Your SlideShare is downloading. ×
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

2011 09-08 -kwaliteitsmonitor_kinderopvang_nederland_juni_2011

210

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
210
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
2
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1.             Nulmeting  pedagogische  kwaliteit  bij  Kinderopvang  Nederland:     Resultaten  van  de  NCKO-­Kwaliteitsmonitor     Ruben  Fukkink  &  Mirjam  Gevers  Deynoot-­Schaub   2011            
  • 2. Voorwoord      Voor  u  liggen  de  resultaten  van  de  nulmeting  die  met  behulp  van  de  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  op  alle  groepen  dagopvang  van  de  werkmaatschappijen  van  Kinderopvang  Nederland  is  uitgevoerd.  De  resultaten  van  deze  eerste  meting  geeft  inzicht  in  het  huidige  kwaliteitsniveau  van  de  kinderdagverblijven  en  zal  Kinderopvang  Nederland  stimuleren  om  te  bepalen  welk  kwaliteitsniveau  zij  wil  bereiken  op  de  verschillende  onderdelen  en  in  de  verschillende  werkmaatschappijen  en  welke  beleidskeuzes  daarvoor  nodig  zijn.   Wij  danken  de  vele  mensen  die  hebben  meegewerkt  aan  dit  onderzoek  hartelijk.    In  het  bijzonder  gaat  onze  dank  uit  naar  de  pedagogisch  medewerkers  en  hun  leidinggevenden  die  de  onderzoekers  en  observanten  welkom  hebben  geheten  op  diverse  groepen  in  het  land,  waar  zij  mochten  observeren,  filmen  en  vragen  mochten  stellen.     We  verwachten  dat  de  resultaten  van  dit  onderzoek  leiden  tot  het  borgen  van  de  pedagogische  kwaliteit  en    (verdere)  verbetering  ervan  bij  de  kinderdagverblijven  van  Kinderopvang  Nederland,  maar  ook  in  de  kinderopvang  sector.    Het  Nederlands  Consortium  Kinderopvang  Onderzoek  (NCKO)  en  de  directie  van  Kinderopvang  Nederland    Aan  het  onderzoek  hebben    naast  de  hoofdonderzoekers    verschillende  personen  een  bijdrage  geleverd:  Willemijn  de  Groot  Inger  Bosch    Anja  de  Rek    Pedagogisch  medewerkers  en  managers  van  diverse  kinderdagverblijven  Alle  observatoren  van  de  Hogeschool  van  Amsterdam:  Eline  Jacobs,  Fanny  Drenthe,  Lisanne  den  Heijer,  Florrie  Walraven,  Ingrid  de  Veer,  Maaike  van  Vugt,  Marije  Bäckes,  Sanne  Groenenberg,  Sarina  Ulehake,  Janneke  Sleijpen  Alle  observatoren  en  studenten  van  de  Universiteit  van  Amsterdam:  Iris  Bollen,  Eline  van  der  Donk,  Rosanne  op  den  Kelder  En  alle  overige  betrokkenen  vanuit  Allio  kinderopvang,  Partou  kinderopvang  en  skon  kinderopvang     1  
  • 3.  1.   Inleiding    Sinds  2009  is  de  Kwaliteitsmonitor  van  het  Nederlands  Consortium  Kinderopvangonderzoek  (NCKO)  beschikbaar  voor  de  kinderopvangsector.  De  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  (Gevers  Deynoot-­Schaub,  Fukkink,  Riksen-­Walraven,  de  Kruif,  Helmerhorst,  &  Tavecchio,  2009),  die  financieel  mogelijk  werd  gemaakt  door  het  Ministerie  van  Onderwijs,  Cultuur  en  Wetenschap  en  door  het  Bureau  Kwaliteit  Kinderopvang  (BKK)  landelijk  is  verspreid  onder  kinderopvangorganisaties,  is  een  praktisch  instrument  waarmee  organisaties  zelf  de  pedagogische  kwaliteit  van  hun  dagopvang  voor  kinderen  van  nul  tot  en  met  vier  jaar  in  kaart  kunnen  brengen.  De  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  is  bedoeld  voor  gebruik  binnen  kinderopvangorganisaties,  vooral  door  leidinggevenden  en  kwaliteitsmedewerkers.  Met  de  kwaliteitsmonitor  is  het  mogelijk  om  de  pedagogische  kwaliteit  binnen  kinderopvangorganisaties  op  een  relatief  eenvoudige  wijze  in  kaart  te  brengen  en  te  monitoren  en  inzicht  te  krijgen  in  wat  de  sterke  en  zwakkere  kanten  van  de  kinderopvang  zijn  en  op  welke  concrete  punten  de  pedagogische  kwaliteit  (verder)  verbeterd  kan  worden.  De  monitor  bestaat  uit  drie  onderdelen.  Met  de  monitor  worden  de  pedagogische  interactievaardigheden  van  pedagogisch  medewerkers  beoordeeld,  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  Leefomgeving  en  ten  slotte  de  structurele  kwaliteit.  De  wetenschappelijke  achtergrond  en  het  pedagogische  kwaliteitsmodel  van  dit  instrument  is  beschreven  in  Riksen-­Walraven  (2004).  In  dit  model  zijn  de  belangrijkste  kwaliteitskenmerken  opgenomen  die  de  pedagogische  doelen  uit  de  Wet  Kinderopvang  realiseren.     De  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  is  ontwikkeld  op  een  moment  dat  de  pedagogische  kwaliteit  onder  druk  staat  en  een  dalende  trend  laat  zien  in  Nederlandse  peilingen  in  1995,  2001,  2005  en  2008,  zoals  gemeten  met  het  ITERS/ECERS-­instrument  (zie  De  Kruif,  Riksen-­Walraven,  Gevers  Deynoot-­Schaub,  Helmerhorst,  Tavecchio,  &  Fukkink,  2009;;  Vermeer,  Van  IJzendoorn,  De  Kruif,  Fukkink,  Tavecchio,  Riksen-­Walraven,  &  van  Zeijl,  2008 zie  ook  www.kinderopvangonderzoek.nl  voor  een  overzicht  van  wetenschappelijke  publicaties).  Dit  internationaal  gebruikte  instrument  is  in  de  laatste  peiling  aangevuld  met  het  ontwikkelde  en  gevalideerde  NCKO-­instrument  voor  het  meten  van  pedagogische  interactievaardigheden.  De  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  is  een  bewerking  van  dit  uitgebreide  en  wetenschappelijke  instrument  waarin  de  kernonderdelen  in  een  beknopte  en  vereenvoudigde  vorm  zijn  bewerkt  (de  scores  van  het  wetenschappelijke  instrument  en  de  monitor  van  het  NCKO  kunnen  daardoor  niet  rechtstreeks  met  elkaar  worden  vergeleken).             2  
  • 4. Toepassing  van  de  kwaliteitsmonitor  bij  Kinderopvang  Nederland  Kinderopvang  Nederland  is  de  eerste  kinderopvangaanbieder  die,  in  samenwerking  met  het  NCKO,  de  Kwaliteitsmonitor  voor  kinderdagverblijven  (dagopvang  voor  kinderen  van  0-­4  jaar)  heeft  toegepast  om  de  pedagogische  kwaliteit  organisatiebreed  vast  te  stellen.  Alle  646  kinderopvanggroepen  van  Kinderopvang  Nederland,  dat  bestaat  uit  de  werkmaatschappijen  Allio,  Partou  en  skon,  zijn  geëvalueerd  op  alle  onderdelen  van  de  monitor.  Daarnaast  is  met  een  speciale  vragenlijst  die  is  ingevuld  door  de  leidinggevenden  enkele  kenmerken  van  de  locaties  en  de  leiding  in  kaart  gebracht  (bijvoorbeeld  de  bestaansduur  van  het  kinderdagverblijf;;  de  opleiding  van  de  leidinggevende.  Ook  de  pedagogisch  medewerkers  hebben  een  korte  vragenlijst  ingevuld  met  achtergrondkenmerken  over  henzelf  (zoals  de  gevolgde  beroepsopleiding,  leeftijd,  werkervaring  etc.).  De  dataverzameling  in  dit  grootschalige  onderzoek  maakt  het  daarmee  mogelijk  verbanden  te  leggen  tussen  de  onderzochte  dimensies  van  de  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  en  deze  te  relateren  aan  achtergrondkenmerken  van  pedagogisch  medewerkers,  leidinggevenden  en  locaties.  Kinderopvang  Nederland  krijgt  op  basis  van  dit  onderzoek  inzicht  in  de  stand  van  zaken  met  betrekking  tot  de  pedagogische  kwaliteit  bij  de  diverse  groepen.  Het  uitgevoerde  onderzoek  heeft  tevens  als  doel  duidelijk  te  maken  waar  de  pedagogische  kwaliteit  verbeterd  kan  worden.  De  analyse  moet  daarmee  organisatiebreed  inzicht  geven  in  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  dagopvanggroepen  en  de  factoren  die  samenhangen  met  deze  kwaliteit.      Centrale  vragen  De  volgende  vragen  staan  centraal  in  dit  onderzoek:   1.   Wat  is  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  groepen  bij  Kinderopvang  Nederland?  Deze  hoofdvraag  valt  uiteen  in  drie  deelvragen,  aansluitend  op  de  drie  onderdelen  van  de  NCKO-­Kwaliteitsmonitor:   1a.  Wat  is  de  structurele  pedagogische  kwaliteit  van  de  onderzochte  groepen?   1b.  Wat  is  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  van  de  groepen?   1c.  Wat  is  de  kwaliteit  van  de  pedagogische  interactievaardigheden?   2.   Is  er  een  systematische  samenhang  tussen  de  onderscheiden  kwaliteitsaspecten?  Zijn  er   specifieke  kwaliteitsprofielen  te  onderscheiden?   3.   Met  welke  kenmerken  van  het  kinderdagverblijf  (zoals  bestaansduur  en  grootte)  hangt  de   pedagogische  kwaliteit  samen?     3  
  • 5. Deze  vragen  zijn  beantwoord  in  een  grootschalig  onderzoek  onder  de  646  groepen  die  Kinderopvang  Nederland  telt.  Het  onderzoek,  dat  is  gestart  in  2010,  is  afgerond  in  de  lente  van  2011.  Op  basis  van  de  uitkomsten  van  dit  onderzoek  wil  Kinderopvang  Nederland  de  pedagogische  kwaliteit  in  de  eigen  organisatie  borgen  en,  waar  nodig,  verbeteren.     4  
  • 6.  2.   Methode    Populatie  en  steekproef  Kinderopvang  Nederland  telt  646  groepen  die  alle  zijn  beoordeeld,  verdeeld  over  de  drie  werkmaatschappijen  Allio  (n  =  78,  12.1%),  skon  (n  =  294,  61%)  en  Partou  (n  =  174,  26.9%).  Uit  het  bestand  van  vaste  pedagogisch  medewerkers  van  Kinderopvang  Nederland  is  een  random  steekproef  van  550  pedagogisch  medewerkers  beoordeeld,  die  globaal  naar  rato  zijn  verdeeld  over  Allio  (82,  14.9%),  skon  (335,  60.9%)  en  Partou  (133,  24.2%)  en  over  de  verschillende  groepen  (32%  baby,  5%  dreumes,  29%  peuter,  28%  verticaal  en  7%  divers).  Van  elke  locatie  is  hiertoe  eerst  random  een  aantal  groepen  geselecteerd  en  vervolgens  is  uit  deze  groepen  weer  random  een  (of  meer)  pedagogisch  medewerkers  geselecteerd.  Er  is  naar  gestreefd  om  over  elke  locatie  ten  minste  één  (en  liefst  meer)  pedagogisch  medewerkers  te  beoordelen.  Door  deze  selectie  is  elke  locatie  opgenomen  in  de  analyses.  Kleine  locaties  kennen  daarmee  een  relatieve  oververtegenwoordiging,  zeer  grote  locaties  een  relatieve  ondervertegenwoordiging.    Meetinstrument  De  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  kent  drie  pijlers  van  pedagogische  kwaliteit:  Interactievaardigheden  van  pedagogisch  medewerkers,  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  en  Structurele  kwaliteit,  die  hieronder  worden  beschreven.    Interactievaardigheden  In  het  NCKO-­kwaliteitsmodel  (zie  Riksen-­Walraven,  2004)  en  in  de  monitor  worden  zes  interactievaardigheden  onderscheiden:  sensitieve  responsiviteit,  respect  voor  autonomie,  structureren  en  grenzen  stellen,  praten  en  uitleg,  ontwikkelingsstimulering  en  de  begeleiding  van  interacties  tussen  kinderen.  Elke  vaardigheid  is  hier  beoordeeld  op  een  driepuntsschaal:  laag,  middelmatig  of  hoog  (respectievelijk  gescoord  met  1,  2  en  3  punten).  Naast  de  scores  voor  elke  individuele  schaal  is  een  totaalscore  opgesteld  waarbij  een  gemiddelde  score  is  berekend  over  de  zes  vaardigheden  (tussen  1  en  3).  Een  hoge  score  betekent  een  hogere  kwaliteit  van  de  interacties  van  de  pedagogisch  medewerker  met  de  groep.   De  interactievaardigheden  zijn  in  dit  onderzoek  bepaald  in  twee  situaties,  namelijk  de  lunch  en  vrij  spel.   r on  niet  altijd  worden  bepaald  bij  de  lunch     5  
  • 7. en  daarom  is  een  totaalscore  berekend  zonder  deze  vaardigheid  en,  waar  mogelijk,  met  deze  vaardigheid.  De  samenhang  tussen  deze  twee  somscores,  die  dus  vijf  van  de  zes  interactievaardigheden  delen,  is  zeer  groot  (r  =  .99).     Drie  beoordelaars  hebben  een  random  deel  van  de  geselecteerde  opnames  beoordeeld  na  een  intensieve  training,  gegeven  door  een  van  de  ontwikkelaars  van  de  monitor.  Onderdeel  van  deze  training  is  de  introductie  van  het  theoretische  kader,  de  definiëring  van  de  zes  NCKO-­interactievaardigheden  en  het    leren  beoordelen  van  een  aantal  verschillende  opnames  en  een  uitgebreide  bespreking  daarvan.  De  opnames  werden  beoordeeld  nadat  de  beoordeelaars  een  voldoende  mate  van  overeenstemming  lieten  zien  met  de  expertbeoordelingen.  De  betrouwbaarheid  van  dit  instrument  is  ten  slotte  goed  ( ,  zowel  voor  vrij  spel  (.79)  als  de  lunch   structureren  en  grenzen  stellenworden  gescoord).    Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  De  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  telt  zes  afzonderlijke  categorieën:  brengen  en  halen,  ruimte  en  inrichting,  activiteiten,  taal,  omgang  met  kinderen  en  ten  slotte  programma.  Bij  deze  schalen  horen  in  totaal  26  onderwerpen  met  elk  positieve  aandachtspunten   -­items,  195  in  aantal)  en   -­items,  66  in  aantal).  Op  basis  van  de  verschillende  items  is  een  totaalscore  bepaald  die  een  indicatie  geeft  van  de  totale  pedagogische  kwaliteit  van  een  groep,  waarbij  de  positieve  indicatoren  elk  één  punt  opleveren  en  de  negatieve  indicatoren  elk  een  minpunt.  De  totaalscores  voor  de  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  liggen  daarmee  tussen  de  theoretische  minimum-­  en  maximumwaarde  van  -­66  en  195.  Een  hogere  score  betekent  een  hogere  pedagogische  kwaliteit  van  de  leefomgeving  van  de  groep.   Daarnaast  is  per  aparte  categorie  van  de  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  een  domeinscore  bepaald.  Voor  de  vergelijkbaarheid  van  deze  scores  per  domein    die  verschillen  in  testlengte  door  het  variërende  aantal  indicatoren    is  een  percentage  vastgesteld  voor  zowel   -­items  als  het   -­items.  De  scores  voor  deze  domeinscores    liggen  voor  zowel  de  positieve  als  negatieve  aspecten  dus  tussen  de  0  en  100.  Een  hoge  score  rapporteren  we  ook  ter  illustratie  een  selectie  van  de  vijf  sterkste  en  vijf  zwakste  onderdelen  (top-­5).   Dberekend  over  de  totaalscores  over  de  zes  schalen  voor  elk  domein  met  zowel  de  positieve  indicatoren   -­items)  als  de  negatieve  indicatoren  (de  zoge -­items);;  deze  negatieve  items  zijn  voor  deze  analyse  omgescoord.       6  
  • 8.  Structurele  kwaliteit  Onder  structurele  kwaliteit  vallen  de  groepsgrootte  en  de  ratio  tussen  pedagogisch  medewerkers  en  kinderen,  vaak  aangeduid  als  leidster-­kind  ratio  of  staf:kind  ratio  (sinds  kort  gebruikt  men  ook  de  labels  beroepskracht-­kind  ratio,  BKR,  of  pedagogisch  medewerker-­kind  ratio,  PKR).  Verder  vallen  onder  de  structurele  kwaliteit  de  groepsstabiliteit  en  stabiliteit  van  de  staf,  die  worden  bepaald  met  een  door  het  Nederlands  Jeugdinstituut  (NJi)  ontwikkeld  rekeninstrument.  Dit  rekenprogramma  drukt  stafstabiliteit  uit  in  de  kans  uit  dat  een  kind  een  pedagogisch  medewerker  opnieuw  ziet  in  de  week.  Voor  groepsstabiliteit  gaat  het  om  de  kans  dat  een  kind  een  ander  kind  terugziet  in  de  week  op  het  kindercentrum.  Stabiliteit  is  dus,  zo  gedefinieerd,  de  kans  op  herhaald  contact  met  een  ander  binnen  een  week.   Zowel  de  groeps-­  als  de  stafstabiliteit  wordt  uitgedrukt  in  een  score  tussen  0  en  100,  waarbij  0  de  theoretisch  laagste  score  is  en  100  de  maximale  score.  Een  groep  met  kinderen  die  elke  dag  het  kinderdagverblijf  bezoeken  en  daar  dezelfde  pedagogisch  medewerker(s)  zien  heeft  bijvoorbeeld  een  groeps-­  en  stafstabiliteit  van  100.  Hoge  stabiliteitsscores  zijn  ook  mogelijk  met  vaste  arrangementen.  Wanneer  eenzelfde  groep  kinderen  met  vaste  pedagogisch  medewerkers  op  maandag,  dinsdag  en  woensdag  naar  het  kinderdagverblijf  gaat  en  een  andere  vaste  groep  met  vaste  medewerkers  op  donderdag  en  vrijdag,  dan  is  de  stabiliteit  eveneens  hoog.  Het  landelijk  gemiddelde  voor  de  stafstabiliteit  is  50,  zoals  bepaald  op  basis  van  een  landelijk  representatieve  steekproef  uit  de  laatste  NCKO-­peiling,  waarin  veel  verticale  groepen  waren  opgenomen.  Dit  betekent  dat  de  kans  dat  een  kind  eenzelfde   De  groepsstabiliteit  is  gemiddeld  30.  Dit  betekent  dat  de  kans  dat  een  kind  een  ander  kind  uit  de  eigen  groep  opnieuw  ziet  in  de  week  30  procent  is.  De  stabiliteit  wordt  voor  een  groot  deel  bepaald  door  het  aantal  dagen  dat  een  pedagogisch  medewerker  werkt  op  dezelfde  groep  (stafstabiliteit)  en  door  het  aantal  dagen  dat  een  kind  naar  het  kinderdagverblijf  gaat  (groepsstabiliteit).  In  de  context  van  de  Nederlandse  kinderopvang  met  parttime  werk  (Nederland  is  in  Europa  zelfs  nummer  1  als  het  gaat  om  parttime  werk  en  het  zijn  vooral  vrouwen  die  parttime  werken)  zal  de  stafstabiliteit  nooit  maximaal   parttime -­3  dagen  per  week  naar  het  kinderdagverblijf  gaan,  betekent  dat  de  groepssamenstelling  wisselt  in  de  week.  Wel  kan  door  vaste  combinaties  van  de  staf-­  stabiliteit  worden  verhoogd.     7  
  • 9.  3.   Resultaten    In  dit  hoofdstuk  worden  de  resultaten  besproken  voor  de  drie  verschillende  onderdelen  van  de  kwaliteitsmonitor:  de  interactievaardigheden  (3.1.1),  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  (3.1.2)  en  ten  slotte  de  structurele  kwaliteit  (3.1.3).  In  paragraaf  3.2  bespreken  we  relaties  tussen  de  pedagogische  kwaliteit  en  kenmerken  van  de  staf  en  het  kinderdagverblijf.    3.1.1  Interactievaardigheden    De  uitkomsten  voor  de  zes  NCKO-­interactievaardigheden  zijn  hieronder  samengevat  in  gemiddelde  scores.  Strikt  genomen  is  sprake  van  ordinale  scores  bij  de  individuele  schalen,  die  worden  gescoord  als  laag,  middelmatig  en  hoog,  maar  voor  het  overzicht  rapporteren  we  een  gemiddelde  score.  Hieronder  worden  ook  nog  de  percentages  gegeven  bij  de  categorieën  laag,  middelmatig  en  hoog.    Tabel  1:  Scores  voor  de  interactievaardigheden  (op  driepuntsschaal:  1=  laag,  2=  middelmatig;;  3=  hoog)     Vrij  spel   Lunch          1.  Sensitieve  responsiviteit   2.59   1.95  2.  Respect  voor  autonomie   2.31   2.21  3.  Structureren  en  grenzen  stellen   2.47   -­  4.  Praten  en  uitleggen   2.21   1.91  5.  Ontwikkelingsstimulering   1.71   1.26  6.  Begeleiding  van  interacties   1.50   1.12        Totaalscore  (gem.  over  1  t/m  6)   2.10  (0.47)   1.79  (0.42)  Basale  vaardigheden  (gem.  over  1-­3)   2.45  (0.49)   2.31  (0.54)  Educatieve  vaardigheden  (gem.  over  4-­6)   1.83  (0.55)   1.44  (0.44)      Toelichting:   Structureren  en  grenzen  stellen  kon  niet  worden  vastgesteld  bij  de  meeste  lunchsituaties.      Het  niveau  van  de  interactievaardigheden  bij  vrij  spel  is  consequent  hoger  dan  bij  de  lunch.  Een  verklaring  die  wordt  gesteund  door  de  observatie  en  nabespreking  van  het  filmmateriaal,  is  dat     8  
  • 10. pedagogisch  medewerkers  bij  de  lunchsituatie  vaker  minder  actief  zijn.  Bij  vrij  spel  is  vaker  sprake  van  een  door  de  pedagogisch  medewerker  gestuurde  activiteit  met  vaker  hogere  betrokkenheid  van  de  staf  en  dit  vertaalt  zich  doorgaans  in  hogere  scores  op  meer  interactievaardigheden.  In  een  deel  van  de  vrij  spel-­situaties  is  het  aantal  kinderen  bovendien  geringer  dan  bij  de  lunch.  De  selectie  van  twee  vaste  situaties  laat  daarmee  zien  dat  interactievaardigheden  situatie-­  en  context-­afhankelijk  zijn.    Lunch  Bij  sensitieve  responsiviteit  houden  hoge  en  middelmatige  scores  elkaar  ongeveer  in  evenwicht.  De  meeste  scores  bij  respect  voor  autonomie  en  praten  en  uitleggen  bij  lunchsituaties  vallen  in  de  categorie   middelmatig .  Ontwikkelingsstimulering  en  de  begeleiding  van  interacties  zijn  weinig  waargenomen  bij  de  lunch.    Tabel  2:  Verdeling  van  de  scores  voor  interactievaardigheden:  lunch       Laag   Middelmatig   Hoog          Sensitieve  responsiviteit   6%   46%   48%  Respect  voor  autonomie   12%   56%   32%  Structureren  en  grenzen  stellen   -­   -­   -­  Praten  en  uitleggen   33%   43%   24%  Ontwikkelingsstimulering   79%   17%   5%  Begeleiding  van  interacties   90%   7%   3%        Figuur  1:  Interactievaardigheden  bij  lunch  (percentages  per  score;;  zie  ook  Tabel  2)       100   90   80   70   60 laag 50 midden   40 hoog   30   20 10   0 SR RA SG PU OS BI   9  
  • 11.  Vrij  spel  Bij  het  vrij  spel  scoren  de  pedagogisch  medewerkers,  zoals  gezegd,  hoger  dan  bij  de  geobserveerde  lunchsituaties.  De  rangordening  van  de  vaardigheden  is  wel  dezelfde.  Structureren  en  grenzen  stellen,  dat  goed  geobserveerd  kan  worden  in  deze  situatie,  is  iets  meer  goed  dan  middelmatig.    Tabel  3:  Verdeling  van  de  scores  voor  interactievaardigheden:  vrij  spel     Laag   Middelmatig   Hoog          Sensitieve  responsiviteit   3%   36%   62%  Respect  voor  autonomie   10%   49%   41%  Structureren  en  grenzen  stellen   6%   42%   53%  Praten  en  uitleggen   17%   46%   38%  Ontwikkelingsstimulering   44%   41%   15%  Begeleiding  van  interacties   62%   27%   11%        Figuur  2:  Interactievaardigheden  bij  vrij  spel  (percentages  per  score;;  zie  ook  Tabel  3)           100   90 80   70   60 laag   50 midden   40 hoog 30   20   10   0 SR RA SG PU OS BI      Analyse  per  type  groep  De  verschillende  type  groepen  laten  overigens  verschillen  zien  op  de  interactievaardigheden;;  F(4,  545)   2=  4.54,  p    =  .03.  In  de  babygroepen  (gem  =  1.84)  zijn  de  scores  lager  dan  de  peutergroepen  (gem  =  2.02;;  p  <  .02)  en  verticale  groepen  (gem  =  2.01;;  p  <  .01),  die  onderling  geen  significante  verschillen  laten  zien.  De  overigens  kleine  groep  met  kinderen  van  diverse  leeftijden  (gem  =  1.87)  scoort  tussen  de  baby-­  en  dreumes-­groep  in  (gem  =  1.96).  Babygroepen  scoren  dus  het  laagst.       10  
  • 12.  Vergelijking  van  de  werkmaatschappijen  Er  is  een  statistisch  significant  verschil  in  het  niveau  van  de  interactievaardigheden  tussen  de  drie  werkmaatschappijen.  Allio  scoort  gemiddeld  het  hoogste  (2.02,  sd=  0.47),  gevolgd  door  skon  (1.97,  sd=  0,45)  en  ten  slotte  Partou  (1.83,  sd=  0.49).  De  interactiescores  hangen  echter  samen  met  het  type  groep  waarop  men  staat  (de  scores  zijn  lager  op  babygroepen)  en  dit  moet  worden  verdisconteerd  in  de  analyse.  Maar  ook  als  we  bij  de  vergelijking  van  de  werkmaatschappijen  dit  kenmerk  aanvullend  meenemen,  dan  blijven  de  verschillen  tussen  werkmaatschappijen  bestaan;;  F(1,  544)=  2.61,  p=  .004,   2 =  .02.  Uit  deze  analyse  blijkt  dat  de  interactievaardigheden  lager  zijn  bij  Partou  ten  opzichte  van  de  andere  twee  werkmaatschappijen,  die  onderling  geen  serieuze  verschillen  laten  zien.   De  lagere  score  bij  Partou  hangt  overigens  samen  met  het  geboorteland  van  de  pedagogisch  medewerkers.  Na  een  analyse  met  werkmaatschappij  en  het  geboorteland  van  de  pedagogisch  medewerker  in  één  model  zijn  de  verschillen  tussen  de  werkmaatschappijen  niet  langer  significant  (p  =  .14).  Pedagogisch  medewerkers  die  niet  zijn  geboren  in  Nederland,  die  vaker  werkzaam  zijn  bij  Partou,  scoren  namelijk  iets  lager  op  de  interactievaardigheden  (gem  =  1.72  op  de  gehanteerde  driepuntsschaal,  sd  =  0.45)  dan  pedagogisch  medewerkers  met  een  Nederlandse  achtergrond  (gem  =    1.99,  sd  =  0.47),  F  (1,  547)  =  25.5,  p  <  .001).  Dit  kleine,  maar  consistente  verschil  is  zichtbaar  op  alle  onderscheiden  vaardigheden  met  uitzondering  van  ontwikkelingsstimulering  (p  =  .86).               11  
  • 13.    3.1.2  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving    De  kwaliteit  van  de  leefomgeving  bevat  zes  categorieën  met  26  onderwerpen  en  in  totaal  261  individuele  indicatoren.  We  rapporteren  hieronder  op  het  niveau  van  de  zes  domeinen  en  de  totaalscore.  Daarnaast  rapporteren  we  een  top-­5  van  concrete  aandachtspunten.   De  gemiddelde  totaalscore  voor  de  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  is  101.7  (sd  =  26.3).  Verder  is  er  duidelijk  spreiding  in  de  scores,  zoals  Figuur  1  hieronder  laat  zien:  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  leefgroepen  verschilt  aanzienlijk  tussen  de  groepen.    Figuur  3:  Verdeling  van  de  scores  voor  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving      Overzicht  per  categorie  van  de  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  Hieronder  zijn  de  scores  gerapporteerd  voor  de  zes  categorieën  in  percentages,  inclusief  een  hierover  berekende  totaalscore,  zodat  deze  onderling  vergeleken  kunnen  worden.  Kijkend  naar  de  scores  voor  de  positieve  indicatoren  is  Activiteiten  de  zwakste  categorie,  bij  de  categorie  met  negatieve  indicatoren  is  dit  de  Omgang  met  het  kind.     12  
  • 14.  Tabel  4:  Overzicht  van  scores  voor  positieve  en  negatieve  indicatoren  per  categorie     Brengen  en   Ruimte   Activiteiten   Taal   Omgang   Programma   Totaal   halen   met  kind                  Positief   62%  (7)   70%  (12)   46%  (14)   76%  (18)   67%  (23)   64%  (22)   64%  (15)    Negatief   0%  (0.3)   3%  (5)   5%  (9)   2%  (5)   12%  (9)   7%  (9)   5%  (4)        Figuur  4:  Overzicht  van  scores  (%)  per  categorie  voor  positieve  en  negatieve  indicatoren;;  (zie  ook  Tabel  4)     100   90   80   70 60   50   40   30   20 10   0 Breng&haal Ruimte Activiteit Taal Omgang  kind Programma    Op  basis  van  de  positieve  indicatoren  ( -­scores)  procent  ruimte  is  voor  verbetering  van  de  pedagogische  kwaliteit,  zoals  bepaald  met  de  NCKO-­Kwaliteitsmonitor,  door  nog  ontbrekende  positieve  kwaliteitsonderdelen  toe  te  voegen.  Met  name  bij  Activiteiten  is  nog  vooruitgang  te  realiseren,  maar  ook  de  andere  domeinen  laten  ruimte  voor  groei  toe.  Op  basis  van  de  scores  voor  de  negatieve  indicatoren  kan  geconcludeerd  worden  dat  er  gemiddeld  over  alle  zes  domeinen  nog  5  procent  ruimte  is  voor  verbetering  van  de  pedagogische  kwaliteit  door   et  het         13  
  • 15. Verschillen  tussen  groepen  Hieronder  zijn  de  percentages  voor  de  positieve  indicatoren   indicatoren  gegeven  voor  de  zes  domeinen,  nu  uitgesplitst  naar  het  type  groep.  Het  algemene  patroon  dat  zichtbaar  wordt,  is  dat  de  pedagogische  kwaliteit  toeneemt  naarmate  de  groep  voor  oudere  kinderen  is  ingericht:  er  is  een  toename  in  de  pedagogische  kwaliteit  van  baby-­,  naar  dreumes-­  en  peutergroepen.  Verticale  groepen,  waarin  dus  jonge  en  oudere  kinderen  worden  opgevangen,  nemen  een  tussenpositie  in.  Zowel   -­   -­scores  voor  de  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  verschillen  per  groep,  respectievelijk  F(4,  641)  =  24.7,  p  <  .001  en  F(1,  641)=  11.1,  p  <  .001.  De  scores  zijn  voor  babygroepen  duidelijk  lager  vergeleken  met  de  andere  groepen  voor  de  positieve  indicatoren  ( -­items;;  p  <  .002),  die  vergelijkbare  scores  laten  zien.  Ditzelfde  patroon  is  zichtbaar  bij    de  negatieve  indicatoren  ( -­items) -­groep  niet  significant  verschilt  van  de  groepen  met  diverse  leeftijdsgroepen  (p  =  .67).  Verder  zijn  de  scores  voor  Activiteiten  consequent  lager  dan  voor  de  andere  domeinen.    Tabel  5:  Overzicht  van  categoriescores  voor  positieve  en  negatieve  indicatoren  per  type  groep       Brengen   Ruimte   Activiteit   Taal   Omgang   Programma  Type  groep   en  halen   met  kind                    Baby   Positief   59%   65%   41%   67%   62%   51%     Negatief   0%   4%   18%   11%   4%   2%  Dreumes   Positief   72%   74%   50%   79%   70%   64%     Negatief   0%   3%   10%   6%   4%   1%  Peuter   Positief   63%   75%   62%   83%   71%   72%     Negatief   0%   4%   9%   5%   5%   2%  Verticaal   Positief   61%   71%   53%   77%   66%   66%     Negatief   0%   2%   10%   5%   4%   2%  Divers   Positief   63%   68%   43%   80%   69%   72%     Negatief   0%   3%   14%   8%   6%   2%           14  
  • 16. Figuur  5:  Overzicht  per  categorie  van  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  (%  positieve  indicatoren)                                Vergelijking  van  de  werkmaatschappijen  De  kwaliteit  van  de  leefomgeving  verschilt  enigszins  tussen  de  drie  werkmaatschappijen,  F(2,  643)  =   25.11,  p  =  .006),  al  verklaart  dit  kenmerk  maar  een  gering  deel  van  de  duidelijke   =  .016).  De  gemiddelde  scores  voor  Allio,  skon  en  Partou  zijn  respectievelijk  98.5  (sd  =  20.1),  100  (sd  =  27.6)  en  107.1  (sd  =  25.2).  Wat  hier  ook  opvalt  (zie  de  standaarddeviaties,  die  een  indicatie  geven  van  de  spreiding)  is  dat  de  scores  voor  Allio  minder  variabel  zijn  dan  bij  skon  en  Partou,  waar  de  kwaliteit  iets  hoger  maar  ook  meer  variabel  is.  Wanneer  we  deze  verschillen  tussen  de  groepen  van  dezelfde  werkmaatschappijen  in  ogenschouw  nemen,  zijn  de  verschillen  tussen  de  gemiddeldes  van  Allio,  skon  en  Partou  eigenlijk  klein.  De  variatie  in  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  leefomgeving,  die  er  dus  zeker  is,  is  daardoor  maar  voor  een  klein  deel  te  verklaren  vanuit  de  verschillende  werkmaatschappijen.    Top-­5  met  sterkere  en  zwakkere  onderdelen  per  domein  Hieronder  is  per  domein  een  top-­5  weergegeven  met  sterker  en  zwakker  gebleken  onderdeel  per  domein.  Deze  selectie  geeft  uiteraard  geen  volledig  beeld  van  de  pedagogische  kwaliteit  (of  de  monitor)  en  dient  alleen  ter  illustratie  van  specifieke  indicatoren.     15  
  • 17.     Enkele  sterkere  onderdelen     -­items)  die  relatief  vaak  voorkomen   1.   Vloeren,  muren  en  andere  oppervlakken  zijn  gemakkelijk  schoon  te  maken  en  te  houden   2.   De  ventilatie  kan  afgestemd  worden   3.   De  communicatie  is  afgestemd  op  het  ontwikkelingsniveau  van  de  kinderen   4.   De  communicatie  is  persoonlijk  en  individueel   5.   Voldoende  binnenruimte  voor  kinderen,  volwassenen  en  meubilering,  zodat  iedereen  zich  vrij  kan  bewegen     Top  5  van  negatieve  aandachtspunten  die  relatief  weinig  voorkomen   1.   Er  is  minder  dan  1  uur  per  dag  gelegenheid  voor  spel   2.   Er  zijn  materialen  of  posters  die  ongeschikt  zijn  voor  kinderen   3.   Meubels  zijn  in  slechte  conditie  of  kapot   4.   Kinderen  krijgen  een  tik  of  worden  hardhandig  vastgepakt   5.   De  groepsactiviteiten  zijn  ongeschikt     Enkele  zwakkere  onderdelen     -­items)  die  relatief  weinig  voorkomen   1.   De  materialen  hangen  op  ooghoogte  van  de  kinderen  zodat  de  kinderen  ze  gemakkelijk  kunnen  zien   2.   Kinderen  hebben  toegang  tot  tenminste  4  dingen  van  de  categorie  natuur/wetenschap   3.   Het  knusse  hoekje  is  beschermd  tegen  actief  spel   4.   De  pedagogisch  medewerkers  helpen  de  kinderen  het  effect  van  hun  handelingen  op  anderen  te  begrijpen   5.   Kinderen  hebben  toegang  tot  tenminste  4  dingen  van  de  categorie  muziek     -­items)  die  relatief  vaak  voorkomen   1.   Er  zijn  minder  dan  6  boekjes  voor  kinderen  die  ze  makkelijk  kunnen  pakken   2.    Pedagogisch  medewerkers  laten  kinderen  tijdelijk  alleen   3.    Slecht  visueel  overzicht  van  de  ruimte   4.   Veel  boekjes  zijn  kapot,  gescheurd,  incompleet  of  in  slechte  conditie   5.   Er  is  geen  zacht  speelgoed  voor  kinderen       16  
  • 18. 3.1.3  Structurele  kwaliteit    De  structurele  kwaliteit  is  hieronder  weergegeven  voor  alle  groepen  van  Kinderopvang  Nederland  (zie  Tabel  1).  De  hoogste  gerapporteerde  waarde  van  12.2  voor  de  gemiddelde  staf:kind-­ratio  is  een  extreme  score,  die  duidelijk  afwijkt  van  de  overige  waarden,  die  namelijk  niet  boven  de  9,5  liggen  (analyses  met  en  zonder  deze  uitbijter  laten  overigens  geen  wezenlijke  verschillen  zien).    Tabel  6:  Overzicht  van  structurele  kenmerken     Gemiddeld   sd  Gem.  groepsgrootte   10.38   2.44  Gem.  staf-­kind  ratio   1  :  5.10   1.20  Stafstabiliteit   54.4   15.3  Groepsstabiliteit   33.7   14.5    Voor  de  groepsgrootte  en  beroepskracht-­kind  ratio  gelden  aparte  regelingen  per  type  groep.  Hieronder  zijn  in  Tabel  2  dezelfde  gegevens  daarom,  inclusief  de  stabiliteitsdata,  gerapporteerd  de  verschillende  soorten  groepen.    Tabel  7:  Overzicht  van  structurele  kenmerken  per  type  groep   Type  groep   baby   dreumes   peuter   verticaal   divers              Gem.  groepsgrootte   8.47  (2.1)   10.1  (2.3)   11.6  (2.1)   11.00  (1.8)   10.3  (2.5)  Gem.  beroepskracht-­kind  ratio   4.1  (0.8)   4.9  (1.0)   6.0  (1.1)   5.3  (0.8)   4.6  (1)  Stafstabiliteit   55  (16)   56  (12)   55  (17)   52  (12)   54  (16)  Groepsstabiliteit   32  (15)   32  (13)   39  (17)   31  (10)   30  (13)      De  groepsgrootte  en  de  staf-­kind  ratio  lopen,  zoals  verwacht,  op  van  baby-­,  naar  dreumes-­  en  peutergroep.  De  verticale  groep  neemt  een  positie  in  tussen  de  dreumes-­  en  peutergroep.  De  stafstabiliteit  laat  geen  wezenlijke  verschillen  zien  per  type  groep.  Voor  de  groepsstabiliteit  ligt  dit   2anders  (F(4,  641)  =  8,79,  p    =  .052).  De  peutergroep  biedt  een  stabielere  groepsomgeving  in  de  week  dan  de  andere  groepen  (p  <  .001).  De  verticale  groep  biedt  mogelijk  wel  continuïteit  in  contacten  gedurende  de  voorschoolse  periode  maar  biedt  dus  geen  extra  groepsstabiliteit  gedurende  de  week  ten  opzichte  van  de  andere  groepen.     17  
  • 19. De  gevonden  stabiliteitswaarden  van  Kinderopvang  Nederland  liggen  telkens  iets  boven  de  waarden  die  zijn  gevonden  in  de  laatste  landelijke  NCKO-­peiling,  die  is  gebaseerd  op  een  landelijk  representatieve  steekproef.  In  deze  steekproef  waren  bovendien  relatief  veel  verticale  groepen  vertegenwoordigd.  De  groeps-­  en  stafstabiliteit  van  deze  verticale  groepen  van  Kinderopvang  Nederland  liggen  weer  dicht  tegen  die  van  de  landelijke  NCKO-­peiling  uit  2008  aan,  namelijk  30  voor  groepsstabiliteit  en  50  voor  de  stafstabiliteit.  De  resultaten  voor  Kinderopvang  Nederland  lijken,  zo  bezien,  niet  af  te  wijken  van  het  landelijke  beeld.    Vergelijking  van  de  werkmaatschappijen  Een  directe  vergelijking  van  de  groepsgrootte  en  staf:kind  ratio  van  de  drie  werkmaatschappijen  wordt  bemoeilijkt  door  de  per  organisatie  duidelijk  verschillende  samenstelling  van  het  groepenbestand.  De  groepsgrootte  verschilt    rekening  houdend  met  de  groepstypen    niet  tussen  de  drie  werkmaatschappijen  (p  =  .63).  Een  nadere  analyse  laat  nog  wel  zien  dat  de  weinige  babygroepen  die  Allio  telt  (in  totaal  maar  9),  kleiner  zijn  dan  de  babygroepen  bij  de  andere  werkmaatschappijen  (6.8  bij  Allio  versus  8.6  bij  zowel  skon  als  Partou).   De  stafstabiliteit  is  het  hoogst  bij  Partou,  gevolgd  door  skon  en  ten  slotte  Allio  (gemiddeldes  zijn  respectievelijk  58,  54  en  50).  Het  verschil  tussen  Partou  met  Allio  (p  <  .001)  en  skon  (p  =  .003)  is  significant;;  het  verschil  tussen  Allio  en  skon  is  even  groot  maar  is  hier  niet  statistisch  significant  door  het  relatief  kleine  aantal  Allio-­groepen.  De  stafstabiliteit  wordt  voor  een  groot  deel  bepaald  door  de  gemiddelde  omvang  van  de  aanstelling  van  de  pedagogisch  medewerkers  (r  =  .40,  p  <  .001),  die  verschilt  tussen  de  verschillende  werkmaatschappijen  (p  <  .001).  Bij  Allio  hebben  pedagogisch  medewerkers  een  kleinere  aanstelling  (3,38  dag/week),  vergeleken  met  skon  (3,62  dag/week)  en  Partou  (3,72  dag/week).  Het  verschil  tussen  skon  en  Partou  is  niet  significant,  maar  het  verschil  tussen  Allio  enerzijds  en  Partou  en  skon  anderzijds  is  dat  wel  en  verklaart  (mede)  het  gevonden  verschil  in  stafstabiliteit.  Overigens  werken  binnen  Partou  de  pedagogisch  medewerkers  die  niet  in  Nederland  zijn  geboren,  weer  het  meest  (gemiddeld  Nederland  zijn  geboren  (3,5  dag/week).  De  groepsstabiliteit  is  aanzienlijk  hoger  bij  Partou  (44%,  sd  =  19)  dan  bij  skon  (30%,  sd  =  10)  en  Allio   2(27%,  sd  =  8);;  F  (2,  643)  =  83.2,  p    =  .21.  Dit  gevonden  verschil  blijft  bestaan  wanneer  het  aantal  peutergroepen  wordt  meegenomen  in  de  analyse,  die,  zoals  gezegd,  stabielere  groepen  bieden  en  die  niet  in  gelijke  mate  voorkomen  bij  de  drie  werkmaatschappijen  (met  name  bij  Allio  komen  relatief  weinig  peutergroepen  voor,  p  <  .001).     18  
  • 20.  3.2  Samenhangen  tussen  de  pedagogische  dimensies    In  zowel  buitenlands  als  Nederlands  onderzoek  is  een  verband  gevonden  tussen  structurele  kwaliteit  en  de  zogenaamde  proceskwaliteit,  kijkend  naar  zowel  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  als  van  de  interacties  van  de  staf  met  de  kinderen.  Het  klassieke  onderscheid  tussen  structurele  kwaliteit  en  de  proceskwaliteit  is  ook  opgenomen  in  het  kwaliteitsmodel  van  het  NCKO,  dat  ook  de  invloed  van  de  structurele  kenmerken  op  de  ervaringen  van  kinderen  in  het  kinderdagverblijf  beschrijft  (zie  Riksen-­Walraven,  2004  en  Figuur  3  hieronder).  Bij  onderzoek  van  de  pedagogische  kwaliteit  is  een   -­ -­  en  buitenlands  onderzoek  laat  de  voorspelde  samenhang  tussen  structurele  kenmerken  zien.  Ook  laat  het  empirische  onderzoek  zien  hoe  de  kinderlijke  ontwikkeling  wordt  beïnvloed  door  de  pedagogische  kwaliteit.    Figuur  6:  Overzicht  van  het  NCKO-­Kwaliteitsmodel     OUDERS KINDERDAGVERBLIJF Materiële  omgeving KIND -­kind  ratio Andere  kinderen }  Structurele  kwaliteit }  Proceskwaliteit         19  
  • 21.  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving  De  relatie  tussen  structurele  kwaliteit  en  pedagogische  proceskwaliteit  sluit  aan  de  theorievorming  en  is  in  diverse  studies  gevonden.  De  structurele  kwaliteit  voorspelt  ook  in  deze  studie  voor  een  deel  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving.  Zo  is  er  een  bescheiden,  positief  verband  tussen  zowel  de  groepsstabiliteit  (r  =  .17,  p  <  001)  als  stafstabiliteit  (r  =  .09.  p  =  .02)  enerzijds  en  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  anderzijds.  Dus  bij  groepen  met  een  hogere  stabiliteit  is  er  sprake  van  een  iets  hoger  niveau  van  proceskwaliteit  voor  wat  betreft  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving.  De  staf:kind  ratio  en  de  groepsgrootte  gemiddeld  over  de  week  hangen  weer  niet  samen  met  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving.  De  correlaties  (die  telkens  apart  zijn  berekend  voor  de  verschillende  typen  groepen  omdat  deze  verschillen  qua  grootte  en  staf:kindratio)  zijn  zeer  bescheiden  voor  zowel  de  staf:kind-­ratio  (correlatie  is  gemiddeld  .12,  variërend  van  .02  tot  .20,  p  >  .05)  als  de  groepsgrootte  (correlatie  is  gemiddeld  .15,  variërend  tussen  .02  en  .21,  p  >  .05)  en  zijn  telkens  niet  significant  met  uitzondering  van  de  relatie  tussen  groepsgrootte  en  de  leefomgevingkwaliteit  bij  groepen  voor  diverse  leeftijden  (r  =  .40,  p  =  .005).  De  conclusie  is  overigens  niet  dat  de  staf:kind-­ratio  en  groepsgrootte  er  geheel  niet  toe  doen.  De  conclusie  die  wel  gerechtvaardigd  is,  is  dat  de  groepsgrootte  en  de  staf:kind  ratio,  die  gereguleerd  zijn  in  de  Nederlandse  kinderopvang,  niet  meer  samenhangen  met  pedagogische  kwaliteit  binnen  de  smalle  marges  die  de  Nederlandse  kinderopvang  kent.  Tot  slot  hangt  de  maandelijkse  ondersteuning  van  de   2  =  .03,  p  <  .001).  Er  zijn  overigens  geen  verbanden  gevonden  met  welke  persoon  pedagogische  ondersteuning  biedt  aan  de  leidinggevende.       20  
  • 22.   3.3  Samenhangen  tussen  pedagogische  kwaliteit  en  achtergrondkenmerken    3.3.1   Interactievaardigheden  Waar  hangen  verschillen  in  interactievaardigheden  van  de  pedagogisch  medewerkers  mee  samen?  Het  niveau  van  de  interactievaardigheden  hangt  niet  samen  met  de  leeftijd  van  de  staf,  werkervaring  in  de  kinderopvang,  of  de  omvang  van  de  aanstelling  gemeten  in  dagen  of  uren  (correlaties  alle  onder  r  <  .10.  p  >  .05).  Ook  is  er  geen  significant  verschil  tussen  staf  met  een  BBL-­  en  BOL-­achtergrond  of  met  een  (S)PW-­opleiding  op  niveau  3  of  op  4.  De  pedagogisch  medewerkers  die  een  kinderopvang-­gerelateerde  cursus  hebben  gevolgd,  laten  iets  betere  interactievaardigheden  zien  op  de  groep  (gem  =  1.98,  sd  =  0.48)  dan  de  medewerkers  die  dit  niet  hebben  gedaan  (gem  =  1.89,  sd  =  0.45),  F(1,  520)  =  4,79,  p  =  0.029.  Het  gevonden  verschil  is  echter  zeer  klein.   De  VIB-­cursus,  waar  verschillende  medewerkers  van  Kinderopvang  Nederland  in  zijn  getraind,  is  nader  onderzocht.  De  pedagogisch  medewerkers  die  zijn  getraind  in  VIB,  laten  een  hogere  pedagogische  kwaliteit  zien  in  hun  interacties  met  de  kinderen,  zij  het  niet  op  alle  onderscheiden  pedagogische  interactievaardigheden.  De  getrainde  medewerkers  tonen  meer  respect  voor  autonomie  en  zijn  beter  in  praten  en  uitleggen  (Mann-­Whitney  toets  z  =  2.49,  p  =  .013  en  z  =  2.92;;  p  =  .004  respectievelijk).  Op  de  andere  vier  vaardigheden  (sensitieve  responsiviteit,  structureren  en  grenzen  stellen,  ontwikkelingsstimulering  en  begeleiding  van  interacties)  vinden  we  echter  geen  verschillen  tussen  de  medewerkers  met  en  zonder  VIB-­training.    Interactievaardigheden:  een  samenvattend  model  We  hebben  ook  voor  de  interactievaardigheden  een  samenvattend  eindmodel  opgesteld  dat  ver et  verschil  tussen  lunch-­  en  vrij  spel-­situaties  opgenomen,  samen  met  het  werken  op  een  babygroep,  het  gevolgd  hebben  van  VIB  en  het  geboorteland,  omdat  deze  kenmerken  al  een  verband  met  de  interactievaardigheden  lieten  zien.  Hierna  is  in  een  exploratieve  analyse  onderzocht  of  andere  kenmerken  aanvullend  nog  (verwachte)  verbanden  laten  zien,  maar  dit  bleek  niet  het  geval.  Het  samenvattende  eindmodel  met  drie  variabelen  is  statistisch  significant,  F(4,  538)  =  28,8,  p  verschillen  in  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  interactievaardigheden  (zie  Tabel  9).       21  
  • 23. Tabel  9:  Multipele  regressiemodel  voor  interactievaardigheden       B   Se   Beta   P                  Constante     1.78   0.06   -­   <  .001   -­  Vrij  spel     0.30   0.04   0.34   <  .001   Positief  PM  op  baby-­groep     -­0.11   0.04   -­0.11   .005   Negatief  PM  met  VIB-­cursus     0.07   0.04   0.08   .06   Positief  PM  geboren  in  NL     0.28   0.05   0.21   <  .001   Positief                     F(4,  538)  =,  28.8,  p  <  .001       R  =  .42    De  bijdrage  van  VIB  in  dit  model  is    in  dit  model  met  meerdere  predictoren    niet  statistisch  significant.  Wel  is  sprake  van  een  positief  trendeffect  (p  =  .06).    3.3.2   Kwaliteit  van  de  Leefomgeving:  een  samenvattend  model  Verder  is  er  onderzocht  welke  kenmerken  van  een  kinderdagverblijf  samenhang  vertonen  met  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving.  In  het  eerste  blok  van  het  regressiem  opgenomen,  omdat  deze  groep  significant  lagere  scores  liet  zien  ten  opzichte  van  de   R2   F=  234.5,  p  <  .001).  Vervolgens  zijn  structurele  kwaliteitskenmerken  uit  de  kwaliteitsmonitor  toegevoegd  aan  het  model,   R2    =   F  =  8.2,  p  <  .001).  Ook  de  groeps-­  en  stafstabiliteit  dragen  bij  aan  de  kwaliteit.  De  bestaansduur  van  het  kinderdagverblijf,  dat  in  de  studie  van  Gevers  Deynoot-­Schaub  en  Riksen-­Walraven  (2001)  samenhing  met  kwaliteit  (met  het  niveau,  maar  ook  met  de  spreiding  in  pedagogische  kwaliteit),  levert  geen  verbetering  op  van  het  model  en  is  daarom  niet  opgenomen.  Werken  met  een  VVE-­programma  blijkt  wel  bij  te  dragen  aan  de  verklaring  van  de  verschillen  in  pedagogische  kwaliteit.  Dit  vormt  ook  een  mogelijke  verklaring  voor  de  hogere  scores  bij  Partou.  Vergeleken  met  Allio  en  skon  komt  het  werken  met  een  VVE-­programma  vaak  voor  bij  Partou  (68  van  de  174  groepen).  Rekening  houdend  met  het  wel  of  niet  werken  met  een  VVE-­programma,  zijn  de  verschillen  tussen  de  drie  werkmaatschappijen  niet  langer  meer  significant.  Wat  de  voorgestelde  verklaring  ondersteunt  is  dat  ook  binnen  Partou  de  vergelijking  tussen  groepen  zonder  en  met  VVE  ten  gunste  uitvalt  van  de  VVE-­groep  (PartouVVE  =  111.7,  PartougeenVVE  =  104.2);;  er  is  sprake  van  een  trendeffect  (p  =  .053).   In  het  uitgebreide  model,  met  opname  van  de  variabele  VVE,  blijken  groeps-­  en  stafstabiliteit  niet  langer  meer  statistisch  significant.  De  verklaring  hiervoor  is  dat  de  groepen  die  werken  met  een  VVE-­programma  duidelijk  hogere  stabiliteitsscores  laten  zien  (p  <  .001)  en  na  opname  van  het   -­  VVE-­  een  robuuster  verband  laten  zien   R2     F  =  15.5,  p  <  .001).       22  
  • 24. Toevoeging  van  de  pedagogische  kennis  van  de  leidinggevenden    het  gaat  specifiek  het   -­interactiebegeleiding    laat  een  verdere  verbetering  zien  van  het  model   R2     F  =  13.8,  p  <  .001).   Exploratief  is  nog  gekeken  of  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  samenhangt  met  andere  kenmerken  op  het  niveau  van  het  kinderdagverblijf  of  de  leidinggevende.  Het  algemene  beeld  uit  deze  analyses  is  dat  deze  kenmerken  niet  of  nauwelijks  samenhangen  met  de  pedagogische  kwaliteit.  De  bestaansduur  van  een  kinderdagverblijf,  de  grootte  ervan  (bepaald  als  het  aantal  groepen),  de  opleiding  van  de  leidinggevende  en  het  aantal  pedagogisch  medewerkers  dat  de  groep  recent  heeft  verlaten  hangen  niet  samen  met  de  pedagogische  kwaliteit  van  een  groep.  Andere  kenmerken  laten  wel  een  slechts  1  tot  3  procent  van  de  verschillen  in  pedagogische  kwaliteit.  De  pedagogische  kwaliteit  hangt  negatief  samen  met  de  grootte  van  een  kinderdagverblijf  afgemeten  aan  het  aantal  kinderen  (r  =  -­.14).  Ook  is  er  een  negatieve  relatie  met  het  aantal  vaste  pedagogisch  medewerkers  (r  =  -­.15)  en  een  positieve  relatie  met  het  aantal  nieuwe  pedagogisch  medewerkers  (r  =  .14);;  deze  uitkomst  ondersteunt  een  team  niet  mogen  wisselen.  Ten  slotte  hangt  de  uurprijs  negatief  samen  met  de  pedagogische  kwaliteit  (r  =  -­.10):  bij  duurdere  kinderopvang  is  de  kwaliteit  iets  lager.  Het  verband  is  overigens  zwak   t  verband  vooral  geldt  voor  de  peutergroepen.  Het  verband  kan  niet  worden  verklaard  door  andere  factoren,  zoals  de  werkmaatschappij  of  het  werken  met  een  VVE-­programma,  dat  een  positieve  bijdrage  levert  aan    de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  maar  niet  is  verdisconteerd  in  de  uurprijs.  Alleen  het  aantal  vaste  pedagogisch  medewerkers  (klein  negatief  verband)  en  het  aantal  nieuwe  pedagogisch  medewerkers  (klein  positief  verband)   R2   F  =  28.1,  p  <  .001)  verbetert  het  statistische  model  significant.  Het  resulterende  eindmodel  is  samengevat  in  Tabel  8  hieronder.  Dit  model  verklaart  38  procent  van  de  verschillen  in  pedagogische  kwaliteit.  De  variabelen  uit  dit  eindmodel  laten  overigens  ook  individueel  een  statistisch  significante  samenhang  zien  met  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving.     23  
  • 25.  Tabel  8:  Multipele  regressiemodel  voor  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving       B   Se   Beta   P   Het  verband  is  ...                Constante     108.8   2.10   -­   <  .001   -­  Babygroep     -­30.1   1.85   -­.51   <  .001   Negatief  VVE-­programma     10.7   2.29   .15   <  .001   Positief  Nieuwe  PM     2.64   0.41   .21   <  .001   Positief  Vaste  PM     -­0.43   0.11   -­0.13   <  .001   Negatief  Leiding  met  VIB-­cursus     11.9   2.70   .14   <  .001   Positief  Leiding  met  baby-­cursus     8.50   2.48   .11   .001   Positief                     F(6,  639)  =  61.4,  p  <  .001       R  =  .61      Het  samenvattende  model  laat  zien  dat  het  werken  met  een  VVE-­programma  bijdraagt  aan  de  pedagogische  kwaliteit.  Verder  vertaalt  pedagogische  belangstelling  voor  en  expertise  van  het  jonge  kind  bij  de  leidinggevende  zich  in  een  hogere  pedagogische  kwaliteit  van  de  leefomgeving.  Opvallend  is  de  bevinding  dat  pedagogische  kwaliteit  hoger  is  wanneer  er  nieuwe  pedagogisch  medewerkers  zijn  en  minder  vaste  pedagogisch  medewerkers.  Dit  gevonden  verband  suggereert  dat  enige  doorstroom  in  een  team  mogelijk  een  positieve  bijdrage  levert  aan  de  pedagogische  kwaliteit  op  de  groep,  al  is  enige  voorzichtigheid  bij  een  causale  interpretatie  wel  geboden.  Kort  samengevat,  een  gunstige  ratio  van  pedagogisch  medewerkers  en  kinderen,  werken  met  een  VVE-­programma  en  een  pedagogisch  geschoolde  leidinggevende  zijn  samen  met  doorstroming  in  het  team  factoren  die  samenhangen  met  de  pedagogische  kwaliteit.       24  
  • 26.    4.  Conclusie  en  discussie    Dit  onderzoek  naar  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  kinderopvang,  het  grootste  in  de  Nederlandse  geschiedenis  tot  nu  toe,  met  de  nieuwe  NCKO-­Kwaliteitsmonitor  heeft  een  breed  en  rijk  beeld  opgeleverd  van  de  pedagogische  kwaliteit  bij  Kinderopvang  Nederland.  Een  hoofduitkomst  is  dat  de  kinderopvang  van  Kinderopvang  Nederland  diverse  pedagogische  kwaliteiten  heeft.  Ook  verschilt  de  pedagogische  kwaliteit  tussen  de  groepen.  Daarnaast  laat  het  onderzoek  ook  zien  waar  de  kwaliteit  kan  worden  verbeterd.  Het  onderzoek  onder  de  vele  groepen  maakt  het  ook  mogelijk  verbanden  te  leggen  tussen  de  geobserveerde  pedagogische  kwaliteit  en  kenmerken  van  de  kinderdagverblijven,  de  in  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  succesvoller  zijn  dan  bij  de  interactievaardigheden  (respectievelijk  38  en  18%  van  de  verschillen  kan  worden  verklaard).  De  gevonden  verbanden  wijzen  daarmee,  zij  het  voorzichtig,  op  factoren  die  bijdragen  aan    de  verbetering  van  de  kwaliteit.  Scholing  van  pedagogisch  medewerkers  met  video-­interactiebegeleiding,  de  pedagogische  expertise  van  de  leidinggevenden  en  het  werken  met  een  VVE-­omdat  zij  aanknopingspunten  bieden  voor  het  uitbouwen  van  de  pedagogische  kwaliteit.   De  evaluatie  van  de  pedagogische  kwaliteit  bij  Kinderopvang  Nederland  laat  verschillende  overeenkomsten  zien  met  de  uitkomsten  uit  de  laatste  landelijke  NCKO-­peiling,  ook  al  kunnen  de  resultaten  niet  rechtstreeks  met  elkaar  worden  vergeleken  door  de  verschillende  meetinstrumenten.  De  meeste  pedagogisch  medewerkers  blijken  in  beide  studies  de  basale  vaardigheden  in  de  omgang  met  kinderen  te  beheersen.  Ze  gaan  sensitief  om  met  kinderen,  tonen  respect  voor  de  autonomie  van  het  kind  en  kunnen  structureren  en  grenzen  stellen.  Pedagogisch  medewerkers  praten  ook  met  de  kinderen  en  leggen  soms  dingen  uit,  al  zijn  er  minder  gesprekjes  tijdens  de  lunch.  Ontwikkelingsstimulering  en     Opvallend  is  de  overeenkomst  tussen  de  resultaten  uit  dit  onderzoek  en  de  uitkomsten  uit  de  laatste  NCKO-­peiling,  ondanks  het  feit  dat  interactievaardigheden  in  de  Kwaliteitsmonitor  op  een  andere  wijze  worden  gescoord  (namelijk  met  3  categorieën  in  plaats  van  7  niveaus).  De  rangordening  van  de  vaardigheden  is  in  beide  studies  identiek.  Ook  in  deze  studies  met  de  kwaliteitsmonitor  is  te  zien  dat  het  gros  van  de  pedagogisch  medewerkers  de  basale  vaardigheden  beheersen  (sensitieve  responsiviteit,  respect  voor  autonomie  en  structureren  en  grenzen  stellen)  en  dat  de  scores  duidelijk  begeleiding  van  interacties).  Verder  is  te  zien  dat  pedagogisch  medewerkers  verschillen  in  hun     25  
  • 27. interactievaardigheden.  Een  andere  overeenkomst  uit  het  laatste  peilingsonderzoek  en  deze  evaluatie  is  dat  de  activiteiten  een  minder  sterk  onderdeel  vormen  van  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving  op  het  kinderdagverblijf.  Ook  is  er  een  parallel  als  het  gaat  om  de  lagere  kwaliteit  van  de  kinderopvang  in  babygroepen.  Ook  de  groeps-­  en  stafstabiliteit  bij  Kinderopvang  Nederland  is  overeenkomstig  met  die  van  andere  kindercentra.   Een  ander  thema  in  dit  onderzoek  is  de  (on)vergelijkbaarheid  van  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  drie  werkmaatschappijen  Allio,  skon  en  Partou.  De  werkmaatschappijen  laten  verschillen  zien  in  hun  pedagogische  kwaliteit,  maar  ze  verschillen  daarnaast  op  allerlei  andere  achtergrondkenmerken,  zoals  hun  personeelsbestand,  groepenbestand  (weinig  of  juist  veel  babygroepen)  en  gebruik  van  pedagogische  methodieken  (zoals  relatief  veel  of  weinig  gebruik  van  VVE-­op  hun  beurt  weer  samenhangen  met  de  pedagogische  kwaliteit  en  bovendien  vaak  in  een  directer  en  meer  robuust  verband.  Opvallend  is  dat  significante  verschillen  tussen  werkmaatschappijen  een  aantal  de  analyse.  Allio,  Partou  en  skon  lijken  daarmee  zelf  geen  verklarende  sleutelvariabelen  te  zijn  als  het  gaat  om  de  verklaring  van  verschillen  in  pedagogische  kwaliteit,  maar  wel  achterliggende,  organisatie-­gebonden  kenmerken.  Enkele  uitkomsten  uit  deze  studie  wijzen  in  de  richting  van  welke  factoren  wel  sleutelvariabelen  zijn  als  het  gaat  om  de  pedagogische  kwaliteit.   Een  rode  draad  in  de  gevonden  uitkomsten  van  deze  studie  is  dat  hogere  pedagogische  kwaliteit  met  name  samenhangt  met  pedagogische  investeringen,  die,  zoals  dit  onderzoek  laat  zien,  divers  zijn.  Op  het  niveau  van  de  pedagogisch  medewerker  is  het  volgen  van  vakinhoudelijke  cursussen,  inclusief  de  VIB-­training,  een  sleutelvariabele  die  een  zichtbaar  verschil  in  de  praktijk  oplevert.  Andere  zaken  op  het  niveau  van  de  pedagogisch  medewerkers  die  niet  direct  gerelateerd  zijn  aan  pedagogische  competenties  laten  geen  duidelijk  verband  met  kwaliteit  zien.  Het  verschil  tussen  enige  jaren  of  meerdere  jaren  werkervaring,  tussen  een  jongere  of  oudere  pedagogisch  medewerkers  maar  ook  het  verschil  tussen  BOL  en  BBL  (leren  op  school  of  in  de  praktijk,  een  didactisch  verschil,  maar  geen  pedagogisch-­inhoudelijk  onderscheid)  en  het  verschil  tussen  niveau  3  of  4  is  geen  wezenlijke  verschil  in  pedagogische  expertise  en  scholing  en  deze  onderscheidingen  blijken  niet  samen  te  hangen  met  pedagogische  kwaliteit.  Bij  de  leidinggevende  zien  we  een  vergelijkbaar  patroon.  De  expertise  van  de  leidinggevenden,  opgedaan  in  pedagogische  cursussen,  en  zijn  of  haar  pedagogische  ondersteuning  is  terug  te  vinden  in  de  kwaliteit  van  de  leefomgeving,  een  uitkomst  die  laat  zien  dat  ook  het  management  in  de  kinderopvang  een  verschil  kan  maken  op  de  groep.  Zaken  die  niet  te  maken  hebben  met  de  pedagogische  expertise  van  de  leidinggevende,  hangen  opnieuw  niet  samen  met  de  pedagogische  kwaliteit.  Op  de  groepen  zien  we  ten  slotte  dat  het  wel  of  niet  werken  met  een  VVE-­programma    opnieuw  een  duidelijke  pedagogische  variabele    positief  samenhangt  met  de  pedagogische  kwaliteit.  De  conclusie  die  zich  dan  ook  opdringt  is  dat  er,  kort  gezegd,  voor  pedagogische  kwaliteit  pedagogische  expertise  en  investeringen  nodig  zijn.  Kinderopvang  op     26  
  • 28. pedagogisch  niveau  is  een  echt  vak:  met  professionals  met  pedagogische  expertise  is  er  meer  pedagogische  kwaliteit  (en  zonder  deze  professionals,  kennis  en  investeringen  is  de  kwaliteit  dus  lager).    Dit  onderzoek  heeft  een  betekenis  voor  de  deelnemende  organisaties  door  de  bespreking  en  terugkoppeling  van  de  resultaten  aan  Kinderopvang  Nederland.  Daarnaast  heeft  het  onderzoek  een  betekenis  op  een  ander  vlak.  Het  grootschalige  onderzoek  heeft  een  directe  bijdrage  geleverd  aan  de  kennis  over  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  Nederlandse  kinderopvang,  bovendien  op  een  moment  dat  deze  volop  in  de  aandacht  staat  en  diverse  betrokkenen  onderstrepen  dat  meer  aandacht  voor  de  pedagogische  kwaliteit  nodig  is.  Empirisch  onderbouwde  kennis  over  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  Nederlandse  kinderopvang  is  allesbehalve  vanzelfsprekend.  Het  initiatief  van  Kinderopvang  Nederland  heeft  een  bijdrage  geleverd  aan  de  kennis  over  de  pedagogische  kwaliteit  van  de  kinderopvang,  over  factoren  die  daarmee  positief  of  juist  negatief  samenhangen  en  over  de  NCKO-­kwaliteitsmonitor,  dat  juist  als  veldinstrument  door  het  gebruik  in  de  praktijk  betekenis  krijgt  en  in  waarde  groeit.  We  hopen  daarom  tot  slot  dat  toekomstig  onderzoek  verdere  toepassingen  laat  zien  van  de  ontwikkelde  kwaliteitsmonitor  in  de  kinderopvang  en  verdere  samenwerking  tussen  de  kinderopvangsector  en  het  wetenschappelijke  onderzoek  daarvan.     27  
  • 29.        Referenties    De  Kruif,  R.E.L.,  Vermeer,  H.J.,  Fukkink,  R.G.,  Riksen-­Walraven,  J.M.A.,  Tavecchio,  L.W.C.,  van  IJzendoorn,   &  van  Zeijl,  J.  (2007).  De  Nationale  Studie  Pedagogische  Kwaliteit  Kinderopvang  Eindrapport  Project   0  en  1.  Amsterdam:  NCKO.  De  Kruif,  R.E.L.,  Riksen-­Walraven,  J.M.A.,  Gevers  Deynoot-­Schaub,  M.J.J.M.,  Helmerhorst,  K.O.W.,   Tavecchio,  L.W.C.,  &  Fukkink,  R.G.  (2009).  Pedagogische  kwaliteit  van  de  opvang  voor  0-­  tot  4-­ jarigen  in  Nederlandse  kinderdagverblijven  in  2008.  Amsterdam/Nijmegen:  NCKO.  Fukkink,  R.G.,  Helmerhorst,  K.O.W.,  Gevers  Deynoot-­Schaub,  M.,  De  Kruif,  R.E.L.,  Tavecchio,  L.W.C.,  &   Riksen-­Walraven,  J.M.A.  (2011).  Pedagogische  kwaliteit  van  de  kinderopvang  en  de  ontwikkeling  van   jonge  kinderen:  een  longitudinale  studie.  Amsterdam:  NCKO.  Gevers  Deynoot-­Schaub,  M.J.J.M.,  Fukkink,  R.G.,  Riksen-­Walraven,  J.M.A.,  de  Kruif,  R.E.L.,  Helmerhorst,   K.O.W.,  &  Tavecchio,  L.W.C.  (2009).  De  NCKO  Kwaliteitsmonitor.  Amsterdam:  Amsterdam:  SWP.  Riksen-­Walraven,  M.  (2004).  Pedagogische  kwaliteit  in  de  kinderopvang:  doelstellingen  en  kwaliteitscriteria.  In   R.  van  IJzendoorn,  L.  Tavecchio,  &  M.  Riksen-­Walraven,  De  kwaliteit  van  de  Nederlandse   kinderopvang  (p.  100-­123).  Amsterdam:  Boom.  Vermeer,  H.,  Van  IJzendoorn,  M.H.,  De  Kruif,  R.,  Fukkink,  R.G.,  Tavecchio,  L.W.C.,  Riksen-­Walraven,   M.M.A.,  &  van  Zeijl,  J.  (2008).  Child  care  quality  in  the  Netherlands:  Trends  in  quality  over  the  years   1995-­2005.  Journal  of  Genetic  Psychology,  169(4),  360-­385.    Zie  ook:  www.kinderopvangonderzoek.nl     28  
  • 30.  Bijlage  1  Overzicht  van  de  Kwaliteit  van  de  Leefomgeving-­scores  per  domein  voor  de  drie  werkmaatschappijen    Allio     100   90   80 70   60   50 40   30   20 10   0 Breng&haal Ruimte Activiteit Taal Omgang  kind Programma  skon     100   90   80 70   60   50 40   30   20 10   0 Breng&haal Ruimte Activiteit Taal Omgang   Programma kind       29  
  • 31.  Partou       100   90   80 70   60   50 40 30 20 10 0 Breng&haal Ruimte Activiteit Taal Omgang   Programma kind   30  

×