Türkiye'nin Enerji Görünümü
 

Türkiye'nin Enerji Görünümü

on

  • 523 views

 

Statistics

Views

Total Views
523
Slideshare-icon Views on SlideShare
523
Embed Views
0

Actions

Likes
0
Downloads
2
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Türkiye'nin Enerji Görünümü Türkiye'nin Enerji Görünümü Presentation Transcript

    • TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI GEOPOWER 22-23 EKİM 2013 İSTANBUL Hazırlayan: OĞUZ TÜRKYILMAZ TMMOB MAKİNA MÜHENDİSLERİ ODASI ENERJİ ÇALIŞMA GRUBU BAŞKANI
    • Türkiye Birincil Enerji Tüketimi (2011) Kaynak:ETKB Toplam Kömür: % 31,3 2011 yılı Türkiye toplam birincil enerji tüketimi: 114.480 MTEP Tüketimin %90,3’ü fosil yakıtlardır. 1
    • Türkiye’nin Genel Enerji Dengesi (1990 – 2011) 1990 2011 Değişim Toplam Enerji Talebi (milyon tep) 52,9 114,48 ↑ %116,4 ↑ Toplam Yerli Üretim (milyon tep) 25,6 32,23 ↑ %25,9 ↑ Toplam Enerji İthalatı (milyon tep) 30,9 90,25 ↑ %192↑ Yerli Üretimin Talebi Karşılama Oranı % 48 % 28,2 ↓ - %40 ↓ Kaynak: PETFORM/ETKB 2
    • TÜRKİYE ENERJİ GİRDİLERİ İTHALATI(2009 – 2012) 2009 2010 2011 2012 Ham Petrol ve Petrol Ürünleri 14,9 20,6 29,2 31,5 Doğal Gaz 11,6 14,1 20,2 23,2 3,1 3,3 4,1 4,6 29,9 38,5 54,1 60,1 Türkiye Toplam İthalatı 140,9 185,5 240,8 236,5 Petrol Ve Gaz İthalatının Toplam İthalat İçinde Payı %18,8 %18,7 %20,5 %23,1 (Miilyar USD) Taş Kömürü Toplam Enerji Girdileri İthalatı Kaynak:PETFORM
    • Tüketime Sunulan Elektrik Enerjisi 2000-2013 255.000 ? * 2013 Program Hedefi Elektrik 4
    • Kaynaklara Göre Türkiye’nin Elektrik Üretimi – 2012 (2) Diğer 0,28% Linyit 14,39% Doğal Gaz 43,18% Hidrolik 24,19% Jeotermal 0,36% Taş Kömürü Sıvı Yakıt 1,99% Elektrik 0,73% İthal Kömür 12,10% İthal Kömür 12,10% Asfaltit Rüzgar 0,35% 2,45% 5
    • Kurulu Güç (MW) (Ağustos 2013 Sonu İtibariyle) Kaynak Türü Kurulu Kurulu Güç Güç Payı (%) (MW) Hidrolik 21.132,7 34,5 Doğal Gaz 19.304,8 31,6 Linyit İthal Kömür Çok Yakıtlılar Rüzgar Sıvı Yakıt Taş Kömürü Jeotermal Yenilenebilir +Atık Asfaltit 8.215,2 3.912,6 3.895,6 2.604,1 1.203,3 300,0 239,2 13,4 6,4 6,4 4,3 2,0 0,5 0,4 209,0 0,3 135,0 0,2 Toplam 61.151,5 100,0 Taş Yenilenebil Kömürü Jeotermal ir+atık 0,5% Asfaltit 0,3% 0,4% Çok Rüzgar 0,2% Yakıtlılar 4,3% İthal 6,4% Kömür Hidrolik 6,4% 34,5% Sıvı Yakıt 2,0% Linyit 13,4% Doğal Gaz 31,6% 6
    • İktidarın Enerji Politikaları (1) 2013-2015 dönemini içeren “Orta Vadeli Program”da enerji sorunun çözümü için; “Özelleştirmenin tamamlanması” “Nükleer güç santrallerinin kurulması yönündeki çalışmaların hızlandırılması” “Enerji üretiminde yerli ve yenilenebilir kaynakların payının arttırılması, elektrik üretiminde doğal gazın ve ithal kömürün payının azaltılması” “Türkiye’nin petrol, doğal gaz, elektrik kaynakların uluslararası pazarlara ulaştırılmasında transit güzergah ve terminal ülke olması” hedefleri yer almaktadır. Elektrik 7
    • İktidarın Enerji Politikaları (2) Strateji Belgesi’nde yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesiyle ilgili olarak; “Bütün linyit ve taşkömürü kaynaklarının 2023 yılına kadar elektrik enerjisi üretimi amacıyla değerlendirilmesi” “2023 yılına kadar teknik ve ekonomik olarak değerlendirilebilecek hidroelektrik potansiyelin tamamının elektrik enerjisi üretiminde kullanımının sağlanması” “Rüzgar enerjisi kurulu gücünün 2023 yılına kadar 20.000 MW’ye çıkarılması” “Jeotermal elektrik üretim hedefi 600 MW” “Güneş enerjisinin elektrik üretimi için de kullanılmasının yaygınlaştırılması” hedefleri yer almaktadır. Elektrik 8
    • Paradigma Değişikliği Yanıt Bekleyen Sorular (1) Yıllık % 8-10 düzeyinde bir talep artışı sürdürülebilir mi? Tüketim 2012’de %5.50 artmıştır.2013 için öngörülen artış %5.40’dır.Oysa yılın ilk sekiz ayında elektrik tüketiminde bir artış olmamıştır. Dünya ölçeğinde etkili olan durgunluk ve önümüzdeki yıllarda %2-3’lük milli gelir artış öngörüleri dikkate alındığında,elektrik talep artış oranının daha da düşmesi söz konusu değil midir?Türkiye’nin her yedi-sekiz yılda bir ciddi bir ekonomik krizle karşı karşıya kaldığı (1994, 1999, 2001, 2008-2009) dikkate alındığında;10.Kalkınma Planında yer aldığı şekilde talebin ve tüketimin yüksek bir hızla, neredeyse doğrusal olarak yılık %6 artacağını varsayan öngörüler ve talep tahminleri ne derece sağlıklıdır? Elektrik 9
    • Paradigma Değişikliği Yanıt Bekleyen Sorular (2) Artan elektrik ihtiyacını karşılamak için ilk yol çok sayıda yeni elektrik tesisi kurmak yerine, talebi yönetmek, enerjiyi daha verimli kullanarak sağlanan tasarrufla talep artışlarını karşılamak olamaz mı? Katma değeri görece düşük, enerji yoğun sanayi sektörleri(çimento, seramik, demir-çelik vb.) yerine enerji tüketimi düşük, katma değeri yüksek sanayi dallarının(elektronik,yazılım, nano-teknolojiler vb.) gelişimine ağırlık vermek daha uygun olmaz mı? Elektrik üretiminde fosil yakıtların payını arttırmayı öngören politika ve uygulamalardan vazgeçip, stratejik ve kurumsal öncelik ve destekleri yenilenebilir kaynaklara vermek daha doğru olmaz mı? Yerli ve yenilenebilir enerji kaynaklarının değerlendirilmesine ağırlık veren ve enerji ekipmanlarının yerli üretimine destek veren kurumsal politika ve uygulamaların bir an önce hayata geçirilmesi gerekmez mi? Elektrik 10
    • EPDK’dan Lisans Alan Enerji Yatırımlarının İlerleme / Gerçekleşme Oranları (İO) Ocak 2013 Yakıt/Kaynak Türü İO Bilgisi Yok * 0>İO<10 10<İO<35 35<İO<70 Asfaltit 0,0 413,3 0,0 Fuel Oil 0,0 0,0 215,4 45 11,3 2,5 Diğer Kömür 0,0 3501,1 1.213,6 1.570,4 Diğer Termik 42, 6 0,0 16,2 Doğal Gaz 2.461,5 13.168,4 Hidrolik 1.008,2 1,57 215,4 0,41 140,2 0,27 0,0 6.285,1 11,97 8,0 16,3 83,1 0,16 199,2 1.352,2 3.737,4 20.918,6 39,83 5.587,1 2.456,8 1.790,5 2.529,3 13.371,9 25,46 2,5 276,4 53,5 43,2 34,0 409,6 0,78 Kömür 16,8 0,0 294,2 0,0 0,0 311,0 0,59 Linyit 24,8 170,0 483,1 780,0 2,7 1.460,6 2,78 412,7 5.625,9 908,6 189,5 196,4 7.333,0 13,96 0,0 1168,0 0,0 0,0 0,0 1168,0 2,22 4.014,06 29.921,52 5.860,04 6.147,03 6.597,38 52.523,02 7,64 56,97 11,12 11,70 12,56 Jeotermal Rüzgâr Taş Kömürü 0,0 0,0 Payı % 826,5 Biyokütle 413,3 Genel Toplam İO>70 0,0 81,4 Genel Toplam % Kaynak: EPDK Hazırlayan: Can ÖZGİRESUN, Figen ÇEVİK 100 100 11
    • EPDK’dan Lisans Alan Enerji Yatırımlarının İlerleme / Gerçekleşme Oranları (İO) (2) • Yukarıdaki tabloya göre yatırım gerçekleşme oranı %35’in üzerinde olan santral yatırımlarının toplam santraller içinde dörtte birin altındadır ve payı yalnızca % 24,26’dır. • Öte yanda, gerçekleşme oranı % 10’un altında olan santrallerin toplam kurulu güç içindeki payı % 56,97’dir. • Bilgi vermeyenlerle birlikte, lisans alan yatırımların,üçte ikisine yakın bir kısmının; %64.61’inin henüz yatırıma başlamadığı söylenebilir. 12
    • Lisans Alma Sürecindeki Elektrik Üretim Tesisi Başvuruları (Kasım 2012 itibariyle) Başvuru Yakıt / Kaynak Tipi Rüzgar Hidrolik Fuel-Oil Doğalgaz Linyit Taş Kömürü Asfaltit Çöp Jeotermal Çöp Gazı Biyogaz Biyokütle Güneş Prit Nafta LPG Nükleer TOPLAM Adet İnceleme-Değerlendirme Kurulu Güç (MW) Adet Kurulu Güç (MW) Uygun Bulunanlar Adet Kurulu Güç (MW) 2 68 0 63 2 14 0 0 10 1 3 8 0 47,20 1.171,00 0,00 10.007,90 1.147,00 10.369,60 0,00 0,00 264,00 4,02 3,73 31,18 0,00 9 76 0 40 0 8 0 0 8 0 5 6 0 408,60 1.346,71 0,00 12.100,12 0,00 3.550,00 0,00 0,00 105,95 0,00 11,01 55,88 0,00 33 295 0 45 1 4 1 0 2 1 6 4 0 1.701,90 3.707,66 0,00 11.050,23 135,00 2.295,00 135,00 0,00 155,00 1,20 19,96 35,96 0,00 0 171 0 23.046,0 1 153 4.800 22.378,0 0 392 0 19.237,0 TOPLAM Adet 44 439 0 148 3 26 1 0 20 2 14 18 0 0 0 0 1 716 Kurulu Güç (MW) 2.157,70 6.225,37 0,00 33.158,25 1.282,00 16.214,60 135,00 0,00 524,95 5,22 34,70 123,02 0,00 0.00 0,00 0,00 4.800,00 64.660.81 13
    • MEVCUT,YATIRIM VE LİSANS ALMA SÜRECİNDEKİ PROJELERİN KURULU GÜCÜ TANIM 20I2 SONU KURULU GÜÇ 2013 OCAK İTİBARİYLE LİSANS ALMIŞ OLAN, YATIRIM SÜRECİNDEKİ PROJELER MEVCUT TESİSLER+YATIRIM SÜRECİNDE OLAN PROJELER KASIM 2012 İTİBARİYLE LİSANS ALMASI UYGUN BULUNAN PROJELER KASIM 2012 İTİBARİYLE İNCELEME DEĞERLENDİRME AŞAMASINDA OLAN PROJELER KASIM 2012 İTİBARİYLE BAŞVURU AŞAMASINDA OLAN PROJELER MEVCUT TESİSLER+YATIRIM SÜRECİNDE OLAN PROJELER+LİSANS ALIP YATIRIMA GEÇMEYİ ÖNGÖREN KURULU GÜÇ MW 57 071.50 52 523.02 109 594.52 19 237.00 23 378.00 23 046.00 175 255.52 14
    • MEVCUT,YATIRIM VE LİSANS ALMA SÜRECİNDEKİ PROJELERİN KURULU GÜCÜ 2 TANIM KURULU GÜÇ MW SONA ERDİRİLMESİ İSTENEN LİSANS/BAŞVURULAR 14 359.68 MW DAHA ÖNCE SONLANDIRILAN BAŞVURULAR 800.72 MW İPTALLER TOPLAMI 15 160.40 MW TOPLAM PROJE STOKU 160 095.12 MW 15
    • Elektrik Üretimi Nereye? • Lisans sürecinde olan tüm projelerin lisans alması ve olağan yatırım süreleri içinde devreye girmeleri halinde;iptal başvurusunda bulunanlar düşüldüğünde bile 2025'e kadar,kurulu güç 100.00MW hedefi konurken 160 000 MW’ye, üretim ise hedeflenen 500 milyar kWh yerine 902.816 milyar kWh'e ulaşabilecektir. TEİAŞ 2021 için 425-467 milyar kWh talep öngörürken, planlama olmadığı için 2020-2025 döneminde bu rakamın iki katı kadar üretime yapabilecek projelerin fizibilitesi,gerçekliği ve gereği tartışmalıdır. 16
    • Plansızlığın Sonu: Artan Dışa Bağımlılık,Daha Çok Fosil Yakıt ,Daha Yüklü Enerji Girdileri İthalatı Faturaları (1) • 15.414,60 MW kapasitesindeki 25 adet ithal kömüre dayalı elektrik üretim santralini yatırımların lisans başvuruları, başvuru, inceleme-değerlendirme ve uygun bulma aşamasındadır. Bu santralların da lisans almasıyla, yatırımları sürenlerle birlikte, ithal kömüre dayalı santrallerin yaratacağı ilave kapasite 21.699,70 MW’a ulaşacaktır.Bu rakama mevcut 3 912.60 MW kurulu güç de eklendiğinde varılacak kapasite 25 612.30 MW’ye ulaşacak mevcut Türkiye kurulu gücünün yüzde kırk beşine yakın güçte yeni ithal kömür santralı kurulması söz konusu olacaktır.Bazı ithal kömür santralı yatırımcıları, yabancı ülkelerde kömür madenciliğine bile yönelmektedir. 17
    • Plansızlığın Sonu: Artan Dışa Bağımlılık,Daha Çok Fosil Yakıt ,Daha Yüklü Enerji Girdileri İthalatı Faturaları(2) • Doğal gazda durum daha vahimdir. Lisans alıp, yatırımlarını süren santralların kurulu gücü 20.918.60 MW’dır. Başvuru, inceleme-değerlendirme ve uygun bulma aşamasındaki santralların kurulu gücü ise 33.158,25 MW’dır.Lisans iptali için başvuran toplam • 9 692.06 MW güçteki projeler düşüldüğünde bile,proje stoku 44.384.79 MW’ye ulaşabilecektir.Bu kapasiteye mevcut doğal gaz santrallarının 19 304.80 MW gücü eklendiğinde,doğal gaza dayalı elektrik üretim santrallarının kurulu kapasitesi 63 689.59 MW’ye ulaşacaktır.Bu rakam, bugünkü toplam kurulu güçten bile fazladır. 18
    • Plansızlığın Sonu: Artan Dışa Bağımlılık, Daha Yüklü Enerji Girdileri İthalatı Faturaları (3) • Yeni gaz santrallerin gereksineceği ek yıllık gaz ihtiyacı ise yaklaşık 62 milyar m3’ü aşmaktadır. Bu durumda kurulması öngörülen yeni doğal gaz yakıtlı elektrik üretim santrallarının; gaz ihtiyaçlarının, hangi ülkeden, hangi anlaşmalarla, hangi boru hatlarıyla ve hangi yatırımlarla karşılanacağı ise belirsizdir.Mevcut doğal gaz yakıtlı santralların gereksindiği gaz da eklendiğinde, yıllık doğal gaz ithalatının 100 milyar m3’e yaklaşması söz konusu olabilecektir. 19
    • Plansızlığın Sonu: Artan Dışa Bağımlılık, Daha Yüklü Enerji Girdileri İthalatı Faturaları (4) • Yeni ithal kömür ve doğal gaz santrallerinin yaratacağı 66.084,49 MW kapasite ile, mevcut toplam kurulu gücün % 108’i kadar, yeni ithal doğal gaz ve kömür yakıtlı santral tesis edilmiş olacaktır. ETKB ve EPDK‘nın sorumlu olduğu bu tablo, Türkiye’nin genel olarak dışa bağımlılığını, özel olarak elektrik üretimindeki dışa bağımlığını daha da perçinleyecektir. • Bu bilgiler, ETKB’nin Strateji Belgelerinde yer alan, “elektrik üretiminde doğal gazın payının %30’un altına düşürme” hedefinin maalesef gerçekleşmeyeceğini ortaya koymaktadır. 20
    • Plansızlığın Sonu: Artan Dışa Bağımlılık, Daha Yüklü Enerji Girdileri İthalatı Faturaları (5) • Sorunun diğer önemli boyutu da artacak dışa bağımlılığın ekonomik yüküdür.2011'de toplam 54 milyar dolara ulaşan enerji girdileri ithalatı , 2012'de 60 milyar dolara varmıştır.2013 için küçük bir gerileme söz konusu olabilir. • İthal kömür ve doğal gaz gibi fosil yakıtların bu denli yüksek kullanımı, önümüzdeki yıllarda karbon salınımlarına yönelik gündeme gelebilecek cezai ekonomik yaptırımlara da yol açabilecektir. • Siyasi iktidar, bir yandan dış ticaret açığının en büyük sorumlusu olarak enerji girdilerini gösterse de, izlediği politikalarla bu faturayı katlayacak adımlar atarak,enerji girdileri fiyatlarındaki artışların da olumsuz etkisi ile, enerji girdileri ithalatının 100 milyar 21 doları aşmasına neden olabilecektir.
    • Özelleştirilmesi Öngörülen Kamu Santralleri Elektrik üretiminde, EÜAŞ’ın 24.461,18 MW olan kurulu gücünün toplam kurulu gücün üçte ikisi oranında olan, 16.161 MW’lık bölümünün, bazı santralların tek başlarına, diğer bazı santrallerin ise gruplar halinde özelleştirilmesi söz konusudur. Bu kapasitenin özelleştirilmesi halinde, kamunun elinde kalacak kurulu güç, yalnızca bazı büyük HES’lerden oluşan 8.300,18 MW olacaktır. Hamitabat DGS ile Seyitömer ve Kangal termik santrallarının da, kömür sahalarıyla birlikte özel sektöre devredilmiştir.Zonguldak Çatalağzı TS santral olarak,Muğla’da bulunan Kemerköy ve Yatağan santralları da,kömür sahalarıyla birlikte özelleştirme programına alınmıştır. Özelleştirme 22
    • Özel Sektör Öne Geçiyor TÜRKİYE KURULU GÜCÜ Kaynak: ETKB TÜRKİYE ELEKTRİK ÜRETİMİ 23
    • Hidroelektrik Üretiminin Elektrik Üretimi İçinde Payı(GWh)(2001-2012) 250.000 239.080 228.43 210.120 198.418 200.000 191.558 194.112 176.300 161.956 150.698 150.000 140.581 129.400 122.725 19,60 0 HES 26 25,1 30,6 24,4 25,1 18,7 16,8 18,3 24,7 22,8 57.836 52.078 51.795 35.558 33.270 35.851 44.244 39.561 46.084 35.330 24.010 50.000 33.684 100.000 24,2 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Elektrik Üretimi Hidrolelektrik Üretimi Hidroelektrik Üretim Payı (%) 24
    • HES Yatırımlarının Kurulu Gücü (1) EÜAŞ, EPDK ve TEİAŞ verilerine göre durum şöyledir: 2012 Ağustos sonu kurulu HES kapasitesi 21 132.70 MW Ocak 2013 EPDK verilerine göre yatırımları süren HES’ler 13 371,90 MW Yine başka EPDK verilerine (Ekim 2012) göre, Lisans başvurusu başvuru aşamasında 68 proje 1 171 MW Lisans başvurusu inceleme-değerlendirme aşamasında 76 proje 1 346,71 MW Lisans başvurusu uygun bulunup, lisans alma aşamasında olanlar 295 proje 3 707,66 MW. HES 25
    • HES Yatırımlarının Kurulu Gücü (2) HES Bu durumda; 21 132,70 MW devrede, 12.899,60 MW yatırımı süren, 6.225,32 MW lisans sürecinde olan, toplam 40 257,62 MW proje stokundan söz edilebilir.Bu rakamdan lisans iptal başvurusunda bulunan 1 782,23 MW düşüldüğünde,proje stoku 38 475,39 MW olmaktadır. HES elektrik üretim potansiyelini 140 milyar kWh/yıl , HES yıllık çalışma süresini 3.300 saat alacak olursak, 42.424 MW bir kapasiteden söz etmek mümkün. Bazı çalışmalarda, kapasite 170 milyar kWh/yıl, kurulabilecek güç ise 52.000 MW olarak tahmin ediliyor.Başka bazı değerlendirmeler ise yapılaşma,barajların su temini nedeniyle kullanımı,iklim değişikliğinin su rejimlerini olumsuz etkilemesi vb. nedenlerle kullanılabilir potansiyelin daha düşük olacağı yönündedir. Bu nedenle hidroelektrik potansiyel gerçekçi bir bakış açısıyla yeniden belirlenmelidir. Yukarıda sözü edilen rakamlar potansiyelin çok büyük bir bölümünün değerlendirmek üzere olduğunu gösteriyor. 26
    • Türkiye’de Rüzgar Enerjisinin Gelişimi 2.604.10 2500 2.260,50 1691,8 2000 1329 1500 803 1000 458 500 146,3 59,1 8,7 8,7 18,9 18,9 18,9 20,1 20,1 20,1 0 1998 1999 2001 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 27 31 Ağustos 2012 2013
    • EPDK’daki Projelerin Durumu 48.000 MW’lik rüzgara dayalı elektrik üretim kapasitesinin, TEİAŞ verilerine göre işletmede olan bölümü 2.604,10 MW, lisans alıp yatırım aşamasına gelen projelerin kurulu gücü ise 7.333 MW’dır. Lisans sürecindeki 44 projenin kurulu gücü ise 2.157,70 MW’dır. İptal başvurusunda bulunan 805 mw kapasite düşüldüğünde,toplam 11.289.80 MW’lık mevcut, inşa halinde ve lisans sürecindeki kapasite, toplam potansiyelin ancak dörtte birinin değerlendirmesinin söz konusu olduğunu ve potansiyelin dörtte üçünün hala değerlendirmeyi beklediğini ortaya koymaktadır. Rüzgar 28
    • TÜRKİYE GENELİ ÜRETİMDE OLAN JEOTERMAL FİRMALAR Ünvan Tesis Adı Tesis İli/ İlçesi Kurulu Güç (MWe) Teknoloji Temin Eden Firmalar BEREKET JEOTERMAL ENERJİ ÜRETİM A.Ş. Kızıldere Denizli/ Sarayköy 6,85 Ormat BM HOLDİNG BM Aydın/ Gümüşköy 6,6 TAS ÇELİKLER HOLDİNG Pamukören Aydın/ Pamukören 45 Atlas Copco ENDA-iMPARATOR Tuzla Çanakkale/ Tuzla 8 Ormat GÜRMAT ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. Germencik Aydın/ Germencik 47,4 Mitsubishi MAREN MARAŞ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. ve TİC. A.Ş. İrem Aydın/ Germencik 20 Ormat MAREN MARAŞ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. ve TİC. A.Ş. Sinem Aydın/ Germencik 24 Ormat MAREN MARAŞ ELEKTRİK ÜRETİM SAN. ve TİC. A.Ş. Deniz (Maren II) JES Aydın/ Germencik 24 Ormat Aydın/ Salavatlı 7,951 Ormat Aydın/ Salavatlı 9,5 Ormat MENDERES GEOTHERMAL ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. MENDERES GEOTHERMAL ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. Dora-1 Jeotermal Enerji Santrali Dora-2 Jeotermal Enerji Santrali MENDERES GEOTHERMAL ELEKTRİK ÜRETİM A.Ş. Dora-3 Jeotermal Enerji Santrali Aydın/ Sultanhisar TUZLA JEOTERMAL ENERJİ ANONİM ŞİRKETİ Tuzla Çanakkale/Tuzla 17 (Toplam 34 MWe, Kısmi işletmede) 7,5 ZORLU DOĞAL ELEKTRİK ÜRETİMİ A.Ş. Kızıldere JES Denizli/ Sarayköy 15 Ansaldo ZORLU DOĞAL ELEKTRİK ÜRETİMİ A.Ş. Kızıldere II JES Denizli/ Sarayköy 60 Fuji-TAS TOPLAM Kaynak: EPDK-Tevfik KAYA (Schlumberger) 298,801 Ormat Ormat
    • TÜRKİYE GENELİ YATIRIMDA OLAN JEOTERMAL FİRMALAR-1 YAKIT /KAYNAK KURULU GÜÇ TİPİ (MWe) ÜNVAN TESİS ADI TESİS İLİ İO- OCAK 2013 Alres Enerji Üretim A.Ş. Alres Jeotermal Enerji Santrali Aydın Jeotermal 9,5 25,4 Burç Jeotermal Yatırım Elektrik Üretim A.Ş. Efe JES Aydın Jeotermal 162,5 0 Çelikler Sultanhisar Çelikler Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş. Jeotermal Elektrik Üretim Tesisi Aydın Jeotermal 9,9 7,1 Çelikler Pamukören Çelikler Jeotermal Elektrik Üretim A.Ş. Jeotermal Elektrik Üretim Tesisi Aydın Jeotermal 30,0 55,8 Enerjoe Kemaliye Enerli Üretim A.Ş. Enerjeo Kemaliye Santrali Manisa Jeotermal 20,0 0,0 Gümüşköy Jeotermal Enerji Üretim A.Ş. Gümüşköy JES Aydın Jeotermal 13,2 54,1 İn-Altı Termal Turizm Sağlık Tekstil Gıda ve Temizlik Maddeleri San. Tic. Ltd. Şti. Gök JES Denizli Jeotermal 3,0 0,0 Jeoden Elektrik Üretim İnş. San. Ve tic. A.Ş. Jeoden Denizli Jeotermal 2,5 * Karkey Karadeniz Elektrik Üretim A.Ş. Karkey Umurlu JES Aydın Jeotermal 4,9 20,5 Kaynak: EPDK
    • TÜRKİYE GENELİ YATIRIMDA OLAN JEOTERMAL FİRMALAR-2 YAKIT /KAYNAK KURULU GÜÇ TİPİ (MWe) ÜNVAN TESİS ADI TESİS İLİ Ken Kipaş Elektrik Üretim A.Ş. Ken Kipaş Santrali Aydın Jeotermal 24,0 1,6 Kiper Elektrik Üretim A.Ş. Kiper JES Aydın Jeotermal 20,0 1,0 Menderes Geothermal Elektrik Üretim A.Ş. Dora III JES Aydın Jeotermal 34,0 84,2 Menderes Geothermal Elektrik Üretim A.Ş. Dora IV JES Aydın Jeotermal 17,0 4,7 MTN Enerji Elektrik Üretim San. Tic. Ltd. Şti. Babadere Jeotermal Elektrik Üretim Tesisleri Çanakkale Jeotermal 3,0 0,0 Sanko Enerji Sanayi ve Ticaret A.Ş. Sanko JES Manisa Jeotermal 15,0 11,0 Türkerler Jeotermal Enerji Arama ve Üretim A.Ş. Türkerler Alaşehir Jeotermal Enerji Manisa Jeotermal 24,0 19,2 Türkerler Jeotermal Enerji Arama ve Üretim A.Ş. Türkerler Sarıkız Jeotermal Enerji Manisa Jeotermal 10,0 2,7 Zorlu Jeotermal Enerji Elektrik Üretim A.Ş. Alaşehir Jes Manisa Jeotermal 30,00 3,4 (Temmuz 2012) TOPLAM Kaynak: EPDK 432,5 İO- OCAK 2013
    • Dünya Genelinde Jeotermal’de Türkiye’nin Yeri (2012 ve Ekim 2013) 12 Ülke İçin Jeotermal Üretim Kapasitesi (Brüt MWe, 2012) A.B.D USA 3094 Filipinler Philippines 1904 1197 Endonezya Indonesia 958 Meksika Mexico 843 İtalya Italy 628 YeniNew Zeland Zelanda 575 Iceland İzlanda 535 JaponyaJapan Elsalvador El Salvador Üretimi en fazla olan 12 The top 12 countries cover 95% ülke, dünyanın jeotermal of the world’s geothermal güç kapasitesinin %95’ini power capacity oluşturuyor. 292 MWe (2013) 204 KenyaKenya 167 KostaCostarica Rika 166 Turkey Türkiye 165 165 MWe (2012) Kaynak: Tevfik KAYA (Schlumberger) Ülkelerin Jeotermalden Elektrik Üretimine Ortalama Başlangıç Süreleri Ülke İtalya Yeni Zelanda Amerika Japonya Rusya Meksika El Salvador İzlanda Filipinler Çin Kenya Endonezya Nikaragua Fransa Türkiye Kosta Rika Portekiz Guatemala Etiyopya Papua Yeni Gine Almanya Yıl 1916 1958 1960 1966 1966 1973 1975 1978 1979 1981 1981 1983 1983 1984 1984 1994 1994 1998 1999 2001 2008
    • Elektrik Üretimi Projelerin Olduğu Jeotermal Saha Sıcaklıkları (Mart 2012) 1960’lardan beri 186 tane jeotermal sahası keşfedilmiştir. Bunların % 95’i doğrudan kullanıma uygundur. Rezervuar sıcaklığı 120°C üzerinde olup elektrik üretimi projeleri çalışılan ve planlanan jeotermal sahalar: Saha adı Manisa-Alaşehir-Köseali Manisa Alaşehir X Manisa-Salihli-Caferbey Denizli-Kızıldere Aydın-Germencik-Ömerbeyli Manisa-Alaşehir-Kurudere Manisa-Alaşehir-X Aydın-Yılmazköy Aydın-Pamukören Manisa-Alaşehir-Kavaklıdere Manisa-Salihli-Göbekli Kütahya-Şaphane Çanakkale-Tuzla Aydın-Salavatlı Denizli-Tekkehamam Jeotermal Sıcaklık (°C) Saha adı 287 Kütahya-Simav 265 Aydın-Umurlu 249 İzmir-Seferihisar 242 Denizli-Bölmekaya 239 Aydın-Hıdırbeyli 214 İzmir-Dikili-Hanımınçiftliği 194 Aydın-Sultanhisar 192 Aydın-Bozyurt 188 Denizli-Karataş 188 İzmir-Balçova 182 İzmir-Dikili-Kaynarca 181 Aydın-Nazilli-Güzelköy 174 Aydın-Atça 171 Manisa-Salihli-Kurşunlu 168 Denizli-Sarayköy-Gerali Sıcaklık (°C) 162 155 153 147 146 145 145 140 137 136 130 127 124 117 114 33
    • Jeotermal Enerji ile Bölgesel Isıtma Yapılan Yerler Isıtma Yapılan Bölge Balıkesir-Gönen Kütahya- Simav Kırşehir Ankara-Kızılcahamam İzmir-Balçova Afyon Nevşehir-Kozaklı İzmir - Narlıdere Afyon-Sandıklı Ağrı-Diyadin Manisa-Salihli Denizli-Sarayköy Balıkesir -Edremit Balıkesir-Bigadiç Yozgat-Sarıkaya Yozgat-Sorgun Yozgat-Yerköy İzmir-Bergama Jeotermal Isıtılan Eşdeğer Konut Sayısı 3400 5000 1900 2500 15000 4600 1300/3500 1500 6000/12000 570 / 2000 5000/ 24000 1900 / 5000 4600 / 7500 1950 /3000 600/2000 1500 500/3000 7850/10000 Kaynak: DEK-TMK Enerji Raporu 2011 İşletmeye Alınış Yılı 1987 1991 1994 1995 1996 1996 1996 1998 1998 1999 2002 2002 2003 2005 2007 2008 2009 2009 Jeotermal Akışkan Sıcaklığı (oC) 80 137 57 70 137 95 90 125 75 70 94 95 60 96 60 80 65 60 34
    • Aktif Tektonik Hatlar ve Sıcak Su Kaynaklarının Dağılımı Jeotermal 35
    • Türkiye'nin Jeotermal Potansiyeli (1) Türkiye’nin jeotermal enerji potansiyeli 31.500 MW varsayılmaktadır. İspatlanmış fiili kullanılabilir teknik kapasite 4.078 MWt olup %34’ü (1.306 MWt)’ü kullanılmaktadır. Elektrik teknik potansiyel ise 600 Mwe’dir.İTÜ Enerji Enstitüsü, yapılacak yeni saha araştırma ve sondaj çalışmalarıyla, bu rakamın 2.000 MWe’ye yükseltilebileceğini öngörmektedir. Devredeki santralların kurulu gücü 298,80 MW’a ulaşmıştır. Lisans alan jeotermal elektrik santrallerinin kurulu gücü 432,50 MW’dır. Öte yanda, Kasım 2012 itibariyle toplam 524,95 MW kapasitede 20 proje lisans başvuru sürecinin çeşitli aşamalarındadır. Yaklaşık 150-200 MWe için de arama, saha çalışmaları devam etmektedir.Elektrik üretimi amaçlı tüm bu projeler gerçekleşir ise,proje stoku 600mMW’lik hedefi ikiye katlayıp, 1 400 MW’ye ulaşabilecektir.Bu rakam bile,İTÜ Enerji Enstitüsü’nün 2 000 MW öngörüsünün gerisindedir. Jeotermal 36
    • Türkiye'nin Jeotermal Potansiyeli (2) • Jeotermal enerjiye dayalı ısınma ve elektrik üretimi konularında ülke ölçeğinde uygulanması zorunlu uygulama esasları ve standartlar oluşmamıştır.Bu alandaki yatırımların planlanması,gerçekleşmesi,izlenmesi ve denetiminden sorumlu bağımsız bir kamu yönetim organizasyonu yoktur.MİGEM,MTA,İl Özel İdareleri,YEGM vb. kamu kurumlarının sektörle ilgili çalışmalarında eşgüdüm yetersizdir.Rezervuar hesapları ve mühendisliği çalışmalarının eksikliği nedeniyle, gelecekte yatırımcıların kendi aralarında ve kamu idareleriyle sorunlar yaşamaları söz konusu olabilecektir. 37
    • Değerlendirmeyi Bekleyen Yerli ve Yenilenebilir Enerji Potansiyeli Hidroelektrik : 80-100 Milyar kWs Rüzgar : 90-100 Milyar kWs Jeotermal : 5-16 Milyar kWs Güneş : 380 Milyar kWs Yerli Linyit : 110-125 Milyar kWs Biyogaz : 35 Milyar kWs TOPLAM : 700-756 Milyar kWs Bütün bu potansiyele enerji verimliliğinden sağlanacak %25 oranındaki ek kapasite eklenmelidir. Yenilenebilir 38
    • Temel Öneriler
    • Temel Öneri (1) Enerjiden yararlanmak temel bir insan hakkıdır. Bu nedenle, enerjinin tüm tüketicilere o yeterli, o kaliteli, o sürekli, o düşük maliyetli o güvenilir Öneriler bir şekilde sunulması temel bir enerji politikası olmalıdır. 40
    • Temel Öneri (2) Enerji üretiminde ağırlık; yerli, yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarına verilmelidir. o ulusal ve kamusal çıkarların korunmasını o toplumsal yararın arttırılmasını, o yurttaşların ucuz, sürekli ve güvenilir enerjiye kolaylıkla erişebilmesini Öneriler hedeflemelidir. Enerji planlamaları, 41
    • Temel Öneri (3) Ülkemizde enerji sektöründe 1980’lerden bu yana uygulanan politikalarla toplumsal ihtiyaçlar ve bunların karşılanması arasındaki açık her geçen gün daha da artmaktadır. Enerji politikaları üretimden tüketime bir bütündür, bu nedenle bütüncül bir yaklaşım esas olmalıdır. Ülkemiz gerçekleri de göz önüne alınmak şartıyla, enerji sektörünün gerek stratejik önemi, gerekse kaynakların rasyonel kullanımı ve düzenleme, planlama, eşgüdüm ve denetleme faaliyetlerinin koordinasyonu açısından merkezi bir yapıya ihtiyaç vardır. Öneriler 42
    • Temel Öneri (4) ETKB, ülke, halk ve kamu, kısaca toplum çıkarları doğrultusunda temel stratejileri ve politikaları geliştirmek ve uygulamakla yükümlüdür. ETKB güçlendirilmeli, uzman ve liyakatli kadrolar istihdam etmelidir. Güçlü bir ETKB’nin ülke çıkarlarına uygun politikalar geliştirmesi ve uygulaması sağlanmalıdır. Öneriler 43
    • Temel Öneri (5-1) Tüm enerji sektörleri, petrol, doğal gaz, kömür, hidrolik, jeotermal, rüzgar, güneş, biyoyakıt vb. için Strateji Belgeleri hazırlanmalıdır. Daha sonra bütün bu alt sektör strateji belgelerini dikkate alan Yenilenebilir Enerji Stratejisi ve Faaliyet Planı ve Türkiye Genel Enerji Strateji Belgesi ve Faaliyet Planı oluşturulmalıdır. Bu strateji belgelerinin hazırlık çalışmalarına üniversiteler, bilimsel araştırma kurumları, meslek odaları, uzmanlık dernekleri,sendikalar ve tüketici örgütlerinin, katılım ve katkıları sağlanmalıdır. Öneriler 44
    • Temel Öneri (5-2) Bu amaçla, genel olarak enerji planlaması, özel olarak elektrik enerjisi ve doğal gaz, kömür, petrol vb. enerji kaynaklarının üretimi ile tüketim planlamasında, strateji, politika ve önceliklerin tartışılıp, yeniden belirleneceği, toplumun tüm kesimlerinin ve konunun tüm taraflarının görüşlerini ifade edebileceği geniş katılımlı bir “ULUSAL ENERJİ PLATFORMU” oluşturulmalıdır. ETKB bünyesinde de, bu platformla eşgüdüm içinde olacak bir “ULUSAL ENERJİ STRATEJİ MERKEZİ” kurulmalıdır. Bu merkezde yerli kaynaklar ve yenilenebilir enerji kaynakları dikkate alınarak enerji yatırımlarına yön verecek enerji arz talep projeksiyonları beş ve on yıllık vadelerle, 5, 10, 20, 30, 40 yıllık dönemler için yapılmalıdır. Öneriler 45
    • Temel Öneri (6) Özelleştirmeler durdurulmalıdır. Enerji üretim, iletim ve dağıtımında kamu kuruluşlarının da, çalışanların yönetim ve denetimde söz ve karar sahibi olacağı, özerk bir statüde, etkin ve verimli çalışmalar yapması sağlanmalıdır. Plansız, çevre ve toplumla uyumsuz, yatırım yerinde yaşayan halkın istemediği projelerden vazgeçilmelidir. Doğal gaz, petrol, ithal kömür gibi dışa bağımlı fosil yakıtların enerji tüketiminde ve elektrik üretiminde payını düşürmeye yönelik politikalar uygulanmalıdır. Enerji girdileri ve ürünlerindeki yüksek vergiler düşürülmelidir. Elektrik enerjisi fiyatı içindeki faaliyet dışı unsur olan TRT payı ile artık doğrudan Maliye’ye aktarılan Enerji Fonu kaldırılmalıdır. Öneriler 46
    • Son Öneri Gerek birincil enerji ihtiyacının, gerekse elektrik üretiminin yurt içinden karşılanan bölümünün azami düzeyde olmasına yönelik strateji, yol haritası ve eylem planlarının uygulanmasıyla, elektrik üretiminde dışa bağımlılığın azaltılması ve orta vadede, doğal gazın payının %25, ithal kömürün payının %5, yerli kömürün payının % 25, hidrolik enerjinin payının %25, diğer yenilenebilir enerji kaynaklarının payının %20 düzeyinde olması hedeflenmelidir.Uzun vadede ise,fosil kaynakların payının daha da azaltılması ve elektrik üretiminin büyük ağırlığının yenilenebilir enerji kaynaklarına dayandırılması sağlanmalıdır. Öneriler 47
    • Kaynakça 1. Türkiye’nin Enerji Görünümü Raporu, 2012, TMMOB Makina Mühendisleri Odası 2. Türkiye’nin Enerji Görünümü Sunumları, 2010-2012, TMMOB Makina Mühendisleri Odası 3. Enerji Raporu,2011,Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi(DEK-TMK) 4. Enerji Raporu,2011Sunumu, Dünya Enerji Konseyi Türk Milli Komitesi(DEK-TMK) 5. Elektrik Özelleştirmeleri Raporu, 2012, TMMOB Elektrik Mühendisleri Odası 6. Hidroelektrik Santraller Raporu, 2011, TMMOB 7. Türkiye Doğal Gaz Piyasası Beklentiler, Gelişmeler, 2012, Deloitte Türkiye 9.ETKB rapor ve sunumları 8. EPDK web sitesi ve sunumları 9. BOTAŞ web sitesi 10. TEİAŞ web sitesi ve sunumları 11. PİGM sunumları ve web sitesi 12. PETFORM sunumları 13. GAZBİR sunumları 14. TUREB sunumları 48
    • Değerli çalışmalarını bizimle paylaşan arkadaşlarımız, Elektrik Mühendisleri Barış Sanlı,Erdinç Özen, Olgun Sakarya, Osman Nuri Doğan,Zerrin Taç Altuntaşoğlu, Endüstri Y.Mühendisleri Kubilay Kavak ve Şenol Tunç , Fizik Mühendisi Figen Çevik, İnşaat Mühendisi Ayla Tutuş, İktisatçı-yazar Mustafa Sönmez, İşletmeci Zeynep Malatyalı, Jeofizik Mühendisi Çetin Koçak, Kimya Mühendisleri Dr. Figen Ar ve Gökhan Yardım, Maden Mühendisi Mehmet Kayadelen, MMO Enerji Verimliliği Danışmanı Tülin Keskin, MMO Enerji Çalışma Grubu Üyeleri Caner Özdemir,Haluk Direskeneli ve Şayende Yılmaz Makina Y. Mühendisleri Arif Aktürk, Muzaffer Başaran,Canip Sevinç ve Prof. Dr. İskender Gökalp Matematikçi Yusuf Bayrak, Meteoroloji Mühendisi İsmail Küçük, Petrol Mühendisleri Necdet Pamir ve Tevfik Kaya , Yöneylem Araştırmacısı Ülker Aydın’a TEŞEKKÜRLERİMİZLE… 49
    • Teşekkürler • Beni dinlediğiniz için teşekkür ederim. • oguz.turkyilmaz@mmo.org.tr 50