3.gaia munduko estatuak

5,945 views
5,285 views

Published on

ikasleek egindako lana

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
5,945
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
882
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

3.gaia munduko estatuak

  1. 1. 3. GAIA <ul><li>MUNDUKO </li></ul><ul><li>ESTATUAK </li></ul>
  2. 2. ESTATUAK:DEFINIZIOA ETA ELEMENTUAK Estatua lurralde bat gobernatzen duen unitate politiko eta administratibo nagusia da. Nazioa :nazio bat ezaugarri hauek dituzten pertsonek osatzen dute:bereizgarri komunak(hizkuntza,historia,ohiturak),lurralde batekoak izatearen sentimenduak eta talde berezia osatzearen kontzientzia.
  3. 3. Lurraldea: estatu guztiek dituzte eta mugen bidez bereizten dira.
  4. 4. Biztanleria: estatu baten lurraldean bizi diren biztanleak estatu horretako herritarrak dira. Eskubideak eta betebeharrak dituzte. Biztanleria heterogeneoa izaten da eta batzuetan ez da errespetatzen eskubide berdinak izatea.
  5. 5. <ul><li>Estatuaren boterea: lurraldea eta biztanleria arautzeko estatuak legeak egiten dituzte. </li></ul><ul><li>Erakundeak </li></ul><ul><li>Polizia </li></ul><ul><li>Armada </li></ul><ul><li>- Diplomatikoak </li></ul>
  6. 6. Estatuen aniztasuna
  7. 7. <ul><li>Horien artean batzuk zaharrak dira: </li></ul><ul><li>Munduan, 200 estatu baino gehiago daude: </li></ul><ul><li>-Egipto(duela 5.000 urte) </li></ul><ul><li>Beste batzuk berriak: </li></ul><ul><li>-Montenegro(2006an) </li></ul>
  8. 8. <ul><li>Batzuk oso handiak dira: </li></ul><ul><li>-Errusia(estaturik handiena) </li></ul><ul><li>Beste batzuk oso txikiak: </li></ul><ul><li>-Vatikano hiria(txikiena) </li></ul>
  9. 9. <ul><li>Estatu guztiek ez daukate botere berdina. </li></ul><ul><li>Botere gehien dituzten estatuan hauek dira: </li></ul><ul><li>-Estatu Batuak, Txina, Japonia, Errusia, Europa Batasunak... </li></ul>
  10. 10. Estatuen funtzioak <ul><li>Hainbat funtzio betetzen dute: </li></ul><ul><li>-Ordena publikoa zaintzen du bere lurraldean. </li></ul><ul><li>-Bere lurraldea eta herritarrak babesten ditu. </li></ul><ul><li>-Nazioarteko harremanak izaten ditu. </li></ul>
  11. 11. <ul><li>-Legeak egiten dituzte. </li></ul><ul><li>-Oinarrizko zerbitzuak ematen ditu.(hezkuntza, osasuna, garraioa...). </li></ul><ul><li>-Ekonomia arautzen du eta lan-harremanak ere. </li></ul>
  12. 12. Estatuen funtzioak <ul><li>Batzuetan estatuek ez dituzte funtzio hauek betetzen. </li></ul><ul><li>Horren ondorioz: beste estatu batek bere lurraldea inbaditzen du, nazioarteko harremanekin porrot egiten du ... </li></ul>
  13. 13. Ongizate-estatua <ul><li>Lehen, estatuek legeak egiten zituzten. </li></ul><ul><li>Baina,XX.mendetik aurrera; ekonomiaren garapenean parte hartu behar dutela iruditzen zaie, herritarrei oinarrizko zerbitzuak eman behar dietela ere... </li></ul><ul><li>Dena den, estatu guztiek ez dituzte funtzio horiek berdin betetzen. </li></ul><ul><li>Gobernu batek ekonomian eta gizartean esku hartzen badu; gizarte-estatua edo ongizate-estatua esaten zaio. </li></ul>
  14. 14. Ongizate-estatua <ul><li>Estatu batzuek zergen dirua erabiliz, doako osasun eta hezkuntza-zerbitzuak antolatzen dituzte guztientzat: </li></ul><ul><li>-Sorospena(estatuak denboraldi baterako ematen duen laguntza): pentsioak ezartzeko, gutxienengoko soldata finkatzeko... </li></ul><ul><li>Gaur egun, herrialde garatuenetan bakarrik daude ongizate-estatuak. </li></ul>
  15. 15. ESTATU DEMOKRATIKOA .
  16. 16. <ul><li>Botere politikoa nork duen eta nola erabiltzen duen kontuan hartuta bi estatu motak: </li></ul><ul><li>Estatu demokratikoak. </li></ul><ul><li>Diktadurak. </li></ul>
  17. 17. Definizioa <ul><li>Demokrazia hitza grezieratik dator DEMOS eta KRATOS terminoetatik dator eta herriaren gobernua esan nahi du. </li></ul><ul><li>Estatu demokratikoak oinarrizko ideia hauek ditu: Gobernuen erabakiak ontzat hartu eta erabakietan parte hartu behar dute herritarrek. </li></ul><ul><li>Estatu batek hiru ezaugarri: Herritarrek gobernuan parte hartu, botereen banaketa egotea eta zuzenbide- estatu bat. </li></ul>
  18. 18. Herriaren parte hartzea. <ul><li>Zaila da denok gobernuan zuzen parte hartzea. Horretarako herritarrek ordezkariak hautatze dituzte. </li></ul>
  19. 19. <ul><li>Adin nagusiko pertsonek bakarrik eman dezakete botoa. </li></ul><ul><li>Nahi duten pertsona eta alderdi politiko guztiek botoa emateko aukera izan behar dute. </li></ul><ul><li>Aurkezten diren guztiek beraien programa askatasunez azaldu ahal dute. </li></ul><ul><li>Hauteskundeak aldian behin egin behar dira. </li></ul><ul><li>Emaitzen gardentasuna nabaritu behar da. </li></ul>Baldintzak:
  20. 20. <ul><li>Irabazleak galtzaileak errespetatu behar ditu. Azken horiek oposizioa osatzen dute eta aukera izan behar dute gobernua kritikatzeko eta beste alternatiba batzuk askatasunez proposatzeko. </li></ul>
  21. 21. BOTEREEN BANAKETA
  22. 22. <ul><li>Legegilea: Parlamentuak du legearen boterea. Legeak onartzen ditu, eta Gobernuaren jardunak kontrolatzen ditu . </li></ul>
  23. 23. Betearazlea: Gobernuak kontrolatzen du. Gobernuak legeak aplikatzen ditu, eta herrialdearen administrazioaz arduratzen da.
  24. 24. Judiziala: Epaileek dute botere hau. Legeak betearazi behar dizkiete, herritarrei eta erakundeei (Gobernuari, enpresei...)
  25. 25. ZUZENBIDE - ESTATUA
  26. 26. <ul><li>Zuzenbide estatuetan pertsona guztiek errespetatu behar dituzte legeak. </li></ul><ul><li>Lege gorena Konstituzioa da eta herritarrek onartu dute lege hori. </li></ul>
  27. 27. Konstituzioan estatuaren forma definitzen da, eta herritarren eskubideak eta betebeharrak arautzen dira. Erakundeen boterea mugatzen dute. Pertsonek zenbait eskubide dituzte eta gobernariek errespetatu behar dituzte. =
  28. 28. Diktadura Diktadura pertsona edo talde batek estatuaren boterea bereganatzen duenean gertatzen da, gehienetan pertsona horiek indarkeria erabiltzen dute, horri estatu kolpea esaten zaio.
  29. 29. Estatu laikoa, konfesionala eta teokrazia <ul><li>Erlijioeran estatuak banatuta: Laikoa, konfesionala eta teokrazia. </li></ul><ul><li>ESTATU LAIKOA: estatua eta erlijioa erabat bereizita, nahi duzun erlijioa praktika dezake eta estatuak erlijioarekin hitzarmenak egiten dituzte , estatuan garrantzia izaten badute. </li></ul><ul><li>ESTATU KONFESIONALAK: erlijio ofiziala dago eta pribilegio handiak ditu. </li></ul><ul><li>TEOKRAZIA:erlijio ofiziala, legeak liburu sakratukoak dira. Erlijioak kontrolatzen du gobernua. </li></ul>
  30. 30. Monarkiak eta errepublikak <ul><li>Monarkia: Monarkietan estatuburua erregea da. Kargua jaiotzean eskuratzen du eta seme alabei eskualdatzen die. </li></ul><ul><li>Errepublika: Presidentea da estatu buru, hemen herritarrek hautatzen dute presidentea. </li></ul>
  31. 31. Estatuaren lurralde-antolaketa
  32. 32. <ul><li>Estatuak lurralde txikiagoetan antolatzen dira lurraldea hobeto administratzeko. Lurralde zatiketak ez dira berdinak estatu guztietan: departamenduak, kantoiak eta eskualdeak izan daitezke zatitzeko moduak. </li></ul>Lurralde-antolaketa
  33. 33. <ul><li>Udalerria: lurralde unitaterik txikiena da eta udala duen herri edo hiri batek eta bere aginpean dauden lurrek osatzen dute (Bilbo adibidez). </li></ul><ul><li>Probintzia: udalerriak probintziatan biltzen dira (Bizkaia esaterako). </li></ul><ul><li>Autonomia-erkidegoak: probintziek osatzen dituzte (Euskal autonomia-erkidegoa esaterako). </li></ul>Espainiako lurralde-antolaketa
  34. 34. <ul><li>Estatu demokratiko batzuetan lurraldeen artean banatzen da boterea, eta gobernuko lan batzuk eta erabakitzeko ahala ematen zaie. Horrela erabaki onak hartzea lortu nahi da, haiek baitaude arazoengandik hurbilen. </li></ul>Botere banaketa
  35. 35. <ul><li>Bi erakunde mota daude estatua gobernatzeko: </li></ul><ul><li>- Estatu-erakundeak: estatu osoan eragina duten erabakiak hartzen dituzte (parlamentu nazionala, gobernua eta auzitegi gorenak dira). </li></ul><ul><li>- Eskualde eta toki erakundeak: beren eskumeneko lurralde esparruan eragina duten erabakiak hartzen dituzte. </li></ul>Erakunde motak
  36. 36. <ul><li>Estatu bakoitzak erabakitzen du estatu erakundeek eta toki- eta eskualde-erakundeek estatuan duten boterea eta haien arteko harremana. Honen arabera bi estatu mota daude: </li></ul><ul><li>- Estatu zentralizatua. </li></ul><ul><li>- Estatu deszentralizatua. </li></ul>Estatu deszentralizatuak eta zentralizatuak.
  37. 37. <ul><li>Toki- eta eskualde-erakundeek ez dute gobernatzeko autonomiarik, estatu-erakundeen mende daude. Eskualdeetako funtzionarioak adminiztrazio nagusiak hautatzen ditu. Frantzia dugu honen adibide. </li></ul>Estatu zentralizatua
  38. 38. <ul><li>Eskualdeek beren erakundeak dituzte. Herritarrek hautatzen dituzte toki- eta eskualde-gobernueako eta parlamentuetako kideak. </li></ul><ul><li>Estatuak du botere gorena. Lege komun batzuk daude estatuko lurralde guztietarako eta estatu-erakundeek estatu osoan dute eragina. </li></ul><ul><li>Eskualdeek eta udalerriek botere handia dute beren lurraldeetan. Konztituzioetan eskualde horiek dituzten eskumenak zehazten dira. Eskualde erakundeek konztituzioan aipaturiko gaietan bakarrik jar ditzakete legeak eta beren eskualdean soilik dute eragina. </li></ul>Estatu deszentralizatua
  39. 39. ESTATUEN ARTEKO HARREMANAK
  40. 40. Harremanak <ul><li>Betidanik,giza komunitateek harremanak izan dituzte ingurukoekin. </li></ul><ul><li>Harremanak horiek herrialde askoekin eduki behar dira, nahiz hurbil edo urruti izan. </li></ul>
  41. 41. Estatuen laguntza <ul><li>Estatuek truke ekonomikokoak egiten dituzte, munduko beste herrialde askorekin. </li></ul><ul><li>Biztanleria leku batetik bestera mugitzen da lan egiteko, turismorako, ikasteko … </li></ul><ul><li>Mugimendu horiek estatuen arteko harremana handitzen du. </li></ul>
  42. 42. Harremanak errazteko <ul><li>Harremanak errazteko, estatuek itunak eta hitzarmenak sinatzen dituzte. </li></ul><ul><li>Dokumentuen bidez, estatuek konpromisoak hartzen dute gai bati buruz. </li></ul>
  43. 43. Gatazkak <ul><li>Gatazka Ekonomikoak: </li></ul><ul><ul><li>Ohikoenak dira. </li></ul></ul><ul><ul><li>Bi herrialderen edo gehiagoren arteko interes ekonomikoak elkarren aurkakoak direnean sortzen dira. </li></ul></ul><ul><li>Gatazka Militarrak: </li></ul><ul><ul><li>Kasu larrietan gertatzen dira. </li></ul></ul><ul><ul><li>Gerra izugarriak eragin ditzakete. </li></ul></ul>
  44. 44. Gatazken interbidea <ul><li>Estatuek beste estatu batzuen laguntza eskatzen dute edo nazioarteko erakundeen bitartekotzara jotzen dute. </li></ul>
  45. 45. Nazioarteko erakundeak
  46. 46. <ul><li>Estatuek, guztien intereseko gaiak aztertzeko haiei buruzko erabakiak hartzeko eta gatazkei irtenbideak bilatzeko </li></ul>
  47. 47. <ul><li>Zein lurraldetan jarduten duten arabera: </li></ul><ul><ul><li>Mundu mailakoak adb. NBE. </li></ul></ul><ul><ul><li>Eremu jakin batekoak adb. EB. </li></ul></ul><ul><li>Helburuen arabera: </li></ul><ul><ul><li>Erakunde militarra adb. NATO. </li></ul></ul><ul><ul><li>Erakunde ekonomikoa adb. MMA. </li></ul></ul>
  48. 49. <ul><li>Zenbait dokumentu garrantzitsu onartu dira giza eskubideen alde esaterako haurren eskubideen adierazpena giza eskubideen adierazpena … </li></ul>
  49. 50. <ul><li>NBEk ematen ditu eta gatazka baten nahasiak dauden herrialdeek nahitaez bete behar dituzte eta bestela zigorrak ezarri edo militarki esku-hartu dezake. </li></ul>
  50. 51. <ul><li>Espezializaturizako erakundeak dituzte eta bakoitzak bere arloa jorratzen du adb. FAOk nekazaritza, UNESCOk hezkuntza, zientzia eta kultura eta MOEk osasuna. </li></ul>
  51. 52. <ul><li>NBEk ahulguneak ere baditu haren lana bost herrialdek zaildu ahal dutelako(Amerikako Estatu Batuek, Errusia, Txina, Erresuma Batua eta Frantziak).Eta armadarik ez duenez bertako herrialdeek utzi behar dute berea erabiltzen. </li></ul>

×