, mësuesi evidenton se si të gjitha rastet e përmendura në stuhinë emendimeve janë të mundshme dhe të përligjura nga ligji i kërkesës. Kështu, përtë katër situatat e sipërpërmendura merret nga një shembull në lidhje me: 7s PLUDW QRUPDOH SVK
  27. 27. 0H UULWMHQ H oPLPLW Ws QMs Ws PLUH VDVLD H NsUNXDU SsU NsWs Ws PLUs
  28. 28. ELH 7s PLUDW H GRPRVGRVKPH Ws FLODW HYLGHQWRMQs VH PHJMLWKsVH oPLPL L QMs WsPLUH UULWHW PHGLNDPHQWH PMHNsVRUH
  29. 29. NsUNHVD QXN QGUVKRQ 7s PLUDW LQIHULRUH Ws FLODW PH UULWMHQ H Ws DUGKXUDYH NsUNRKHQ Ps SDN YHVKMHMRFLOsVRUH
  30. 30. 7s PLUDW H OXNVLW Ws FLODW PH UULWMHQ H Ws DUGKXUDYH NsUNHVD SsU WR UULWHW PsVKXPs VH UULWMD H Ws DUGKXUDYH PDNLQDW OXNVR]H XGKsWLPHW WXULVWLNH
  31. 31. 3. REFLEKTIMI (Punë në grupe)Mësuesi u jep tabelën e mëposhtme: Çmimi P Sasia Q 1 2 4 Secili nga grupet:D
  32. 32. 3sUSLTHW Ws SsUNX¿]RMs VH oIDUs QGRGK PH VDVLQs H NsUNXDU OLJML L NsUNHVsV
  33. 33. SsU QMs Ws PLUs NXU oPLPL L NsVDM Ws PLUH UULWHW XOHWb) Ndërton lakoren e kërkesës, duke u bazuar në të dhënat e tabelës dhe përpiqetWs HYLGHQWRMs OLGKMHQ H DQDVMHOOs oPLPVDVL H NsUNXDUF
  34. 34. %sQ GDOOLPLQ Qs SDUDTLWMHQ JUD¿NH GKH VL NRQFHSW PLGLV VDVLVs Vs NsUNXDU GKHkërkesës (sasia e kërkuar një pikë në lakore; kërkesa, lakorja).G
  35. 35. 1GUVKLPL Qs oPLP WUHJRQ OsYL]MH SsUJMDWs ODNRUHV QGLNLPL L QMs SUHMIDNWRUsYH VL oPLPHW H PDOOUDYH ]sYHQGsVXHVHSORWsVXHVH
  36. 36. Ws DUGKXUDW RVHshijet, shkaktojnë zhvendosje të lakores nga e djathta ose nga e majta.Detyrë 7s OLVWRKHQ Ws PLUD RVH VKsUELPH Ws FLODW QXN L ELQGHQ OLJMLW Ws NsUNHVsV ë 23
  37. 37. EKONOMIAŹ MËSIMI MODEL NR:2KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: Oferta dhe lakorja e ofertësOBJEKTIVAT: x 7s SsUNX¿]RMs VDVLQs H RIUXDU RIHUWsQ x Të shpjegojë faktorët kryesorë që ndikojnë tek oferta. x Të interpretojë lakoren e ofertës dhe të ilustrojë ligjin e ofertës.TERMA/KONCEPTE KYÇ: sasi e ofruar, ofertë, lakore e ofertës, ligji i ofertës.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart etj. pyetësor, të cilët ttregojnë studim tregu në lidhje me ligjin e kërkesës dhe të ofertës.1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g) 1[sQsVLW SsUSLTHQ Qs PsQUs LQGLYLGXDOH Ws SsUNX¿]RMQs VDVLQs H RIUXDU GKHofertën si koncepte ekonomike duke u bazuar në analogjinë me konceptet eparatrajtuara, sasi e kërkuar, kërkesë. 1[sQsVLW QGDKHQ Qs G JUXSH GKH SsUSLTHQ Ws DUJXPHQWRMQs VH oIDUs QGRGKme ofertën e tregut për një produkt për secilin grup kur:D
  38. 38. oPLPL UULWHWE
  39. 39. oPLPL XOHWPërgjigjet e nxënësve mund të jenë një prurje e mjaft shembujve, të cilët lehtësojnëformulimin e konceptit sasi e ofruar dhe ofertë dhe pothuaj vetëformulojnë ligjine ofertës në modelin, tashmë të njohur të ligjit të kërkesës.2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Përvijimi i të menduarit)Në këtë etapë, mësuesi evidenton se si të gjitha qëndrimet e përmendura nëstuhinë e mendimeve janë të mundshme dhe të përligjura nga ligji i ofertës.Kështu, për të dyja situatat e sipërpërmendura merret nga një shembull në lidhjeme:1. Çmimi i një të mire rritet dhe sasia e ofruar rritet (veshjet);2. Çmimi i një të mire bie dhe sasia e ofruar bie gjithashtu (ushqimet).3sUNX¿]RKHW NsUNHVD GKH EsKHW GDOOLPL PLGLV NsUNHVsV GKH VDVLVs Vs NsUNXDU3. REFLEKTIMI (Punë në grupe)Mësuesi u jep tabelën e mëposhtme: 24
  40. 40. EKONOMIA Çmimi P Sasia Q 22 34 44 46Secili nga grupet:D
  41. 41. 3sUSLTHW Ws SsUNX¿]RMs VH oIDUs QGRGK PH VDVLQs H RIUXDU OLJML L RIHUWsV
  42. 42. SsUQMs Ws PLUs NXU oPLPL L NsVDM Ws PLUH UULWHW XOHWb) Ndërton lakoren e ofertës duke u bazuar në të dhënat e tabelës dhe përpiqet tëHYLGHQWRMs OLGKMHQ H GUHMWs oPLPVDVL H RIUXDUF
  43. 43. %sQ GDOOLPLQ Qs SDUDTLWMHQ JUD¿NH GKH Qs NRQFHSW PLGLV VDVLVs Vs RIUXDU GKHofertës (sasia e ofruar një pikë në lakore; oferta-lakorja).G
  44. 44. (YLGHQWRQ VH QGUVKLPL Qs oPLP WUHJRQ OsYL]MH SsUJMDWs ODNRUHV QGLNLPL LQMs SUHM IDNWRUsYH VL WDNVDW oPLPHW H IDNWRUsYH Ws SURGKLPLW WHNQRORJMLD HWMbëjnë që lakorja e ofertës të zhvendoset nga e majta ose nga e djathta, oferta, tërritet ose të ulet.Detyrë 6LOOQL DUJXPHQWH VH VL YHQGRVMD H QMs WDNVH XO RIHUWsQ SsU QMs SURGXNW Ws ëFDNWXDU GKH H NXQGsUWD VXEYHQFLRQHW Q[LVLQ VLSsUPDUUsVLW Ws RIURMQs Ps VKXPsŹ MËSIMI MODEL NR: 3KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: (/$67,,7(7, , .É5.(6É6OBJEKTIVAT: x 7s SsUNX¿]RMs o¶sVKWs HODVWLFLWHWL L NsUNHVsV x 7s HYLGHQWRMs VH VL H PDWLP HODVWLFLWHWLQ H NsUNHVsV Qs OLGKMH PH oPLPLQ Ws DUGKXUDW oPLPHW H Ws PLUDYH ]sYHQGsVXHVH GKH SORWsVXHVH x 7s DUJXPHQWRMs PH VKHPEXM GKH SDUDTLWMH JUD¿NH UDVWH Ws NsUNHVsV elastike, joelastike, plotësisht elastike, plotësisht joelastike. 25
  45. 45. EKONOMIATERMA/KONCEPTE KYÇ: Kërkesë elastike, kërkesë joelastike, kërkesëplotësisht elastike, kërkesë plotësisht joelastike, kërkesë me elasticitet njësi,elasticitet i kryqëzuar.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB etj.1. EVOKIMI (Përvijim i të menduarit) ( j ) 1[sQsVYH X NsUNRKHW Ws SsUNX¿]RMQs PH IMDOsW H WUH WHUPLQ elasticitet(reagueshmëri). 3sUNX¿]LPHW H VKNUXDUD QJD VHFLOL SUHM Q[sQsVYH YHQGRVHQ Qs QMs WDEHOs (YLGHQWRKHQ SsUEsUsVLW H SsUEDVKNsW Ws SsUPHQGXU Qs SsUNX¿]LPHW H EsUDduke u nisur nga etimologjia e fjalës, kuptimi i fjalës në të përditshmen etj.2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Kubimi)Analizoni: d¶sVKWs HODVWLFLWHWL GKH SVH NsUNHVD SsU Ws PLUD GKH VKsUELPH sVKWs RVH MRHODVWLNHZbatoni:Tregoni se si elasticiteti matet në përqindje dhe tregon përqindjen e ndryshimitQs VDVLQs H NsUNXDU Qs UDSRUW PH SsUTLQGMHQ H QGUVKLPLW Qs oPLPLQ H PDOOLW D përqindja e ndryshimit në sasinë e kërkuarEP = përqindja e ndryshimit në çmimin e mallitArgumentoni: Përse kur:a) Kërkesa është elastike, përqindja e ndryshimit në sasinë e kërkuar është më ePDGKH VHVD SsUTLQGMD H QGUVKLPLW Ws oPLPLW PDOOLWb) Kërkesa është joelastike përqindja e ndryshimit në sasinë e kërkuar është mëH YRJsO VHVD SsUTLQGMD H QGUVKLPLW Ws oPLPLW Ws PDOOLWc) Kërkesa është me elasticitet njësi kur përqindja e ndryshimit në sasinë eNsUNXDU sVKWs H EDUDEDUWs PH SsUTLQGMHQ H QGUVKLPLW Qs oPLPLQ H PDOOLW3. REFLEKTIMI (Punë në grupe)1. Duke iu referuar shembujve nga realiteti ekonomik, secili grup nxënësish tëevidentojë të mira me kërkesë elastike, joelastike, plotësisht elastike, plotësishtjoelastike.2. Të interpretohen përse në rastet e kërkesës plotësisht elastike dhe plotësishtjoelastike lakoret janë pingul me boshtin e abshisave ose paralel me atë.Detyrë (YLGHQWRQL QJD KXOXPWLPL L UHDOLWHWLW HNRQRPLN Ws PLUD ]sYHQGsVXHVH ëdhe plotësuese të njëra-tjetrës për të cilat mund të llogaritim elasticitetin eNUTs]XDU Ws NsUNHVsV 26
  46. 46. EKONOMIAŹ MËSIMI MODEL NR: 4KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: Elasticiteti i ofertësOBJEKTIVAT: x 7s SsUNX¿]RMs o¶sVKWs HODVWLFLWHWL L RIHUWsV x 7s HYLGHQWRMs VH VL H PDWLP HODVWLFLWHWLQ H RIHUWsV Qs OLGKMH PH oPLPLQ të mirës. x 7s DUJXPHQWRMs PH VKHPEXM GKH SDUDTLWMH JUD¿NH UDVWH Ws RIHUWsV HODVWLNH joelastike, plotësisht elastike, plotësisht joelastike.TERMA/KONCEPTE KYÇ: ofertë elastike, ofertë joelastike, ofertë plotësishtelastike, ofertë plotësisht joelastike, ofertë me elasticitet njësi.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB etj.1. EVOKIMI (Përvijim i të menduarit) ( j ) 1[sQsVYH X NsUNRKHW Ws SsUNX¿]RMQs PH IMDOsW H WUH WHUPLQ elasticitet i ofertës. 3sUNX¿]LPHW H HODVWLFLWHWLW Ws RIHUWsV QJD VHFLOL SUHM Q[sQsVYH YHQGRVHQ Qs QMstabelë. (YLGHQWRKHQ SsUFDNWLPHW Ps DIsU SsUNX¿]LPLW Ws VDNWs VL GKH L MHSHWSsUNX¿]LPL GKH IRUPXOD H PDWMHV Vs HODVWLFLWHWLW Ws RIHUWsV Qs YDUsVL Ws SsUTLQGMHVVs QGUVKLPLW Ws oPLPLW2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Kubimi)Analizoni:1. Ç’është elasticiteti i ofertës dhe pse oferta për të mira dhe shërbime është osejo elastike dhe cilët janë faktorët që ndikojnë te ky elasticitet (sasia e produktitqë ruhet në magazinë, kapacitetet e pashfrytëzuara prodhuese, cikli i prodhimitWs SURGXNWLW GKH JMDWsVLD H SHULXGKsV NRKRUH Ws PDUUs Qs VKTUWLPZbatoni. Se si matet elasticiteti në përqindje dhe tregoni përqindjen e ndryshimitQs VDVLQs H RIUXDU Qs UDSRUW PH SsUTLQGMHQ H QGUVKLPLW Qs oPLPLQ H PDOOLW S përqindja e ndryshimit në sasinë e ofruarEP = përqindja e ndryshimit në çmimin e mallitArgumentoni: Përse kur:a) Oferta është elastike përqindja e ndryshimit në sasinë e ofruar është më ePDGKH VHVD SsUTLQGMD H QGUVKLPLW Ws oPLPLW PDOOLWb) Oferta është joelastike përqindja e ndryshimit në sasinë e ofruar është më eYRJsO VHVD SsUTLQGMD H QGUVKLPLW Ws oPLPLW Ws PDOOLWc) Oferta është me elasticitet njësi kur përqindja e ndryshimit në sasinë e ofruarsVKWs H EDUDEDUWs PH SsUTLQGMHQ H QGUVKLPLW Qs oPLPLQ H PDOOLW 27
  47. 47. EKONOMIA3. REFLEKTIMI (Punë në grupe)1. Duke iu referuar shembujve nga realiteti ekonomik secili grup nxënësish tëevidentojë të mira me ofertë elastike, joelastike, plotësisht elastike, plotësishtjoelastike.2. Të interpretohen përse në rastet e ofertës plotësisht elastike dhe plotësishtjoelastike lakoret janë pingul me boshtin e abshisave ose paralel me atë.Detyrë .UDKDVRQL Qs QMs HVH Ws VKNXUWsU VHVL SURGXNWH PH QMs FLNsO Ws JMDWs ëSURGKLPL NXVKWs]RMQs HODVWLFLWHWLQ H RIHUWsV SVK JUXUL YHUD HWM
  48. 48. Ź MËSIMI MODEL NR: 5KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: .RQWUROOL L oPLPHYH GKH IRUFDW H WUHJXWOBJEKTIVAT: x 7s SsUNX¿]RMs oPLPHW WDYDQ GKH GVKHPH x Të arsyetojë përse duhet të ndërhyjë shteti në një ekonomi tregu dhe pasojat e kësaj ndërhyrjeje. x 7s DUJXPHQWRMs VH FLOD sVKWs SULUMD H oPLPHYH Qs QMs VLWXDWs WHSULFH RVH mungese në treg.TERMA/KONCEPTE KYÇ: 1GsUKUMH THYHULWDUH oPLPHW WDYDQ oPLPHWdysheme, tepricë kërkese (mungesë), tepricë oferte.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: *UD¿Ns WDEHOs PDJQHWLNH YLGHRSURMHNWRU 9 Flip Chart, USB etj.1. EVOKIMI (Kllaster) ( )Mësuesi orienton nxënësit. Në këtë fazë të parë të mësimit zhvillohet një kllasterQs OLGKMH PH osVKWMHW H PsSRVKWPH 1s NXVKWHW H HNRQRPLVs Vs WUHJXW NX oPLPHW IRUPRKHQ OLULVKW Qs WUHJ QJDballafaqimi i kërkesës dhe ofertës:D
  49. 49. $ GXKHW Ws QGsUKMs VKWHWL GXNH YHQGRVXU oPLPH Ts MDQs Ws QGUVKPH QJDoPLPL L HNXLOLEULWb) Si duhet të veprojë për një situatë në të cilën kërkesa për të mira dhe shërbimenë treg është më e madhe sesa oferta (kërkesa për shërbimin urban në Tiranë).c) Po në një situatë në të cilën oferta është më e madhe sesa kërkesa në treg, cilaGR Ws LVKWH QGsUKUMD H GXKXU H VKWHWLW 28
  50. 50. EKONOMIA2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Përvijimi i të menduarit)Klasa ndahet në grupe me nga katër vetë, ku secili nga dyshet sjell argumentedhe kundërargumente në lidhje me: 1GsUKUMHQ H VKWHWLW Qs HNRQRPL PH DQs Ws oPLPHYH WDYDQ GKH GVKHPH2. Pasojat që sjell në shtrembërimin e tregut kjo ndërhyrje.3. Domosdoshmërinë e përdorimit të këtyre instrumenteve nga ana e shtetit nëpërpjekje për të mbrojtur grupe të caktuara sociale (rasti i pagës minimale sioPLP GVKHPH GKH L THUDVs Vs EDQHVDYH VL oPLP WDYDQ
  51. 51. 3. REFLEKTIMI (Kllaster) Çmimet tavan Çmimet dysheme Paga Çmimet eUji i Transporti Strehimi në minimale produktevepijshëm publik konvikte bujqësoreNë fazën përmbyllëse të orës së mësimit, mësuesi u kërkon nxënësve që idetë eWUH SUR RVH NXQGsU QGsUKUMHV Vs VKWHWLW Qs HNRQRPL QsSsUPMHW oPLPHYH WDYDQose dysheme shoqëruar me pasojat për grupe të caktuara sociale t’i paraqesin nënjë kllaster.Detyrë /LVWRQL SDVRMDW QHJDWLYH Ws YHQGRVMHV Vs oPLPHYH WDYDQ GKH GVKHPH ëGXNH VMHOOs VKHPEXM Ws WUHJXW Ws ]L UDGKsYH Ws JMDWD RVH GKsQLHV Vs UVKIHWLW QsUDVWHW NXU SsUGRUHQ NsWR oPLPHŹ MËSIMI MODEL NR: 6KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: %XULPHW H ¿QDQFLPLW Ws ¿UPsVOBJEKTIVAT: x 7s SsUNX¿]RMs o¶sVKWs ¿QDQFLPL x Të dallojë burimet e brendshme nga të jashtme. x Të dallojë ndryshimin midis aksionit dhe obligacionit. 29
  52. 52. EKONOMIATERMA/KONCEPTE KYÇ: )LQDQFLPL ¿QDQFLPL L EUHQGVKsP L MDVKWsPaksioni, obligacioni, kredia bankare.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB etj.informacione të marra nga faqet zyrtare si Ministria e Financave ose BankaQendrore në lidhje me nivelin e kreditimit të biznesit në Shqipëri.1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g)Mësuesi me një stuhi mendimesh individuale merr ide për problemet emëposhtme: 3sUVKNUXDQL UUXJsW NUHVRUH PH Ws FLODW ¿UPDW L VLJXURMQs PMHWHW ¿QDQFLDUH2. Cilën nga rrugët e mësipërme të sigurimit të mjeteve monetare do të vlerësonitVL Ps Ws PLUs GKH Ps Ws VLJXUW d¶sVKWs DNVLRQL GKH REOLJDFLRQL dIDUs NDQs Ws SsUEDVKNsW GKH oIDUs L GDOORQQJD QMsULWMHWUL d¶sVKWs NUHGLD EDQNDUH $ MDQs Ws VLJXUWD ¿UPDW Qs PDUUMHQ H NUHGLVs QJDEDQND $UJXPHQWRQL SsUJMLJMHQ WXDMPasi të dëgjoni përgjigjet e nxënësve, disa prej tyre shkruhen në tabelë dhemësuesi përzgjedh ato që kanë lidhje me temën e re.2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Leksion i avancuar)1s ¿OOLP PsVXHVL SsUJDWLW Q[sQsVLW SsU YHSULPWDULQs GXNH X WUHJXDU WHPsQ HOHNVLRQLW GKH REMHNWLYDW H WLM 0sVXHVL H QGDQ NODVsQ Qs JUXSH PH QXPsU oLIW GKHX VKSMHJRQ GHWUsQ SUD GXKHW Ws KDUWRMs QMs OLVWs PEL JMLWKoND Ts GLQs Q[sQsVLWrreth kësaj teme. Mësuesi u kërkon dysheve t’ia tregojnë punën e tyre shokëve.Mësuesi shkruan në tabelë idetë e dhëna nga nxënësit dhe u tërheq vëmendjenPEL Ws YHoDQWDW H OHWUDYH PH YOHUs DNVLRQ GKH REOLJDFLRQBëhen pyetje: LODW SUHM OHWUDYH VMHOOLQ LQWHUHVD ¿NVH GKH FLODW GLYLGHQGs LODW MDQs PRWLYHW Ts QD VKWMQs Ws PEDMPs DNVLRQH LODW MDQs PRWLYHW Ts QD VKWMQs Ws PEDMPs REOLJDFLRQH3. REFLEKTIMI (Ese)Në 15 minutat e fundit të orës udhëzohen nxënësit që të shkruajnë një ese meWHPs ³)LQDQFLPL EXULP L ¿QDQFLPLW Ws ¿UPsV´Detyrë 1[sQsVYH X NsUNRKHW Ws EsMQs QMs NsUNLP Qs IDTHW H LQWHUQHWLW Ws EDQNDYH ëWs QLYHOLW Ws GWs Qs OLGKMH PH HFXULQs H QLYHOLW Ws NUHGLGKsQLHV SsU EL]QHVHWVKTLSWDUH 30
  53. 53. EKONOMIAŹ MËSIMI MODEL NR:7KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: Tipare të tjera të GDP-së dhe metodat e matjes së sajOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi, duhet të jetë i aftë:‡ 7s HYLGHQWRMs VDNWs VH FLODW MDQs Ws PLUDW GKH VKsUELPHW Ts SsUIVKLKHQ Qs *3‡ 7s SsUNX¿]RMs GKH Ws SsUOORJDULVs *3Qs SsU IUPs VL QMs WUHJXHV L QLYHOLW Wsjetesës.‡ 7s QMRK G PHWRGDW H OORJDULWMHV Vs *3Vs GKH Ws GLMs Ws DUJXPHQWRMs VHVLGDP-ja mund të llogaritet me këto dy metoda.TERMA/KONCEPTE KYÇ: Produkte të prodhuara rishtazi, GDP për frymë,konsum, investime, shpenzime qeveritare, eksporte neto.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB, Gartikuj të marrë nga shtypi i përditshëm ose faqet e agjencive të lajmeve nëlidhje me GDP-në ose GDP-në për frymë.1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g)Mësuesi me një stuhi mendimesh individuale merr ide për problemet emëposhtme:1 A mendoni se GDP-ja është tregues, i cili tregon më së miri nivelin e jetesësVs QMs YHQGL $ PXQG Ws VLOOQL DUJXPHQWH SsU Ws PEURMWXU TsQGULPHW WXDMD SUR GKH NXQGsU3. A dini nga e përditshmja dhe realiteti që jetojmë se cilat janë ato të mira, tëcilat edhe pse prodhohen rishtas nuk përfshihen në GDP-në e atij viti.4. A mendoni se niveli i jetesës së një vendi me 7 milionë banorë dhe një tjetërPH PLOLRQs sVKWs L QMsMWs QsVH DWD JMHQHURMQs Ws QMsMWsQ *3 Qs QMs YLW LOL sVKWs SsUNX¿]LPL MXDM SsU NRQVXPLQ LQYHVWLPHW VKSHQ]LPHW THYHULWDUHGKH HNVSRUWLQ QHWRNga totali i përgjigjeve përzgjidhen ato të cilat japin drejtpërdrejt ose në mënyrëtë tërthortë përgjigje të cilat kanë lidhje me mësimin e ri.2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Leksion i avancuar)Duke qenë se koncepte të tilla, si: GDP për frymë, konsumi, investimet,shpenzimet qeveritare ndeshen shpesh në jetën e përditshme. Një pjesë ekonsiderueshme e përgjigjeve të nxënësve shfrytëzohen përgjatë leksionit, dukeSsUNX¿]XDU Ps VDNWsVLVKW NsWD WUHJXHV VL GKH GXNH HYLGHQWXDU VHVL OORJDULWHWmetoda e shpenzimeve, si shuma e shpenzimeve të përgjithshme për mallra dheshërbime përfundimtare të prodhuara gjatë një viti. Në tabelë krijohen katër 31
  54. 54. EKONOMIAkolona dhe evidentohet ato të mira, të cilat janë përmendur si pjesë e konsumit/investimeve/shpenzimeve qeveritare etj. në përgjigjet e dhëna në etapën e parë:p.sh.: .RQVXPL ,QYHVWLPL 6KSHQ]LPH THYHULWDUH Eksporti neto Diferenca eksport- Ushqime Makineri Pagat e arsimtarëve importMetoda e të ardhurave kërkon që të risjellim në vëmendjen e tyre edhe një herë,se cilët janë zotëruesit e faktorëve të prodhimit dhe cilat janë kategoritë e tëardhurave:1. Burimet natyrore (Toka) Renta2. Burimet humane (Puna) Paga3. Kapitali Interesi4. Aftësia sipërmarrëse Fitimi3. REFLEKTIMI (Punë në grupe) ¾ Të ndarë në 4 grupe ripunojnë idetë e dhëna në pjesën e stuhisë së mendimeve, duke i saktësuar ato dhe plotësojnë tabelën me elementet e tjera, për të cilat tashmë kanë arritur të kuptojnë se janë pjesë e GDP-së, por që nuk ishin përmendur më parë. ¾ Për secilin nga 4 grupet zgjidhet njëri nga anëtarët për të evidentuar VH *3MD sVKWs QMs WUHJXHV GRPHWKsQsV SRU MR JMLWKoND 3sU Ws argumentuar këtë, duhet të sjellë fakte e shembuj të veprimtarive ose të të mirave, për të cilat, nga jetesa në familje ose shoqëri, ata e dinë se nuk janë pjesë e deklaruar e GDP-së.Detyrë XNH THQs VH Qs PHGLHQ H VKNUXDU RVH DWs YL]LYH GsJMRMPs Ws ÀLWHWshpesh për konceptet e trajtuara në këtë temë nxënësve iu jepet të bëjnë njëanalizë krahasimore e bazuar në të dhënat e INSTAT-it ose të Ministrisë sëFinancave ose nga faqet e shtypit (por me shifra nga dy burime) mbi vlerat e*3Vs GKH *3Qs SsU IUPs Qs GKMHWsYMHoDULQ H IXQGLWŹ MËSIMI MODEL NR: 8KLASA:XII XLËNDA: EKONOMITEMA: PapunësiaOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi duhet të jetë i aftë: 32
  55. 55. EKONOMIA™ 7s SsUNX¿]RMs VDNWs oIDUs sVKWs SDSXQsVLD GKH IXTLD SXQsWRUH™ Të bëjë dallimin midis fuqisë punëtore, të papunëve dhe të punësuarve, katër llojet e papunësisë.™ Të përllogarisë normën e papunësisë dhe të argumentojë shkaqet e secilës papunësi.TERMA/KONCEPTE KYÇ: papunësi, fuqi punëtore, punëzënie e plotë,papunësi friksionale, strukturore, ciklike, stinore.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB, Gartikuj të marrë nga shtypi i përditshëm ose faqet e agjencive të lajmeve nëlidhje me shifrat e papunësisë.1. EVOKIMI (Kllaster) ( )Mësuesi orienton nxënësit në këtë fazë të parë të mësimit si të zhvillohet njëNOODVWHU Qs OLGKMH PH osVKWMHW H PsSRVKWPH $ PHQGRQL VH SDSXQsVLD sVKWs QMs IHQRPHQ VKTHWsVXHV HNRQRPLN2. A mendoni se kjo “plagë” shoqërore mund të mbyllet ose të tejkalohet nëYHQGHW H ]KYLOOXDUD3. A mundet të bëni dallimin midis një njeriu që në logjikën tuaj quhet i papunëGKH Ws SXQsVXDULW4. A mendoni se jeni pjesë e të papunëve, të punësuarve ose pjesë vetëm e fuqisëSXQsWRUH 3VH5. A gjykoni se si rrjedhojë e kalimit të ekonomisë së mjaft vendeve të zhvilluaraQs UHFHQVLRQ X UULW QXPUL L Ws SDSXQsYH .XU ND SDVXU 6KTLSsULD ³ERRP´ Ws Ws SDSXQsYHNga totali i përgjigjeve përzgjidhen ato, të cilat japin drejtpërdrejt ose në mënyrëtë tërthortë përgjigje të cilat kanë lidhje me mësimin e ri.2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Përvijimi i të menduarit)Duke qenë se shoqëria jonë është ende e ndjeshme ndaj një problemi si papunësia,përgjithësisht përgjigjet e pyetjeve vijnë në mënyrë të natyrshme e shumë pranëQMs SsUNX¿]LPL Ws VDNWs .sVKWX Ts PsVXHVLW QXN L PEHWHW JMs WMHWsU SsUYHo VHWs ULIRUPXORMs DWR SsUJMLJMH Ts MDQs VKXPs SUDQs SsUNX¿]LPLW VKNHQFRU GKH Wsvijojë mendimin me njohuritë në lidhje me katër llojet e papunësisë. x Papunësi friksionale (vullnetare); x Papunësi strukturore; x Papunësi ciklike; x Papunësi stinore (sezonale).3. REFLEKTIMI (Punë në grupe) ¾ Të ndarë në 4 grupe nxënësit ripunojnë dhe rindërtojnë idetë e dhëna 33
  56. 56. EKONOMIA në pjesën e parë të mësimit, duke i saktësuar ato dhe duke plotësuar një tabelë me kolonat Dija/Di/Mësova tabelë në të cilën nxënësi i vë theksin atyre koncepteve që ka mësuar rishtazi apo që ka ndryshuar mendim. Kështu ata do të arrijnë të riformulojnë ato koncepte të të cilat NDQs DUULWXU Ws NXSWRMQs Ps VDNWs Qs OLGKMH PH SDSXQsVLVs ¾ Për secilin nga 4 grupet përzgjidhet një person, i cili do të argumentojë me mendimin e grupit ¾ Në të njëjtën mënyrë, vazhdohet me evidentimin dhe argumentimin e llojeve të papunësisë sot në Shqipëri, si edhe shkaqet e kësaj ecurinë e secilës prej tyre.Detyrë. XNH THQs VH Qs PHGLHQ H VKNUXDU RVH DWs YL]LYH GsJMRMPs Ws ÀLWHW VKSHVKpër konceptet e trajtuara në këtë temë iu jepet nxënësve të bëjnë një pasqyrëWs QGUVKLPLW Ws VKLIUDYH Ws SDSXQsVLVs QJD YLWL GHUL 6XJMHURKHW Wspërdoren si burim zyrtar të dhënat e INSTAT.Ź MËSIMI MODEL NR: 9KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: ,QÀDFLRQLOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi duhet të jetë i aftë: x 7s SsUNX¿]RMs NRQFHSWLQ LQÀDFLRQ GKH Ws GDOORMs DWs QJD GHÀDFLRQL H GLVLQÀDFLRQL x 7s NUDKDVRMs OORMHW H LQÀDFLRQLW GKH VLWXDWDW NXU VKIDTHW VHFLOL SUHM WUH x 7s DUJXPHQWRMs VKNDTHW H LQÀDFLRQLW QGUVKLPHW Qs QRUPsQ H LQÀDFLRQLWTERMA/KONCEPTE KYÇ: LQÀDFLRQ GHÀDFLRQ GLVLQÀDFLRQ QRUPs HLQÀDFLRQLW LQÀDFLRQ L PRGHUXDU LQÀDFLRQ JDORSDQW LQÀDFLRQ QJD NsUNHVDLQÀDFLRQ QJD NRVWR KLSHULQÀDFLRQSTRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB, Gartikuj të marrë nga shtypi i përditshëm ose faqet e agjencive të lajmeve nëOLGKMH PH LQÀDFLRQLQ GKH YOHUDW H WLM Qs HNRQRPLQs VKTLSWDUH1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g)Mësuesi me një stuhi mendimesh individuale merr ide për problemet emëposhtme: 34
  57. 57. EKONOMIA dIDUs TXDMPs LQÀDFLRQ GKH SVH VKRTsULD ND QMs QGMHVKPsUL Ws PDGKH Qs OLGKMHPH NsWs WUHJXHV Ws HNRQRPLVs $ PXQGHW Ws WKHPL VH VKLIUDW H LQÀDFLRQLW Qs YHQGLQ WRQs MDQs QMs WUHJXHV Ts HVKTHWsVRMQs IRUW VKRTsULQs VKTLSWDUH GKH QsVH SR SVH 1sVH WKHPL Ts LQÀDFLRQL sVKWs QMs UULWMH H SsUJMLWKVKPH H oPLPHYH D PXQG Wspranojmë se ka situata ekonomike në të cilat ndeshim jo vetëm rritje, por edheUsQLH Ws oPLPHYH 1s oIDUs UUHWKDQDVK PXQG Ws QGRGKs NMR UsQLH oPLPHVK GKH FLOsQ JMNRQL VLPs SR]LWLYH SsU QMs HNRQRPL UULWMHQ DSR UsQLHQ H oPLPHYH$ NHQL GsJMXDU SsU OLEHUDOL]LP Ws oPLPHYH dIDUs NXSWRQL PH OLEHUDOL]LPNga totali i përgjigjeve përzgjidhen ato përgjigje, të cilat japin drejtpërdrejt osenë mënyrë të tërthortë përgjigje që kanë lidhje me mësimin e ri.2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Leksion i avancuar)Duke qenë se konceptet të tilla, si: GHÀDFLRQ GLVLQÀDFLRQ LQÀDFLRQ L PRGHUXDULQÀDFLRQ JDORSDQW LQÀDFLRQ QJD NsUNHVD LQÀDFLRQ QJD NRVWR KLSHULQÀDFLRQLndeshet jo shpesh në të përditshmen tonë, një pjesë e nxënësve mund tëKH]LWRMQs Ws MDSLQ SsUJMLJMH RVH Ws IRNXVRKHQ YHWsP WH WHUPL LQÀDFLRQ GKH QRUPsH LQÀDFLRQLWDuke u bazuar në përgjigjet e nxënësve dhënë në stuhinë e mendimeve, mësuesimund të ndërtojë e prezantojë një leksion në të cilin theksohen ato përcaktimeose dije, të cilat nuk mund të merren në të përditshmen tonë të tilla, si: 1. 1GUVKLPL PLGLV OORMHYH Ws LQÀDFLRQLW 2. Rastet kur besimi te paraja mbetet me gjithë rritjen një apo dyshifrore të oPLPHYH 3. LODW MDQs VLWXDWDW NXU QMs HNRQRPL SsUEDOOHW PH KLSHULQÀDFLRQ GKH zgjidhjet e mundshme të këtyre situatave. 4. .XSWLPL L VSLUDOHV SDJsoPLP QGLNLPL L VDM Qs MHWsQ HNRQRPLNH 5. 0DWMD H LQÀDFLRQLW GKH GDOOLPL PLGLV QMs UULWMHMH Ws SsUKHUVKPH Ws oPLPHYH GKH QMs UULWMHMH Ws YD]KGXHVKPH3. REFLEKTIMI (Rrjet i diskutimit)Në këtë fazë përdoret teknika e rrjetit të diskutimit, e cila iu jep mundësi nxënësvetë shprehin mendimin e tyre, ta argumentojnë atë, të rimodelojnë konceptin qëkishin më parë duke e saktësuar atë. $ ND QGUVKLPH Ws YD]KGXHVKPH Ws QRUPsV Vs LQÀDFLRQLW Qs HNRQRPLQsVKTLSWDUH $UJXPHQWR SVH 35
  58. 58. EKONOMIAPO JO1 12 23 3 $ JMNRQL VH LQÀDFLRQL Qs HNRQRPLQs VKTLSWDUH sVKWs SDVRMs H NsUNHVsV DSR HUULWMHV Vs NRVWRYH Ws IDNWRUsYH Ws SURGKLPLWPO JO1 12 23 33. Çfarë ndeshim më shumë në realitetin aktual ekonomik:,QÀDFLRQ Ws PRGHUXDU,QÀDFLRQ JDORSDQW+LSHULQÀDFLRQ 3VHDetyrë. Duke iu referuar ecurisë së shifrave të publikuara në faqet e internetittë Bankës së Shqipërisë, si edhe INSTAT-it evidentoni se cila ka qenë normaH LQÀDFLRQLW Qs NsWR YLWH WUDQ]LFLRQ L ]JMDWXU $ ND SDVXU QGRQMsKHUs YOHUsQHJDWLYH DSR UULWMD ND THQs H YD]KGXHVKPH GKH H TsQGUXHVKPH2. Duke u konsultuar me familjarët tregoni se cila është dukuria që vihet re nëQMs SHULXGKs SDUD]JMHGKRUH Qs OLGKMH PH VKLIUDW H LQÀDFLRQLWŹ MËSIMI MODEL NR: 10KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: .RVWRW H SDSXQsVLVs GKH LQÀDFLRQLWOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi, duhet të jetë i aftë: x Të dijë të përcaktojë me saktë kostot ekonomike e sociale të papunësisë/ LQÀDFLRQLW x Të krahasojë këto kosto dhe të arsyetojë cilat prej tyre e bëjnë shoqërinë të reagojë më shpejt. x Të argumentojë se cilat janë politikat me të cilat qeveria mund të minimizojë efektet e tyre. 36
  59. 59. EKONOMIATERMA/KONCEPTE KYÇ: NRVWR Ws SDSXQsVLVs NRVWR Ws LQÀDFLRQLW NRVWRekonomike, kosto sociale.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB, Gartikuj të marrë nga shtypi i përditshëm ose faqet e agjencive e lajmeve; botimeperiodike ose publikime të Bankës Qendrore/Ministrisë së Punës në lidhje meLQÀDFLRQLQ RVH SDSXQsVLQs1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g)Mësuesi me një stuhi mendimesh individual merr idetë e gjithsecilit meproblemet e mëposhtme: 1. $ PHQGRQL VH LQÀDFLRQL GKH SDSXQsVLD VKRTsURKHQ PH NRVWR VL SsU LQGLYLGLQ DVKWX HGKH SsU VKRTsULQs 2. A mendoni se këto kosto janë vetëm me natyrë ekonomike nëse jo, cilat MDQs NsWR NRVWR 3. LODW MDQs NRVWRW SDVRMDW H Ws FLODYH QH L QGMHMPs Qs PsQUs Ws PHQMsKHUVKPH 4. Cilat janë kategoritë sociale, të cilat preken më shumë si rrjedhojë e SDSXQsVLVs Individin/Familjen Firmat Papunësia prek Shteti 5. LODW MDQs NDWHJRULWs VRFLDOH Ts SUHNHQ Ps VKXPs VL UUMHGKRMs H LQÀDFLRQLW Njerëzit me pak të ardhura Kursyesit ,QÀDFLRQL Huadhënësit prekNga totali i përgjigjeve përzgjidhen ato të cilat japin përgjigje drejtpërdrejt osenë mënyrë të tërthortë, të cilat kanë lidhje me mësimin e ri. 37
  60. 60. EKONOMIA2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Përvijimi i të menduarit)Duke qenë se nga etapa e parë e mësimit nuk mund të evidentohen të gjithakostot ekonomike dhe joekonomike përvijohet mendimi i dhënë nga nxënësitduke vënë theksin në ato kosto, të cilat nuk mund të evidentohen menjëherë nganxënësit në një stuhi mendimesh të tilla si:Kostot e papunësisë, të cilat trajtohen më së shumti si kosto ekonomike.Këtu, mësuesi vë theksin te kostot sociale të lidhura me: 1. Stresin që përjeton një i papunë; 2. Fenomenet që e shoqërojnë një shoqëri me shifra të larta papunësie, si: vjedhja, droga, alkooli, krimi i rrugës, sëmundjet mendore etj..RVWRW H LQÀDFLRQLW, të cilat mund të shkaktojnë një reaksion zinxhir në ekonomi,duke qenë se prekin një kategori njerëzish në marrëdhënie ekonomike me njëri-tjetrin.3. REFLEKTIMI (Punë në grupe + Diagrami i Venit) ¾ Të ndarë në 2 grupe nxënësit riorganizojnë dhe i rindërtojmë idetë e dhëna në pjesën e parë të mësimit individualisht, duke i saktësuar ato dhe duke plotësuar një tabelë me kolonat Dija/Di /Mësova, tabelë në të cilën secili grup i vë theksin atyre koncepteve që ka mësuar rishtazi apo që ka ndryshuar mendim. Kështu ata arrijnë të riformulojnë ato kosto (Dije), të cilat i kanë përvetësuar falë kësaj teme në lidhje me SDSXQsVLVsLQÀDFLRQLQ GKH SDVRMDW H WUH Qs VKRTsUL ¾ Për secilin nga 2 grupet përzgjidhet një person, i cili do të argumentojë dhe do të demonstrojë mendimin e grupit në një diagram të Venit në tabelë ose 6PDUW ERDUG. G Kostoja Papunësia ,QÀDFLRQL 38
  61. 61. EKONOMIADetyrë. Duke kërkuar në faqet zyrtare në të cilat publikohen shifrat e papunësisëGKH LQÀDFLRQLW HYLGHQWRQL VH FLODW NDQs THQs ULWPHW H ]KYLOOLPLW HNRQRPLN GKHUUMHGKRMDW VRFLDOH Ws QMs SDSXQsVLH Qs VKLIUD Ws ODUWD GKH QMs LQÀDFLRQL Ws PEDMWXUQsQ NRQWUROO Qs NsWR YLWHW H IXQGLWŹ MËSIMI MODEL NR: 11KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: Ciklet e biznesitOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi, duhet të jetë i aftë: x 7s SsUNX¿]RMs FLNOLQ H EL]QHVLW GKH ID]DW H WLM x 7s LGHQWL¿NRMs VH oIDUs IHQRPHQHVK H VKRTsURMQs VHFLOsQ QJD ID]DW H ciklit. x 7s DUJXPHQWRMs VH FLODW MDQs VKNDTHW Ts oRMQs Qs OXKDWMH Ws WLOOD FLNOLNH të ekonomisë.TERMA/KONCEPTE KYÇ: cikël biznesi, pika më e lartë (piku), rënieekonomike (recensioni), pika më e ulët, rritja ekonomike (ekspansioni).STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, video projektor, DVD, Flip Chart, USB, Gartikuj të marrë nga shtypi i përditshëm ose faqet e agjencive të lajmeve.1. EVOKIMI (Kllaster) ( )Mësuesi orienton nxënësit në këtë fazë të parë të mësimit zhvillohet një kllasterQs OLGKMH PH osVKWMHW H PsSRVKWPH $ ND NDOXDU HNRQRPLD H PMDIW YHQGHYH Ws ]KYLOOXDUD Qs IXQG Ws YLWHYH GLoND MR IRUW Ws PLUs QJD SLNsSDPMD H WUHJXHVYH HNRQRPLNs2. Cilat kanë qenë fenomenet ekonomike që janë shfaqur në ekonominë e këtyreYHQGHYH 0EsVKWHWXU Qs QMRKXULWs H ¿WXDUD GHUL WDQL Qs OLGKMH PH LQÀDFLRQLQ GKHpapunësinë a mundtë themi se jemi duke jetuar një periudhë: ¾ rritje ekonomike; ¾ rënie ekonomike; ¾ stagnacion (qëndrim në vend).4. A mundet të listoni faktorë të brendshëm ose të jashtëm që shkaktojnë të tillaOXKDWMH Qs HNRQRPL 39
  62. 62. EKONOMIA2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Leksion i avancuar) ¾ Një hyrje e leksionit është kllasteri i realizuar nga nxënësit që mbështetet Qs GLMHW H ¿WXDUD GHUL WDQL Qs OLGKMH PH IHQRPHQHW GKH PH WUHJXHVLW makroekonomikë. ¾ -HSHW SsUNX¿]LPL L FLNOLW Ws EL]QHVLW VL HGKH QGDUMD H WLM Qs ID]D ¾ Në pjesën e dytë të leksionit për të shmangur monotoninë dhe humbjen e përqendrimit mësuesi përgatit nxënësit për veprimtarinë. ¾ “Të përshkruajmë se cilat duhet të jenë ecuri e ekonomisë në katër fazat e ciklit të biznesit”, duke u treguar synimin e leksionit dhe objektivat e tij, si edhe duke theksuar se tani me ata vetë mund të arrijnë në përfundimin se cilat janë dukuritë që shoqërojnë secilën fazë. ¾ 0sVXHVL H QGDQ NODVsQ Qs JUXSH PH QXPsU oLIW GKH X VKSMHJRQ GHWUsQ SUD GXKHW Ws KDUWRMs QMs OLVWs PEL JMLWKoND Ts GLQs UUHWK NsVDM WHPH ID]DW e ciklit). ¾ Mësuesi u kërkon dysheve t’ua tregojnë punën e tyre shokëve. Secili grup hedh në tabelë idetë dhe në lidhje me secilën fazë, por pa përsëritur grupin WMHWsU GKH GXNH L YHQGRVXU QMs OO
  63. 63. DWUH YHoRULYH RVH IHQRPHQHYH Ts përmenden me shumë se një herë. Piku Recension Pika më e ulët Ekspansioni3. REFLEKTIMI (ESE)Nxënësve iu kërkohet të shkruajnë një ese të shkurtër “E tashmja dhe e ardhmjae ekonomisë botërore në sytë tuaj” në të cilën ata mund të japin qëndrimin e tyrenë lidhje me atë që shohin ose ndiejnë në lidhje me perspektivën e zhvillimevetë ekonomisë sonë e asaj botërore.Detyrë 1[sQsVYH LX MHSHW GHWUs Ws OXQGURMQs Qs LQWHUQHW GKH Ws KXOXPWRMQs Qs ëOLGKMH PH ]KYLOOLPHW FLNOLNH Qs HNRQRPLQs ERWsURUH VL HGKH FLOD ND THQs NUL]D PsH IRUWs Ts H ND SsUIVKLUs HNRQRPLQs ERWsURUH 40
  64. 64. EKONOMIAŹ MËSIMI MODEL NR: 12KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: Format e organizimit të biznesit në ShqipëriOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi duhet të jetë i aftë: x Të dijë format e organizimit të biznesit në Shqipëri. x Të krahasojë këto forma duke evidentuar përparësitë dhe mangësitë e secilit. x Të argumentojë se cilat janë arsyet e zgjedhjes së njërës ose tjetrës formë organizimi.TERMA/KONCEPTE KYÇ: Shoqëri kolektive, shoqëri komandite, shoqëri meSsUJMHJMsVL Ws NX¿]XDU VKRTsUL DQRQLPH VKRTsUL VKWHWsURUHSTRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: /HJMLVODFLRQL VKTLSWDU .RGL 7UHJWDU OLJML SsU VKRTsULWs WUHJWDUH OLJMLpër regjistrin tregtar, 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip GChart, USB.1. EVOKIMI (Brainstorming) ( g)Mësuesi me një stuhi mendimesh individuale merr idetë e gjithë secilit meproblemet e mëposhtme:1. Cilat janë format e organizimit të bizneseve që ndeshim më shpesh nëVXEMHNWHW HNRQRPLNH Qs 6KTLSsUL 1s TRIWs VH MX GR Ws ]JMLGKQLW Ws YHWsSXQsVRKHQL GXNH oHOXU QMs EL]QHV FLOD GRWs LVKWH IRUPD MXULGLNH H ]JMHGKXU GKH SVH LOD QJD IRUPDW H MXULGLNH PHQGRQL VH sVKWs Ps H SsU]JMHGKXU GKH SVH $ GLQL VH oIDUs GR Ws WKRQs LQLFLDOHW /WG RVH 6KSN GKH NXU L NHQL QGHVKXU DWRTë gjitha përgjigjet grupohen dhe evidentohen nga mësuesi në tabelë, dukendërtuar një tabelë përmbledhëse me format e njohura nga nxënësit: Shoqëri me Shoqëri Shoqëri Shoqëri Shoqëri përgjegjësi të NROHNWLYH komandite anonime shtetërore NX¿]XDU2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Të nxënit në bashkëpunim)Në këtë etapë të orës së mësimit nxënësve iu shpërndahet legjislacioni shqiptarnë lidhje me format e biznesit dhe ata përpiqen të evidentojnë në: x Kodin Tregtar 41
  65. 65. EKONOMIA x /LJMLQ SsU VKRTsULWs WUHJWDUH x /LJMLQ SsU UHJMLVWULQ WUHJWDU9HoRULWs H VHFLOsV IRUPs RUJDQL]LPL GXNH X SsUSMHNXU Ws HYLGHQWRMQs WsSsUEDVKNsWDW GKH Ws YHoDQWDW H JMLWKVHFLOsV SUHM WUH7KHNVRKHW IDNWL VH VKRTsULWs PH SsUJMHJMsVL Ws NX¿]XDU DVKWX VLNXUVH H HYLGHQWRQedhe emri janë ato forma të organizimit të një biznesi që e ndeshim më shumënë regjistrat e agjencive kombëtare të regjistrimit.3. REFLEKTIMI (Diagrami i Venit)Të ndarë në 5 grupe nxënësit evidentojnë përparësitë dhe të metat e secilësformë juridike, duke u përpjekur të vendosni të përbashkëtat në ato në ato pjesëTs JUD¿NLVKW SULWHQ PH QMsUDWMHWUsQNjë teknikë e tillë mundëson mendimin e pavarur, frymën e kompromisit dheaftësinë për të arritur në përfundime jo domosdoshmërish të udhëhequr ngamësuesi.Gjithashtu edukon te nxënësi domosdoshmërinë e njohjes dhe të kuptuarit eOHJMLVODFLRQLW Ts sVKWs $%MD H oGR EL]QHVL Shoqëri kolektive Shoqëri kolektive Shoqëri komandite Shoqëri komandite Shoqëri me përgjegjësi Shoqëri anonime Shoqëri anonime të kufizuar Shoqëri me përgjegjësi –´ —ϐ‹œ—ƒ” Shoqëri shtetërore Shoqëri shtetëroreDetyrë 1[sQsVYH LX NsUNRKHW Ws EsMQs QMs HYLGHQFs Ws VXEMHNWHYH HNRQRPLNH ëVLSDV IRUPDYH Ws EL]QHVLW GXNH SsUJDWLWXU QMs JUD¿N Qs Ws FLOLQ Ws HYLGHQWRKHQEL]QHVHW VLSDV SsUTLQGMHV Ts ]sQs Qs WRWDOLQ H EL]QHVHYH 42
  66. 66. EKONOMIAŹ MËSIMI MODEL NR: 13KLASA: XII XLËNDA: EKONOMITEMA: Prodhimi dhe funksioni i prodhimitOBJEKTIVAT: Në përfundim të mësimit nxënësi duhet të jetë i aftë: x 7s SsUNX¿]RMs H SsUFDNWRMs IXQNVLRQLQ H SURGKLPLW x 7s LGHQWL¿NRMs FLODW MDQs IRUPDW NUHVRUH Ws WLM GKH DIDWJMDWs x Të interpretojë funksionin e prodhimit në periudhë afatshkurtër.TERMA/KONCEPTE KYÇ: funksion prodhimi, periudhë afatshkurtër, periudhëafatgjatë, produkt total, produkt mesatar, produkt marxhinal.STRUKTURA E MËSIMIT: ERRMjetet: 6PDUW ERDUG, tabelë magnetike, videoprojektor, DVD, Flip Chart, USB. G1. EVOKIMI (Kllaster) ( )Në këtë fazë të parë të mësimit, mësuesi orienton nxënësit të zhvillohet njëNOODVWHU Qs OLGKMH PH osVKWMHW H PsSRVKWPH1. A mundet të paraqesim një kombinim të faktorëve të prodhimit nëpërmjetnjë funksioni matematikor në mënyrë që të përllogarisim saktë rezultatin e njëYHSULPWDULH SURGKXHVH PO JOArgumentoni pse po ose jo2 Duke ditur tani me ndryshimin midis një periudhe afatshkurtër dhe afatgjatëSURGKLPL D PXQGHW Ws WUHJRQL VH oIDUs PXQG Ws QGRGKs PH SURGKLPLQ Qs NsWR Gperiudha dhe cili është shkaku i këtyre sjelljeve të ndryshme. 1s OsQGsQ H PDWHPDWLNsV RVH HGKH Qs OsQGs Ws WMHUD NHPL PsVXDU VH oIDUsquajmë variabla ose tregues mesatarë. Si mund t’i llogaritim ato dhe a mundetTs NsWR QMRKXUL W¶L VKIUWs]RMPs SsU Ws DQDOL]XDU VMHOOMHQ H ¿UPDYH GKH HFXULQs HSURGKLPLW Ws WUH2. REALIZIMI I KUPTIMIT (Leksion i avancuar)Një hyrje e leksionit është kllasteri i realizuar nga nxënësit që mbështetur nëGLMHW H ¿WXDUD GHUL WDQL Qs OLGKMH PH SsUGRULPLQ H IXQNVLRQHYH PDWHPDWLNHQs HNRQRPL Ts PXQGsVRQ WUDMWLPLQ H QMs NRQFHSWL VKXPs WKHPHORU VLo sVKWs 43
  67. 67. EKONOMIAfunksioni i prodhimit. ¾ 1. Trajtohet funksioni i prodhimit në konceptimin: o Ekonomik si një proces në të cilin faktorët e prodhimit (burimet) sipas një metode të caktuar kthehen në mallra. o 0DWHPDWLNRU VL IXQNVLRQL Ts SDUDTHW oGR NRPELQLP Ws IDNWRUsYH të prodhimit në një periudhë të caktuar kohe dhe që tregon maksimumin e prodhimit në saje të këtij kombinimi. Q max I. /
  68. 68. Këtu mësuesi ndalet dhe vë theksin në faktin që:Shprehja algjebrike që nxënësit e kanë përmendur më parë, si te njohuri ngaPDWHPDWLND WUHJRQ NsWX VH PDGKsVLD H SURGKLPLW PDNVLPDO Ws ¿UPsV 4 sVKWsfunksion i madhësisë së faktorëve të ndryshëm të përdorur në procesin eprodhimit. ¾ Evidentohet se si ndryshimi në periudhë afatshkurtër në afatgjatë përbën QMs PRPHQW No Qs WUDMWLPLQ H IXQNVLRQLW Ws SURGKLPLW GXNH SDVXU parasysh se në periudhë afatshkurtër të paktën njëri nga faktorët mbetet ¿NV GKH Qs SHULXGKs DIDWJMDWs Ws JMLWKs IDNWRUsW PXQG Ws QGUVKRKHQ VKXPs¿VKRKHQ
  69. 69. ¾ I rikthehemi kllasterit të punuar nga nxënësit dhe rievokojmë njohuritë H ¿WXDUD Qs PDWHPDWLNs GXNH SsUNX¿]XDU SURGXNWLQ WRWDO PHVDWDU marxhinal dhe duke vënë theksin te sinjalet ekonomike që mund të OH[RMs oGR VLSsUPDUUsV RVH PHQD[KHU EL]QHVL GXNH ³NXSWXDU´ JMXKsQ H produktit mesatar e marxhinal. ¾ 7KHNVRKHW UsQGsVLD H SDUDTLWMHV JUD¿NH Ws IXQNVLRQLW Ws SURGKLPLW GKH trajta e lakores së TPP-së, APP-së, MPP-së.3. REFLEKTIMI (Punë në grupe)Nxënësve iu kërkohet të ndahen në grupe me nga katër veta dhe për secilingrup jepet detyrë të ndërtojnë funksionin e prodhimit për një nga produktet qëprodhon sot ekonomia shqiptare p.sh.: ƒ Këpucë; ƒ Perime; ƒ Çimento; ƒ Kostume popullore; ƒ Detergjent.XNH PRV KDUUXDU VH FLOL SUHM IDNWRUsYH Ws SURGKLPLW ND oPLPLQ Ps Ws OLUs GKHduke argumentuar funksionin e ndërtuar.Detyrë 6HFLOL JUXS L VLSsUSsUPHQGXU ND GHWUsQ Ts Qs RUsQ H DUGKVKPH Ws ëGHPRQVWURMs QMs IXQNVLRQ SURGKLPL Ws QMs SUHM VXEMHNWHYH ¿UPDYH Ts XVKWURQYHSULPWDULQs Qs ]RQsQ H EDQXDU NX MHWRQ
  70. 70. 36 . IXQNVLRQ PXQG W¶LX PXQGsVRKHW HGKH QJD SULQGsU RVH IDPLOMDUs Ts NDQsYHSULPWDUL SURGKXHVH
  71. 71. 44

×