1
                                                    บทที่ 1
                                  โครงสร้าง ฮาร์ดดิสก์และการ...
2
การเรียกชื่อฮาร์ดดิสก์
        ฮาร์ดดิสก์ IDE มีการเชื่อมต่อกับสาย IDE ตรงตำาแหน่งต่างๆ จะมีชื่อเรียกดังนี้
        Prim...
3
                                                    บทที่ 2
                                              หลักการติดตั้ง...
4
ขนาดพาร์ติชัน
                /boot 100 MB
                /        3-5 GB
                /tmp 256 MB
                s...
5
                                                   บทที่ 3
                                        ตัวอย่างการติดตั้ง Ce...
6
ถ้ากด F2 ก็จะมี Options ต่างๆ แสดงขึ้นมา ถ้าไม่ใช้ Options ใดๆ ก็สามารถกด Enter ได้เลย




ระบบติดตั้งจะทดสอบ CD หรือ DV...
7
กด Next




เลือกภาษาที่ใช้ระหว่างติดตั้งเลือกภาษาอังกฤษไม่มีภาษาไทย




                                       การติดตั...
8
เลือกคีย์บอร์ดภาษาอังกฤษ ไม่มีภาษาไทยเช่นกัน




มีคำาเตือนว่าไม่สามารถอ่านพาร์ติชันของฮาร์ดดิสก์ได้ เพราะเป็นฮาร์ดดิสก์...
9
ในการพาร์ติชันฮาร์ดดิสก์ แนะนำาให้ใช้ Create custom layout เพื่อกำาหนดพาร์ติชนเอง
                                      ...
10
เลือก Mount Point เป็น /boot File System Type เป็น ext3 Size 100 MB ตอบ OK




ก็จะได้พาร์ติชันใหม่มาหนึ่งพาร์ติชน
    ...
11
กดปุ่ม New เพื่อสร้างพาร์ติชัน / Mount Point เป็น / File System Type เป็น ext3 ขนาด 9 GB




จะได้พาร์ติชัน /




     ...
12
กดปุ่ม New เพื่อเพิ่มพาร์ติชัน swap เลือก File System Type เป็น swap ขนาด 2000 MB
ถ้าต้องการให้ swap พาร์ติชัน เป็น Pri...
13
กดปุ่ม New เพื่อเพิ่มพาร์ติชัน /home Mount Point เป็น /home File System Type เป็น ext3
ขนาด 10000 MB




จะได้พาร์ติชัน...
14
ขนาด 256 MB




จะได้พาร์ติชัน /tmp




                      การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร ร...
15
กดปุ่ม New เพื่อสร้าง พาร์ติชน /var/lib/mysql Mount Point พิมพ์เอง เป็น /var/lib/mysql
                             ั
F...
16
การติดตั้ง GRUB ใช้คาปกติที่มีมา กด Next
                    ่




ตั้งค่าเน็ตเวิร์ก กดปุ่ม edit ถ้าไม่รับ IP จาก DHCP ...
17
ระบุ IP และ Netmask ตามต้องการ




ระบุชื่อเครื่องให้ครบทั้งโฮสและโดเมน เช่น server1.example.com, mysqlserver.hospitaln...
18
ถ้าไม่ต้องการให้เซิร์ฟเวอร์ใช้งานอินเทอร์เน็ตก็ไม่ต้องระบุค่า Gateway และ DNS จะมีข้อความเตือน
กดปุ่ม Continue




กดปุ...
19
เลือกประเทศในแผนที่ เพื่อระบุ Time Zone




ระบุรหัสผ่านสำาหรับ root




                                      การติดตั...
20
เลือกแพ็กเก็จที่จะติดตั้ง เพื่อให้การเลือกแพ็กเก็จตรงความต้องการของเรามากที่สุดให้
เลือก Customize now แล้วจึงกดปุ่ม Ne...
21
ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




                           การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ...
22
ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




                           การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ...
23
ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




                           การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ...
24
ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ




เมื่อเลือกแพ็กเก็จได้ตามต้องการแล้วให้กดปุ่ม Next




                                    ...
25
ระบบการติดตั้งจะเริ่ม format พาร์ติชนต่างๆ
                                    ั




แล้วการติดตั้งก็จะเริ่มขึ้น แล้วก็...
26
เริ่มติดตั้งระบบ และแพ็กเก็จที่ได้เลือกไป




เมื่อติดตั้งเสร็จระบบติดตั้งต้องการรีบูท กด Reboot




                  ...
27
เมื่อบูทขึ้นมาใหม่ก็จะพบกับ First Boot กดปุ่ม Forward




ให้ Disable Firewall ไปก่อนค่อยมาจัดการทีหลัง




           ...
28
หาก Disable Firewall จะมีข้อความเตือน ตอบ Yes




Disable SELinux




                                      การติดตั้ง ...
29
มีข้อความเตือนเช่นกัน ตอบ Yes




ระบบจะให้เราสร้างผู้ใช้งานคนใหม่ ถ้าไม่สร้างก็ได้ กด Forward




                    ...
30
ไม่สร้างผู้ใช้ใหม่ก็จะมีข้อความเตือน กด Continue




Additional CDs ถ้าไม่มี CD นี้ก็กด Finish เสร็จสิ้นการติดตั้ง Cent...
31
                                                 บทที่ 4
                                          กระบวนการบูทของลีนุก...
32
GRUB (Grand Unified Bootloader)
       GRUB เป็นโปรแกรมที่จัดการเกี่ยวการบูทของลีนุกซ์ ในลีนุกซ์รุ่นเก่าจะใช้ โปรแกรม L...
33
กระบวนการ init
          ในกระบวนการบูท ขั้นตอนการ init คือการรันคำาสั่ง /sbin/init นันเอง เริ่มจากอ่านข้อมูลจากไฟล์
  ...
34
การ Login
       การ Login แบบ Text Mode (runlevel 3)




                                 รูปที่ 4-2 แสดงการ Login แบบ...
35
Login เข้ามาแล้วจะรีบูทหรือปิดเครื่องอย่างไร
        บนกราฟิกโหมดคงไม่ต้องพูดถึงนะครับเพราะเห็นกันอยู่แล้วว่าจะรีบูทหรื...
36
                                                     บทที่ 5
                                               การเปิดปิด ...
37
เครื่องมือที่ชวยในการเปิดปิด service ตอนบูท
              ่
         ลีนุกซ์ตระกูล Red Hat จะมีเครื่องมือช่วยให้ servic...
38
       2. ntsysv




                                          รูปที่ 5-2 แสดงโปรแกรม ntsysv
        ntsysv เป็นโปรแกรม...
39
        serviceconf / system-config-service เป็นโปรแกรมแบบ GUI สามารถรันได้บนกราฟิกโหมดเท่านัน         ้
ข้อเสียของ nts...
40
                                                  บทที่ 6
                                      โครงสร้างของไดเรกทอรีขอ...
41
มุมมองโครงสร้างแบบต้นไม้




                                   รูปที่ 6-3 แสดงโครงสร้างไดเรกทอรีแบบแผนภูมิต้นไม้

การเ...
42
ตัวอย่างการใช้คำาสั่ง cd เพื่อเปลี่ยนการทำางานไปยังไดเรกทอรีต่างๆ
        ทำางานอยู่ที่ /root เปลี่ยนไปทำางานที่ /var/l...
43
                                                    บทที่ 7
                                                 การใช้งาน ...
44
เข้าสู่ insert mode เพื่อแก้ไขข้อความ
           a      เพิ่มข้อความที่อยู่ข้างหลัง
           A      เพิ่มข้อความต่อท้...
45
การลบ
        dd      ลบเฉพาะบรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่
        dw      ลบคำาตั้งแต่ตัวอักษรที่เคอร์เซอร์อยู่ไปจนถึงตัวอัก...
46
                                                        บทที่ 8
                                     การใช้คำาสั่ง RPM ...
47
        ตัวอย่างการติดตั้งและลบแพ็กเก็จ




rpm Query
      รูปแบบ rpm -q what_package what_information
       • -q que...
48
ดูข้อมูลของ Package (rpm -qi mysql-server)




ดูว่ามีไฟล์อะไรอยู่บ้างใน Package mysql-server (rpm -ql mysql-server)


...
49
         ไฟล์ .rpm นี้ติดตั้งแล้วไปมีไฟล์อะไรบ้างไปติดตั้งอยู่ที่ไหน (rpm -qlp mysql-server-5.0.45-
7.el5.i386.rpm)



...
50
ข้อมูลทั่วไปของ YUM
         Yellow dog Updater, Modified (YUM) เป็น โปรแกรมโอเพนซอร์สคอมมานไลน์ที่ใช้ในการจัดการแพ็ก
เ...
51
การใช้งาน yum

      แสดงแพ็กเก็จทั้งหมดทั้งที่ติดตั้งไปแล้ว และยังไม่ติดตั้ง




      ดูรายละเอียดของแพ็กเก็จ yum inf...
52
ค้นหาแพ็กเก็จ




ดูแพ็กเก็จที่ขึ้นต่อกัน yum deplist




                                      การติดตั้ง และใช้งาน Ce...
53
ติดตั้งแพ็กเก็จ yum install




                              การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร ร...
54
ลบแพ็กเก็จ yum remove




ตรวจสอบเวอร์ชันใหม่ yum check update




                             การติดตั้ง และใช้งาน Ce...
55
       อัพเดททุกแพ็กเก็จที่มีการอัพเดท yum update




       โปรแกรมจะตรวจเชคแพ็กเก็จทั้งหมดที่มีการอัพเดท และรายงานให้...
56
การใช้งาน yum โดยที่แหล่งข้อมูลมาจาก DVD
         การใช้งาน yum ข้อดีที่ดีกว่า rpm อย่างเห็นได้ชัดคือการจัดการแพ็กเก็จท...
57
                                                       บทที่ 9
                             การบริหารจัดการบัญชีรายชื่อ...
58
ตัวอย่าง
           หลังจากที่เราเพิ่มกลุ่มเรียบร้อยแล้วเราก็สามารถเพิ่ม user ได้เลย
           useradd -g manager -c “...
59
ตัวอย่างการจัดการบัญชีรายชื่อ
[root@server1 ~]# useradd ­g manager ­c "Mr. Somchai" somchai
[root@server1 ~]# useradd ­...
60
                                                   บทที่ 10
                                   Permission ของไฟล์ และ ไ...
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Cent OS-book
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Cent OS-book

4,095

Published on

Credit by .... โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
4,095
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
107
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Cent OS-book"

  1. 1. 1 บทที่ 1 โครงสร้าง ฮาร์ดดิสก์และการเรียกชื่อฮาร์ดดิสก์ ฮาร์ดดิสก์ประกอบด้วย 1. MBR (Master Boot Record) 2. Primary Partition 3. Extended Partition 4. Logical Partition MBR MBR ย่อมาจากคำาว่า Master Boot Record ซึ่ง MBR จะอยู่ที่เซกเตอร์แรกสุดของฮาร์ดดิสก์ MBR จะ ประกอบด้วยสองส่วน คือ IPL (Initial Program Loader) ขนาด 446 byte เป็นพื้นที่ทโปรแกรมบูทโหลดเดอร์ของ ี่ ลีนุกซ์จะไปติดตั้งอยู่ ใช้ในการบูทของลีนุกซ์ และ Partition table ขนาด 66 byte ดังรูปที่ 1-1 Initial Program Loader Partition table (IPL) 466 Byte 66 Byte รูปที่ 1-1 รูปแสดงส่วนประกอบของ MBR การสร้างพารฺติชนให้กับฮาร์ดดิสก์ มี 3 แบบ คือ Primary, Extended และ Logical ในการสร้างพาร์ติชัน ั ฮาร์ดดิสก์ ถ้าเราสร้างทุกพาร์ติชันให้เป็น Primary ทั้งหมด จะสร้างได้เพียง 4 พาร์ติชันเท่านั้น ถ้าต้องการมากกว่า นันต้องใช้ 1 พาร์ติชนเป็น Extended แล้ว แบ่งย่อย Extended เป็น Logical ตัวอย่างดังภาพ ที่ 1-2 และ 1-3 ้ ั ตัวอย่างการแบ่งพาร์ติชัน ` รูปที่ 1-2 ตัวอย่างการแบ่ง Partition แบบที่ 1 ใช้พาร์ติชนที่ 4 เป็น Extended ั รูปที่ 1-3 ตัวอย่างการแบ่ง Partition แบบ ที่ 2 ใช้พาร์ติชนที่ 2 เป็น Extended ั ลีนุกซ์เคอร์เนลมีข้อจำากัดในการจัดการพาร์ติชันที่เป็นฮาร์ดดิสก์ IDE ได้ 63 พาร์ติชน ฮาร์ดดิสก์ SCSI จะ ั ได้ 15 พาร์ติชัน พาร์ติชันแรกของ Logical partition จะเป็น Partition ที่ 5 เสมอ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  2. 2. 2 การเรียกชื่อฮาร์ดดิสก์ ฮาร์ดดิสก์ IDE มีการเชื่อมต่อกับสาย IDE ตรงตำาแหน่งต่างๆ จะมีชื่อเรียกดังนี้ Primary Master เรียกว่า /dev/hda Primary Slave เรียกว่า /dev/hdb Secondary Master เรียกว่า /dev/hdc Secondary Slave เรียกว่า /dev/hdd ลำาดับที่ของ พาร์ติชันของฮาร์ดดิสก์ลำาดับที่เท่าไหร่ก็จะเรียก /dev/hda1, /dev/hda2 ..., /dev/hdb1, /dev/hdb2..., /dev/hdc1, /dev/hdc2... ฮาร์ดดิสก์ SCSI จะเรียกชื่อตาม SCSI ID SCSI ID 0 เรียกว่า /dev/sda SCSI ID 1 เรียกว่า /dev/sdb SCSI ID 2 เรียกว่า /dev/sdc SCSI ID 3 เรียกว่า /dev/sdd SCSI ID.. เรียกว่า /dev/sd... เรื่อยๆไปตามจำานวนฮาร์ดดิสก์ที่สามารถใส่ได้ของ SCSI ลำาดับที่ของพาร์ติชนก็เช่นเดียวกันกับฮาร์ดดิสก์แบบ IDE เช่น /dev/sda1, /dev/sda2..., /dev/sdb1, ั /dev/sdb2..., /dev/sdc1, /dev/sdc2... ส่วน ฮาร์ดดิสก์ SATA ก็จะเรียกชื่อ partition เหมือนกับฮาร์ดดิสก์ SCSI เมื่อเรารู้จักการเรียกชื่อฮาร์ดดิสก์แล้วเราก็พร้อมที่จะติดตั้งลีนุกซ์แล้ว รูปที่ 1-4 แสดงฮาร์ดดิสก์ แบบ IDE , SCSI และ SATA ตามลำาดับ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  3. 3. 3 บทที่ 2 หลักการติดตั้งลีนุกซ์ ติดตั้งลีนุกซ์ได้อย่างไรบ้าง วิธีการติดตั้งลีนุกซ์ทุกค่ายคือการติดตั้งด้วยแผ่น CD หรือ DVD สำาหรับการติดตั้งวิธีการอืนก็สามารถทำาได้ ่ ลีนุกซ์ ตระกูล Red Hat หรือ CentOS มีวิธีการติดตั้งดังนี้ 1. CD / DVD เป็นวิธีที่ง่าย และสะดวก ได้รับความนิยมมากที่สุด 2. NFS เป็นการติดตั้งผ่าน NFS Network file system ซึ่งเป็นการแชร์ไฟล์ของลีนุกซ์ วิธีนี้เหมาะสำาหรับการ ติดตั้งเพื่อการอบรมลีนุกซ์ สามารถติดตั้งได้พร้อมกันหลายๆ เครื่อง จะเร็วกว่าติดตั้งจาก CD เนื่องจากไม่ต้องคอย เปลี่ยนแผ่น 3. HTTP ติดตั้งผ่านเวบเซิร์ฟเวอร์ 4. FTP ติดตั้งผ่าน FTP เซิร์ฟเวอร์ 5. Hard Disk ติดตั้งผ่านฮาร์ดดิสก์อีกลูก หรืออีกพาร์ติชันหนึ่ง 6. Kickstart ติดตั้งโดยใช้ไฟล์ kickstart เหมาะสำาหรับการติดตั้งลีนุกซ์พร้อมกันจำานวนมาก โดยที่เครื่อง สเปคเดียวกัน และติดตั้งเหมือนกันหมดไม่ว่าจะเป็นขนาดพาร์ติชันหรือจำานวนแพ็กเก็จ หลักการติดตั้งลีนุกซ์ การติดตั้งลีนุกซ์ มีส่วนสำาคัญตรงขันตอนแบ่งพาร์ติชัน เพราะเราต้องรู้ว่าเราจะติดตั้งลีนุกซ์ เพื่อใช้งาน ้ อะไร ในการติดตั้งลีนุกซ์พาร์ติชันที่จำาเป็นได้แก่ / (รูทไดเรกทอรี), /boot, swap หรือ / กับ swap แต่ในการนำาลีนุกซ์ เซิร์ฟเวอร์ ไปใช้งานจริงนั้นการแบ่งพาร์ติชันเพียงเท่านี้ ไม่สะดวกในการนำาไปใช้งาน จะต้องมีการแบ่งพาร์ติชัน อื่นๆ ออกมาด้วย เช่น ต้องการทำา mail เซิร์ฟเวอร์ /boot พื้นที่เก็บ Kernel และไฟล์ที่เกี่ยวข้องกับการบูท / พื้นที่เก็บไฟล์ซิสเต็ม /home พื้นที่ใช้งานของ user /var/mail พื้นที่เก็บ mail /tmp พื้นที่เก็บไฟล์ชั่วคราว swap พื้นที่ที่ใช้เป็นหน่วยความจำาสำารอง เวลา RAM ไม่พอ ต้องการทำา MySQL เซิร์ฟเวอร์ /boot พื้นที่เก็บ Kernel และไฟล์ที่เกี่ยวข้องกับการบูท / พื้นที่เก็บไฟล์ซิสเต็ม /var/lib/mysql พื้นที่เก็บข้อมูลของ MySQL /backup พื้นที่ไว้เก็บไฟล์สำารองต่างๆ /tmp พื้นที่เก็บไฟล์ชั่วคราว swap พื้นที่ที่ใช้เป็นหน่วยความจำาสำารอง เวลา RAM ไม่พอ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  4. 4. 4 ขนาดพาร์ติชัน /boot 100 MB / 3-5 GB /tmp 256 MB swap 2 เท่าของ RAM แต่ไม่เกิน 2 GB อันนีเ้ ป็นหลักการทั่วไป สำาหรับ Red Hat Enterprise และ CentOS มีหลักการคำานวณอยู่ว่า ถ้า RAM ไม่เกิน 2 GB ให้คูณ 2 ถ้า RAM มากกว่า 2 GB ให้บวก 2 เช่น มี RAM 2 GB ก็ให้สร้าง swap 4 GB มี RAM 3 GB ให้สร้าง swap 5 GB ส่วนพาร์ติชนอื่นๆ แบ่งตามขนาดของฮาร์ดดิสก์ และความต้องการใช้งาน ั พาร์ติชน /tmp เป็นพาร์ติชนที่แยกออกมาเพื่อความปลอดภัยของเซิร์ฟเวอร์ถ้าพาร์ติชัน / ข้อมูลเต็ม ั ั ก็จะไม่มีผลกระทบกับระบบ พาร์ติชันที่แยกออกมาได้และไม่ได้จาก / ของการติดตั้งลีนุกซ์ พาร์ติชนที่ไม่สามารถแยกออกจาก / (รูทไดเรกทอรี) หรือแยกจากไฟล์ซิสเต็มได้ คือ /etc, /lib, /bin, /sbin, ั /dev พาร์ติชนที่สามารถแยกออกมาได้ /tmp, /usr, /usr/local, /home, /var, /opt ั ทำาไมต้องแยกหรือแบ่งพาร์ติชนออกมา ั เพื่อความยืดหยุ่นในการใช้งาน สามารถแก้ปัญหาได้ง่ายเมื่อฮาร์ดดิสก์เต็ม สามารถทำาโควต้าได้ ถ้าเราไม่ แบ่ง พาร์ติชันแยกออกมาจะไม่สามารถทำาโควต้าได้ นอกจากนั้นยังสะดวกในการสำารองข้อมูล พาร์ติชัน /boot พาร์ติชน /boot ต้องเป็นพาร์ติชันแรกของฮาร์ดดิสก์ ั การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  5. 5. 5 บทที่ 3 ตัวอย่างการติดตั้ง CentOS 5.2 การติดตั้ง CentOS สามารถติดตั้งได้หลายวิธีไม่ว่าจะเป็น การติดตั้งผ่าน NFS FTP WWW หรือติดตั้งผ่าน ฮาร์ดดิสก์ แต่วิธีที่นิยมกันก็ติดตั้งด้วย CD หรือ DVD ตัวอย่างการติดตั้งต่อไปนี้เป็นการติดตั้งด้วย DVD ในส่วน ของวิธีการพาร์ติชันนั้นเป็นแค่ตัวอย่าง หลักการพาร์ติชันให้ดูในคู่มือบทที่ 1 การติดตั้ง CentOS บูทจากแผ่นติดตั้ง CentOS CD แผ่นแรก หรือ DVD การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  6. 6. 6 ถ้ากด F2 ก็จะมี Options ต่างๆ แสดงขึ้นมา ถ้าไม่ใช้ Options ใดๆ ก็สามารถกด Enter ได้เลย ระบบติดตั้งจะทดสอบ CD หรือ DVD ที่ใช้ติดตั้ง ถ้าตอบ OK จะใช้เวลานานมาก ให้ตอบ Skip การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  7. 7. 7 กด Next เลือกภาษาที่ใช้ระหว่างติดตั้งเลือกภาษาอังกฤษไม่มีภาษาไทย การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  8. 8. 8 เลือกคีย์บอร์ดภาษาอังกฤษ ไม่มีภาษาไทยเช่นกัน มีคำาเตือนว่าไม่สามารถอ่านพาร์ติชันของฮาร์ดดิสก์ได้ เพราะเป็นฮาร์ดดิสก์ที่ยังไม่ได้พาร์ติชัน ตอบ Yes การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  9. 9. 9 ในการพาร์ติชันฮาร์ดดิสก์ แนะนำาให้ใช้ Create custom layout เพื่อกำาหนดพาร์ติชนเอง ั กดปุ่ม New เพื่อสร้างพาร์ติชันใหม่ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  10. 10. 10 เลือก Mount Point เป็น /boot File System Type เป็น ext3 Size 100 MB ตอบ OK ก็จะได้พาร์ติชันใหม่มาหนึ่งพาร์ติชน ั การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  11. 11. 11 กดปุ่ม New เพื่อสร้างพาร์ติชัน / Mount Point เป็น / File System Type เป็น ext3 ขนาด 9 GB จะได้พาร์ติชัน / การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  12. 12. 12 กดปุ่ม New เพื่อเพิ่มพาร์ติชัน swap เลือก File System Type เป็น swap ขนาด 2000 MB ถ้าต้องการให้ swap พาร์ติชัน เป็น Primary ก็ให้เลือก Force to be a primary partition จะได้พาร์ติชัน swap การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  13. 13. 13 กดปุ่ม New เพื่อเพิ่มพาร์ติชัน /home Mount Point เป็น /home File System Type เป็น ext3 ขนาด 10000 MB จะได้พาร์ติชัน /home กดปุ่ม New เพื่อสร้างพาร์ติชัน /tmp Mount Point เป็น /tmp File System Type เป็น ext3 การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  14. 14. 14 ขนาด 256 MB จะได้พาร์ติชัน /tmp การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  15. 15. 15 กดปุ่ม New เพื่อสร้าง พาร์ติชน /var/lib/mysql Mount Point พิมพ์เอง เป็น /var/lib/mysql ั File System Type เป็น ext3 แล้วเลือก Fill to maximum allowable size เพื่อใช้พื้นที่ที่เหลือทั้งหมด จะได้พาร์ติชัน /var/lib/mysql คราวนี้ก็ได้พาร์ติชันครบตามที่ต้องการแล้ว กด Next การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  16. 16. 16 การติดตั้ง GRUB ใช้คาปกติที่มีมา กด Next ่ ตั้งค่าเน็ตเวิร์ก กดปุ่ม edit ถ้าไม่รับ IP จาก DHCP เซิร์ฟเวอร์ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  17. 17. 17 ระบุ IP และ Netmask ตามต้องการ ระบุชื่อเครื่องให้ครบทั้งโฮสและโดเมน เช่น server1.example.com, mysqlserver.hospitalname.com การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  18. 18. 18 ถ้าไม่ต้องการให้เซิร์ฟเวอร์ใช้งานอินเทอร์เน็ตก็ไม่ต้องระบุค่า Gateway และ DNS จะมีข้อความเตือน กดปุ่ม Continue กดปุ่ม Continue การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  19. 19. 19 เลือกประเทศในแผนที่ เพื่อระบุ Time Zone ระบุรหัสผ่านสำาหรับ root การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  20. 20. 20 เลือกแพ็กเก็จที่จะติดตั้ง เพื่อให้การเลือกแพ็กเก็จตรงความต้องการของเรามากที่สุดให้ เลือก Customize now แล้วจึงกดปุ่ม Next เลือกแพ็กเก็จตามต้องการ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  21. 21. 21 ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  22. 22. 22 ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  23. 23. 23 ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  24. 24. 24 ตัวอย่างการเลือกแพ็กเก็จ เมื่อเลือกแพ็กเก็จได้ตามต้องการแล้วให้กดปุ่ม Next การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  25. 25. 25 ระบบการติดตั้งจะเริ่ม format พาร์ติชนต่างๆ ั แล้วการติดตั้งก็จะเริ่มขึ้น แล้วก็รอจนกว่าจะติดตั้งเสร็จ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  26. 26. 26 เริ่มติดตั้งระบบ และแพ็กเก็จที่ได้เลือกไป เมื่อติดตั้งเสร็จระบบติดตั้งต้องการรีบูท กด Reboot การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  27. 27. 27 เมื่อบูทขึ้นมาใหม่ก็จะพบกับ First Boot กดปุ่ม Forward ให้ Disable Firewall ไปก่อนค่อยมาจัดการทีหลัง การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  28. 28. 28 หาก Disable Firewall จะมีข้อความเตือน ตอบ Yes Disable SELinux การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  29. 29. 29 มีข้อความเตือนเช่นกัน ตอบ Yes ระบบจะให้เราสร้างผู้ใช้งานคนใหม่ ถ้าไม่สร้างก็ได้ กด Forward การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  30. 30. 30 ไม่สร้างผู้ใช้ใหม่ก็จะมีข้อความเตือน กด Continue Additional CDs ถ้าไม่มี CD นี้ก็กด Finish เสร็จสิ้นการติดตั้ง CentOS 5.2 การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  31. 31. 31 บทที่ 4 กระบวนการบูทของลีนุกซ์ รูปที่ 4-1 รูปแสดงกระบวนการบูทของลีนุกซ์ หลังจากที่เราติดตั้งลีนุกซ์เสร็จ บูทเครื่องใหม่ หรือเปิดสวิทช์ หลังจากที่เครื่องคอมพิวเตอร์ตรวจสอบตัวเอง แล้วค้นหาอุปกรณ์ที่ใช้บูท ถ้าตรวจเจออุปกรณ์ที่ใช้บูทเป็นฮาร์ดดิสก์ก็จะไปทำางานต่อที่ MBR ซึ่ง GRUB ฝังตัวอยู่ ในส่วน IPL ของ MBR มาทำาความเข้าใจเกี่ยวกับโปรแกรม Boot Loader ที่ชื่อ GRUB กันก่อนครับ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  32. 32. 32 GRUB (Grand Unified Bootloader) GRUB เป็นโปรแกรมที่จัดการเกี่ยวการบูทของลีนุกซ์ ในลีนุกซ์รุ่นเก่าจะใช้ โปรแกรม LILO ซึ่งมีข้อจำากัด และข้อด้อยกว่า GRUB ปัจจุบันทั้งลีนุกซ์ทุกค่ายรวมถึง Solaris ก็หนมาใช้ GRUB เป็นบูทโหลดเดอร์กันทั้งนั้น ั ข้อเด่นของ GRUB • สามารถใช้คำาสั่งแบบ Command-line ได้ • ใช้ได้กับไฟล์ซิสเต็มเหล่านี้ ext2/ext3, ReiserFS, JFS, FAT, minix, FFS • มีระบบป้องกันด้วยรหัสผ่านที่เข้ารหัสแบบ MD5 • เปลี่ยนค่าใน grub.conf มีผลทันที • ถ้า MBR ใน /dev/hda ถูกทำาลาย ติดตั้งใหม่ได้ /sbin/grub-install /dev/hda ตัวอย่าง ไฟล์ /boot/grub/grub.conf GRUB version ใหม่ ไฟล์ config จะเปลี่ยนเป็น /boot/grub/menu.lst เราสามารถเปลี่ยนค่าต่างๆ ในไฟล์ config นี้ default=0  timeout=5  splashimage=(hd0,0)/grub/splash.xpm.gz  hiddenmenu  #ชุดคำาสั่ง หรือ เมนูที่ 0 title CentOS (2.6.18­92.el5)          root (hd0,0)          kernel /vmlinuz­2.6.18­92.el5 ro root=LABEL=/ rhgb quiet          initrd /initrd­2.6.18­92.el5.img  #ชุดคำาสั่ง หรือ เมนูที่ 1 title Windows rootnoverify (hd0,0) chainloader +1   ถ้า default=0 บูทเข้า ลีนุกซ์ ถ้า default=1 บูทเข้า Windows timeout=5 แสดงหน้าจอเมนูบูทอยู่ 5 วินาที แลัวจึงบูทเข้า default hiddenmenu ไม่แสดงเมนู หลังจากที่ผ่านโปรแกรม Boot loader โปรแกรม Boot loader ก็จะส่งการทำางานต่อมาที่ partition /boot ซึ่ง ในพาร์ติชันนีจะเก็บ kernel ในลักษณะของไฟล์บีบอัด kernel จะขยายตัวมันเอง ตรวจสอบฮาร์ดแวร์และติดตั้ง ้ ไดรเวอร์ หลังจากนั้นจะเมาท์ root file system แบบ read only แล้วจึงเข้าสู่ขั้นตอน init การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  33. 33. 33 กระบวนการ init ในกระบวนการบูท ขั้นตอนการ init คือการรันคำาสั่ง /sbin/init นันเอง เริ่มจากอ่านข้อมูลจากไฟล์ ่ /etc/inittab แล้วไปทำางานต่อที่ /etc/rc.d/rc.sysinit ไฟล์ /etc/inittab ในไฟล์ /etc/inittab จะมีรายละเอียดบางส่วนที่จะต้องมาทำาความเข้าใจกันดังนี้ Red Hat ลีนุกซ์จะมี runlevel อยู่ 6 runlevel ใช้งานอยู่จริงๆ 5 runlevel ตามรายละเอียดด้านล่างนี้ 1 # Default runlevel. The runlevels used by RHS are:  2 #   0 ­ halt (Do NOT set initdefault to this)  3 #   1 ­ Single user mode  4 #   2 ­ Multiuser, without NFS (The same as 3, if you do not  have 13 networking)  5 #   3 ­ Full multiuser mode  6 #   4 ­ unused  7 #   5 ­ X11  8 #   6 ­ reboot (Do NOT set initdefault to this)  9 # 10 id:3:initdefault: 11 12 # System initialization. 13 si::sysinit:/etc/rc.d/rc.sysinit 14 15 l0:0:wait:/etc/rc.d/rc 0  16 l1:1:wait:/etc/rc.d/rc 1  17 l2:2:wait:/etc/rc.d/rc 2  17 l3:3:wait:/etc/rc.d/rc 3  19 l4:4:wait:/etc/rc.d/rc 4  20 l5:5:wait:/etc/rc.d/rc 5  21 l6:6:wait:/etc/rc.d/rc 6  ... เลข 3 ในบรรทัดที่ 10 เป็นการบอกว่า บูทให้เข้าสู่ runlevel 3 เป็นค่าปกติ ถ้าหากเราต้องการให้เข้า runlevel 5 โดยให้บูทเข้ากราฟิกโหมด หรือ X11 ก็ทำาได้โดยการเปลี่ยน เลข 3 เป็นเลข 5 เช่น id:5:initdefault: หลังจากที่อ่านค่า initdefault มาเก็บเอาไว้แล้วก็จะไปทำางานต่อที่สคริ๊ป /etc/rc.d/rc.sysinit ไฟล์นี้จะมีการทำางาน ต่างๆ ดังนี้ เช่น เซ็ตค่าเคอร์เนลพารามิเตอร์, เซ็ตเวลา, โหลด keymaps, ใช้งาน swap พาร์ติชัน, เซ็ตชื่อเครื่อง, ตรวจเชคระบบไฟล์ และเมาท์พาร์ติชันต่างๆ ฯลฯ ซึ่งจะเป็นทำางานเกี่ยวข้องกับระบบทั้งหมดดังภาพ 3-1 แล้วก็จะ ไปทำางานต่อที่ /etc/rc.d/rcX.d/ เมื่อ X คือค่า initdefault ที่อ่านเข้ามา ในไดเรกทอรี /etc/rc.d/rcX.d/ เหล่านี้จะเป็นที่เก็บลิงค์ไฟล์ start script (ลิงค์มาจาก /etc/init.d/) ของ service ต่างๆ ซึ่งเป็นตัวบอกว่าในการบูทขึนมาจะให้ start service นันๆ หรือไม่ หลังจากที่ start service เรียบร้อยแล้วก็จะ ้ ้ มาอ่านไฟล์ /etc/rc.d/rc.local ซึ่งเป็นไฟล์ที่เก็บคำาสั่งที่ใช้ start service สำาหรับโปรแกรมที่ไม่มี start script ใน /etc/init.d สุดท้ายก็เข้าสู่กระบวนการ Login ถ้าเป็น Text mode ก็รนโปรแกรม getty ถ้าเป็น Graphic mode ก็รน ั ั xdm, gdm, kdm ให้ Login ขึนอยู่กับว่าใช้ Window Managers ตัวไหน ้ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  34. 34. 34 การ Login การ Login แบบ Text Mode (runlevel 3) รูปที่ 4-2 แสดงการ Login แบบกราฟิก การ Login แบบ กราฟิกโหมด (runlevel 5) รูปที่ 4-3 แสดงการ Login แบบกราฟิก การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  35. 35. 35 Login เข้ามาแล้วจะรีบูทหรือปิดเครื่องอย่างไร บนกราฟิกโหมดคงไม่ต้องพูดถึงนะครับเพราะเห็นกันอยู่แล้วว่าจะรีบูทหรือจะปิดเครื่อง สำาหรับบน text mode มาดูคำาสั่งที่ใช้ในการรีบูท และปิดเครื่องกันนะครับ shutdown -h now ปิดเครื่องทันที shutdown -r now รีบูทเครื่องทันที reboot รีบูทเครื่อง init 6 รีบูทเครื่อง init 0 ปิดเครื่อง poweroff ปิดเครื่อง halt ปิดเครื่อง เลือกใช้กันตามสะดวกนะครับอย่าปิดเครื่องโดยปิดสวิทช์เลย อันตรายต่อข้อมูลขอให้ปิดตามขั้นตอน ไฟล์ที่เกี่ยวข้องในบทนี้ /boot/grub/menu.lst /etc/inittab /etc/rc.d/rc.sysinit /etc/rc.d/rc.local การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  36. 36. 36 บทที่ 5 การเปิดปิด Service service บนลีนุกซ์ มี 2 ประเภท ได้แก่ stand alone service และ xinetd control stand alone service เป็น service ที่อยู่ได้ด้วยตัวเอง ลักษณะสำาคัญของ stand alone service ได้แก่ 1. ทำางานตอนบูท 2. Service เปิดอยู่ตลอดเวลา 3. ไฟล์ start script เก็บอยู่ที่ /etc/init.d การใช้คำาสั่งสำาหรับการ start service ต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นลีนุกซ์ Red Hat หรือ Fedora จะใช้คำาสั่ง service เช่น service ชือ service {start|stop|restart|reload|status} เช่น service httpd start สำาหรับลีนุกซ์ทั่วไปจะใช้คำา ่ สั่ง /etc/init.d/ชือ service {start|stop|restart|force-reload} เช่น /etc/init.d/httpd start สำาหรับคำาสั่งนี้ บนลีนุกซ์ ่ ตระกูล Red Hat ก็สามารถ ใช้คำาสั่งนี้ได้เช่นกัน xinetd control เป็น service ทีถูกควบคุมด้วยโปรแกรม xinetd ่ ลักษณะสำาคัญของ xinetd control service ได้แก่ 1. service ถูกควบคุมโดยโปรแกรม xinetd 2. service จะทำางานหรือให้บริการเมื่อมีการร้องขอ 3. ไฟล์ start script เก็บอยู่ที่ /etc/xinit.d สำาหรับการ start service บน Red Hat จะใช้คำาสั่ง chkconfig ชื่อ service on เช่น chkconfig rsync on หรือจะแก้ไขไฟล์ start script โดยตรงเช่น # default: off  # description: The rsync server is a good addition to an ftp  server, as it   #allows crc checksumming etc.  service rsync  {  disable = yes  socket_type     = stream  wait            = no  user            = root  server          = /usr/bin/rsync  server_args     = ­­daemon  log_on_failure  += USERID  }  ถ้าเราต้องการเปิด service ของ rsync เราให้แก้ไขบรรทัด disable = yes ให้เป็น disable = no service อื่นๆ ก็เช่นกัน การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  37. 37. 37 เครื่องมือที่ชวยในการเปิดปิด service ตอนบูท ่ ลีนุกซ์ตระกูล Red Hat จะมีเครื่องมือช่วยให้ service ต่างๆทำางานตั้งแต่ตอนบูท ดังนี้ 1. chkconfig รูปที่ 5-1 แสดงการใช้คำาสั่ง chkconfig chkconfig เป็นคำาสั่งแบบ command line การใช้งานง่าย chkconfig --list [ชื่อ service] แสดง service ทั้งหมด chkconfig --add <ชื่อ service> เพิ่ม service เข้าไปในระบบ chkconfig --del <ชื่อ service> ลบ service ออกไป chkconfig ชื่อ service on | off เปิด-ปิด service เช่น [root@server1 ~]# chkconfig ­­list mysqld  mysqld 0:off  1:off  2:on  3:on  4:on  5:on  6:off  [root@server1 ~]# chkconfig mysqld off  [root@server1 ~]# chkconfig ­­list mysqld  mysqld 0:off  1:off  2:off  3:off  4:off  5:off  6:off  [root@server1 ~]# chkconfig ­­level 35 mysqld on  [root@server1 ~]# chkconfig ­­list mysqld  mysqld 0:off  1:off  2:off  3:on  4:off  5:on  6:off การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  38. 38. 38 2. ntsysv รูปที่ 5-2 แสดงโปรแกรม ntsysv ntsysv เป็นโปรแกรมแบบ Text User Interface หากต้องการให้ service ที่ต้องการทำางานตั้งแต่ตอนบูทก็ให้ กด spacebar ให้มีเครื่องหมาย * หากไม่ต้องการให้ service นันๆ ทำางานตอนบูท ก็ กด spacebar อีกครั้งหนึ่งให้ ้ เครื่องหมาย * หายไป 3. serviceconf / system-config-service รูปที่ 5-3 แสดงโปรแกรม serviceconf / system-config-service การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  39. 39. 39 serviceconf / system-config-service เป็นโปรแกรมแบบ GUI สามารถรันได้บนกราฟิกโหมดเท่านัน ้ ข้อเสียของ ntsysv และ serviceconf คือ มันจะมีผลต่อการเปิดปิด service ตอนบูทเฉพาะรัน Level ที่เรา ทำางานอยู่เท่านันเช่น เรียกใช้งานโปรแกรมใน runlevel 5 แล้วบูทเครื่องเข้ามา runlevel 3 service ที่เปิดหรือปิดเอา ้ ไว้ก็จะไม่มีผลเมื่อบูทเข้ามาใน runlevel 3 เปิดปิด service ตามความต้องการ คำาสั่งที่ใช้เปิดปิดเซอร์วิสของลีนุกซ์ตระกูล Red Hat หรือ CentOS คือคำาสั่ง service มีวิธีการใช้งานดังนี้ service ชื่อเซอร์วิส start | stop | reload | restart | status เช่น [root@server1 ~]# service mysqld stop  Stopping MySQL:                                   [  OK  ]  [root@server1 ~]# service mysqld start  Starting MySQL:                                   [  OK  ]  [root@server1 ~]# service mysqld status  mysqld (pid 5682) is running...  หรือจะใช้คำาสั่งแบบป้อน PATH เต็มคำาสั่งนี้จะใช้ได้กับลีนุกซ์ทุกค่าย เช่น [root@server1 ~]# /etc/init.d/mysqld stop  Stopping MySQL:                                   [  OK  ]  [root@server1 ~]# /etc/init.d/mysqld start  Starting MySQL:                                   [  OK  ]  [root@server1 ~]# /etc/init.d/mysqld status  mysqld (pid 5855) is running...  ไดเรกทอรีที่เกี่ยวข้องในบทนี้ /etc/init.d /etc/xinet.d ไฟล์ที่เกี่ยวข้องในบทนี้ /etc/init.c/* /etc/xinet.d/* คำาสั่งที่เกี่ยวข้องในบทนี้ service chkconfig การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  40. 40. 40 บทที่ 6 โครงสร้างของไดเรกทอรีของลีนุกซ์ ผู้ใช้งานวินโดว์จะมีความคุนเคยกับลักษณะโครงสร้างไดเรกทอรี ที่มี Driver C: , D: และโฟลเดอร์ แต่ ้ สำาหรับลีนุกซ์นน จะไม่มีไดรฟ์แต่จะมี ไดเรกทอรีเหนือสุดคือ / (รูทไดเรกทอรี) หลังจากที่เราติดตั้งลีนุกซ์เสร็จ ก็ ั้ จะมีไดเรกทอรีมากมาย ซึ่งเหมือนกับตอนที่เราติดตั้งวินโดว์เสร็จเราจะเห็นโฟลเดอร์ Windows, Programs File ฯลฯ มุมมองแบบไดเรกทอรี รูปที่ 6-1 แสดงไดเรกทอรีทั้งหมดของลีนุกซ์ มุมมองแบบภาพ หรือ โฟลเดอร์แบบวินโดว์ รูปที่ 6-2 แสดงไดเรกทอรีในมุมมองแบบโฟลเดอร์ในวินโดว์ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  41. 41. 41 มุมมองโครงสร้างแบบต้นไม้ รูปที่ 6-3 แสดงโครงสร้างไดเรกทอรีแบบแผนภูมิต้นไม้ การเปลี่ยนไปทำางานยังไดเรกทอรีต่างๆด้วยคำาสั่ง cd ที่เขียนเรื่องนี้มาเพราะจะเจอปัญหาความไม่เข้าใจเกี่ยวกับการเปลี่ยนการทำางานไปยังไดเรกทอรีต่างๆ มาก สำาหรับลีนุกซ์มือใหม่ คือไม่รู้ว่าต้อง มี / นำาหน้าหรือ ไม่มี มาดูต่อครับ สิ่งที่ต้องจำาและทำาความเข้าใจ รูทไดเรกทอรี คือ / เป็นไดเรกทอรีเหนือสุด เทียบกับวินโดว์ก็ Drive C: โฮมไดเรกทอรีของ user root คือ /root บ้านของคนชื่อ root เป็นคนที่มีสิทธิสูงสุดในระบบอย่าหลง / (รูทไดเรกทอรี) กับ /root (บ้านของคนชื่อ root) ไดเรกทอรีที่อยู่ถัดจากรูทไดเรกทอรี คือ /boot, /etc, /initrd, /misc, /opt, /root, /sys, /usr, /bin, /dev, /home, /lib, /media, /mnt, /proc, /sbin, /tmp, /var การใช้คำาสั่ง cd เพื่อเปลี่ยนไดเรกทอรี ถ้าต้องการเปลี่ยนไดเรกทอรีไปทำางานที่ติดกับ / ต้องมี / นำาหน้า เช่น cd /boot, cd /etc , cd /usr, cd /mnt กรณีที่ไดเรกทอรี ที่อยู่ในลำาดับขั้นถัดไปจากที่เราทำางานอยู่ ไม่ต้องใส่ เครื่องหมาย / เช่น ทำางานอยู่ที่ /var ต้องการเข้าไปทำางานที่ /var/lib/mysql ก็สามารถใช้คำาสั่ง cd lib/mysql ได้เลย ข้อควรจำา ถ้าเปลี่ยน ไดเรกทอรีไปทำางานที่ไดเรกทอรีที่ไม่ติดกับ / และเป็นไดเรกทอรีถัดไปก็ไม่ต้องใส่ เครื่องหมาย / การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  42. 42. 42 ตัวอย่างการใช้คำาสั่ง cd เพื่อเปลี่ยนการทำางานไปยังไดเรกทอรีต่างๆ ทำางานอยู่ที่ /root เปลี่ยนไปทำางานที่ /var/lib/mysql ใช้คำาสั่ง cd /var/lib/mysql ทำางานอยู่ที่ /var/lib/mysql เปลี่ยนไปทำางานที่ /var/www ใช้คำาสั่ง cd /var/www ทำางานอยู่ที่ / เปลี่ยนไปทำางานที่ /var/lib/mysql ใช้คำาสั่ง cd var/lib/mysql ` ทำางานอยู่ที่ / เปลี่ยนไปทำางานที่ /etc ใช้คำาสั่ง cd etc ทำางานอยู่ที่ /root เปลี่ยนไปทำางานที่ /etc/httpd/ ใช้คำาสั่ง cd /etc/httpd ไม่สนใจว่าทำางานอยู่ที่ไหน ต้องการเปลี่ยนไปทำางาน ที่ /var/www/html ใช้คำาสั่ง cd /var/www/html คำาสั่ง pwd เป็นคำาสั่งที่แสดงชื่อของไดเรกทอรีปัจจุบันที่เราทำางานอยู่ตวอย่างดังรูปที่ 5-4 ั รูปที่ 6-4 แสดงการใช้คำาสั่ง pwd คำาสั่ง pwd จะช่วยให้เรารู้ว่าเราทำางานอยู่ที่ตำาแหน่งไดเรกทอรีไหน จะได้ไม่หลงไดเรกทอรี คำาสั่งที่เกี่ยวข้องในบทนี้ cd pwd การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  43. 43. 43 บทที่ 7 การใช้งาน Vi การใช้งานลีนุกซ์หนีไม่พ้นที่จะต้องใช้งาน Text Editor ตัวใดตัวหนึ่ง เพราะ ลีนุกซ์มีความจำาเป็นต้องแก้ คอนฟิกไฟล์ ที่เป็น Text ไฟล์ โปรแกรม Text Editor มีหลายตัว เช่น pico, nano, mc, Vi ฯลฯ แต่ในทีนี้จะพูดถึง Vi ่ เพราะเป็น Text Editor ที่มาคู่กับ Unix มานาน และได้รับความนิยมมากตัวหนึ่ง Vi (ออกเสียงว่า "vee-eye") เป็นคำา เรียกสั้นๆ ของ Visual editor รูปที่ 7-1 แสดงโปรแกรม Vi เริ่มใช้งาน vi เราสามารถเรียกใช้งาน Vi โดยพิมพ์คำาสั่ง vi ตามด้วยชื่อไฟล์ ชื่อไฟล์นี้เป็นไปได้ทั้งไฟล์ที่มีอยู่แล้ว และชื่อ ไฟล์ใหม่ เช่น # vi /etc/samba/smb.conf # vi newfilename.txt vi Mode vi มี 2 โหมด ● command mode ใช้สำาหรับรับคำาสั่ง ของผูใช้ เช่น จะเข้าสู่ insert mode บันทึกไฟล์ ออกจากโปรแกรม ้ ฯลฯ ● insert mode ใช้สำาหรับแก้ไขไฟล์ เช่น พิมพ์ข้อมูลเพิ่ม ลบคำา เมื่อเราเปิดโปรแกรม vi ขึนมาโปรแกรมจะเข้าสู่ command mode เราจะพิมพ์ข้อความลงไปไม่ได้ จนกว่าเรา ้ จะเข้าสู่ insert mode โดยการกดปุ่ม i (หรืออื่นๆ) เมื่อเราทำางานใน insert mode เราสามารถแก้ไขข้อมูลในไฟล์ได้ ถ้า เราต้องการบันทึกไฟล์ หรือออกจากการใช้งาน vi ก็ต้องกลับเข้าสู่ command mode โดยการกดปุ่ม Esc การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  44. 44. 44 เข้าสู่ insert mode เพื่อแก้ไขข้อความ a เพิ่มข้อความที่อยู่ข้างหลัง A เพิ่มข้อความต่อท้ายบรรทัดปัจจุบัน i แทรกข้อความที่อยู่หน้าเคอร์เซอร์ I แทรกข้อความที่ต้นบรรทัดปัจจุบัน o เพิ่มบรรทัดว่างๆ ใหม่อีกหนึ่งบรรทัดถัดจากบรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่ O เพิ่มบรรทัดว่างๆ ใหม่อีกหนึ่งบรรทัดเหนือจากบรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่ การบันทึกไฟล์และออกจากโปรแกรม (command mode) ถ้าทำางานอยู่ใน insert mode เข้าสู่ command mode โดยการกด Esc แล้วค่อยพิมพ์คำาสั่ง ZZ ออกจากโปรแกรมบันทึกไฟล์ :q! ออกจากโปรแกรมไม่บันทึกไฟล์ :wq ออกจากโปรแกรมบันทึกไฟล์ การเลื่อนเคอร์เซอร์ไปยังตำาแหน่งต่างๆ ใน 1 จอภาพ h เลื่อนเคอร์เซอร์ไปทางซ้าย 1 ตัวอักษร j เลื่อนเคอร์เซอร์ไปยังบรรทัดล่าง 1 บรรทัด k เลื่อนเคอร์เซอร์ไปยังบรรทัดบน 1 บรรทัด l เลื่อนเคอร์เซอร์ไปทางขวา 1 ตัวอักษร เลื่อนเคอร์เซอร์ทีละคำา ประโยค ย่อหน้า w เลื่อนเคอร์เซอร์ไปยังตัวอักษรแรกของคำาที่อยู่ถัดไป e เลื่อนเคอร์เซอร์ไปยังตัวอักษรสุดท้ายของคำาที่อยู่ถัดไป b เลื่อนเคอร์เซอร์ไปยังตำาแหน่งแรกของคำาที่อยู่ก่อนหน้า การเลื่อนจอภาพ ^F เลื่อนจอภาพเพื่อดูข้อมูลที่อยู่ในหน้าถัดไป ^B เลื่อนจอภาพเพื่อดูข้อมูลที่อยู่ก่อน 1 หน้า ^D เลื่อนจอภาพไปอีกครึ่งจอภาพ ^U เลื่อนจอภาพย้อนกลับไปอีกครึ่งจอภาพ ^R หรือ ^L ให้แสดงจอภาพปัจจุบันอีกครั้งหนึ่ง การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  45. 45. 45 การลบ dd ลบเฉพาะบรรทัดที่เคอร์เซอร์อยู่ dw ลบคำาตั้งแต่ตัวอักษรที่เคอร์เซอร์อยู่ไปจนถึงตัวอักษรแรกของคำาต่อไป de ลบคำาตั้งแต่ตัวอักษรที่เคอร์เซอร์อยู่ไปจนถึงตัวอักษรสุดท้ายของคำาปัจจุบน ั db ลบคำาตั้งแต่ตัวอักษรที่อยู่หน้าเคอร์เซอร์ไปถึงอักษรแรกของคำาปัจจุบนั d^ ลบคำาตั้งแต่ตัวอักษรที่อยู่หน้าเคอร์เซอร์ไปจนถึงตัวอักษรแรกของบรรทัดที่ไม่ใช่ space d$ ลบคำาตั้งแต่ตัวอักษรที่เคอร์เซอร์อยู่ไปจนถึงตัวสุดท้ายของบรรทัด การโยกย้ายและการทำาสำาเนา ym นำาข้อความที่ต้องการเก็บลงใน buffer (m=จำานวนบรรทัด) yy นำาข้อความทั้งบรรทัด ที่เคอร์เซอร์อยู่ไปเก็บใน buffer p นำาข้อความใน buffer มาวางหลังเคอร์เซอร์ การยกเลิกคำาสั่ง u undo . redo การค้นหาคำา /Test หาคำาว่า Test /This is test หาวลี This is test /^Test หาคำาว่า Test หาคำาว่า Test ที่ปรากฏที่ต้นบรรทัด /Test$ หาคำาว่า Test หาคำาว่า Test ที่ปรากฏที่ท้ายบรรทัด /^$ หาบรรทัดที่เป็นบรรทัดว่างๆ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  46. 46. 46 บทที่ 8 การใช้คำาสั่ง RPM และ YUM จัดการแพ็กเก็จ โปรแกรมบนลีนุกซ์ส่วนใหญ่จะเขียนด้วยภาษา C ในการติดตั้งต้องเอา source code ของโปรแกรมมาคอม ไพล์ ด้วย 3 คำาสั่งหลัก ./configure, make, make install ซึ่งเป็นเรื่องยาก และไม่สะดวกสำาหรับผู้ใช้งานทัวไป เพราะ ่ ฉะนั้นลีนุกซ์แต่ละค่าย ก็พยายามที่จะอำานวยความสะดวกในการติดตั้งโปรแกรมให้กับผู้ใช้งาน ก็จะมีวิธีการ และ เทคโนโลยีที่ต่างๆกันไป เช่น ลีนุกซ์ Debain ubuntu ใช้ apt-get, Red Hat ใช้ rpm (RPM Package Manager) การใช้งาน rpm รูปแบบของไฟล์ RPM name ชื่อ Package version เวอร์ชนั release ปรับปรุงครั้งที่ architecture i386, i586, athlon : Intel x86 Compatible Alpha : Digital Alpha/AXP ia64 : IA-64 (Itanium) s300: S/390, AMD64 noarch architecture-independency code ตัวอย่าง mysql-server-5.0.45-7.el5.i386.rpm ชื่อ package คือ mysql-server version คือ 5.0.45-7 release คือ el5 architecture คือ i386 setup-2.5.58-1.el5.noarch.rpm noarch คือ ไม่ขนกับสถาปัตยกรรม CPU ึ้ ติดตั้งและลบ package (โปรแกรม) nstall: rpm -i ติดตั้ง Upgrade: rpm -U อัพเกรด Freshen: rpm -F อัพเกรดถ้ามีอยู่ / ถ้าไม่มีไม่ทำาอะไร Erase: rpm -e ลบ Output option: -v, -h แสดงเครื่องหมาย # ขณะทำางาน การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  47. 47. 47 ตัวอย่างการติดตั้งและลบแพ็กเก็จ rpm Query รูปแบบ rpm -q what_package what_information • -q query • -f ชื่อไฟล์ • -p ชื่อไฟล์แพ็กเก็จนามสกุล .rpm • -i ข้อมูลทั่วไป • -l แสดงชื่อไฟล์ที่เป็นส่วนประกอบของเพ็กเก็จ ตัวอย่างการใช้คำาสั่ง rpm query rpm -qa มี Package อะไรติดตั้งอยู่บ้าง การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  48. 48. 48 ดูข้อมูลของ Package (rpm -qi mysql-server) ดูว่ามีไฟล์อะไรอยู่บ้างใน Package mysql-server (rpm -ql mysql-server) ไฟล์นี้อยู่ใน Package อะไร (rpm -qf /usr/bin/mysql) การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  49. 49. 49 ไฟล์ .rpm นี้ติดตั้งแล้วไปมีไฟล์อะไรบ้างไปติดตั้งอยู่ที่ไหน (rpm -qlp mysql-server-5.0.45- 7.el5.i386.rpm) ดูข้อมูลของไฟล์ .rpm (rpm -qip mysql-server-5.0.45-7.el5.i386.rpm) การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  50. 50. 50 ข้อมูลทั่วไปของ YUM Yellow dog Updater, Modified (YUM) เป็น โปรแกรมโอเพนซอร์สคอมมานไลน์ที่ใช้ในการจัดการแพ็ก เก็จ (อัพเดต / ติดตั้ง / ลบ) สำาหรับลีนุกซ์ ที่ใช้ RPM โดยมีลิขสิทธิ์เป็น GNU General Public License พัฒนาโดย Seth Vidal และโปรแกรมเมอร์อาสาสมัคร yum เป็นโปรแกรมคอมมานไลน์ แต่ก็มีโปรแกรมที่เขาพัฒนาเป็นแบบ กราฟิกเช่น Pup, Pirut ,Yumex, Yum Extender และ KYum ปัจจุบันนาย Seth Vidal ทำางานให้กับ Red Hat ซึ่งเป็น โปรแกรมเมอร์ผู้พัฒนา yum ให้กับ Red Hat นันเอง ่ Yum พัฒนามาจาก Yellowdog Updater (YUP) ซึ่งใช้อยู่ใน Yellow Dog Linux โดย Red Hat นำามา พัฒนาต่อแล้วใช้ชื่อว่า YUM คุณสมบัติของ Yum : • คลังของซอร์ฟแวร์จำานวนมาก (multiple repositories) • คอนฟิกได้ง่าย • การคำานวณ depency ที่ถูกต้อง • ทำางานเร็ว • พฤติกรรมที่ลงรอยกันกับ rpm (rpm-consistent behavior) • สนับสนุนกลุ่ม comps.xml ที่ประกอบด้วย multiple repository groups • อินเตอร์เฟสที่ง่าย ยูติลิตี้ yum ใช้ข้อมูลการพึ่งพากันของแพ็กเกจ (package depency data) ในการทำาให้มนใจว่าความต้องการ ั่ ทั้งหมดสำาหรับแอพพลิเคชันพบได้ในระหว่างการ ติดตั้ง โดย yum จะติดตั้งแพ็กเก็จสำาหรับ depency ใด ๆ ที่ไม่ ปรากฎอยู่บนระบบโดยอัตโนมัติ เมื่อมีความต้องการแอพพลิเคชันใหม่ที่ชน (conflict) กับซอร์ฟแวร์ที่มีอยู่แล้ว yum จะทำาการ abort โดยปราศจากการเปลี่ยนแปลงระบบใด ๆ สรุปง่ายๆ การติดตั้งแบบ rpm คือการติดตั้งแบบ ออฟไลน์ และ yum คือการติดตั้งแบบออนไลน์นนเอง ั่ ออฟไลน์ คือมีไฟล์ .rpm อยู่ในเครื่องที่เราใช้งาน ส่วนออนไลน์ไฟล์จะอยู่บนเซิร์ฟเวอร์อื่น ตามที่เรากำาหนดใน /etc/ yum.repos.d/CentOS-Base.repo ถ้าเปรียบเทียบกับลีนุกซ์ตระกูล Debian Ubuntu rpm = dpkg yum = apt-get, aptitude การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  51. 51. 51 การใช้งาน yum แสดงแพ็กเก็จทั้งหมดทั้งที่ติดตั้งไปแล้ว และยังไม่ติดตั้ง ดูรายละเอียดของแพ็กเก็จ yum info การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  52. 52. 52 ค้นหาแพ็กเก็จ ดูแพ็กเก็จที่ขึ้นต่อกัน yum deplist การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  53. 53. 53 ติดตั้งแพ็กเก็จ yum install การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  54. 54. 54 ลบแพ็กเก็จ yum remove ตรวจสอบเวอร์ชันใหม่ yum check update การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  55. 55. 55 อัพเดททุกแพ็กเก็จที่มีการอัพเดท yum update โปรแกรมจะตรวจเชคแพ็กเก็จทั้งหมดที่มีการอัพเดท และรายงานให้เราทราบจำานวน และขนาดไฟล์ที่ต้อง ดาวน์โหลดหากต้องการอัพเดททั้งหมดก็ตอบ y หากต้องการอัพเดทเฉพาะแพ็กเก็จที่ต้องการก็สามารถใช้คำาสั่ง yum update ตามด้วยชื่อแพ็กเก็จที่ต้องการ เช่น # yum update xterm การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  56. 56. 56 การใช้งาน yum โดยที่แหล่งข้อมูลมาจาก DVD การใช้งาน yum ข้อดีที่ดีกว่า rpm อย่างเห็นได้ชัดคือการจัดการแพ็กเก็จที่ขึ้นต่อกัน ถ้าเรา ติดตั้งแพ็กเก็จ A แต่มีความจำาเป็นต้องติดตั้ง แพ็กเก็จ B กับ C ไปด้วยนั้น yum จะติดตั้งให้เอง ส่วน rpm เราต้องติดตั้งเองซึ่งยุ่งยาก แต่ข้อเสียของ yum คือเครื่องที่ใช้งานต้องต่ออินเทอร์เน็ต หรือเราต้องสร้าง yum เซิร์ฟเวอร์เอง นี่คือค่าปกติของ yum ที่ติดตั้งมา แต่เราสามารถแก้ไขให้แหล่งข้อมูลที่จะใช้ติดตั้งมาจาก DVD ได้ โดยมีวิธีการดังนี้ 1) เข้าไปทำางานที่ /etc/yum.repos.d/ 2) แก้ไขไฟล์ CentOS-Base.repo โดยให้คอมเมนต์โดยการใส่เครื่องหมาย # หน้าทุกบรรทัด แล้วบันทึก ไฟล์ หรือ เปลี่ยนชื่อไฟล์เป็นชื่ออื่น 3) แก้ไขไฟล์ CentOS-Media.repo โดยแก้ไขพาธที่อยู่ของ DVD เช่น baseurl=file:///media/CentOS_5.2_Final/ 4) แก้ไข enabled=0 เป็น enabled=1 เสร็จแล้วบันทึกไฟล์ เท่านี้ท่านก็สามารถใช้ yum โดยที่มีแหล่งข้อมูลจาก DVD ได้แล้วครับ คำาสั่งที่เกี่ยวข้องในบทนี้ rpm yum ลิงค์อ้างอิง : http://www.thaiadmin.org/board/index.php?topic=41613.0 http://en.wikipedia.org/wiki/Yellow_dog_Updater,_Modified การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  57. 57. 57 บทที่ 9 การบริหารจัดการบัญชีรายชื่อผู้ใช้ระบบ User / Group Accounts อย่างที่ได้กล่าวไปแล้วว่าลีนุกซ์มีการทำางานแบบผู้ใช้งานคราวละหลายคน (multi user) การจัดการบัญชีราย ชื่อมีความจำาเป็นเพื่อง่ายและสะดวกในการดูแลรักษาเซิร์ฟเวอร์ ลีนุกซ์ Red Hat ถ้าเราเพิ่ม user เข้าไปโดยใช้คำาสั่ง useradd ตามด้วยชื่อ user โดยไม่มี option -g ระบบก็จะทำาการเพิ่มกลุ่มให้อีก 1 กลุ่มตามชื่อ user นันซึ่งเรียกว่า ้ Private Group คำาสั่งที่เกี่ยวข้องกับการจัดการ User ได้แก่ groupadd, groupdel, useradd, userdel, usermod หากเราไม่ต้องการ Private Group ก็สามารถเพิ่มกลุ่มเข้ามาเองโดยใช้คำาสั่ง groupadd คำาสั่ง groupadd เพิมกลุ่มใหม่ ่ groupadd option ชื่อ group ที่ต้องการเพิ่ม -g gid (group id) ตัวอย่าง groupadd -g 1000 manager #เพิ่มกลุ่มชื่อ manager โดยมีหมายเลข gid = 1000 groupadd web #เพิ่มกลุ่มชื่อ web groupadd hr #เพิ่มกลุ่มชื่อ hr groupadd sale #เพิ่มกลุ่มชื่อ sale คำาสั่ง groupdel ลบกลุ่มออก groupdel ชื่อ group ที่ต้องการลบ ตัวอย่าง groupdel manager คำาสั่ง useradd เพิ่มผู้ใช้งานใหม่ useradd option user -d ระบุโฮมไดเรกทอรี -g ระบุ group -m สร้างโฮมไดเรกทอรีให้ด้วย -c ระบุชื่อของ user -u ระบุ user id การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  58. 58. 58 ตัวอย่าง หลังจากที่เราเพิ่มกลุ่มเรียบร้อยแล้วเราก็สามารถเพิ่ม user ได้เลย useradd -g manager -c “Mr. Somchai” somchai #เพิ่มผู้ใช้งาน ชื่อ somchai อยุ่ในกลุ่ม manager มีชื่อว่า Mr. Somchai useradd -g web -c “Miss Manee” manee #เพิ่มผู้ใช้งาน ชื่อ manee อยุ่ในกลุ่ม web มีชื่อว่า Miss Manee useradd -g web -c “Mr. Piti” piti #เพิ่มผู้ใช้งาน ชื่อ piti อยุ่ในกลุ่ม web มีชื่อว่า Mr. Piti useradd -g hr -c “Miss Chuchai” chuchai #เพิ่มผู้ใช้งาน ชื่อ chuchai อยุ่ในกลุ่ม hr มีชื่อว่า Miss Chuchai useradd -g sale -c “Mr. Mana” mana #เพิ่มผู้ใช้งาน ชื่อ mana อยุ่ในกลุ่ม sale มีชื่อว่า Mr. Mana passwd somchai # Set password ให้กับ user somchai passwd manee # Set password ให้กับ user manee passwd piti # Set password ให้กับ user piti passwd chuchai # Set password ให้กับ user chuchai passwd mana # Set password ให้กับ user mana คำาสั่ง userdel ลบผู้ใช้งานออก userdel option user ที่ต้องการลบ -r ลบไฟล์ของ user ในโฮม และใน /var/spool/mail การเปลี่ยนแปลงข้อมูลของผู้ใช้งานด้วย usermod usermod option user ที่ต้องการเปลี่ยนแปลง -c เปลี่ยน comment หรือชื่อของ user -d เปลี่ยนโฮมไดเรกทอรีของ user -e ตั้งวันหมดอายุให้กับ user -g เปลี่ยนกลุ่มของ user -G group1 [ ,group2,... , [groupN] เพิ่มกลุ่มให้กับ user ให้ user มีกลุ่มหลายกลุ่มได้ -u uid เปลี่ยน uid ของ user -L ล๊อคไม่ให้ user เข้าใช้งาน -U ยกเลิกการล๊อค การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  59. 59. 59 ตัวอย่างการจัดการบัญชีรายชื่อ [root@server1 ~]# useradd ­g manager ­c "Mr. Somchai" somchai [root@server1 ~]# useradd ­g web ­c "Miss Manee" manee [root@server1 ~]# useradd ­g web ­c "Mr. Piti" piti [root@server1 ~]# useradd ­g hr ­c "Miss Chuchai" chuchai [root@server1 ~]# useradd ­g sale ­c "Mr. Mana" mana [root@server1 ~]# id piti uid=502(piti) gid=501(web) groups=501(web) [root@server1 ~]# finger piti Login: piti                             Name: Mr. Piti Directory: /home/piti                   Shell: /bin/bash Never logged in. No mail. No Plan. [root@server1 ~]# usermod ­g hr ­c “Piti”  piti [root@server1 ~]# id piti uid=502(piti) gid=502(hr) groups=502(hr) [root@server1 ~]# finger piti Login: piti                             Name: Piti Directory: /home/piti                   Shell: /bin/bash Never logged in. No mail. No Plan. [root@server1 ~]# [root@server1 ~]# passwd somchai Changing password for user somchai. New UNIX password: Retype new UNIX password: passwd: all authentication tokens updated successfully. [root@server1 ~]# usermod ­g hr ­c “Piti Yindee” piti [root@server1 ~]# usermod ­L piti [root@server1 ~]# คำาสั่งที่เกี่ยวข้องในบทนี้ groupadd groupmod groupdel useradd usermod userdel passwd id finger การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org
  60. 60. 60 บทที่ 10 Permission ของไฟล์ และ ไดเรกทอรี เนื่องจากลีนุกซ์มีระบบการทำางานแบบผู้ใช้งานคราวละหลายคน เพราะฉะนั้นจำาเป็นต้องมีการจำากัดสิทธิ ของการเข้าถึงไฟล์ และไดเรกทอรี ในระบบไฟล์ของลีนุกซ์จะแบ่งกลุ่มของการเข้าถึงไฟล์ออกเป็น 3 กลุ่ม คือ 1. คนที่เป็นเจ้าของไฟล์ 2. คนที่อยู่ในกลุ่มเดียวกัน 3. คนที่ไม่ใช่เจ้าของไฟล์ และไม่ได้อยู่กลุ่มเดียวกัน เมื่อเราใช้คำาสั่ง ls -l ก็จะเห็นรายละเอียดของไฟล์และไดเรกทอรี drwxr­xr­x 3 root root    4096 2006­07­03 07:20  Desktop drwxr­xr­x 8 root root    4096 2006­07­01 08:33  MyDownload ­rw­r­­r­­ 1  root root    4529 2006­07­03 17:09  test.php ในแต่ละกลุ่มจะมีการกำาหนดสิทธิได้ 3 แบบ ตัวอักษร r มาจาก Read หมายถึง อ่าน ตัวอักษร w มาจาก Write หมายถึง เขียน ตัวอักษร x มาจาก Execute หมายถึง ประมวลผล สิทธิ เมื่อใช้กับไฟล์ เมื่อใช้กับไดเรกทอรี read ดูเนื้อหา ดูรายชื่อไฟล์ในไดเรกทอรี writer เปลี่ยนแปลง และแก้ไขเนื้อหาในไฟล์ สร้างหรือลบไฟล์ในไดเรกทอรี execute สั่ง execute (ประมวลผลได้) เปลี่ยนไดเรกทอรี, ค้นหา หรือสำาเนาจากไฟล์ ใน ไดเรกทอรีนน ั้ ตัวอย่าง --- : ไม่มีสิทธิอะไรเลย (เลขทีใช้คือ 0) ่ --x : ประมวลผลได้อย่างเดียว (เลขทีใช้คือ 1) ่ r-- : อ่านได้อย่างเดียว (เลขที่ใช้คือ 4) rw- : อ่าน และเขียนได้ (เลขที่ใช้คือ 6) r-x : อ่าน และประมวลผลได้ (เลขที่ใช้คือ 5) rwx : อ่าน เขียน และประมวลผลได้ (เลขทีใช้คือ 7) ่ การติดตั้ง และใช้งาน CentOS ลีนุกซ์เซิร์ฟเวอร์ โดย โสทร รอดคงที่ http://linux.sothorn.org

×