Your SlideShare is downloading. ×
İstanbul Jeofizik Sektörünü Tanıyorum
İstanbul Jeofizik Sektörünü Tanıyorum
İstanbul Jeofizik Sektörünü Tanıyorum
İstanbul Jeofizik Sektörünü Tanıyorum
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

İstanbul Jeofizik Sektörünü Tanıyorum

394

Published on

Published in: Education
0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
394
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
8
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. İSTANBUL JEOFİZİK SEKTÖRÜNÜ TANIYORUM Jeofizik Mühendisliği Öğrencileri: Setenay Aydın ve Ömer Burak Özdemir İstanbul Üniversitesi Jeofizik Mühendisliği Bölümü Saha Sismolojisi Dersini alan öğrenciler İstanbul Jeofizik Sektörüyle farklı kanallardan iletişim kurdular. Jeofizik Sektörünün durumu, sorunu ve yarınıyla ilgili rapor hazırladılar. Editör: Prof. Dr. Ali Osman ÖNCEL
  • 2. Ġstanbul Jeofizik Sektörünü Tanıyorum Understanding Private Sector of Geophysics, Istanbul Setenay Aydın ve Ömer Burak Özdemir Istanbul Üniversitesi, Jeofizik Mühendisliği Özet Jeofizik Mühendisliği uygulamaları 1999 depremi sonrasında daha çok inĢaat sektörüne yönelik olarak yaygın bir biçimde kullanılmaya baĢlanılmıĢtır. Ancak özel mühendislik büroları tarafından yürütülen bu çalıĢmalar tüm mühendislik branĢlarında olduğu gibi hak ettiği maddi-manevi değere ulaĢamamıĢtır. Gerek sektör içi rekabet olsun gerek müĢteri bakıĢ açıları gibi nedenlerle özel firmalar kısır döngüye girmekte ve yeterince geliĢememektedir. Yatırım maliyetleri yüksek olan Jeofizik araĢtırma cihazlarının tedariki birçok firma tarafından maalesef yapılamamaktadır. Firmalarımızın Jeofizik cihaz kapasiteleri artmıĢ olsa da yeterli seviyeye ulaĢamamıĢtır. Sektördeki en önemli sorun olan iĢsizlik probleminin giderilmesi özel firmalar, belediyeler ve tabi ki devlet eliyle sağlanabilecektir. Sektörün en sık karĢılaĢtığı problemler; Cihazların kalibre edilmesi konusunda Ģirket sahibinin yeterince yatırım yapmaması, yapılan iĢlerin bir standarda bağlı olmaması, mühendislerin iĢveren tarafından istenilen değerlerin verilmesi için zorlanması ve “Yetkin Mühendis” kavramının ülkemizde oluĢmamıĢ olmasıdır. Kısaca belirtmek gerekirse Jeofizik sektöründe karĢılaĢılan en önemli problem verilen mühendislik hizmeti karĢılıklarının - ülkemizdeki diğer mühendislik dallarında olduğu gibi- alınamıyor oluĢudur. GĠRĠġ Öğretim üyesi Prof. Dr. Ali Osman Öncel önderliğinde Saha Sismolojisi dersi kapsamında grubumuzu oluĢturarak Ģirketler ile irtibata geçtik. ÇeĢitli aĢamaları geçtikten sonra Ģirketleri arayarak randevu talep ettik ve kendilerini ofislerinde ziyaret etmek istediğimizi söyleyerek ortak ve uygun bir paydada görüĢme imkânı bulduk. Örnek teĢkil etmesi açısından hocamızın hazırlamıĢ olduğu çeĢitli soruları -kendimiz de ekleyerek- sektöre yönelttik. Rapor baĢında bize bu imkanı veren Hocamız Prof. Dr. Ali Osman Öncel’e, Ģirket yetkililerine, mühendislere ve çalıĢanlara teĢekkürü bir borç biliriz. YÖNTEM Sektör ile iletiĢim kurmak için öncelikle E-Posta göndererek karĢımızdaki yetkili kiĢiye dersin içeriği, iĢleyiĢi, onlardan rica edilen yardımın kapsamı vb. konularda bilgi verildi. Ġkinci aĢama olan 48 saat bekleme süresi aĢılınca cevap alamadığımız sektörlere telefon yardımıyla ulaĢarak tekrar mailde verilen bilgileri aktarıp randevu talep edildi. Bu bağlamda bizi çok iyi bir Ģekilde karĢılayan Ģirketler olduğu gibi sigortasız kimseyi sahaya çıkaramayacaklarını söyleyen ve kestirip atan Ģirketlerde de karĢılaĢtık. Bu durumu eleĢtirmiyor ve Ģirket politikası olarak saygı duyuyoruz. Randevu alınabilen sektör Ģirketleri ile görüĢmeler yapıldı fotoğraflar çekildi. ġekil 1. Sektör ziyaretleri. BULGULAR ġirketlerle söyleĢi niteliğinde yaptığımız bu konuĢmalar tüm samimiyetiyle sektörün bakıĢ açısını yansıtmaktadır. Sektörde yer alan mühendislerin en sık karĢılaĢtığı problemler içerisinde; Cihazların kalibrasyonu ve kapasite yükseltimi konusunda Ģirket sahibinin yatırım yapmaması, yapılan iĢin bir standarda bağlı olmaması yani örnek vermek gerekirse bir raporun geçerli olması için her belediyenin farklı kriterleri olması ve bunların bazı noktalarda birbirinden çok farklı olmasıdır. Bu da ne yazık ki Ģirketlerce yapılan iĢten önce hangi belediyenin denetlediği algısının oluĢmasına neden olmuĢtur. Kötü olan diğer bir nokta ise bu kriterlerin sadece zeminle ya da o bölge özellikleriyle ilgili olarak belirlenmeyip büyük bir oranda isteğe göre belirleniyor olmasıdır. Problemlere devam etmek gerekirse; Mühendisler ne yazık ki iĢveren tarafından istenilen değerlerin verilmesi için zorlanmaktadır. Ġstediği olmadığında iĢveren iĢi firmadan alabilmekte ve sözünün geçeceği bir baĢka yer arama giriĢiminde bile bulunabilmektedir. Tecrübeli mühendislerden aldığımız bir diğer ilgi çekici cevap ise “Yetkin Mühendis” kavramıdır. Okuldan hemen mezun olan bir mühendise verilen imza yetkisinin iki taraflı olarak da olumsuz olacağı düĢüncesi hâkimdir. Deneyimsiz olmasından mühendisin yanlıĢ karar vermeye daha yakın olduğu bu dönemde hem o kiĢi hem de firma açısından zararlı olabilmektedir. ĠnĢaat Mühendisine verilen yanlıĢ bir zemin raporu zaten gereksiz olduğu düĢünülen etütleri daha da aĢağı çekmekte hafriyat alındığında Jeofizik etüdün yanlıĢ olduğu ortaya çıkması gibi bir durumda Jeofizik Mühendisliğine olan inancı azaltmaktadır. Bu söyleĢilerde Jeoloji Mühendisleri ile de konuĢma imkânı bulduk. Jeofizik-Jeoloji Mühendislerinin odadan beklentileriyle ve Ģu an ki durum paralellik göstermemektedir. Mühendisler odanın kendilerini daha çok sahiplenmesi gerektiğini ve haklarını arayacak kurumun odalar olduğu düĢüncesini savunmaktadır. Örnek
  • 3. olarak ĠnĢaat Mühendisleri Odasının yaptırım gücü, maaĢ vs gibi olanaklar da dâhil olmak üzere örnek alınması gerektiğini söylemiĢlerdir. ĠĢ taleplerine değindiğimizde geçmiĢten günümüze iĢ taleplerinin arttığı-azaldığı düĢünceleri ile karĢılaĢtığımızdan kesin bir Ģey söyleyemeyerek nedenlerinden kısaca bahsedecek olursak; bir görüĢ yapı için sondaj ya da araĢtırma çukuru açılmasının Jeofizik Yöntemlerin önüne geçtiğidir. Bu görüĢün açıklaması Jeofizik belki %100 doğru sonuç vermiyor ancak sondaj gibi çok dar bir alanı da kapsamıyor ama iĢleyiĢe bakıldığında ilgi görmüyor olmuĢtur. Ne yazık ki öğrendiğimiz baĢka bir detay sondajı yapan firmanın “Ben yanında sismiğini bedavaya alırım.” tarzı yaklaĢımı olmuĢtur. Yine aynı görüĢün diğer kiĢiler gözüyle yaygın görüldüğüne inanıyor bu yüzden sondaj elle tutulur yanıt verdiğinden Jeofizik Yöntemlerin önemi düĢüyor demiĢtir. Ancak bizimde bildiğimiz gibi Jeofizikte serim her yerde yapılabilir her yerde ölçü alınabilir. Buna zıt olan görüĢ ise belediyeden belediyeye farklı olsa da zemin etütlerinin eskiye nazaran daha önemli olduğudur. Diğer bir konuya geçersek Ģirketlerin fiyatlandırma stratejileri ve proje teklifi verirken nelere dikkat ettikleri, önemsedikleri az çok tahmin edileceği gibidir. • ĠĢin yeri • ĠĢin büyüklüğü • Yol • Zaman • ĠĢçi kaybı • Zaman kaybı • ĠĢ gücü Ve eğer Ģehir dıĢında bir iĢ yapılacaksa o gün yakın mesafede kaçırılan iĢler yoldaki masraflar da fiyat içerisine eklenir. Bunun tersi olduğunda zarar etmek kaçınılmazdır. Peki, tüm bu uygulamalarda sektörün ağırlıklı olarak tercih ettiği cihazlar ve bu cihazları tercih sebebi ne olmuĢtur? Sismik yöntemlerde kullanılan cihazlar genellikle Geometrics ve Doremi’dir. Nedeni ise iki cihazında kullanımındaki kolaylık, otomatik oluĢları ve tecrübesiz birinin bile kullanabileceği derecede rahatlık sağlamalarıdır. Parsel bazındaki etütlerde 12 kanallı cihazlar yeterli olmakta ve uygulamada da en çok 12 kanallı sismik cihazlar kullanılmaktadır. Sismik kırılma çalıĢmalarında 8 -10 Hz’lik ve MASW uygulamalarında 4.5Hz’likjeofonlar tercih edilmektedir. ÇeĢitli frekanslarda jeofon bulundurma, jeofonlarınwaterproof olma gibi durumları ise düĢünüldüğü Ģekilde değildir. Bu konuda ki tutum gelen iĢlerin genellikle aynı çizgide olması ve bu yüzden cihaz çeĢitliliğine gidilmediğidir. Farklı iĢlerde kiralama vs gibi Ģekillerde çözüm üretilmektedir. Firma sahiplerince cihazı alıp aynı iĢ tekrarlanmadığında “ofiste yatırmak” olacaktır. Bizim geçmekte olduğumuz eğitimlerden geçmiĢ olan mühendislerin eğitime bakıĢ açısı bizde dâhil olmak üzere aynıdır. Eğitimin teoriden biraz daha sıyrılıp uygulama ağırlıklı olması düĢüncesinde birleĢmekteyiz. Onlardan, öğrendiğimiz bütün detaylı teori bilgilerinin aslında uygulamada bu Ģekilde olmadığıdır. Jeoloji Mühendislerinden aldığımız yanıt ise Jeofizik kesinlikle uygulama olmalı hatta 2 sene teori verildikten sonra 2 sene eğitime uygulama Ģeklinde devam edilmelidir olmuĢtur. Bu görüĢlerini bizce Jeofizik=Uygulama Ģeklinde pekiĢtirmiĢlerdir.  Teorik bilgi çok uygulama yok.  Eğitim uygulama Ģeklinde olmalıdır. Hele Jeofizikte gereklilik çok yeterlilik yok. Bu tespitler mühendisler tarafından yapılmıĢtır. “Jeofizik Mühendisliği eğitiminde uygulama en önemli konudur temel derslerintamamlanmasından sonra 3. ve 4. sınıf derslerinin tamamen uygulama olması gerektiğini düĢünüyoruz. Yaz döneminde kamp çalıĢmaları olmalı kıĢ dönemlerinde de yorumlama çalıĢmaları yapılmalıdır. Mezun olan mühendisler temel yöntemlerde Sismik, Gravite, Manyetik, Rezistivite, IP gibi yeterli bilgi seviyesine ulaĢmıĢ olmalıdır. Bölüme kabul edilen öğrenci sayıları azaltılmalı yabancı dil konusuna önem verilmelidir. JEOFĠZĠĞĠN askeri amaçlarla dahi çok sıklıkla kullanılan ve gerçekten bugünün ve geleceğin mesleği olduğu ülkemiz için stratejik öneme sahip bir bilim dalı olduğu daha 1. sınıf ilk derste öğrencilere anlatılmalıdır.” (Refik Hakkı ERKAL, KiĢisel ĠletiĢim). Kendiliğinden geliĢen bir soru; SONDAJ Jeofizik Yöntem midir Jeoloji Yöntemi midir? Bulunduğumuz ofiste yetkili mühendisle konuĢurken bir Jeofizik Mühendisinin “Sondaj Jeoloji yöntemi değildir Jeofizikçi de sondaj yapabilir.” Ģeklinde çıkıĢı ile bu konuyu irdeleme imkânı bulduk. Jeofizik Mühendisliği eğitiminde Jeoloji derslerinin çok az olması kayaç yaĢı, durumu vs gibi tayinleri yapabileceğimiz derslerin bulunmaması yahut tek tük ve seçmeli olması nedeniyle bu bilgi eksikliğimiz sonucu Ģuan da evet bir Jeoloji yöntemi görülmektedir. Ancak derslerdeki düzenlemeler ve bu konularda derinleĢilmesi Jeofizik Mühendisine de sondaj yapma, değerlendirme imkânı verecektir. Son olarak değinmek istediğimiz Jeofizik-Jeoloji ayrımıdır. Yani Jeolojinin iĢi burada biter Jeofiziğin ki baĢlar gibi bir durum söz konusu mudur? Aldığımız ortak yanıt iki bilimin birbirini beslediği ve ayrı düĢünülemeyeceği olmuĢtur. Jeolojinin daha eski bir bilim dalı olması Jeofiziğin buradan kopması nedeniyle Jeoloji bazı kısımlarda daha üst görülebilmekte ancak “Deprem olduğunda eski kayaç yeni kayaç mı bakar.” Ģeklinde Jeofiziği yükselten görüĢler de mevcuttur. Ġki biliminde çalıĢma alanı ortak olduğundan ve bilgi olarak birbirini desteklemesi daha kaliteli iĢler ortaya koyacağından bizim görüĢümüzde bu yöndedir. Bilinmelidir ki Jeofizik olmadan Jeoloji, Jeoloji olmadan Jeofizik eksik kalır. Ġkisi bir bütündür ayrılmamalıdır. Sektörden öğrencilere öneri : “Yeni mezun olacak son sınıf öğrencisi genç arkadaĢlara her zaman için önerim öncelikle üniversitede kalıp akademik kariyer yapma imkânını denemeleri ve eğer bunu baĢaramıyorlarsa mezuniyet sonrasında elde ettikleri mühendislik derecesinin üstüne farklı alanlarda kendilerini geliĢtirmeleridir. Çok sayıda mezun her yıl Jeofizik Mühendisleri arasına katılmakta ancak pek azı branĢında iĢ bulabilmektedir. Yurt dıĢı iĢ olanakları için mutlaka iyi derecede Ġngilizce bilgisi gerektiğinden daha 1. sınıftan itibaren tüm Ģartlar zorlanarak dil sorunu çözülmelidir.” (Refik Hakkı ERKAL, KiĢisel ĠletiĢim). SONUÇ Sektörde Jeofizik Mühendisliğinin iĢleyiĢi, karĢılaĢılan problemler gibi birçok noktaya sektördeki mühendislerimizin özverili katkılarıyla değinilmiĢtir. Evrenin oluĢumundan baĢlayarak süregelen ve devam edecek bir bilim dalı olan Jeofizik ve iĢleyiĢi Jeofizik Mühendisliği, ülkemizde ne yazık ki hak ettiği değeri görememektedir. Yapıların oturacağı zeminin bilgisinin önemi bile çok fazla kavranamamıĢ olup Jeofizik etütler (Zemin Projesi dilimize ve literatüre yerleĢmelidir.) sadece bir aĢama olarak görülmektedir. Bunun yanında Sismoloji bilgisi dâhil Jeofizik hayati olan çoğu Ģeyi kapsamaktadır. GeçmiĢe göre daha iyi bir yer edinmiĢ olsa da tam olarak olması gereken yerde maalesef ki değildir. Bu durumda mühendislerimize, öğrencilere, hocalarımıza, odalara çok
  • 4. iĢ düĢmektedir. Fark edilemeyen bu mühendisliği daha çok fark ettirmek ve daha çok söz sahibi olmak zorundayız. KATKI BELĠRTME Bu raporun yazımında sahip olduğumuz tüm bilgileri öğreten hocalarımıza, Saha Sismolojisi dersini açan ve uygulama bilgisini arttıran değerli hocamız Prof. Dr. Ali Osman Öncel’e, sorularımızı büyük bir sabırla dinleyen bizi aydınlatan mühendislerimize çok teĢekkür ederiz. KAYNAKLAR SELAHATTĠN Ġġ: YERTEK MÜH ARġ. VE SON. TĠC. LTD. ġTĠ. KADEM EKġĠ: EKġĠOĞLU MĠM-MÜH. ĠNġ. VE TĠC. LTD. ġTĠ. R.HAKKI ERKAL: MOE MÜHENDĠSLĠKGEOSAN DOĞ. KAYN. VE HAM. ĠNġ. SAN. VE TĠC. A.ġ. S. GÜRCAN ġENAY: GEO-SĠS JEOFĠZĠK JEOLOJĠK VE SĠSMĠK ETÜD. MAD. SAN. TĠC. LTD. ġTĠ. MUHAMMED MUSTAFA HALĠLOĞLU: JEOSON YER ALTI ARAġ. ĠNġ. SAN. VE TĠC. LTD.ġTĠ. KAYHAN KAHYA: ZETAġ ZEMĠN TEKNOLOJĠSĠ A.ġ. TAHSĠN AYDIN: GEOTAġ YERALTI RAġTIRMA VE ĠNġ. SAN. TĠC. LTD. ġTĠ. METE ALBAYRAK: ĠSTANBUL MÜH. TĠC. LTD. ġTĠ. ALPER KAYMAZ:ESON ETÜD VE SONDAJ LTD. ġTĠ. HALDUN BĠNGÖL: BELĠRTĠ MÜHENDĠSLĠK DANIġMANLIK TĠC. A.ġ. YILMAZ DÖNMEZ: MĠDOR MĠM. MÜH. ĠNġ. TES. TAAH. LTD. ġTĠ.

×