1.1 ÊÎÌÏÜÞÒÅÐÈÉÍ Ñ¯ËÆÝÝ  Êîìïüþòåðèéí ñ¿ëæýý ãýäýã áîë õýñýã á¿ëýã êîìïüþòåð¿¿äûíõîîðîíäûí õîëáîëò þì. Ýíãèéíэýð õîîðîíäîî...
ѯËÆÝÝÍÈÉÀÍÃÈËÀËÀíãèëàë – Õàìðàõ õ¿ðýýãýýðýýÊîìïüþòåðèéí ñ¿ëæýýã õàìðàõ õ¿ðýýãýýð íü àíãèëáàë:  o Personal area network –õ...
ñêàííåð ãýõ ìýòýýñ ãàäíà hub, switch, bridges, router çýðýã ñ¿ëæýýíèéòºõººðºìæ¿¿ä þì. Óòàñã¿é ñ¿ëæýý íüòºõººðºìæ¿¿äèéã õîë...
Êîìïüþòåðûí ñ¿ëæýýíèé õàìãèéí ò¿ãýýìýë òºðë¿¿äýýñ äóðüäâàë:Personal Area Network –Õóâèéí ñ¿ëæýý(PAN)  Õóâèéí ñ¿ëæýý ãýäýã ...
Wide Area Network –ºðãºí á¿ñèéí ñ¿ëæýý(WAN)  ªðãºí á¿ñèéí ñ¿ëæýý íü õàðüöàíãóé òîì ãàçàð íóòãèéã õàìðàõ áºãººäõîò óëñóóäûí...
õýðýãñýëòýé áàéäàã. Èíòåðíåт íü èíòðàíåò, ýêñòðàíåòèéí                   õýñýã áèøáºãººä ýêñòðàíåò-ä õàíäàõàä äàìæóóëàã÷ á...
Ìýäýýëýë íýã ïîðò äýýð èðýõýä õ¿ëýýí àâààä á¿õ ïîðòðóóãàà èëãýýõçàìààð ìýäýýëëèéã äàìæóóëäàã áîëõèäóó çàð÷èìòàé áºãººä ìýä...
õÿçãààðëàõ, ñ¿ëæýýíèé àæèëëààã õÿíàõ ãýõ îëîí òºðëèéí àæèëëàãààòàé.Èõýíõ   äîòîîä     ñ¿ëæýýí¿¿ä         îäîî      ñâè÷   ...
òºõººðºìæèä ñóóðèëñàí (hardware based) ýñâýë ¿éëäëèéí ñèñòåìäýýð(software based) ñóóðèëñàí áàéæ áîëíî.                    ...
àøèãëàí àëñ õîë áàéãàà íàéç íºõºäòýéãýý çàõèàãààð õàðüöàæ , õ¿ññýíõóäàëäàà, ¿éë÷èãýýíèé òºëáºðºº òºëºõ, íîì, ñýòã¿¿ë óíøèõ...
1. Èíòåðíåòýýñ ìýäýýëýë õàéõ, õàéæ îëñîí ìýäýýëëýýñýý ººðèéí     õýðýãòýé ìýäýýëëèéã àâ÷ àøèãëàõ  2. Èíòåðíåòýýñ ôàéë áîëî...
ò¿ãýýõ äýý âýá õóóäñûã àøèãëàäàã. Âýá õóóäàñ íü ººð õóóäàñ ðóó îðîõõîëáîëòóóäûã áóþó ãèïåð òåêñò¿¿äèéã àãóóëíà. Ýíä òîäîðõ...
Ñ¿ëæýý á¿ð íü èíòåðíåò ººðèéí ãýñýí äàâõöàëã¿é õàÿãòàé áàéäàã áàýíý õàÿãààðàà äàìæóóëàí áóñàä ñ¿ëæýýí¿¿äòýé õîëáîãäîæ áàéä...
SLIDESHARE.NET SHARE:Äýëõèéí õàìãèéí òîì business presentationìºí ìýäýýëýë ñîëèëöîõîä çîðèóëñàí öîãö øèéäýë áîëîõ Slidesha...
ç¿éë¿¿äèéí íýã íü áëîãûã óíøèã÷èä ººðñäèéí ñýòãýãäýëýý ¿ëäýýõ áîëîìæþì.     Íýãýíò ë ººðèéí ãýñýí âýá ñàéòòàé áîëæ áàéãàà ...
Suljee
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Suljee

3,639

Published on

2 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
3,639
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
117
Comments
2
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Suljee"

  1. 1. 1.1 ÊÎÌÏÜÞÒÅÐÈÉÍ Ñ¯ËÆÝÝ Êîìïüþòåðèéí ñ¿ëæýý ãýäýã áîë õýñýã á¿ëýã êîìïüþòåð¿¿äûíõîîðîíäûí õîëáîëò þì. Ýíãèéíэýð õîîðîíäîî ìýäýýëýë äàìæóóëàõáîëîìæòîé á¿ëýã òºõººðºìæ, õîîðîíäîî õîëáîãäñîí á¿ëýã (êîìïüþòåð,ïðèíòåðçýðýã) õîëáîëòûí òºõººðºìæ¿¿äèéã ñ¿ëæýý ãýíý. Зураг 18. Компьютерийн сүлжээ Äýýðõ çóðàãò õàðóóëñíààð ñ¿ëæýý íü õààíààñ áîë õààíààñ õîëáîãäîõáîëîìæòîé áàéãàà áºãººä ñ¿ëæýýíèéõ ýñýã òóñ á¿ðä Router áóþó çàìFirewall áóþó õàìãààëàã÷ òàâüñíààð ñ¿ëæýýíèé íàéäâàðòàé àæèëëàãààãñàéí õàíãàñàí áàéíà. Ñ¿ëæýýíä ãàäíààñ VPN (Virtual Private Networkáóþó õèéìýë õóâèéí ñ¿ëæýýã õýðýãëýñíýýð èíòåðíåòýýð äàìæèæ áàéãààìýäýýëýë íü íóóöëàëòàéãààð äàìæèõ íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëæ ýðñäëèéãáóóðóóëæ áàéãàà þì.
  2. 2. ѯËÆÝÝÍÈÉÀÍÃÈËÀËÀíãèëàë – Õàìðàõ õ¿ðýýãýýðýýÊîìïüþòåðèéí ñ¿ëæýýã õàìðàõ õ¿ðýýãýýð íü àíãèëáàë: o Personal area network –õóâèéí ñ¿ëæýý (PAN) o Local Area Network – äîòîîä ñ¿ëæýý (LAN) o Campus Area Network–öîãöîëáîðûí ñ¿ëæýý (CAN) o Metropolitan area network – õîòûí ñ¿ëæýý (MAN) o Wide area network –ºðãºí á¿ñèéí ñ¿ëæýý(WAN) ãýæàíãèëæ áîëíî. Ñ¿ëæýýí¿¿ä óëàì ñòàíäàðò áîëîí íýâòýð÷ áàéãàà ºíºº ¿åä ýäãýýðñ¿ëæýýí¿¿äèéí ÿëãàà íü ýöñèéí õýðýãëýã÷äýýñè ë¿¿òýé ñ¿ëæýýíèéàäìèíóóäàä ÷óõàë þì. Ñ¿ëæýýíèé àäìèíóóä íü ÷àíàðòàé ¿éë÷èëãýý–Quality of Service (QoS) –õ¿ðãýõèéí òóëä ñ¿ëæýýã õàìðàõ õ¿ðýý,õýñã¿¿äèéí õîîðîíäûí çàé, çàéíààñ øàëòãààëñàí ñààòàë çýðýãòòîõèðóóëàí çîõèîí áàéãóóëàí óäèðäàõ õýðýãòýé áîëäîã. Ñ¿ëæýýí¿¿äèéíãîë ÿëãààíüõ àìðàõ õ¿ðýý áóþó õýìæýý þì. Controller Area Network –óäèðäëàãûí õ¿ðýýíèé ñ¿ëæýý ãýäýã íü íÿãòóÿëäààòàé, æèæèã õ¿ðýýã õàìðàõáºãººä á¿ðýí àâòîìàòæóóëñàí ¿éëäâýð,ýñâýë íýã ìàøèíû óäèðäëàãûí ñàëáàð ãýõ ìýò õîîðîíäîo óÿëäààòàéàæèëëàäàã îéð áàéðëàñàí òºõººðºìæ¿¿äèéã õàìàðäàã.Àíãèëàë–Õîëáîëòûí àðãà çàìààðàà Êîìïüþòåðèéí ñ¿ëæýýã ìºí ñ¿ëæýýíèé á¿ðýëäýõ¿¿í òºõººðºìæ¿¿äèéãõîëáîõòåõíèê õàíãàìæ òàëààð íüOptical fiber –Øèëýíêàáåëü, Ethernet –ñ¿ëæýýíèé õîëáîëò, Wireless LAN –óòàñã¿é ñ¿ëæýý, HomePNA –ýíãèéíòåëåôîí õîëáîëò, áîëîí Power line communication –öàõèëãààíû øóãàìûíõîëáîëò ãýõìýò.Åðäèéí ñ¿ëæýýíèé õîëáîëò(Ethernet) íü áîäèò êàáåëààðòºõººðºìæ¿¿äèéã õîëáîäîã. Òºõººðºìæ¿¿ä íü êîìïüþòåð, õýâëýã÷,
  3. 3. ñêàííåð ãýõ ìýòýýñ ãàäíà hub, switch, bridges, router çýðýã ñ¿ëæýýíèéòºõººðºìæ¿¿ä þì. Óòàñã¿é ñ¿ëæýý íüòºõººðºìæ¿¿äèéã õîëáîõäîîêàáåëü õýðýãëýäýãã¿é áºãººä ðàäèî äîëãèîí àøèãëàí õîëáîäîã.Àíãèëàë–Àæèë ¿¿ðãèéí õàìààðëààðàà(Ñ¿ëæýýíèé á¿òýö, çîõèîíáàéãóóëàëò) Êîìïüþòåðèéí ñ¿ëæýýã á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿äýä õîîðîíäîî õàðüöàæáàéãàà ¿¿ðãèéí äàãóóàíãèëæ áîëîõáà  Active Networking –èäýâõòýéñ¿ëæýý,  Client Server –õýðýãëýã÷–ñåðâåðáîëîí  Peer – to – peer –øóóä õàðèëöàõá¿òýöòýé õýìýýí ¿çýæ áîëíî.Àíãèëàë–Ñ¿ëæýýíèé á¿òöýýðýý Ñ¿ëæýýã áàéãóóëàõàä õýðýãëýñýí á¿òöèéí äàãóó Point – point –õîîðîíäûí, Linear network –öóâàà ñ¿ëæýý, Bus network –ñàëààëñàíñ¿ëæýý, Star network –îä ñ¿ëæýý, Ring network –öàãèðàã ñ¿ëæýý, Meshnetwork –óÿëäóóëñàí ñ¿ëæýý, Star – bus network –öóâàà öàöðàã, Tree orHierarchical topology network –ñàëáàðëàí øàòàëñàí ñ¿ëæýý ãýõ ìýòýýðàíãèëíà.Àíãèëàë–Ïðîòîêîëûí õóâüä Ñ¿ëæýýíä õýðýãëýãäýæ áàéãàà õàðèëöààíû ïðîòîêîëûí õóâüä àíãèëæáîëîõáºãººä õàìãèéí ò¿ãýýìýë õýðýãëýãääýã íü Ethernet, TCP UDP, IPX,Apple Talk, IEEE802.11 ãýñýí áàãöóóä áºãººä ñ¿ëæýýíèé çàãâàðûí øàòëàëòóñ á¿ðä ÿíç á¿ðýýð õýðýãëýãääýã. ѯËÆÝÝÍÈÉ ÒªÐ˯¯Ä
  4. 4. Êîìïüþòåðûí ñ¿ëæýýíèé õàìãèéí ò¿ãýýìýë òºðë¿¿äýýñ äóðüäâàë:Personal Area Network –Õóâèéí ñ¿ëæýý(PAN) Õóâèéí ñ¿ëæýý ãýäýã íü íýã õ¿íèé õýä õýäýí òîíîã òºõººðºìæèéíõîîðîíäîõ õàðèëöàà õîëáîîã õýëíý. Õóâèéí ñ¿ëæýýíä íýãýí êîìïüþòåðòõîëáîñîí ïðèíòåð, ñêàííåð, óòàñ áîëîí 纺âðèéí õýðýãñë¿¿ä îðæáîëîõáºãººä ýäãýýðèéã õîëáîñîí USB, IrDa áîëîí Bluetooth òåõíîëîãèóäíü õóâèéí ñ¿ëæýýíèé æèøýý þì.Local Area Network –Äîòîîä ñ¿ëæýý(LAN) Ýíý íü îðîí ãýð, àëáàí òàñàëãàà, íýãýí áàðèëãà áàéøèí çýðýã áàãàõàíõýìæýýíèé ãàçðûã õàìàðñàí ñ¿ëæýý þì. Èõýíõ äîòîîä ñ¿ëæýýí¿¿äîäîîãîîð Ethernet òåõíîëîãèä ñóóðèëñàí áàéãàà. Ñåðâåð àæèëëóóëàí,ò¿¿íä õîëáîãäñîí àæèëëàãñäûí êîìïüþòåð, õýâëýã÷ òºõººðºìæ¿¿äò¿ãýýìýë äîòîîä ñ¿ëæýýíèé æèøýý þì. Êîìïüþòåðóóäûã èõýâ÷ëýí IEEE802.3 ïðîòîêîëîîð àæèëëàäàã ñ¿ëæýýíèé òºõººðºìæ¿¿äýä Cat5 ýñâýëñàéæðóóëñàí Cat5 òºðëèéí ñ¿ëæýýíèé êàáåëèàð õoëáîõ áºãººäõàìãààëàëòòàé òºõººðºì溺ð äàìæóóëàí èíòåðíåòýä õîëáîíî.Campus Area Network –Öîãöîëáîðûí ñ¿ëæýý(CAN) Õî¸ð áîëîí ò¿¿íýýñ îëîí ñ¿ëæýýã õîëáîñîí áîëîâ÷ îéðõîí ãàçàðòõÿçãààðëàãäñàí îþóòíû õîòõîí, ¿éëäâýðëýëèéí ñ¿ëæýýã õàìðóóëíà.Õîòûí ñ¿ëæýýòýé òºñººòýé õýìæýý, õàìðàõ ãàçðûí õóâüä æèæèã áàéäàã.Metropolitan Area Network –Õîòûí ñ¿ëæýý(MAN) Õîòûí ñ¿ëæýý ãýäýã íü îëîí äîòîîä ñ¿ëæýý, öîãöîëáîðûí ñ¿ëæýýãõîëáîñîí ºðãºí ñ¿ëæýý áºãººä òóõàéí õîò ñóóðèí, òºâëºðñºí ãàçðààñõýòýðäýãã¿é. Ýíýõ¿¿ ñ¿ëæýýã áàéãóóëàõàä ìàø îëîí òºðëèéí ñ¿ëæýýíèéòºõººðºìæ¿¿ä õýðýãëýãäýх áºãººä ìýäýýëýë çàðèì òîõèîëäîëä îëîí ººðòºðëèéí ñ¿ëæýýãýýð äàìæèí õýðýãëýã÷èä õ¿ð÷ áîëíî.
  5. 5. Wide Area Network –ºðãºí á¿ñèéí ñ¿ëæýý(WAN) ªðãºí á¿ñèéí ñ¿ëæýý íü õàðüöàíãóé òîì ãàçàð íóòãèéã õàìðàõ áºãººäõîò óëñóóäûí õîîðîíä äàìæèí òóõàéí óëñóóäûí òîìîîõîí òåõíîëîãèéíêîìàíäààð äàìæèí õýðýãæäýã. Ýäãýýð ñ¿ëæýýí¿¿ä íü ñ¿ëæýýíèéçàãâàð÷ëàëûí äîîä ò¿âøèíä áóþó èõýâ÷ëýí ñ¿ëæýýíèé õîëáîëò, áîäèòõîëáîëòûí ò¿âøèíãèéí ¿¿ðãèéã ã¿éöýòãý íàëñàä áàéðëàñàí äîòîîäñ¿ëæýýí¿¿äèéí õîîðîíä ìýäýýëëèéã àþóëã¿éãýýð ñîëèëöóóëàõàä ÷óõàë¿¿ðýãòýé. INTERNET WORK –ѯËÆÝÝ ÕÎÎÐÎÍÄÛÍ Ñ¯ËÆÝÝ Õî¸ð áîëîí ò¿¿íýýñ äýýø ñ¿ëæýý ýñâýë ñ¿ëæýýíèé õýñã¿¿äèéã íýãòãýíñ¿ëæýýíèé 3 äàõü ò¿âøèí áóþó ñ¿ëæýýíèé ò¿âøèí äàæèëëàäàã. Îëîííèéòèéí, õóâèéí áàéãóóëëàãûí, àðèëæààíû, çàñãèéí ãàçðûí ýñâýë¿éëäâýðèéí ñ¿ëæýýí¿¿äèéí õîîðîíä ¿¿ñãýñýí ÿìàð íýãýí õîëáîëòûãèíãýæíýðëýæ áîëíî. Îð÷èí ¿åä õîîðîíäîî õîëáîãäñîí ñ¿ëæýýí¿¿ä íüInternet Protocol-ã õýðýãëýäýã. Îëîí òºðëèéí áàéæ áîëîõ÷ õýí óäèðäàæ,õýí õýðýãëýæ áàéãààãààñ øàëòãààëàí ãóðâàí ¿íäñýí òºðºëä õóâààíà: o Èíòðíåò o Ýêñòðàíåò o Èíòåðíåò Èíòðàíåò, ýêñòðàíåò íü èíòåðíåòýä õîëáîãäñîí, õîëáîãäîîã¿é áàéæ áîëíî. Õîëáîãäñîí íºõöºëä ãàäíààñ õàíäàëò õèéõýä íýâòðýõ íóóö ¿ã áîëîí áóñàä õàìãààëàëòûí àðãà
  6. 6. õýðýãñýëòýé áàéäàã. Èíòåðíåт íü èíòðàíåò, ýêñòðàíåòèéí õýñýã áèøáºãººä ýêñòðàíåò-ä õàíäàõàä äàìæóóëàã÷ áîëæ áîëíî.Èíòðàíåò ãýäýã íü èíòåðíåò ïðîòîêîë õýðýãëýí ¿¿ñãýñýí, âýá áðàóçåðàøèãëàí õàíäàõ çîðèóëàëòòàé òºâëºðñºí óäèðäëàãàòàé ñ¿ëæýý þì.Ñ¿ëæýýíèé àäìèí íü õàíäàëòûíýðõèé çºâõºí òîäîðõîé õýñýõýðýãëýã÷äýä çîðèóëàí õààäàã. Èõýíõäýý èíòðàíåò íü àëèâàà íýãýíáàéãóóëëàãûí äîòîîä ñ¿ëæýý, äîòîîä âýá ñàéò áàéäàã. ѯËÆÝÝÍÈÉ Ò¯ÃÝÝÌÝË ÒªÕªªÐªÌƯ¯Ä Ñ¿ëæýý á¿ðýí óòãààðàà àæèëëàí ìýäýýëëèéã äàìæóóëàõûí òóëä øàòøàò á¿ðä àæèëëàäàã ººð ººðñäèéí ¿¿ðýãòýé òºõººðºìæ¿¿äýýñ á¿ðäýíý.Ýäãýýð òºõººðºìæ¿¿äèéã ñòàíäàðòûí, óòàñã¿é õîëáîî ýñâýë øèëýíêàáåëèàð õîëáîíî.Network card –ñ¿ëæýýíèé êàðä Ýíý íü àëèâàà êîìïüþòåð ãýõ ìýò õýðýãëýã÷èéí òºõººðºìæèéãñ¿ëæýýíä õîëáîõ ¿¿ðýãòýé áºãººä ¿éëäâýðëýã÷ýýñ îíöãîéëîí ºãñºíÌÀÑAddress áóþó òºõººðºìæèéí õàÿãèéí òóñëàìæòàéãààð ìýäýýëëèéãõàÿãëàí ñîëèëöîíî. Êîìïüþòåðóóäûã õîîðîíä íü ýñâýë ººðòºõººðºìæð¿¿ øóóä õîëáîõîëîìæòîé.Repeater –äàõèí äàìæóóëàã÷ Äàõèí äàìæóóëàã÷ ìýãä¿¿ëýí öààøäàìæóóëäàã. Èíãýñíýýð äîõèî íü ñóëðàõã¿éãýýðèë¿¿ õîë çàéä ñààäã¿é õ¿ðíý. Ýëåêòðîí äîõèîòîéàæèëëàäàã ó÷ðààñ ìýäýýëëèéã îãòáîëîâñðóóëàõ ýñâýë ¿çäýãã¿é áºãººä ñ¿ëæýýíèéçàãâàðûí äîîä ò¿âøèíä Зураг 19. Repeater àæèëëàäàã.Hub –õààáÕààá íü îëîí ïîðò áóþó õîëáîîñòîé áàéíà.
  7. 7. Ìýäýýëýë íýã ïîðò äýýð èðýõýä õ¿ëýýí àâààä á¿õ ïîðòðóóãàà èëãýýõçàìààð ìýäýýëëèéã äàìæóóëäàã áîëõèäóó çàð÷èìòàé áºãººä ìýäýýëëèéãíýã íýãýýð íü äàìæóóëäàãààðàà óäààí àæèëëàãààòàé. Зураг 20. HubBridge –ã¿¿ðÿ¿ð íü ñ¿ëæýýíèé õýñã¿¿äèéã ñ¿ëæýýíèé çàãâàðûí 2-ð øàòíû ò¿âøèíäõîëáîäîã. Õààá-ààñ ÿëãààòàé íü ìýäýýëëèéã á¿õ ïîðòðóóãàà öàöäàãã¿é.Ìýäýýëëèéã õ¿ëýýæ àâààä öààø íü ÿìàð õàÿã ðóó, àëü ïîðòðóó ãàðãàõûãõîëáîí äàìæóóëäàã. ¯¿íèé òóëä àëü ïîðò äýýð ÿìàð ÌÀÑ õàÿãòàéòºõººðºìæ áàéãààã á¿ðòãýæ àâäàã áºãººä èíãýõ äýý ìýäýýëýë èëãýýñýíïîðòîíä õîëáîñîí òºõººðºìæèéíìýäýýëëèéã øàëãàõ çàìààðá¿ðä¿¿ëäýã. Õýðâýý á¿ðòãýãäýýã¿éÌÀÑ õàÿã ðóó ìýäýýëýë èðâýë ìýäýýëýëîðæ èðñýí ïîðòîîñ áóñàä á¿õ Зураг 2 1. Bridgeïîðòðóóãàà öàöäàã. Äîòîîä ñ¿ëæýýã õîëáîäîã Lacal bridge, WAN – LANõîëáîäîã Remote bridge, óòàñòàé áîëîí óòàñã¿é ñ¿ëæýýã õîëáîõ Wirelessbridge ãýõ ìýò áàéíà.Switch –Ñâè÷Ýíý íü bridge áóþó ã¿¿ðòýé àæèëëàäàã áîëîâ÷ õàìààã¿é îëîí пîðòòîéáàéäàã òºäèéã¿é ñ¿ëæýýíèé îëîí ò¿âøèíä àæèëëàí îëîí òºðëèéí ¿¿ðýãã¿éöýòãýäýã. 4, 8, 16, 24, 32, 64 ãýõ ìýò ïîðòòîé áàéõ áºãººä ñ¿ëæýýã ëîãèêõýñã¿¿äýä õóâààõ, ïîðò íèéë¿¿ëýõ, ÌÀÑ (Media Access Control) õàÿãèéã
  8. 8. õÿçãààðëàõ, ñ¿ëæýýíèé àæèëëààã õÿíàõ ãýõ îëîí òºðëèéí àæèëëàãààòàé.Èõýíõ äîòîîä ñ¿ëæýýí¿¿ä îäîî ñâè÷ õýðýãëýæ áàéãàà áºãººä10/100/1000Mbps õóðäààð full-duplex áóþó çýðýã õ¿ëýý àâ÷, äàìæóóëàõãîðèìîîð àæèëëàõ ÷àäâàðòàé. Зураг 22. SwitchRouter –Çàì÷ëàã÷Ýíýõ¿¿ ñ¿ëæýýíèé òºõººðºìæ íü ìýäýýëëèéí õýñã¿¿äèéã ñ¿ëæýýíýýññ¿ëæýýíä äàìæóóëàõ ¿¿ðýãòýé áºãººä ÿìàð çàìààð äàìæóóëáàëíàéäâàðòàé õóðäàí î÷èõûã òîîöîîëäîã. Ìýäýýýëëèéã äàìæóóëàõäààõ¿ëýýí àâàã÷èéí IP õàÿãèéí äàãóó øèéäýëãàðãàí äàìæóóëäàã. Çàì÷ëàã÷èéã õî¸ðñ¿ëæýýíä õîëáîí, LAN, WAN áîëîíèíòåðíåòèéí êîìàíèðóó õîëáîõîäõýðýãëýäýã áºãººä Cisco êîìïàíèéí Зураг 23. Routerçàì÷ëàã÷èä ñàëáàð òàà øèëäýã õýìýýãäýí ºðãºí õýðýãëýãääýã.Firewall –Õàìãààëàã÷Óã òºõººðºìæ íü ººð ÿíç á¿ðèéí èòãýìæëýëòýé ñ¿ëæýýí¿¿äèéíõîîðîíäîõ óðñãàëûã çîõèöóóëàõ ¿¿ðýãòýé áºãººä èõýíõäýý äîòîîäñ¿ëæýý, ãàäààä ñ¿ëæýýã òóñãààðëàí õàìãààëàõ ¿¿ðýãòýé áàéäàã. Òóñãàé
  9. 9. òºõººðºìæèä ñóóðèëñàí (hardware based) ýñâýë ¿éëäëèéí ñèñòåìäýýð(software based) ñóóðèëñàí áàéæ áîëíî. Зураг 24. FirewallÄÎÒÎÎÄ Ñ¯ËÆÝÝ (Local Area Network LAN) Äîòîîä ñ¿ëæýý ãýäýã áîë åðºíõèé人 òîäîðõîé íóòàã äýâñãýðèéíõ¿ðýýíä êîìüþïþòåð¿¿äèéã òåõíèêèéí áîëîí ïîãðàìì õàíãàìæèéíòóñëàìæòàéãààð õîëáîõûã õýëäýã. ÊÄÑ ãýäýã áîë 2 áîëîí ò¿¿íýýñ äýýøòîîíû ìàøèíóóäàä ïðèíòåð, ôàéë ãýõ ìýòèéí íººöèéã õàìòðàí ýçýìøèõáîëîìæèéã îëãîäîã ñ¿ëæýý þì. 2. ÈÍÒÅÐÍÅÒÈÉÍ ÕÝÐÝÃËÝÝ 2.1uÈÍÒÅÐÍÅÒ Èíòåðíåò ãýäýã íü ñòàíäàðò IP ïðîòîêîëûã àøèãëàí ºãºãäëèéãäàìæóóëàõ áîëîìæ á¿õèé õàðèëöàí õîëáîãäñîí êîìïüþòåðóóäûí ñ¿ëæýýáºãººä ýíýõ¿¿ ñ¿ëæýý íü äýëõèé äàÿàð òàðõñàí áàéäàã. ¯íäñýíäýýèíòåðíåòèéã“ ñ¿ëæýýí¿¿äèéí ñ¿ëæýý” õýìýýí íýðëýæ áîëîõ áàóã ñ¿ëæýýíäõîò õîîðîíäûí, àêàäåìèê, áèçíåñ áîëîí çàсãèéí ãàçðûí ãýõ ìýò õýäýí ñàÿñ¿ëæýýí¿¿ä áàãòñàí áàéíà. Áè Internet õýìýýõ äýëõèé íèéòèéí ñ¿ëæýýã
  10. 10. àøèãëàí àëñ õîë áàéãàà íàéç íºõºäòýéãýý çàõèàãààð õàðüöàæ , õ¿ññýíõóäàëäàà, ¿éë÷èãýýíèé òºëáºðºº òºëºõ, íîì, ñýòã¿¿ë óíøèõ ìýäýýëýëõàéõ, îíëàéíààð ñóðàëöàõ çýðýãá¿õèéë ºäºð òóòìûí àìüäðàëäàà ºðãºíàøèãëàæ áàéãàà áèëýý. Ò¯¯ÕÈíòåðíåò àíõ ÀÍÓ-ûí öýðýã äàéíû òàãíóóëûí çîðèóëàëòààð 1969 îíäáàéãóóëàãäñàí ARPANET ñ¿ëæýý áºãººä 1980-ààä îíû ¿åä INTERNET,MILNET õýìýýí õóâààãäñàí. ÈÍÒÅÐÍÅÒÌÎÍÃÎËÄ1992 îíä Öàõèëãààí õîëáîîíä òåõíîëîãèéí øèíý÷ëýëò õèéæ, àíàëîãñèñòìåìèéã òîîí òåõíîëîãèîð ñîëüñíîîð øèëýíêà áåëèéí ñ¿ëæýý ¿¿ñ÷Ìîíãîëä èíòåðíåò õºãæèõ òààòàé íºõöºë á¿ðäñýí þì. 1994 îíä Ìîíãîëóëñ Èíòåðíåò õîëáîãäîæ, Äàòàêîìêîìïàíè 1996 îíä èíòåðíåòèéí ñ¿ëæýýîðóóëæ èðñýíýýð Ìîíãîëûí èíòåðíåòèéí õºãæëèéí ñóóðü òàâèãäñàí.ªíººäºð Ìîíãîëûí õ¿í àìûí 70 îð÷èì õóâü íü èíòåðíåò àøèãëàæáàéãàà òýäíèé 70 ãàðóé õóâü íü 15-335 íàñíû çàëóó÷óóä áàéíà ãýñýíñóäàëãàà ãàð÷ýý. Èíòåðíåòèéã èõýâ÷ëýí äàðààõ ãóðâàí çîðèëãîîð õàìãèéí ºðãºíàøèëàæ áàéíà.
  11. 11. 1. Èíòåðíåòýýñ ìýäýýëýë õàéõ, õàéæ îëñîí ìýäýýëëýýñýý ººðèéí õýðýãòýé ìýäýýëëèéã àâ÷ àøèãëàõ 2. Èíòåðíåòýýñ ôàéë áîëîí òºðºë á¿ðèéí ïðîãðàìóóäûã òàòàí àâ÷ àøèãëàõ 3. Öàõèëãààí øóóäàíãèéí ¿éë÷èëãýý, CHAT áóþó õàðèëöàí ÿðèà, E- COMMERCE áóþó ýëåêòðîí õóäàëäàà õèéõ ãýõ ìýò. 2.2ÇÓÓ×ÏÐÎÃÐÀÌ Âýá õóóäñóóäûã ¿ç¿¿ëäýã ïðîãðàìûã Browser áóþó çóó÷ ïîãðàìãýíý. Âýá çóó÷ ïðîãðàì íü HTML (Hypertext Make-up Language) õýëýýðáîëîâñðóóëàãäñàí ôàéëûã õýðýãëýã÷äýä îéëãîìæòîé áàéäëààð äýëãýöýíä ãàðãàõ õºðâ¿¿ëýã÷, íººöèéã óäèðäàõ ïðîãðàì õàíãàìæþì. Âýá çóó÷ ïðîãðàìä ãèïåð õîëáîîñûã ñîíãîõ çàìààð øààðäëàãàòàé âýá õóóäñàíä øèëæèõ áîëîìæòîé.ªºðººð õýëáýë èíòåðíåòýýñ âýá õóóäñóóäûãõàéí îëæ ¿çýõýä çîðèóëàãäñàí. Зураг 25. Зууч програмуудын Icon Àíõíû çóó÷ ïðîãðàìûã 1990-ýýä îíû ¿åä NCSA(ÈëëèíîéñèéíÈõÑóðãóóëèéíïðîãðàìõàíãàìæèéí¿íäýñíèéòºâ)-ä Mosaicíýðòýéãýýð çîõèîãäñîí ãýæ ¿çäýã. Óã âýá çóó÷ ïðîãðàìä ¿íäýñëýí InternetExplorer, Netscape Navigator, Mozilla Firefox çýðýã ïðîãðàìóóä ãàðñàí. 2.3ÂÝÁ ÕÓÓÄÀÑ ÁÀ ÂÝÁ ÑÀÉÒ, ÂÝÁÈÉÍ ÕÀßà ªíººäºð èõýíõè àëáàí áàéãóóëëàãà, õóâü õ¿ì¿¿ñ, ï¿¿ñ êîìïàíèóäèíòåðíåòèéí ñ¿ëæýýãýýð òºðºë á¿ðèéí ïðîãðàì õàíãàìæ, çàð ñóðòàë÷èëãàà, ñîíèí õýâëýë, íîì çîõèîë, òàíèëöóóëãà çºâëºãºº, ëàâëàõ, áèðæèéí ìýäýýëýë çýðýã ìýäýýëëèéã
  12. 12. ò¿ãýýõ äýý âýá õóóäñûã àøèãëàäàã. Âýá õóóäàñ íü ººð õóóäàñ ðóó îðîõõîëáîëòóóäûã áóþó ãèïåð òåêñò¿¿äèéã àãóóëíà. Ýíä òîäîðõîéòýìäýãëýãäñýí ¿г áóþó ä¿ðñýí äýýð õóëãàíààð äàðàõàä ò¿¿íòýé õîëáîîòîéøèíý ìýäýýëëèéã áóþó øèíý õóóäñûã ¿çýæ áîлäîã òèéì òåêñòèéã ãèïåðòåêñò ãýæ îéëãîíî. Âýáõóóäñàí äýýð ýäãýýð ãèïåð òåêñò¿¿äýýñ ãàäíàýíãèéí òåêñò, çóðàã, äóó, õºäºë㺺íò ä¿ðñ, ä¿ðñ áè÷ëýã ãýýä á¿õ òºðëèéíìýäýýëýë àãóóëàãäàæ áîëíî. Зураг 26. Загвар вэб хуудасÂýá õóóäàñòàé õîëáîîòîé äàðààõ ãóðâàí îéëãîëò áàéäàã.  ÂÝÁ ÕÓÓÄÀÑ ãèïåð òåêñò¿¿äèéã àãóóëñàí õóóäàñ  ÂÝÁ ÑÀÉÒ õîîðîíäîõ хîëáîîòîé âýá õóóäàñíóóäûí öóãëóóëãà  ÂÝÁ ÑÅÐÂÅÐ âýá õóóäñóóäûã èíòåðíåòýä áàéðëóóëàõ ¿¿ðýãòýé êîìïüþòåðóóä. Ýäãýýð ñåðâåð¿¿äèéí òóñëàìæòàéãààð âýá õóóäàñ áîëîí ñàéòóóäûã èíòåðíåòèéí ñ¿ëæýýíä áàéðëóóëíà. ÂÝÁÈÉÍ ÕÀßà Îëîí òîîíû áèå äààñàí WAN ñ¿ëæýýí¿¿äèéí õîëáîëòûã Èíòåðíåòñ¿ëæýý ãýæ íýðëýäýã.Internet õºãæèæ ýõýëñíýý𠺺𠺺ð ¿éëäëèéíñèñòåìòýé êîìïüþòåð¿¿äèéã ñ¿ëæýýíä õîëáîæ áîäèòîé ìýäýýëëèéãñîëèëöîõ, ò¿ãýýõ çîðèëãîòîéãîîð èíòåðíåòèéí ºãºãäºë äàìæóóëàëòûíñòàíäàðòûã áèé áîëãîñîí áà ¿¿íèéã TCP/IP ïðîòîêîë ãýæ íýðëýäýã IP (Internet Protocol) ïðîòîêîë íü áàãö ìýäýýëëèéã äàìæóóëàõ, õàðèíTCP (Transmission Control Protocol) ïðîòîêîë íü äàìæóóëæ áóéìýäýýëëèéã øàëãàõ ¿¿ðýãòýé
  13. 13. Ñ¿ëæýý á¿ð íü èíòåðíåò ººðèéí ãýñýí äàâõöàëã¿é õàÿãòàé áàéäàã áàýíý õàÿãààðàà äàìæóóëàí áóñàä ñ¿ëæýýí¿¿äòýé õîëáîãäîæ áàéäàã. Ýäãýýðõàÿãóóäûã èíòåðíå ñ¿ëæýýíèé ìýäýýëëèéí òºâººñ îëãîäîã. Âýá ñàéò íüäîìåéí íýð áîëîí IP õàÿãòàé áàéíà. IP õàÿã íü öýãýýñ òóñãààðëàãäñàí 4á¿ëýã òîî áàéíà,Ýäãýý òîîíóóä íü èíòåðíåò äýõü õîñ êîìïüþòåðèéíáàéðëàëûã çààäàã Äîìåéí íýð тогòîîõîä õÿëáàð, òîäîðõîé óòãà á¿õèé èíòåðíåòèéíõàÿã þì. Äîìåéí õàÿãèéí íýðèéã òóõàéí âýá ñàéò ýçýìøèã÷ ºãºõ áºãººä¿íäñýí àãóóëãûã çààñàí ¿ã òîâ÷ëîë áàéõ íü çîõèìæòîé. Зураг 27. Вэбийн хаяг 2.4ÈÍÒÅÐÍÅÒ SHARE, ¯ÍÝÃ¯É ÈÍÒÅÐÍÅÒ SHARE-¯¯Ä, ÒÝÄÃÝÝÐÈÉÍ ÀØÈÃËÀÕ Èíòåðíåò share ãýäýã íü òîäîðõîé õýìæýýòýé ôàéëàà ¿íýòýé áîëîí¿íýã¿é share ¿éë÷èëãýý ¿ç¿¿ëäýг õóóäàñä çààñàí õóãàöààíä áàéðøóóëàõáîëîìæòîé, èíãýñíýýð ôàéëàà áàéðëóóëæ, òàòàæàâàõ, ìºí áàéðøóóëñàíôàéëàà õ¿ññýí ¿åäýý óñòãàõ îëîí òºðëèéí ìýäýýëýë¿¿äèéã ìºí òóñÈíòåðíåò share-ä áàéãàà ìýäýý, ìýäýýëýë çýðãèéã áëîã ðóó þìóó âýáð¿¿ãýý îðóóëàõ íàéçûíõàà ìýéë õàÿã ðóó íü èëãýýõ áîëîìæòîéáàéäãààðàà ýíý ¿éë÷èëãýý îíöëîãòîé. ¯ÍÝÃ¯É ÈÍÒÅÐÍÅ Ò SHAREGOGO.MN SHARE:GoGo.mn –èéí õýðýãëý÷ áîëæ á¿ðòã¿¿ëñýíýýð shareàøèãëàõ á¿ðýí áîëîìæòîé áîëíî. GoGo.mn share –èéí ãèø¿¿íõýðýãëýã÷èä 1 óäààä 100MB õ¿ðòýë õýìæýýòýé ôàéëûã 7 õîíîãèéíõóãàöààòàéãààð ÿìàð íýãýí òºëáºðã¿éãýýð áàéðøóóëäàã áàéñàí áîë èë¿¿òîì õýìæýýòýé ôàéл áàéðøóóëàõ, ýñâýë ôàéëàà èë¿¿ óðò õóãàöàíäèäýâõèòýé áàéëãàõ áîëîìæ á¿ðäñýí
  14. 14. SLIDESHARE.NET SHARE:Äýëõèéí õàìãèéí òîì business presentationìºí ìýäýýëýë ñîëèëöîõîä çîðèóëñàí öîãö øèéäýë áîëîõ Slideshare.net –ûã àøèãëàñíààð òà Powerpoint, OpenOffice ìºí Keynote òºðëèéípresentation Word, Openoffice ìýäýýëýë¿¿äèéã îðóóëàõ ìºí Slideshare.net-ä áàéãàà ìýäýý, presentation- ñáëîðг ðóó þìóó âýá ð¿¿ãýý îðóóëàõíàéçûíõàà ìýéë õàÿãðóó íü èëãýýõ áîëîìæòîé áàéãàà. ÒóõàéSite-ñìýäýýëýë õàéõ äàà õàéõ ìýäýýëýëèéã îðóóëàõàä òóõàéí ìýäýýëýë àãóóëñàí á¿õ presentation áîëîí ìýäýýëýë ãàð÷ èðíý. Äýëãýðýíã¿éìýäýýëëèéíwww.Slideshare.netõàÿãààðîðîîä ¿çýýðýé. Зураг 28. Share 2.5BLOG, BLOG ¯¯ÑÃÝÕ Áëîã(Blog) ãýäýã íü “Web log” ãýñýí ¿ãèéí òîâ÷ëîë þì. Áëîãèíéãîëà÷ õîëáîãäîë íü àëáàí áàéãóóëëàãààñ ýõëýýä õóâü õ¿í ÷ ãýñýí õýâëýííèéòëãý÷ áîëæ áàéãàà þì. Ýíýõ¿¿ ìýäýýëëèéí õýðýãñýëýýðýý äàìæóóëàíîíëàéí ñîíèí, ñýòã¿¿ë ãàðãàæ áàéõ, àæèë ìýäëýãòýéãýý õîëáîîòîéíèéòëýë áè÷èæ áàéõ, íèéãýìä áîëæ á¿òýõã¿é áàéãàà áîëîí áîëæ áàéãààç¿éëèéí òàëàà𠺺ðèéí ¿çýë áîäëîî èëýðõèéëýõ, ººðèéí ñîíèðõîëûíäàãóó áóñäàä õýðýãöýýòýé ìýäýýëýë õ¿ðãýæ áàéõ(òºðºëá¿ðèéíçºâëºãººãýõìýò) ìºí ò¿¿í÷ëýí ºäðèéí òýìäýãëýë õºòëºæáàéõ ÷ áîëîìæòîé. Õóâü õ¿í ººðèéí ºäðèéí òýìäýãëýë, ¿çýë áîäîë ñîíèðõîëîî îëîííèéòýä íýýëëòòýéãýýð õóâààëöàæ õàðüöàõ íýãýí òºðëèéí âýá ñàéòþì.Õàìãèéí ãîë íü áëîã äàõü áè÷ëýã¿¿äýý òà ººðºº õýíèé ÷ îðîëöîîõÿíàëòã¿éãýýð áàéíãàõÿíàæ, óäèðäàæ áàéõ áîëîìæòîé óäèðäëàãûíñèñòåìòýé áàéíà. ¯¿íèéã Âýáèéí àãóóëãûí óäèðäëàãûí ñèñòåì áóþóCMS ãýäýã. Ýíý íü ÿìàð íýãýí òåõíèêèéí ìýäëýã øààðäàãäàõã¿éãýý ìàøõÿëáàðàà𠺺ðèéí Âýá ñàéòûã óäèðäàõ áîëîìæ îëãîäîã. Áëîã äýýð ÿìàð íýãýí àãóóëàã îðóóëàõ дàà òåêñò, çóðàã, õîëáîîñ,âèäåî áè÷ëýã, раäèî áè÷ëýã ãýõ ìýò ìýäýýëëèéí îëîí òºðëèéíõýëáýð¿¿äèéã îðóóëàõ áîëîìæòîé áàéäàã. ̺í áëîãóóä äýýðõ ãîë
  15. 15. ç¿éë¿¿äèéí íýã íü áëîãûã óíøèã÷èä ººðñäèéí ñýòãýãäýëýý ¿ëäýýõ áîëîìæþì. Íýãýíò ë ººðèéí ãýñýí âýá ñàéòòàé áîëæ áàéãàà ó÷èð ò¿¿íèéõýýõýëáýð äèçàéí, ºí㺠¿çýìæèéã ñàéæðóóëàõ, áóñäûí áëîãîîñ ÿëãàðàõñîíèðõîëòîé áàéõ íü ìýäýýë òýãâýë ýíý áîëîìæ íü ÷ áëîã äýýð áàéäàã.Áëîãûã ¿¿ñãýõ äýý èíãýæ òºðºëæ¿¿ëýõ íü óíøèã÷äàä óëàì ñîíèðõîëòîéáàéõ òàëòàé áàéäàã. Зураг 29. Blog ÁËÎà ¯¯ÑÃÝÕ ÇÎÐÈËÃÎ Èõýíõ áëîãûã õóâü õ¿ì¿¿ñ ººðèéí ñîíèðõîëîîð ¿¿ñãýäýã áîëáàéãóóëëàãóóä ÷ ãýñýí áèçíåñèéí çîðèëãîîð áëîã ¿¿ñãýäýã.̺í õýñýã á¿ëýã õ¿ì¿¿ñ õàìòðàí (òºðèéí áóñ áàéãóóëëàãà, ýðäýìøèíæèëãýýíèé áàéãóóëëàãà, õàìòðàí àæèëëàõ ãýõ ìýò) ººðñäèéí ¿éëàæèëëàãààãàà îëîí íèéòýä òàíóëàõ, ººðñäèé㺺 õºãæ¿¿ëýõ çîðèëãîîðáëîã ¿¿ñãýäýã. Áëîã ¿¿ñãýõýä çààâàë èéì òºðºë, õýëáýð, çîðèëãîîð ¿¿ñãýíýãýñýí îéëãîëò áàéõã¿é ÿàæ ñýòãýíý ò¿¿ãýýðýýë ¿¿ñãýäýã. Çà èíãýýä òàáëîãòîé áîëîõîîð øèéäñýí áîëwww.miniih.comwww.bblog.mnwww.gblog.mnwww.banjig.net www.blog.mn www.delhii.netçýðýã ñàéòàт á¿ðòã¿¿ëýí ººðèéí Âëîãèéã ¿¿ñãýæ áîëíî

×