Langileen bizi baldintzak eta antolakuntza XIX. mendean

1,511 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
1,511
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
7
Actions
Shares
0
Downloads
20
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Langileen bizi baldintzak eta antolakuntza XIX. mendean

  1. 1. Langileen bizi-baldintzak eta antolakuntza
  2. 2. LANGILE-KLASEA • Industria kapitalismoak eta horren fabrikasistemak langile-klase berria sortu. • Lanaren truke jasotzen zuten soldata batzen zituen klase horretako kideak.
  3. 3. • Ezaugarri nagusia: Segurtasun eza • Gaixotu, goiz zahartu edo istripua izanez gero, eskeko bihurtu.
  4. 4. • Fabriketako eta meatzetakoek ezaugarri berdina hiriko langileekin: soldatarekiko mendekotasuna. – Antzeko bizimodu eta bizi- baldintzak: Pobreziatik hurbil
  5. 5. • Langile klaseak mehatxua ezarritako ordenari. • 1850-1880: Britainia Handian garatu. Biztanleriaren laurdenera heldu.
  6. 6. LANGILE-AUZOAK • Etxebizitzak fabriketatik gertu egotea komeni. • Langile-auzo inprobisatuak sortu. – Ordenarik gabe hazi – Udal-agintariek oinarrizko zerbitzuak instalatu ez – Kaleak hondatuta – Infekzioak agertzeko arriskua
  7. 7. XIX. Mende amaiera • Hedatutako modalitatea: – Industria-koloniak • Enpresako langileentzako auzuneak • Industria nabeen ondoan • Etxeak: – Jabeak: Luxuzko etxeak – Zuzendariek: Etxe handiak – Langileek: Etxe txikiak • Kolonien barruan: – Eliza – Denda Batzuetan − Ikastetxea − Hilerria
  8. 8. LANA ETA SOLDATA • Lanordu kopurua aldagarria, jarduera motaren arabera. • Lancashire eta Mulhouse kotoi fabriketan lanaldia hamabost ordukoa.
  9. 9. • Lanordu kopurua murriztu: – 1870: Hamabi ordu baino gehiago lan, atsedenerako egun gutxi. – 1880: Hamar orduz lan, batzuetan bederatzi. Larunbat arratsaldean jai • Langile-erakundeen errebindikazioa: Sei egunetan zortzi orduko lanaldia.
  10. 10. • Emakumeek eta haurrek eskulanaren zati handia osatu. – 1839: Langileen erdiak emakumeak – 1951: 10-15 urtekoen artean; %28 lanean • Haurren eta emakumeen lana txarto ordainduta. (Gizonen soldataren erdia)
  11. 11. • Soldatak oso baxuak eta estuak. – Gutxieneko beharrizanak betetzeko • Langileen bizi maila baxua (Heriotza-tasa altuak). Auzoetan, pobrezia nagusitu. • 1850: Soldatak handiagotu.
  12. 12. ELIKADURA ETA BIZI-MAILA • Bizi-kalitatea oso txarra • XIX.mende amaiera: – Egoerak hobera – Nekazaritzako prezioek behera – Janari nagusiak: Irina eta patata
  13. 13. • Jantzietan gastu txikia • Elementu bereizgarriak: – Emakumeak: Jantzi luzea – Gizonak: Brusa eta kapelua
  14. 14. • Langileak burgesak baino gehiago garbitu (Lanean zikindu). • 1830-1875: Britainia Handian, xaboi produkzioa hamar aldiz handitu.
  15. 15. • Lan baldintzak txarrera egin(ehungailuen aplikazioen eraginez) • Eskulangileak eta langileak makinak apurtu euren haserrea erakusteko. • Langileek mehatxuzko jakinarazpenak bidali enpresaburuei. • Jakinarazpenok Ned Ludd izenez sinatu. • Pertsonai horrexetatik dator ludismoa.
  16. 16. • Langile batzuk lanik gabe gelditu,makinaria berria sartzearen ondorioz. • Soldatak murriztu. • Eskulangileen prestakuntza tradizionala ez beharrezkoa. • Makina batek azkarrago eta hobeto egin lan,langile batzuek baino.
  17. 17. • Lehenengo langile-elkarteen lorpenak txikiak. • Lanbide edo herri baten mugen barruan gelditu. • Beraz, Britainia Handiko langile-elkarteak borroka politikora bideratu. • Herritar guztientzako eskubide berdintasuna . • Kartismoa masa mugimendu garrantzitsua.
  18. 18. • 1838an,Londreseko Langile Elkarteak,William Lovett ebanistak Herriaren Gutuna prestatu. • Gizonezkoen sufragio unibertsala, boto sekretua ezarri eta hauteskunde-barruti berdinak sortzea eskatu.
  19. 19. • Kartismoak langilerik eta herri klaserik gehienak mobilizatu helburu bat lortzeko: estatua demokratizatzea. • Lehenengo eskabidea,Gutuneko errebindikazioekin 1839an aurkeztu. • Britainiar Parlamentuak hirutan ukatu Gutuneko eskabideak,eta gobernuak erreprimitu kartismoko sektorerik erradikalenak sustaturiko grebak eta altxamenduak.
  20. 20. • Mugimendu kartista ahuldu bere helburuak lortu barik. • Mugimendua egotearen ondorioz,britainiar estatuak arautu egin behar izan zituen lan-harremanak. • Elkarteei buruzko lege hobea promulgatu,emakumeen eta haurren lanaldia hamar ordura mugatu.
  21. 21. Langile - mugimendua -Langile talde zabala sortu. -Kontzientzia eta gizarte gatazka berriak + agertu. -Gizarte eta politika-fenomeno berriaren izena hartu.
  22. 22. Jatorria -Industralizazioa heldu behe-klaseek antolatu eta borrokatzeko moduak aldatu. -Eskulana ugaria, kontratazio baldintza txarrak.
  23. 23. Gizarte-gatazkarako arrazoiak eman eta erakunde egonkorrak sortu. -Helburua: lan-baldintzak hobetzea ,soldatak handiagotzea eta adierazpen askatasuna edukitzea.
  24. 24. Langile-elkarteak -Industrializazioaren hasierako garaian sortu. -Hasieran debekaturik,enpresa eta kontratuaskatasunaren aurkakoak zirelako.
  25. 25. -Lehenengo errebindikazioa:Elkartzeko eta biltzeko eskubidea. -Lehenengoak eta ugarienak Elkarri Laguntzeko Elkarteak:Istripuetan,gaixotasunetan eta heriotza kasuan laguntzea helburu.
  26. 26. -Soldata eta lan-baldintzen talde-defentsa sortu,langile asozianismoaren eragileak. -Tresna presioskoena greba. -Sindikatua:Langileen interesak defendatzeko sorturiko langile-elkartea.Frantzia du jatorri.

×