โครงการฝายชลอน้ำ

2,097 views
1,726 views

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total views
2,097
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
7
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

โครงการฝายชลอน้ำ

  1. 1. โครงการฝายชลอน้า
  2. 2. การท้าตามแนวพระราชด้าริ พิจารณาดาเนินการสร้างฝายราคาประหยัด ใช้วัสดุราคาถูกและหาง่ายในท้องถิ่น ปิดกั้นร่องน้ากับลาธารขนาดเล็กเป็นระยะ ๆ เพื่อใช้เก็บกักน้าและ ตะกอนดินไว้บางส่วน ดาเนินการสารวจหาทาเลสร้างฝายต้นน้าในระดับที่สูงใกล้บริเวณยอดเขา มากที่สุด เท่าที่จะเป็นไปได้ สาหรับบริเวณที่มีปริมาณน้ามาก จึงสร้างฝายเพื่อผันน้าลงมาใช้ในพื้นที่เพาะปลูก จะสามารถปลูกพันธุ์ไม้ ป้องกันไฟ พันธุ์ไม้โตเร็ว และพันธุ์ไม้ไม่ทิ้งใบเพื่อฟื้นฟูพื้นที่ต้นน้าลาธาร ให้มี สภาพเขียวชอุ่มขึ้นเป็นลาดับ
  3. 3. ฝายชลอน้า คือสิ่งก่อสร้าง ที่ทาขึ้นเพื่อขวางหรือกั้นทางน้า โดยปกติมักจะกั้นลาห้วย ลาธารขนาดเล็กใน บริเวณที่เป็นต้นน้า หรือ พื้นที่ที่มีความลาดชันสูงให้สามารถกักตะกอนอยู่ได้ และหากเป็นช่องที่น้าไหล แรงก็สามารถช่วยในการชะลอการไหลของน้าให้ช้าลงด้วย เพื่อการกักเก็บตะกอนเอาไว้ไม่ให้ไปทับถมลา น้าตอนล่าง อันเป็นเป็นวิธีการอนุรักษ์ดินและแหล่งน้า
  4. 4. ประเภทของฝายชะลอน้า ฝายชะลอน้าแบบท้องถิ่น หรือฝายแม้ว คือการทาด้วยวัสดุจากธรรมชาติ เช่น กิ่งไม้ ไม้ล้ม หรือก้อน หินชนิดต่างๆ มาวางเรียงซ้อนกัน ฝายชะลอน้าแบบเรียงด้วยหิน เป็นฝายกึ่งถาวร ฝายชะน้าแบบคอนกรีตเสริมเหล็ก เป็นฝายแบบถาวร
  5. 5. วัตถุประสงค์การสร้างฝาย เพื่อชะลอการไหลและลดความรุนแรงของกระแสน้าในลาธาร ไม่ให้ไหลหลากอย่างรวดเร็วและทาให้น้าซึม ลงสู่ดินได้มากขึ้น เพิ่มความชุ่มชื้น ส่งผลให้เกิดความหลากหลายทางชีวภาพของระบบนิเวศป่าต้นน้า ลาธาร เพื่อลดความรุนแรงของการเกิดการชะล้างพังทลายของดิน และสามารถกักเก็บตะกอน และเศษซากพืช ที่ไหลลงมากับน้าในลาธาร บนพื้นที่ ต้นน้าลาธาร ซึ่งจะช่วยยืดอายุของแหล่งน้าตอนล่างให้ตื้นเขินช้าลง และทาให้มีปริมาณและคุณภาพของน้าที่ดีขึ้น เพื่อกักเก็บน้าไว้เป็นแหล่งน้า สาหรับใช้ในการอุปโภคบริโภคของมนุษย์และสัตว์ป่า ตลอดจนการ เกษตรกรรม
  6. 6. การสร้างฝาย ก่อสร้างด้วยท่อนไม้ขนาบด้วยหิน ก่อสร้างแบบเรียงด้วยหินแบบง่าย ก่อสร้างแบบถุงทรายซีเมนต์ ก่อสร้างแบบคันดิน ก่อสร้างแบบหลักคอนกรีตหินทิ้ง ก่อสร้างแบบหลักไม้ไผ่สานขัดกัน อันเป็นภูมิปัญญาของชาวบ้าน ก่อสร้างแบบคอกหมูแกนดินอัดขบานด้วยหิน
  7. 7. วิธีการสร้างฝาย ฝายที่สร้างขึ้นมา เป็นฝายแบบไม่ถาวร ให้วัสดุจากธรรมชาติ เป็นหลัก สาหรับชะลอน้า ในหน้าแล้ง เท่านั้น ไม่ได้สร้างเพื่อกักเก็บน้า การไหลของน้า ที่หน้าฝาย ยังมีน้าไหลอยู่ ตลอดเวลา ไม่ว่าจะซึมผ่าน ฝาย หรือ น้าล้นข้ามฝาย ระดับความสูงของตัวฝาย ไม่สูงมากนัก ระดับความสูงประมาณ 40 % ของความสูงของระดับน้า สูงสุด ในลาคลองหรือลาห้วย สายน้ายังสามารถไหลล้นผ่านฝายได้ ตลอดเวลา เพื่อยังรักษาระบบ นิเวศน์ หน้าฝายไว้ ตัวฝายควรมีระดับความลาดชัน ประมาณ 20 - 45 องศา ทั้งด้านหน้า และ ด้านหลัง ไม่ควรสร้าง ฝาย ที่มีหน้าตัด 90 องศา การก่อสร้างจะสร้างเป็นช่วงๆ แบบ ขั้นบันได เป็นช่วงๆ ระยะขึ้นอยุ่กับพื้นที่ ประมาณ 50 - 200 เมตร
  8. 8. วิธีการสร้างฝาย หากหน้าน้า มีน้ามา ฝายนี้ก็จะพังทลาย ลง (ช่วยลดความเร็วของกระแสน้าป่า ลงได้) หินที่ก่อเรียง ตัวไว้ ก็จะพัง และ ไหลลงมาสู่ตัวฝาย ด้านล่าง ต่อไป พอหมดหน้าน้าป่า น้าเกือบจะใกล้แห้ง มายกก้อนหินกลับไปเรียง เป็นฝายชะลอน้า ตามเดิม (ส่วนใหญ่ แล้ว จะยังหลงเหลือ โครงสร้างเดิมอยู่บ้าง) ใช้เวลาก่อสร้าง ประมาณ 1-2 ชม. ต่อฝาย ควรคานึงถึง สัตว์น้า ที่อาศัยในลาคลองด้วยว่า สามารถเดินทางไปยังต้นน้าได้หรือไม่
  9. 9. ข้อความคานึงในการสร้างฝาย ต้องคานึงถึงความแข็งแรงให้มากพอทีจะไม่เกิดการพังทลายเสียหายยามที่ฝนตกหนักและกระแสน้าไหลแรง ่ ควรก่อสร้างในบริเวณลาห้วยที่มีความลาดชันต่าและแคบ สาหรับฝายกึ่งถาวรและฝายถาวร ควรก่อสร้างฐานให้ลึกถึงหินดานร่องห้วย (bedrock) เพื่อที่จะสามารถดักและ ดึงน้าใต้ดินเหนือฝายได้ วัสดุก่อสร้างฝายต้นน้าลาธาร ประเภทกิ่งไม้ ท่อนไม้ ที่นามาใช้ในการสร้างจะต้องระมัดระวังใช้เฉพาะไม้ล้มขอนนอนไพร เป็นลาดับแรก ก่อนที่จะใช้กิ่งไม้ ท่อนไม้ จากการริดกิ่ง ถ้าจาเป็นให้ใช้น้อยที่สุด
  10. 10. ประโยชน์ที่ได้รับจากการสร้างฝาย ช่วยลดการชะล้างพังทลายของดิน และลดความรุนแรงของกระแสน้าในลาธาร ทาให้ระยะเวลาการไหลของน้าเพิ่มมากขึ้น ความชุ่มชื้นเพิ่มขึ้น และแผ่ขยายกระจายความชุ่มชื้นออกไปเป็นวงกว้างในพื้นที่ทั้งสองฝั่งของลาห้วย นอกจากนี้ ยังช่วย เพิ่มปริมาณน้าใต้ดินบางส่วนด้วย ช่วยกักเก็บตะกอนและวัสดุต่าง ๆ ที่ไหลลงมากับน้าในลาห้วยได้ดี เป็นการช่วยยืดอายุแหล่งน้าตอนล่างให้ตื้นเขินช้าลง คุณภาพของน้ามีตะกอนปะปนน้อยลง ช่วยเพิ่มความหลากหลายทางชีวภาพ และการทดแทนของสังคมพืชให้แก่พื้นที่ โดยรอบ• ช่วยลดความรุนแรงของการเกิดไฟป่าในฤดูแล้ง• ทาให้เป็นแหล่งที่อยู่อาศัยของสัตว์น้า และใช้เป็นแหล่งน้าเพื่อการอุปโภคบริโภคของมนุษย์และสัตว์ป่าต่าง ๆ ตลอดจน นาไปใช้ในการเกษตร
  11. 11. ผู้ท้า นรีกานต์ อุดมทรัพย์ ม.4/6 เลขที่ 2

×