Espazio fisikoa: Natura-ingurunea
Lurra plakaz osatuta dago Lurrazala, plaka tektoniko izeneko hainbat plakaz osoturik dago.Honek, oso astiro mugitzen dira....
1.Sumendiak: Lurrazalaren irekiguneak dira, bertatik lurraren barneko materialak irteten dira <ul><li>Elkar ukitzen lekuet...
<ul><li>2.  Lurrikarak edo seismoak eta Itsaskiarak edo Tsunamiak : 2.1-Lurrikarak: Lurraren astinaldiak dira, honen barne...
Sumendi-erupzioak eta lurrikara gogorrak oso kaltegarriak izan daitezke biztanleriarentzat.
ERLIEBE FORMEN ERAGINA
Definizioa <ul><li>Lurrazalak dituen gorabeherei esaten zaie erliebea. </li></ul><ul><li>Lurrazalak, kontinenteetakoak eta...
Kontinenteetako erliebe forma nagusiak <ul><li>Goi-ordokiak </li></ul><ul><li>Ordokiak </li></ul><ul><li>Sakonuneak edo ar...
Non kokatzen gara? <ul><li>Munduko biztanle gehienak 500 metrotik beherako eremu lauetan bizi dira. </li></ul><ul><li>Bate...
Mendien desabantailak <ul><li>Mendiak komunikazioak zailtzen ditu. </li></ul><ul><li>Nekazaritzaren garapena oztopatzen du...
Mendien abantailak <ul><li>Gatazketan, mendiak betidanik izan dira pertsonen babesleku. </li></ul><ul><li>Herrialde aberat...
Nola bilatu dizkio gizakiak irtenbideak erliebeak ekartzen dizkion arazoei? <ul><li>Komunikazioa errazteko, zubiak eta tun...
Arazoa <ul><li>Jarduera horiek erabat aldatzen dute erliebea, eta ingurumen-arazo garrantzitsuak eragin ditzake. </li></ul>
Urak
Uraren banaketa <ul><li>Urak lurrazalaren %70 baino gehiago estaltzen du. </li></ul><ul><li>%2,5 da geza. </li></ul><ul><l...
Ura mugimenduan. <ul><li>Ura etengabe ari da mugitzen. </li></ul><ul><li>Mugimendu horreri uraren zikloa deritzo: </li></ul>
Ozeanoak <ul><li>Ur gaziko masa handiak dira. </li></ul><ul><li>Itsaslasterrak ozeanoetako ura mugiarazten dute. </li></ul...
Ibaiak <ul><li>Ur gezako etengabeko ur-lasterrak dira </li></ul><ul><li>Ibaiak itsasoan, aintziriretan edota beste ibai ha...
URAK
AINTZIRAK <ul><li>Aintzirak ur-masa iraunkor eta itxiak dira, eta lurreko eremu sakonetan egoten dira. Batzuk oso zabalak ...
LUR AZPIKO URAK <ul><li>Kontinenteetako uraren ia %25 lurraren gainazalaren azpian dago. Ur horiek dira edateko uraren err...
1.
<ul><li>Eguzki sistema osoan, Lurra tenperatura eta hezetasun baldintza egokiak betetzen dituen planeta bakarra.  </li></u...
Atmosfera;   nitrogenoz eta oxigenoz osatuta dagoen, eta lurra inguratzen duen gas-geruza da.  Gas horiei esker, eguzki iz...
<ul><li>Lurrean beti ez dira klima-baldintza onuragarriak egon. Betidanik, oso aldi hotzak (glaziazio), eta aldi epelagoak...
Klimaren elementuak
Klima Klima leku jakin bateko atmosferaren batez besteko   egoera da. Zehazteko, leku horretan urte askotako eguraldi mota...
Temperatura Atmosferako airearen zenbateko  beroa adierazi. Tenperatura altuko edo baxuko lekuetan bizitzea zaila da; ekua...
Prezipitazioa <ul><li>Lurraldearen gainazalera erortzen den   atmosferako ura. </li></ul><ul><li>Txingorra edo elurra  </l...
Prezio atmo sferikoa Atmosferako  airearen  prezioa. <ul><li>Itsas mailan 1.013 milabaretakoa da. </li></ul><ul><li>Presio...
Haizea Higitzen den  airea   Presio atmosferikoaren aldeen ondorioz sortu.  Goi-prezioko guneetatik behe-prezio guneetara.
 
Klimaren elementuak faktore hauek baldintzatzen dituzte: <ul><li>Latitudea </li></ul><ul><li>Altitudea </li></ul><ul><li>E...
<ul><li>Latitudea : </li></ul><ul><li>Lurraren edozein punturen eta ekuatorearen arteko distantzia da . </li></ul>
Altitudea : <ul><li>Tenperaturak behera egiten dute, altitudearen ondorioz. 0,6 gradu zentigradu gora egiten diren 100 met...
Erliebea : <ul><li>Erliebe formek eragina dute kliman. </li></ul><ul><li>Adibidez, mendilerroek ez dituzte haizea eta hode...
  Leku jakin batetik itsasora dagoen distantzia: <ul><li>Hau dela eta klima-zona eta latitude berean dauden bi lekuk, klim...
 
<ul><ul><ul><ul><li>Tenperatura </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Hezetasuna </li></ul></ul></ul></ul>
<ul><li>Jende gutxiko lekuak: </li></ul><ul><ul><li>Basamortuak </li></ul></ul><ul><ul><li>Oihanak </li></ul></ul><ul><ul>...
<ul><li>Jende ugari: </li></ul><ul><ul><li>Zona epeletan (biztanleriaren %70baino gehiago) </li></ul></ul>
<ul><li>Biztaleriaren hazkundeak bultzaturik </li></ul><ul><li>Gobernarien erabakiz </li></ul><ul><li>Leku eta kultura bat...
<ul><li>Klimak ezarritako mugak gainditzen laguntzen digu. </li></ul>
lurreko LURREKO KLIMAK
Klima beroak: - Kantzer tropikoaren eta kaprikornio tropikoaren artean daude.
Klima ekuatoriala: -tenperatura oso beroak daude eta prezipitazioak oso nabarmenak dira.ibai emaritsuak eta landaredia ohi...
Klima tropikala: -tenperatura beroak.prezipitazio gutxi. Bi urtaro daude euritsua eta lehorra. Sabana ageri da.
Basamortuko klima: - Oso tenperatura beroak eta prezipitazio gutxi.Ez dago landaredia.
Klima epelak -tropikoen eta zirkulu  polarren artean daude.lau urtaro izaten dituzte.
Klima mediterraneoa: <ul><li>Neguak epelak dira eta udak beroak eta lehorrak. Landaredia hosto iraunkorrekoa da. </li></ul>
Klima ozeanikoa: - Tenperatura epelak eta prezipitazio ugari.landaredian hosto erorkorreko  zuhaitzak dira nagusi.
Klima kontinentala: - Oso negu hotzak eta oso uda beroak eta hezeak izaten dira. Landaredian baso boreala edo taiga dugu.
Klima hotzak: - Zona polarretan eta goi-mendiko eremuetan izaten dira.
Klima polarra: - Lurreko tenperaturarik hotzenak ditu, ez dago prezipitaziorik . Ez dago landaredia.
Goi-mendiko klima: - Oso tenperatura hotzak izaten dira. Euri asko eta elurra ere . Landaredian aldaketak daude.
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

1. gaia.esparru fisikoa. natura-ingurunea

3,179 views
2,621 views

Published on

Published in: Education
0 Comments
2 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
3,179
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
822
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
2
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

1. gaia.esparru fisikoa. natura-ingurunea

  1. 1. Espazio fisikoa: Natura-ingurunea
  2. 2. Lurra plakaz osatuta dago Lurrazala, plaka tektoniko izeneko hainbat plakaz osoturik dago.Honek, oso astiro mugitzen dira. Mugimendu horien ondorioz, erliebe forma berriak sortzen dira
  3. 3. 1.Sumendiak: Lurrazalaren irekiguneak dira, bertatik lurraren barneko materialak irteten dira <ul><li>Elkar ukitzen lekuetan, bi fenomeno gerta daitezke: </li></ul>
  4. 4. <ul><li>2. Lurrikarak edo seismoak eta Itsaskiarak edo Tsunamiak : 2.1-Lurrikarak: Lurraren astinaldiak dira, honen barneko harrien hausturak eta higidurak eraginak. </li></ul><ul><li>2.2-Itsaskiara edo Tsunamia : Lurrikarak itsasoan gertatzen direnean. </li></ul>
  5. 5. Sumendi-erupzioak eta lurrikara gogorrak oso kaltegarriak izan daitezke biztanleriarentzat.
  6. 6. ERLIEBE FORMEN ERAGINA
  7. 7. Definizioa <ul><li>Lurrazalak dituen gorabeherei esaten zaie erliebea. </li></ul><ul><li>Lurrazalak, kontinenteetakoak eta ozeano edo itsaso azpikoak, erliebe malkartsua eta era askotakoa du. </li></ul>
  8. 8. Kontinenteetako erliebe forma nagusiak <ul><li>Goi-ordokiak </li></ul><ul><li>Ordokiak </li></ul><ul><li>Sakonuneak edo arroak </li></ul>
  9. 9. Non kokatzen gara? <ul><li>Munduko biztanle gehienak 500 metrotik beherako eremu lauetan bizi dira. </li></ul><ul><li>Batez ere itsasertzeko eta ibaietako ordokietan kokatzen da jendea. </li></ul>
  10. 10. Mendien desabantailak <ul><li>Mendiak komunikazioak zailtzen ditu. </li></ul><ul><li>Nekazaritzaren garapena oztopatzen dute. </li></ul>
  11. 11. Mendien abantailak <ul><li>Gatazketan, mendiak betidanik izan dira pertsonen babesleku. </li></ul><ul><li>Herrialde aberatsetan, mendi-paisaiei esker zenbait lekuren ekonomia sustatu da eta biztanleriaren hazkundea ere. </li></ul><ul><li>Kirol jakin batzuk egiteko (eskalada, eskia...) onak dira. </li></ul>
  12. 12. Nola bilatu dizkio gizakiak irtenbideak erliebeak ekartzen dizkion arazoei? <ul><li>Komunikazioa errazteko, zubiak eta tunelak eraiki ditugu. </li></ul><ul><li>Mendi-hegaletan lurra landu ahal izateko, terrazak edo baratze mailak egin dira. </li></ul>
  13. 13. Arazoa <ul><li>Jarduera horiek erabat aldatzen dute erliebea, eta ingurumen-arazo garrantzitsuak eragin ditzake. </li></ul>
  14. 14. Urak
  15. 15. Uraren banaketa <ul><li>Urak lurrazalaren %70 baino gehiago estaltzen du. </li></ul><ul><li>%2,5 da geza. </li></ul><ul><li>%0,25 baino gutxiago dago kontsumitzeko moduan. </li></ul><ul><li>Ur horiek:Ibaietan, aintziretan eta lur azpian daude. </li></ul><ul><li>Gainontzeko ur geza glaziarretan aurki dezakegu. </li></ul>
  16. 16. Ura mugimenduan. <ul><li>Ura etengabe ari da mugitzen. </li></ul><ul><li>Mugimendu horreri uraren zikloa deritzo: </li></ul>
  17. 17. Ozeanoak <ul><li>Ur gaziko masa handiak dira. </li></ul><ul><li>Itsaslasterrak ozeanoetako ura mugiarazten dute. </li></ul><ul><li>Bi eratako itsaslasterrak: </li></ul><ul><li>-Itsaslaster beroak:Tenperatura ingurukoa baino altuagoa denean </li></ul><ul><li>-Itsaslaster hotza:Tenperatura baxuagoa bada </li></ul><ul><li>Itsaslasterrak eragina dute kliman </li></ul><ul><li>Eta uren produktibitateari ere eragiten diote: </li></ul><ul><li>-Itsas hondoko ur hotza gainazalera igotzen da </li></ul><ul><li>Leku horiek arrantzarako oso onak </li></ul>
  18. 18. Ibaiak <ul><li>Ur gezako etengabeko ur-lasterrak dira </li></ul><ul><li>Ibaiak itsasoan, aintziriretan edota beste ibai handiago batean isurtzen dute beraien urak. </li></ul><ul><li>Ibaiadarrek drainatzen duten lurraldea drainatze-arroa. </li></ul><ul><li>Ibai baten emaria iragaten den ur bolumena da. </li></ul><ul><li>Emarietan aldaketak sortzen badira horri ibai -erregimena deritzo </li></ul><ul><li>Baina aldatzen ez bada erregimen erregularra du. </li></ul><ul><li>Eta ibilgua askoz ere lehorrago badago erregimen irregularra. </li></ul><ul><li>Ibai baten emaria oso garrantzitsua da bere aprobetxamendurako: </li></ul><ul><li>-Garraiorako </li></ul><ul><li>-Energia hidroelektrikoa lortzeko </li></ul><ul><li>-... </li></ul>
  19. 19. URAK
  20. 20. AINTZIRAK <ul><li>Aintzirak ur-masa iraunkor eta itxiak dira, eta lurreko eremu sakonetan egoten dira. Batzuk oso zabalak izaten dira, eta beste batzuk, ez. Aintzira oso txikia bada, urmael esaten zaio. </li></ul><ul><li>Aintzirek ur-prezipitazioen ekarpenari esker irauten dute, ibaiek nahiz lur azpiko ur-lasterrak ura isurtzeari esker. Aintzirak ur gezakoak izaten dira, baina ur gazia ere eduki dezakete. Hala bada, barneko itsaso esaten zaie. Esate baterako: kaspiar itsasoa. </li></ul>
  21. 21. LUR AZPIKO URAK <ul><li>Kontinenteetako uraren ia %25 lurraren gainazalaren azpian dago. Ur horiek dira edateko uraren erreserba nagusia, eta ibaiak eta aintzirak hornitzen dituzte. </li></ul><ul><li>Lurraren barnean, ur horiek lur azpiko ibai bihurtzen dira eta ur-poltsak eratzen dituzte: akuiferoak, erraz atera daiteke ura. Ur horiek gaizki kudeatzen badira, kutsatu edo agortu egin daitezke. </li></ul>
  22. 22. 1.
  23. 23. <ul><li>Eguzki sistema osoan, Lurra tenperatura eta hezetasun baldintza egokiak betetzen dituen planeta bakarra. </li></ul><ul><li>Eguzkia; lurreko energi iturri nagusia. Haren berorik eta energiarik gabe bizirik EZ. </li></ul>
  24. 24. Atmosfera; nitrogenoz eta oxigenoz osatuta dagoen, eta lurra inguratzen duen gas-geruza da. Gas horiei esker, eguzki izpiak Lurraren gainazalera heltzen dira eta beroaren zati bat xurgatzen dute. Atmosferari esker, Lurraren gainazaleko tenperatura, 15ºC-koa, eta atmosferarik ez balitz -18ºC-koa.
  25. 25. <ul><li>Lurrean beti ez dira klima-baldintza onuragarriak egon. Betidanik, oso aldi hotzak (glaziazio), eta aldi epelagoak (glaziazio arteko aldiak) txandakatu dira. </li></ul>Azken glaziazioa duela 13.000 urte inguru.
  26. 26. Klimaren elementuak
  27. 27. Klima Klima leku jakin bateko atmosferaren batez besteko egoera da. Zehazteko, leku horretan urte askotako eguraldi motak kontuan hartzen dira.
  28. 28. Temperatura Atmosferako airearen zenbateko beroa adierazi. Tenperatura altuko edo baxuko lekuetan bizitzea zaila da; ekuatoretik gertu edota zona polarretan.
  29. 29. Prezipitazioa <ul><li>Lurraldearen gainazalera erortzen den atmosferako ura. </li></ul><ul><li>Txingorra edo elurra </li></ul><ul><li>Biztanleriaren bizitzeko tokia baldintzatu </li></ul>
  30. 30. Prezio atmo sferikoa Atmosferako airearen prezioa. <ul><li>Itsas mailan 1.013 milabaretakoa da. </li></ul><ul><li>Presio handia (goi-prezioa) </li></ul><ul><li>Erdigunea (antizikloia) </li></ul><ul><li>Presio txikiagoa (behe-presioa) </li></ul><ul><li>Erdigunea (depresioa) </li></ul>
  31. 31. Haizea Higitzen den airea Presio atmosferikoaren aldeen ondorioz sortu. Goi-prezioko guneetatik behe-prezio guneetara.
  32. 33. Klimaren elementuak faktore hauek baldintzatzen dituzte: <ul><li>Latitudea </li></ul><ul><li>Altitudea </li></ul><ul><li>Erliebea </li></ul><ul><li>Leku jakin batetik itsasora dagoen distantzia </li></ul>
  33. 34. <ul><li>Latitudea : </li></ul><ul><li>Lurraren edozein punturen eta ekuatorearen arteko distantzia da . </li></ul>
  34. 35. Altitudea : <ul><li>Tenperaturak behera egiten dute, altitudearen ondorioz. 0,6 gradu zentigradu gora egiten diren 100 metro bakoitzeko. Prezipitazioak ugaritu egiten dira. </li></ul>
  35. 36. Erliebea : <ul><li>Erliebe formek eragina dute kliman. </li></ul><ul><li>Adibidez, mendilerroek ez dituzte haizea eta hodeiak pasatzen uzten. </li></ul>
  36. 37. Leku jakin batetik itsasora dagoen distantzia: <ul><li>Hau dela eta klima-zona eta latitude berean dauden bi lekuk, klima desberdinak izan ahal dituzte. </li></ul>
  37. 39. <ul><ul><ul><ul><li>Tenperatura </li></ul></ul></ul></ul><ul><ul><ul><ul><li>Hezetasuna </li></ul></ul></ul></ul>
  38. 40. <ul><li>Jende gutxiko lekuak: </li></ul><ul><ul><li>Basamortuak </li></ul></ul><ul><ul><li>Oihanak </li></ul></ul><ul><ul><li>Zona polarrak </li></ul></ul><ul><ul><li>Mendi altuak </li></ul></ul>
  39. 41. <ul><li>Jende ugari: </li></ul><ul><ul><li>Zona epeletan (biztanleriaren %70baino gehiago) </li></ul></ul>
  40. 42. <ul><li>Biztaleriaren hazkundeak bultzaturik </li></ul><ul><li>Gobernarien erabakiz </li></ul><ul><li>Leku eta kultura bateko loturengaitik </li></ul>
  41. 43. <ul><li>Klimak ezarritako mugak gainditzen laguntzen digu. </li></ul>
  42. 44. lurreko LURREKO KLIMAK
  43. 45. Klima beroak: - Kantzer tropikoaren eta kaprikornio tropikoaren artean daude.
  44. 46. Klima ekuatoriala: -tenperatura oso beroak daude eta prezipitazioak oso nabarmenak dira.ibai emaritsuak eta landaredia ohiana.
  45. 47. Klima tropikala: -tenperatura beroak.prezipitazio gutxi. Bi urtaro daude euritsua eta lehorra. Sabana ageri da.
  46. 48. Basamortuko klima: - Oso tenperatura beroak eta prezipitazio gutxi.Ez dago landaredia.
  47. 49. Klima epelak -tropikoen eta zirkulu polarren artean daude.lau urtaro izaten dituzte.
  48. 50. Klima mediterraneoa: <ul><li>Neguak epelak dira eta udak beroak eta lehorrak. Landaredia hosto iraunkorrekoa da. </li></ul>
  49. 51. Klima ozeanikoa: - Tenperatura epelak eta prezipitazio ugari.landaredian hosto erorkorreko zuhaitzak dira nagusi.
  50. 52. Klima kontinentala: - Oso negu hotzak eta oso uda beroak eta hezeak izaten dira. Landaredian baso boreala edo taiga dugu.
  51. 53. Klima hotzak: - Zona polarretan eta goi-mendiko eremuetan izaten dira.
  52. 54. Klima polarra: - Lurreko tenperaturarik hotzenak ditu, ez dago prezipitaziorik . Ez dago landaredia.
  53. 55. Goi-mendiko klima: - Oso tenperatura hotzak izaten dira. Euri asko eta elurra ere . Landaredian aldaketak daude.

×