Your SlideShare is downloading. ×
ผลกระทบทางเศรษฐกิจ จากมาตรวิทยาเคมีต่ออุตสาหกรรมน้ำตาลทรายในประเทศไทย
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

ผลกระทบทางเศรษฐกิจ จากมาตรวิทยาเคมีต่ออุตสาหกรรมน้ำตาลทรายในประเทศไทย

2,964

Published on

Published in: Education
0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
2,964
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
1
Actions
Shares
0
Downloads
39
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. คํานํา อุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาลทรายเป น อุ ต สาหกรรมที่ มี มู ล ค า การส ง ออกเป นอันดับตนๆ ของประเทศไทย ทิศทางความตองการน้ําตาลของตลาดโลกเพื่อการบริโภค และความตองการออยเพื่อเปนพลังงานทดแทนที่เพิ่มมากขึ้น สงผลใหน้ํ า ตาลทรายมี ร าคาเพิ่ ม ขึ้ น ด ว ยเช น เดี ย วกั น อย า งไรก็ ดี ก ารพั ฒ นาปรั บ ปรุ งกระบวนการผลิตน้ําตาลทรายใหมีประสิทธิภาพมากขึ้น ยังเปนสิ่งที่สําคัญและจําเปนในการเพิ่มขีดความสามารถในการแขงขันกับประเทศคูแขงขันทางการคาการพัฒนาดังกลาวตองรวมถึงระบบการทดสอบและวิเคราะหถึงคุณภาพออยและน้ําตาลทราย ซึ่งเปนปจจัยสําคัญที่สงผลตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายโดยตรง สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไดตระหนักถึงความสําคัญของอุตสาหกรรมออยและน้ําตาลทรายของประเทศ จึงไดดําเนินการจัดทําโครงการวิจัยผลกระทบทางเศรษฐกิจจากมาตรวิทยาเคมีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงคเพื่อศึกษาการลดมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย จากการใชระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากลและเพื่อเปรียบเทียบตนทุนการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่ใชสอบเทียบเครื่องมือวัดคา % Brix ระหวางโรงงานที่ซื้อจากในประเทศ และจากตางประเทศ และศึกษาผลกระทบทางเศรษฐกิจของระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย โดยสถาบันฯ เล็งเห็นวาผลจากการศึกษาคนควาตามโครงการดังกลาวจะกอใหเกิดประโยชนตอผูที่เกี่ยวของทุกฝายในประเด็นที่ทําใหทราบถึงผลกระทบของมาตรวิทยาเคมีที่มีผลตออุตสาหกรรมน้ําตาลทราย อันจะนําไปสูการพัฒนาใหมีการใชระบบมาตรวิทยาในอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายอยางกวางขวางมากขึ้น เพื่อใหผลิตภัณฑน้ําตาลทรายของประเทศไทยมีคุณภาพตามมาตรฐานสากลและเปนที่ยอมรับของประเทศคูคาและนานาประเทศ 1
  • 2. บทสรุป ผลกระทบทางเศรษฐกิจ จากมาตรวิทยาเคมีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย อุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาลทรายเป น อุ ต สาหกรรมที่ มี มู ล ค า การส ง ออกเป นอันดับตนๆ ของประเทศไทย ดุลน้ําตาลของโลกในปการผลิต พ.ศ.2551/52 มีปริมาณการผลิตน้ําตาลจํานวน 156.63 ลานตัน สวนปริมาณการบริโภคน้ําตาลของโลกในปการผลิต พ.ศ.2551/52 มีจํานวน 164.41 ลานตัน เพิ่มขึ้นจากปการผลิต พ.ศ.2550/51จํานวน 3.77 ลานตัน (คิดเปนรอยละ 1.91) สงผลใหน้ําตาลทรายมีราคาเพิ่มขึ้นดวยเชนเดียวกัน ปริมาณผลผลิตออยฤดูการผลิตป พ.ศ. 2551/52 มีปริมาณออยเขาหีบ66.46 ลานตัน ออยสามารถผลิตน้ําตาลได 7.19 ลานตัน แบงเปนน้ําตาลทรายดิบ3.91 ลานตัน และน้ําตาลทรายขาว 3.28 ลานตัน สงผลใหทิศทางราคาออยของเกษตรกรชาวไรออยทั่วประเทศที่มีประมาณ 1 ลานคน อยูในเกณฑดี น้ําตาลที่ผลิตไดนอกจากจะใชบริโภคภายในประเทศแลว ยังสามารถสงออกไปยังตางประเทศนํารายไดเขาประเทศเปนจํานวนมาก โดยในป พ.ศ.2552 (มกราคม -ตุลาคม 2552)ประเทศไทยมีรายไดจากการสงออกน้ําตาลทรายดิบ และน้ําตาลทรายรวมกันเปนมูลคาถึง 51,770.30 ลานบาท อยางไรก็ดีการพัฒนาปรับปรุงกระบวนการผลิตออยและน้ําตาลทรายใหมีประสิทธิภาพมากขึ้น ยังเปนสิ่งที่สําคัญและจําเปนในการเพิ่มขีดความสามารถในการแขงขันกับประเทศคูแขงขันทางการคา การพัฒนาดังกลาวตองรวมถึงระบบการทดสอบและวิเคราะหถึงคุณภาพออยและน้ําตาลทราย สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติตระหนักถึงความสําคัญของอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายของประเทศจึงไดดําเนินการจัดทําโครงการวิจัยผลกระทบเชิงเศรษฐกิจของมาตรวิทยาเคมีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย โดยมีวัตถุประสงคเพื่อศึกษาการลดมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย จากการใชระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีความ2
  • 3. ถู ก ต อ งมากขึ้ น ตามมาตรฐานสากล เพื่ อ เปรี ย บเที ย บต น ทุ น การซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ งรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่ใชสอบเทียบเครื่องมือวัดคา % Brix ระหวางโรงงานน้ําตาลทรายที่ซื้อจากตางประเทศและในประเทศ และศึกษาผลกระทบทางเศรษฐกิจของระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย จากผลการสํารวจพบวา โรงงานน้ําตาลทรายสวนใหญเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญคิดเปนรอยละ 96.30 และมีการใชวัสดุอางอิงรับรองในการควบคุมคุณภาพคิดเปนรอยละ 55.56 โดยโรงงานน้ําตาลทรายรอยละ 85.19 ไมมีนโยบายระบบจัดการคุณภาพ และมีโรงงานน้ําตาลทรายเพียงรอยละ 11.11 ที่ไดรับการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 นั่นแสดงใหเห็นวาโรงงานยั ง ไม ต ระหนั ก ถึ ง ความสํ า คั ญ ของการได รั บ การรั บ รองระบบคุ ณ ภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 ในงานวิจัยฉบับนี้ไดทําการศึกษาสมมติฐานการวิจัยทั้งสิ้น 2 สมมติฐานดังนี้ สมมติฐานการวิจัยที่ 1 ระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล สงผลกระทบอยางมีนัยสําคัญตอมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย และสมมติฐานการวิจัยที่ 2 โรงงานน้ําตาลทรายที่ใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)สําหรับใชในการสอบเทียบเครื่องมือวัดคา Brix ที่ผลิตในประเทศไทย จะสามารถลดตนทุนการซื้อวัดสุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ไดมากกวาเมื่อเทียบกับโรงงานน้ําตาลทรายที่ใชวัดสุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่นําเขาจากตางประเทศ ผลการแทนคาสมการของสมมติฐานการวิจัยที่ 1 จาก พ.ศ.2550 ถึง 2553มีขอสรุปตรงกันวาการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทา จะทําใหท ราบมูลคาของความไดเ ปรีย บ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย และการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากลจะชวยลดมูลคาความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยของเกษตรกรและโรงงานน้ําตาลทราย 3
  • 4. ไดอยางชัดเจน ตัวอยางเชน จากขอมูลการซื้อขายออยในป พ.ศ.2553 พบวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) เปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) มีมูลคาสูงถึง 90 ลานบาท และมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสามตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001) เปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง จะมีมูลคาเพียง 7 ลานบาท ผลการแทนคาสมการของสมมติฐานการวิจัยที่ 2 จาก พ.ศ.2550-2553มีขอสรุปตรงกันวาในแตละปมูลคาในการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศสูงกวาการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตภายในประเทศ รวมเปนมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศถึง 373,967 บาท สงผลใหประเทศไทยประสบปญหาการสูญเสียเงินตราจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากต างประเทศ ตั้งแต ป พ.ศ.2550-2553 คิด เปน มูลค า 92,510 บาท, 89,510 บาท,116,427 บาท และ 75,520 บาท ตามลําดับ แตอยางไรก็ตามคาใชจายในการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ทั้งที่ผลิตในประเทศและตางประเทศยังมีปริมาณนอยเมื่อเทียบกับปริมาณน้ําตาลทรายที่ผลิตไดในแตละป มูลคาการสั่งซื้อวั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รอง/วั ส ดุอ า งอิง (CRMs/RMs) ที่มี จํ า นวนน อ ยสะทอ นใหเ ห็ น ว าโรงงานน้ําตาลทรายยังไมตระหนักถึงความสําคัญของการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ในการประกันคุณภาพการผลิตน้ําตาลทราย สอดคลองกับผลการสํารวจที่พบวาโรงงานน้ําตาลทรายมีการใชสารละลายน้ําตาลที่เตรียมขึ้นเองเพื่อใชประกันคุณภาพผลการวิเคราะหเบื้องตน (Daily Check) คิดเปนรอยละ 1004
  • 5. สารบัญ  หนาคํานํา.....................................................................................................................1บทสรุป………………………………………………………………………… 2บทที่ 1 บทนํา................................................................................................... 11 1. ภาวะตลาดน้ําตาลโลก…………………………………………......11 2. ภาวะอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายของประเทศไทย…………………. 13 3. ความสําคัญของระบบมาตรวิทยาตออุตสาหกรรมน้ําตาลทราย…... 17 4. ปญหาและอุปสรรคของการผลิตน้ําตาลทราย..................................20 5. หวงโซมูลคาออยและน้ําตาลทราย................................................... 20 6. ปจจัยที่มีผลตอคุณภาพออย............................................................. 22 7. การกําหนดราคาซื้อขายออย.............................................................24 8. วัตถุประสงคการวิจัย……………………………………………... 27 9. ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ……………………………………….. 27บทที่ 2 แนวความคิดทางทฤษฎีและวรรณกรรมที่เกี่ยวของ.............................. 29 1. แนวความคิดทางทฤษฎี................................................................... 29 2. ทฤษฎีการคาระหวางประเทศ.......................................................... 32 3. วรรณกรรมที่เกี่ยวของ..................................................................... 35บทที่ 3 ระเบียบวิธีศึกษา.................................................................................... 39 1. ระเบียบวิธีวิจัย................................................................................. 39 2. สมมติฐานการวิจัย………………………………………………... 51 3. แบบจําลองที่ใชในการศึกษา และกรอบแนวคิด………………….. 52 5
  • 6. สารบัญ  หนาบทที่ 4 ผลการวิเคราะหขอมูล........................................................................... 55 1. นโยบายระบบคุณภาพของโรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย……. 55 2. การซื้อ/ขายออยของโรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย……………66 3. การใชวสดุอางอิงรับรองสําหรับการวัดความหวานและ ั ความเปนกรด-ดางของโรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย.............. 72 4. สมมติฐานการวิจัย………………………………………………... 80บทที่ 5 สรุปผลการวิจัย………………………………………………………. 93 1. สรุปผลการวิจัย................................................................................ 93 2. ขอเสนอแนะเชิงนโยบาย………………………………………….. 99 3. ขอเสนอแนะเชิงบริหาร.................................................................... 99บรรณานุกรม........................................................................................................102ภาคผนวก............................................................................................................. 1036
  • 7. สารบัญตาราง หนาตารางที่ 1 ดุลน้ําตาลโลก ปการผลิต 2550/51-2551/52 ...................................11ตารางที่ 2 ราคาน้ําตาลทรายดิบตลาดนิวยอรก (เฉลี่ยรายเดือน นับแตป 2548 – 2552)............................................12ตารางที่ 3 ราคาซื้อขายลวงหนาน้ําตาลทรายดิบนิวยอรก (วันที่ 5 ตุลาคม 2552) .....................................................................13ตารางที่ 4 ปริมาณการผลิตออยของไทย ..........................................................14ตารางที่ 5 ปริมาณและมูลคาการสงออกน้ําตาลดิบและน้ําตาลทราย ของไทย ป พ.ศ.2549-2552 .............................................................15ตารางที่ 6 เกณฑกําหนดคาสีของผลิตภัณฑน้ําตาลชนิดตางๆ และ วิธวิเคราะห .....................................................................................19 ีตารางที่ 7 โรงงานน้ําตาลทรายในประเทศไทย ...............................................39ตารางที่ 8 กลุมตัวอยางโรงงานน้ําตาลทรายที่ทําการศึกษา .............................46ตารางที่ 9 จํานวนและรอยละของระบบคุณภาพโรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตามสภาพการรับรองระบบคุณภาพที่มีใน โรงงานน้ําตาลทราย ........................................................................57ตารางที่ 10 จํานวนและรอยละความรวมมือในการเขารวมโปรแกรม ทดสอบความชํานาญ (PT) ของโรงงานน้ําตาล จําแนกตาม ความรวมมือ ....................................................................................58ตารางที่ 11 จํานวนและรอยละของนโยบายประกันคุณภาพของผล การวิเคราะหและทดสอบผลิตภัณฑของโรงงานน้ําตาลที่ไมไดรับ การรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 จําแนกตามวิธีการประกันความถูกตอง...........................................60 7
  • 8. สารบัญตาราง หนาตารางที่ 12 จํานวนและรอยละของกิจกรรมการเขารวมโปรแกรมทดสอบ ความชํานาญ (PT) ของโรงงานน้ําตาล จําแนกตามประเภท กิจกรรมการเขารวม ........................................................................ 62ตารางที่ 13 จํานวนและรอยละของโรงงานน้ําตาลที่เขารวมกิจกรรมใน โปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) จําแนกตามหนวยงานที่จัด โปรแกรมทดสอบความชํานาญ ประเภทกิจกรรมการเขารวม และจํานวนการเขารวม ................................................................... 64ตารางที่ 14 ปริมาณรวม คาต่ําสุด คาสูงสุด และคาเฉลี่ยของปริมาณชื้อ/ ขายออยตอป ราคาออยที่ 10 CCS และคาความหวานของ ผลผลิตออยโดยเฉลี่ย (CCS/ป) จําแนกตามป พ.ศ. ........................ 67ตารางที่ 15 จํานวนและรอยละการใชวสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง ั  ในการควบคุมคุณภาพของโรงงานน้ําตาล จําแนกตาม การใชวัสดุอางอิง............................................................................ 72ตารางที่ 16 จํานวนและรอยละโรงงานน้ําตาลที่ใชวัสดุอางอิงในการควบคุม คุณภาพ จําแนกตามประเภทวัสดุอางอิง สถานที่สั่งซื้อวัสดุอางอิง รับรอง/วัสดุอางอิง และประเภทเครื่องมือ ..................................... 74ตารางที่ 17 มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง /วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) และจํานวนการใช CRMs/RMs ของ โรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตามสถานที่สั่งซื้อวัสดุอางอิง ประเภทเครื่องมือ และป พ.ศ.......................................................... 76ตารางที่ 18 มูลคาการลงทุนคาใชจายในการสอบเทียบเครื่องมือของโรงงาน น้ําตาลทราย จําแนกตามประเภทเครื่องมือ และป พ.ศ. ................. 798
  • 9. สารบัญแผนภาพ หนาแผนภาพที่ 1 หวงโซมูลคาออยและน้ําตาลทราย...............................................21แผนภาพที่ 2 รายละเอียดการเพิ่มผลผลิตพัฒนาคุณภาพและลดตนทุน ............21แผนภาพที่ 3 รายละเอียดการแปรรูปและสรางคุณคา .......................................22แผนภาพที่ 4 มาตรวิทยาสาขาตางๆ ที่เกี่ยวของในกระบวนการผลิตน้ําตาล ....26แผนภาพที่ 5 ระบบมาตรวิทยากับการเพิ่มมูลคา อธิบายมาตรวิทยา และ ผลตอขั้นตอนตางๆ ของอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย .....................31แผนภาพที่ 6 รอยละของระบบคุณภาพโรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตาม สภาพการรับรองระบบคุณภาพที่มีในโรงงานน้ําตาลทราย .........56แผนภาพที่ 7 รอยละของนโยบายประกันคุณภาพของผลการวิเคราะหและ ทดสอบผลิตภัณฑ ของโรงงานน้ําตาลที่ไมไดรับการรับรอง ระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC17025:2005 จําแนกตาม วิธีการประกันความถูกตอง ..........................................................60แผนภาพที่ 8 รอยละของกิจกรรมการเขารวมโปรแกรมทดสอบ ความชํานาญ (PT) ของโรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตาม ประเภทกิจกรรมการเขารวม ........................................................62แผนภาพที่ 9 ผลของการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญของโรงงาน น้ําตาลทรายเมื่อป พ.ศ 2553โดยการวัดคา % Brix ดวยเครื่อง refractometer แบบ bench-top โดยใช target measurement uncertainty ที่ 0.05% brix ปนเกณฑในการประเมิน ความสามารถของหองปฏิบัติการ ................................................70 9
  • 10. สารบัญแผนภาพ หนาแผนภาพที่ 10 ผลของการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญของโรงงาน น้ําตาลทรายเมื่อป พ.ศ 2553โดยการวัดคา % Brix ดวยเครื่อง refractometer แบบ bench-top โดยใช target measurement uncertainty ที่ 0.01% brix เปนเกณฑในการประเมิน ความสามารถของหองปฏิบัติการ ................................................ 7110
  • 11. บทที่ 1 บทนํา1. ภาวะตลาดน้ําตาลโลก ดุลน้ําตาลของโลกในปการผลิต พ.ศ.2551/52 มีปริมาณการผลิตน้ําตาลจํานวน 156.63 ลานตัน ลดลงจากปการผลิต พ.ศ.2550/51 จํานวน 10.66 ลานตัน(คิดเปนรอยละ 6.37) สวนปริมาณการบริโภคน้ําตาลของโลกในปการผลิต พ.ศ.2551/52มีจํานวน 164.41 ลานตัน เพิ่มขึ้นจากปการผลิต พ.ศ.2550/51 จํานวน 3.77 ลานตัน(คิดเปนรอยละ 1.91) สาเหตุที่ปริมาณการผลิตน้ําตาลของโลกลดลงก็เนื่องจากในหลายประเทศซึ่งเปนผูผลิตน้ําตาลรายใหญประสบกับภัยธรรมชาติ ทําใหผลผลิตน้ําตาลลดลงจึงตองนําเขาน้ําตาลมากขึ้น (รายละเอียดดังตารางที่ 1)ตารางที่ 1 ดุลน้ําตาลโลก ปการผลิต 2550/51-2551/52 ปการผลิต ปการผลิต อัตราการ เปลี่ยนแปลง ปริมาณ 2551/52 2550/51 เปลี่ยนแปลง (ตัน) (ลานตัน) (ลานตัน) (%)ปริมาณการผลิต 156.625 167.289 -10.664 -6.370ปริมาณการบริโภค 164.412 161.335 +3.770 +1.910เกินดุล/ขาดดุล -7.787 +5.954 - -ปริมาณนําเขา 50.258 45.864 +4.394 +9.580ปริมาณสงออก 20.146 46.623 +3.523 +7.560ปริมาณสต็อก 62.048 69.723 -7.675 -11.010อัตราการใชน้ําตาลตอ 37.740 43.220 - -สต็อกน้ําตาล (%)ที่มา : จาก การประชุมคณะมนตรีองคการน้ําตาลระหวางประเทศ ณ 26 – 28 พ.ค.52 คนเมือ่ 6 พฤศจิกายน 2552,จาก http://www.konthairakkan.com/2009-10-07-17-13-17.html 11
  • 12. และการคาดการณ ผ ลผลิ ต น้ํ า ตาลโลกป ก ารผลิ ต พ.ศ.2552/53 ของกระทรวงเกษตรสหรัฐอเมริกาคาดวามีจํานวน 159.90 ลานตัน เพิ่มขึ้นจาก พ.ศ.2551/52รอยละ 7.50 แตหากเปรียบเทียบกับความตองการเพื่อการบริโภคน้ําตาลโลก พ.ศ.2552/53ที่มีจํานวน 159 ลานตัน เพิ่มขึ้นจากป พ.ศ.2551/52 รอยละ 1.00 แสดงใหเห็นวาปริมาณความตองการใกลเคียงกับผลผลิต ซึ่งในภาวะที่ประเทศผูผลิตน้ําตาลรายใหญลวนมีปริมาณผลผลิตลดลงโดยเฉพาะอินเดียมีความจําเปนตองหันมานําเขาน้ําตาลแลวประมาณ 7 ลานตัน เนื่องจากผลกระทบของภาวะภัยแลง ขณะที่บราซิลใหความสําคัญกับการผลิตพลังงานทดแทนจากออย รวมทั้งการลดการอุดหนุนในอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายของสหภาพยุโรป ลวนเปนปจจัยเสี่ยงตอปริมาณสต็อกน้ําตาลโลกที่ยังคงลดลงตอเนื่อง สงผลใหราคาน้ําตาลอยูในระดับที่ดีมาก คาดการณวาราคาออยขั้นตน ในฤดูการผลิตป 2552/53 จะไมต่ํากวา 1,150 บาทตอตันออยที่มีความหวาน(ซี.ซี.เอส) เฉลี่ย ซึ่งถือเปนระดับราคาที่สูงสุดในรอบ 28 ป นับตั้งแตฤดูการผลิตป 2525/26 (รายละเอียดดังตารางที่ 2 และ 3)ตารางที่ 2 ราคาน้าตาลทรายดิบตลาดนิวยอรก (เฉลี่ยรายเดือน นับแตป 2548 – 2552) ํ เฉลี่ย ป ม.ค. ก.พ. มี.ค. เม.ย. พ.ค. มิ.ย. ก.ค. ส.ค. ก.ย. ต.ค. พ.ย. ธ.ค. (เซนต/ ปอนด)2548 10.32 10.51 10.57 10.19 10.20 10.45 10.89 11.09 11.59 12.67 12.86 15.12 11.372549 17.39 18.93 18.00 18.25 17.88 16.18 16.61 13.60 12.46 12.08 12.38 12.46 15.522550 11.85 11.63 11.45 10.85 10.76 11.05 12.18 11.66 11.61 11.82 11.82 12.49 11.602551 13.75 15.16 14.54 13.68 12.18 13.29 14.90 15.58 14.74 13.02 12.88 12.31 13.842552 13.11 13.90 13.87 14.43 16.76 16.95 18.57 22.41 16.25ที่มา : บจ.ออยและน้ําตาลไทย คนเมือ 13 พฤศจิกายน 2552, ่ จาก www.konthairakkan.com/2009-10-07-17-13-17.html12
  • 13. ตารางที่ 3 ราคาซื้อขายลวงหนาน้ําตาลทรายดิบนิวยอรก (วันที่ 5 ตุลาคม 2552) เดือน / ป ราคาปด +/- มกราคม 2553 23.65 0.45 มีนาคา 2553 24.07 0.29 พฤษภาคม 2553 23.03 0.25 กรกฎาคม 2553 21.46 0.17 ตุลาคม 2553 20.74 0.31 มกราคม 2554 20.13 ---- มีนาคม 2554 20.15 0.29 พฤษภาคม 2554 18.75 0.28หนวย: เซ็นต/ปอนดที่มา : สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย คนเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2552, จาก www.konthairakkan.com/2009-10-07-17-13-17.html2. ภาวะอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายของประเทศไทย อ อ ยเป น พื ชเศรษฐกิ จชนิ ด เดี ยวที่ ผู ป ลู ก ต อ งจดทะเบี ย นตามพระราชบัญญัติออยและน้ําตาล พ.ศ. 2527 โดยมีวัตถุประสงคดังนี้ (1) เพื่อปฏิบัติใหเปนไปตามพระราชบัญญัติออยและน้ําตาล พ.ศ. 2527 (2) เพื่อใหมีขอมูลพื้นฐานที่ถูกตองในการกําหนดนโยบายควบคุมการผลิตจัดระเบียบจําหนายออยและน้ําตาลใหสอดคลองกับความตองการของตลาดในแตละป (3) เพื่อรักษาระดับเสถียรภาพของราคาออยและน้ําตาล อุตสาหกรรมน้ําตาลทรายเปนอุตสาหกรรมที่มีความสําคัญอันดับตนๆ ตอระบบเศรษฐกิจของประเทศไทย เพราะกอใหเกิดการสรางงานแกภาคการเกษตรและภาคอุตสาหกรรม และจากการคาดการณของสํานักงานเศรษฐกิจการเกษตร 13
  • 14. กระทรวงเกษตรและสหกรณ (กษ.) คาดวาฤดูการผลิตป 2552/53 ซึ่งจะเริ่มเปดหีบออยในเดือนพฤศจิกายน 2552 มีปริมาณออยเขาหีบประมาณ 74.19 ลานตัน ปริมาณออยเพิ่มขึ้นจากฤดูการผลิตป 2551/52 รอยละ 6.38 ตามการเพิ่มขึ้นของพื้นที่เพาะปลูกที่มีแรงจูงใจจากราคาน้ําตาลโลกที่ปรับตัวสูงขึ้นนับแตป พ.ศ. 2551 และผลักดันใหราคาออยของเกษตรกรชาวไรออยมีทิศทางที่ดีขึ้น ขณะที่ปริมาณผลผลิตออยฤดูการผลิตพ.ศ. 2551/52 มีปริมาณออยเขาหีบ 66.46 ลานตันออย สามารถผลิตน้ําตาลได 7.19ลานตัน แบงเปนน้ําตาลทรายดิบ 3.91 ลานตัน และน้ําตาลทรายขาว 3.28 ลานตันอันทําใหทิศทางราคาออยของเกษตรกรชาวไรออยทั่วประเทศที่มีประมาณ 1 ลานคนอยูในเกณฑดี (รายละเอียดดังตารางที่ 4) น้ําตาลที่ผลิตไดนอกจากจะใชบริโภคภายในประเทศแลว ยังสามารถสงออกไปยังตางประเทศนํารายไดเขาประเทศเปนจํานวนมาก โดยในป พ.ศ. 2552 (มกราคม 2552-ตุลาคม 2552) ประเทศไทยมีรายไดจากการสงออกน้ําตาลทรายดิบ และน้ําตาลทรายรวมกันเปนมูลคาถึง 51,770.30ลานบาท (รายละเอียดดังตารางที่ 5)ตารางที่ 4 ปริมาณการผลิตออยของประเทศไทย ฤดูการ ฤดูการ ฤดูการ การ อัตราการ ผลิต ผลิต ผลิต เปลี่ยนแปลง ออย เปลี่ยนแปลง ป ป ป (ป 2551/52 – (%) 2550/51 2551/52 2552/53 2552/53)พื้นที่เพาะปลูก (ไร) 6,877,183 6,282,740 6,534,125 251,385 4.00ผลผลิต (ตัน) 76,734,556 69,740,220 74,192,212 4,451,992 6.38ผลผลิตตอไร (กก.) 11,158 11,100 11,355 255 2.30ที่มา : สํานักงานเศรษฐกิจการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ (กษ.) คนเมื่อ 6 พฤศจิกายน 2552, จาก http://www.konthairakkan.com/2009-10-07-17-13-17.html14
  • 15. ตารางที่ 5 ปริมาณและมูลคาการสงออกน้ําตาลดิบและน้ําตาลทรายของไทย ป พ.ศ.2549-2552 น้ําตาลดิบ น้ําตาลทราย รวม พ.ศ. ปริมาณ มูลคา ปริมาณ มูลคา ปริมาณ มูลคา (ตัน) (ลานบาท) (ตัน) (ลานบาท) (ตัน) (ลานบาท) 2549 1,291,670.00 14,957.60 981,463.00 13,151.60 2,273,133.00 28,109.20 2550 2,104,593.00 18,423.70 2,321,484.00 25,383.00 4,426,077.00 43,806.70 2551 2,996,811.00 25,904.00 2,015,012.00 21,733.50 5,011,823.00 47,637.50 2552 2,059,448.00 22,525.00 2,271,603.00 29,245.30 4,331,051.00 51,770.30 (ม.ค.-ต.ค.)ที่มา : สํานักงานเศรษฐกิจการเกษตร โดยความรวมมือของ กรมศุลกากร คนเมื่อ 9 ธันวาคม 2552, จาก http://www.oae.go.th/oae_report/export_import/export_result.php แมปจจุบันประเทศไทยจะถูกจัดใหเปนประเทศผูนําอันดับตนๆ ในตลาดน้ําตาลโลก รวมทั้งเปนผูผลิตที่ถือวามีตนทุนคอนขางต่ําอยูแลวก็ตาม แตในชวงที่ผานมาตนทุนการผลิตและการตลาดน้ําตาลของไทยมีแนวโนมสูงขึ้นเมื่อเทียบกับคูแขง และยังมีรูรั่วในกระบวนการผลิตที่สามารถลดตนทุนใหต่ําลงไดอีกหลายจุดปญหาที่อุตสาหกรรมน้ําตาลทรายประสบในขณะนี้ ไดแก ปญหาในการผลิตออยอันเนื่องมาจากการขาดแคลนแรงงานและประสิทธิภาพแรงงานต่ํา ขาดการวางแผนการจัดการเกษตรกร ราคาวัตถุดิบออยมีแนวโนมที่สูงขึ้น ในขณะที่มีคุณภาพต่ําลงเนื่องจากใชวธีการเก็บเกี่ยวที่ไมเหมาะสม สําหรับปญหาดานการผลิตน้ําตาล ิไดแก เทคโนโลยีที่ไมเหมาะสม ทําใหมีการสูญเสียน้ําตาลในกระบวนการผลิตปญหาดานการขนสงและขนถายที่ไมมีประสิทธิภาพ และที่สําคัญคือ ขาดการวิจัยและพัฒนาเพื่อเพิ่มผลผลิตและลดตนทุนอยางตอเนื่อง ทั้งเกษตรกรและโรงงานน้ํ า ตาลทรายยั ง ขาดวิ สั ย ทั ศ น ที่ จ ะให ค วามสนใจกั บ ผลตอบแทนในระยะยาวมากกวาระยะสั้น จึงไมอยากลงทุนในการวิจัยและพัฒนาซึ่งยังไมเห็นผลตอบแทนในทันที 15
  • 16. ดังนั้นหากประเทศไทยตองการคงความเปนผูนําในตลาดน้ําตาลโลกตอไป อาวุธที่สําคัญในการตอสูกับคูแขงขันในตลาดโลกยุคโลกาภิวัฒน คือ ความมีประสิทธิภาพในดานตนทุน (Cost Efficiency) ตองมีการลดความสูญเสียที่ไมจําเปนทุกดานตั้งแตการรับซื้อออยหนาโรงงานน้ําตาลทราย กระบวนการผลิตการตลาด ตลอดจนตองมีการพัฒนาคุณภาพของออยซึ่งใชเปนวัตถุดิบใหมีผลผลิตและความหวานปริ ม าณสู ง พั ฒ นาเทคโนโลยี ก ารผลิ ต และการตลาดให มีประสิทธิภาพสูงขึ้น นอกจากนั้นควรมีการวิจัยและพัฒนาสินคาใหมตอเนื่องจากน้ําตาลใหไดผลิตภัณฑท่ีมีมูลคาเพิ่มสูงขึ้น ทั้งนี้การลงทุนในการวิจัยและพัฒนาอยางต อเนื่อ งเปนสิ่งจําเปนสําหรับ อุตสาหกรรมน้ําตาลทราย และการพัฒนานี้จะต อ งคํ า นึ ง ถึ ง คุ ณ ภาพของสิ่ ง แวดล อ มด ว ย เพราะคงไม มี ป ระโยชน ใ ดหากผลตอบแทนของอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายจะไดมาจากตนทุนของสังคมที่เกิดขึ้นจากการทําลายสภาพแวดลอมโดยอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย เปนตน ความมีประสิทธิภาพในดานตนทุน (Cost Efficiency) ในดานของการลดความสูญเสียในกระบวนการผลิตนั้น ระบบมาตรวิทยา (Metrology) สามารถเขาไปเปนสวนหนึ่งในการชวยลดความสูญเสียที่ไมจําเปนในกระบวนการผลิตน้ําตาลทรายได ซึ่ ง หากเครื่ อ งมื อ วั ด ที่ ใ ช มี ค วามถู ก ต อ งแม น ยํ า นอกจากจะส ง ผลดี กั บผูประกอบการเองแลว เกษตรกรชาวไรผูปลูกออยจะไดรับความเปนธรรมในเรื่องของราคาขายออยหนาโรงงาน (ราคาจะขึ้นอยูกับระดับความหวาน (CCS) ของออยโดยผูประกอบการจะมีเครื่องมือวัดระดับความหวานของออยที่ชาวไรนํามาขายหนาโรงงานน้ําตาลทราย)16
  • 17. 3. ความสําคัญของระบบมาตรวิทยาตออุตสาหกรรมน้ําตาลทราย ปจจัยที่สงผลกระทบตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายทั้งระบบคือ ปริมาณออ ยที่ส งเขาโรงงานน้ําตาลทรายในแตละป ซึ่งขึ้น อยูกับ ปริมาณพื้นที่ป ลูกออ ยปริมาณออยและพันธุออยที่ปลูก ในการพัฒนาพันธุออย จําเปนตองมีการวิเคราะหคุณภาพความหวานของออย เพื่อใชเปนตัวชี้วัดในการคัดเลือกและพัฒนาพันธุออยกอนสงเสริมใหเกษตรกรปลูก การพัฒนาและสงเสริมดานน้ําตาลจะมุงเนนใหมีการวิเคราะหคุณภาพของน้ําตาล และกากน้ําตาลของโรงงานน้ําตาลทรายใหมีความถูกตอง เที่ยงตรงและเปนที่ยอมรับของทุกฝาย ทั้งนี้ผลการวิเคราะหคุณภาพจะถูกนําไปใชเปนเกณฑในการกําหนดชนิดของน้ําตาลนั้นๆ หากผลการวิเคราะหคลาดเคลื่อนก็จะสงผลใหเกิดความสูญเสียมูลคาที่ไมจําเปนขึ้นในอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย เพื่อสงเสริมใหการวิเคราะหและทดสอบผลิตภัณฑที่ไดจากกระบวนการตางๆ ในโรงงานผลิตน้ําตาลทราย เชน น้ําออย น้ําออยขน ซึ่งโดยทั่วไปการทดสอบตางๆ จะดําเนินการโดยหองปฏิบัติการภายในโรงงานน้ําตาลทราย จึงไดมีการลงนามในบันทึกความรวมมือของหนวยงานที่เกี่ยวของไดแก สํานักงานคณะกรรมการอ อ ยและน้ํ า ตาลทราย สถาบั น มาตรวิ ท ยาแห ง ชาติ กรมวิ ท ยาศาสตร บ ริ ก ารกระทรวงวิทยาศาสตรและเทคโนโลยี และสมาคมสงเสริมเทคโนโลยี (ไทย-ญี่ปุน)ซึ่ ง หน ว ยงานเหล า นี้ ไ ด เ ล็ ง เห็ น ความสํ า คั ญ ของการพั ฒ นาระบบคุ ณ ภาพของห อ งปฏิ บั ติ ก ารด า นการวิ เ คราะห อ อ ยและน้ํ า ตาล เพื่ อ ให ก ารทดสอบของหอ งปฏิบัติก ารมีความถู กตอ งแมนยํ า ไดม าตรฐาน มีค วามน าเชื่อ ถื อและเปน ที่ยอมรับในระดับสากล ทั้งนี้เพื่อลดปญหาความขัดแยงและเพิ่มขีดความสามารถในการแข งขั นในเวทีก ารค าระดั บ สากล โดยมี เปา หมายใหทุ กหอ งปฏิบั ติก ารของโรงงานน้ําตาลทรายไดรับการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ (ISO/IEC17025:2005) โดยมีการริเริ่มใหหองปฏิบัติการตางๆ ใชวัสดุอางอิงรับรอง เชนQuartz control plates, Glass fiters, pH buffers, Standard sucrose solutions ในการ 17
  • 18. สอบเทียบเครื่องมือวิเคราะหตางๆที่เกี่ยวของเชน Polarimeter, Spectrophotometer, pHmeter, Refractometer รวมทั้งการเขารวมโครงการทดสอบความชํานาญ เพื่อใหมั่นใจวาหองปฏิบัติการของโรงงานน้ําตาลทรายจะมีความสามารถในการวิเคราะหทดสอบ และผลการวิเคราะหทดสอบมีความถูกตอง การดําเนินงานของหองปฏิบัติการของโรงงานผลิตน้ําตาลทรายที่ตองการการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการตามระบบมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2005กํ า หนดให ต อ งมี ก ารสอบเที ย บเครื่ อ งมื อ และเครื่ อ งทดสอบทั้ ง หมดที่ มี ผ ลต อคุณภาพของผลิตภัณฑตามชวงเวลาที่กําหนดหรือกอนใชงาน ดังนั้นโรงงานน้ําตาลทรายควรขอการรั บ รองระบบคุ ณ ภาพห อ งปฏิ บั ติ ก ารตามระบบมาตรฐาน ISO/IEC17025:2005 เพื่อเปนการแสดงผลการวัดที่เชื่อถือได และเกิดความมั่นใจในคุณภาพการผลิตและคุณภาพของผลิตภัณฑน้ําตาลทรายนั้นไดมาตรฐานตามที่กําหนด โดยผลิตภัณฑท่ีไดในแตละกระบวนการขางตน เชน น้ําออยใส น้ําเชื่อม และน้ําตาลดิบตองมีการทดสอบเพื่อหาคาความหวาน ซึ่งตองใชการวัดคา Pol หรือ Polarizationและคา brix ดวยเครื่อง Polarimeter และ Refractometer ในการสอบเทียบเครื่องมือดังกลาว ตองอาศัยวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิงที่ไดมาตรฐานและสามารถสอบกลับค า ที่ ไ ด ไ ปยั ง หน ว ยการวั ด พื้ น ฐาน ดั ง นั้ น มาตรวิ ท ยาเคมี จึ ง เข า มามี บ ทบาทต ออุตสาหกรรมการผลิตน้ําตาลในการวัดความหวาน กอนหนานี้โรงงานน้ําตาลทรายมี ก ารเตรี ย มน้ํ า เชื่ อ มมาตรฐานขึ้ น ใช เ องในห อ งปฏิ บั ติ ก าร เพื่ อ ใช ส อบเที ย บเครื่ อ งมื อ ซึ่ ง การสอบเที ย บโดยใช ส ารละลายน้ํ า ตาลที่ เ ตรี ย มขึ้ น เองนี้ ทํ า ใหหองปฏิบัติการและลูกคาเกิดความไมมั่นใจในความถูกตองในการวัด นอกจากนี้ความไมแนนอนในการวัดความหวานยังสงผลตอคาใชจายและเพิ่มเวลา โดยเฉพาะในกระบวนการตกผลึกน้ําตาล เพราะน้ําออยที่มีความหวานมากจะใชเวลาในการตกผลึกนอยกวาน้ําออยที่มีความหวานนอย18
  • 19. นอกจากนี้ยังมีหนวยงานระดับนานาชาติ ชื่อ International Commissionfor Uniform Methods of Sugar Analysis: ICUMSA) ที่ทําหนาที่กําหนดวิธีวิเคราะหผลิตภัณฑน้ําตาล ซึ่งวิธีวิเคราะหนั้นไดรับการยอมรับจาก Codex AlimentariusCommission, OIML, EU, และ US Food Chemicals Codex โดยทั่วไปน้ําตาลที่ผลิตในประเทศไทยจะถูกแบงเกรดตามคาสีที่กําหนดโดยคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย(กอน.) ตามวิธีวิเคราะหของ ICUMSA Methods (รายละเอียดดังตารางที่ 6)ตารางที่ 6 เกณฑกําหนดคาสีของผลิตภัณฑน้ําตาลชนิดตางๆ และวิธีวิเคราะห เกณฑ วิธีการวิเคราะหคาสี คาสีที่ กําหนดคาสี ที่ สอน. ใชตามวิธี กําหนดตาม ผลิตภัณฑน้ําตาล ตามที่ กอน. วิเคราะหของ ICUMSA กําหนด (IU) ICUMSA Methods Methods (IU)น้ําตาลขาวบริสุทธิ์ 0-45 GS2/3-10 (2005) ไมเกิน 50น้ําตาลขาว เกรด 1 46-200 GS2/3-9 (2005) ไมเกิน 600น้ําตาลขาว เกรด 2 201-400 GS2/3-9 (2005) ไมเกิน 600น้ําตาลขาว เกรด 3 401-1000 GS1/3-7 (2002) 250 ขึ้นไปน้ําตาลดิบ 1001 ขึ้นไป GS1/3-7 (2002) 250 ขึ้นไปน้ําตาลแดง 8000 ขึ้นไป GS1/3-7 (2002) 250 ขึ้นไปที่มา : สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย ศอภ. 1 กอน. หมายถึง คณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (Cane and Sugar Board, Thailand) สอน. หมายถึง สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (Office of the Cane and Sugar Board) ศอภ. หมายถึง ศูนยสงเสริมอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย ภาคที่ 1 (Cane and Sugar Industrial Promotion Center of Region 1) 19
  • 20. 4. ปญหาและอุปสรรคของการผลิตน้ําตาลทราย 4.1 ควรมี ก ารพิ จ ารณาคั ด เลื อ กพั นธุ อ อ ย อายุ ก ารเก็ บ เกี่ ย ว และพื้ น ที่เพาะปลูกที่เหมาะสมเพื่อเพิ่มผลผลิตและปรับปรุงคุณภาพผลผลิต 4.2 ผูผลิตขาดความตระหนักในการผลิตใหเกิดประสิทธิภาพในการแขงขันเนื่องจากมีผูประกอบการนอยรายทั้งในและตางประเทศ 4.3 กระบวนการผลิตไมไดใหความสําคัญกับความถูกตองในการแบงเกรดคุณภาพผลิตภัณฑปลายทาง (น้ําตาล) 4.4 กระบวนการผลิตไมได ใหความสําคัญ กับมาตรฐานการวัด ความนาเชื่อถือของเครื่องมือวัด ซึ่งเปนปจจัยหนึ่งที่สงผลตอคุณภาพผลิตภัณฑ 4.5 ขาดมาตรฐานการวัดที่เชื่อถือได อาทิ วัสดุอางอิงในการวัดความหวาน5. หวงโซมลคาออยและน้ําตาลทราย ู ปญหาและอุปสรรคของอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายสามารถพิจารณาตั้งแตขั้นตอนเริ่มตนที่เกษตรกรคัดเลือกพันธุและพื้นที่เพาะปลูก จนกระทั่งไดผลผลิตที่จะสงเขาสูโรงงานน้ําตาลทราย กระบวนการผลิตในโรงงานน้ําตาลทรายจนกระทั่งไดเปนผลิตภัณฑที่จะสงจําหนาย ดังแสดงในหวงโซคุณคา (แผนภาพที่ 1) การเพิ่มผลผลิตพัฒนาคุณภาพและลดตนทุน (แผนภาพที่ 2) และการแปรรูปและสรางคุณคา(แผนภาพที่ 3)20
  • 21. Pre-Harvest Post-Harvest Manufac. Trade การเพิมผลผลิต ่ การแปรรูป การพัฒนา พัฒนาคุณภาพ เพิมและสราง ่ ระบบ และลดตนทุน คุณคา การตลาด การเพิ่ม การตรวจสอบ การตรวจสอบ การ ศูนย การจัดการ การจัดการ ขีดความ มาตรฐาน มาตรฐาน การ พัฒนา กระจาย ดาน ดานการนํา สามารถ เพื่อการ เพื่อการ แปรรูป คุณภาพ สินคาและ การปลูก สงผลผลิต ในการ จําหนาย ซื้อขาย เพื่อสงออก โลจิสติกส แขงขัน โครงสรางพื้นฐาน สารสนเทศ การวิจัยและพัฒนา การสรางจิตสํานึก การขับเคลื่อน การสงเสริมการรวมกลุมและ ความเปนผูประกอบการ โดยใชการตลาด เพิ่มความเขมแข็งเกษตรกร/สถาบัน และการเขมงวด นํา คุณภาพมาตรฐาน นโยบาย การกํากับและสนับสนุน จากหนวยงานภาครัฐทีสอดคลองกัน ่แผนภาพที่ 1 หวงโซมูลคาออยและน้ําตาลทราย การเพิ่มผลผลิตพัฒนาคุณภาพ และลดตนทุน • พื้นที่การปลูก • คุณภาพพันธุออย การจัดการ • คุณภาพดินและจัดสรรน้ํา ดานการปลูก • ระยะเวลาการตัดตนออย การจัดการ • เทคนิคการตัดตนออยเพื่อเพิ่มคุณภาพ ดานการนํา • ระยะเวลาการขนสง สงผลผลิต การตรวจสอบ • จัดตั้งสหกรณผูผลิตออยเพื่อเพิ่มอํานาจการตอรองในการซื้อขาย มาตรฐานเพื่อ • ความสามารถในการตรวจวัดคุณภาพความหวานจากน้ําออยโดยกลุมสหกรณน้ําต าล การจําหนายแผนภาพที่ 2 รายละเอียดการเพิ่มผลผลิตพัฒนาคุณภาพและลดตนทุน 21
  • 22. การแปรรูปและสรางคุณคา การสงเสริมมาตรฐานการวัดเพือ ่ สรางการยอมรับของผลการวัดในการซื้อขาย • การชังน้ําหนัก ่ -------------------------- ความถูกตองของเครื่องชัง ่ การตรวจสอบ • การวัดคุณภาพออย มาตรฐานเพื่อ การซื้อขาย ความหวาน ------- ความถูกตองของ Reference Materials (RMs) การสงเสริมมาตรฐานการวัดเพือเพิมประสิทธิภาพการผลิต ่ ่ (ลดตนทุน) ความถูกตองของเครื่องมือวัด อาทิ อุณหภูมิหมอตม, แรงบดตนออย,วัสดุอางอิง ฯลฯ การเพิ่ม ประสิทธิภาพ การสงเสริมความรู ความเขาใจที่ถูกตองในระบบการวัด ในกระบวน • สรางความเขาใจในเรื่องคาความผิดพลาดของเครื่องมือวัดตอคุณภาพผลิตภัณฑ การแปรรูป และ ตนทุนการผลิต การสงเสริมผลิตภัณฑน้ําตาลใหเปนไปตามขอกําหนด การพัฒนา มาตรฐานสากล คุณภาพเพื่อ • สรางระบบการตรวจสอบผลิตภัณฑใหเปนไปตามมาตรฐาน การสงออกแผนภาพที่ 3 รายละเอียดการแปรรูปและสรางคุณคา6. ปจจัยที่มีผลตอคุณภาพออย 6.1 พันธุและอายุการเก็บเกี่ยว การศึกษาออย 5 พันธุคือ SC1, SC2, SC3, SC4 และ SC5 ที่มีอายุ 1011 และ 12 เดือน พบวาพันธุ SC1 SC3 และ SC5 มีปริมาณซูโครสเพิ่มขึ้นในเดือนที่ 11และลดลงในเดือนที่ 12 ในขณะที่พันธุ SC2 และ SC4 มีปริมาณซูโครสเพิ่มขึ้นอยางตอเนื่องจนถึงเดือนที่ 12 ออยทั้ง 5 พันธุมีปริมาณแปงเพิ่มขึ้นในเดือนที่ 11 แลวลดลงในเดื อ นที่ 12 สํ า หรั บ เส น ใยทุ ก พั น ธุ ย กเว น SC5 มี ป ริ ม าณเพิ่ ม ขึ้ น อย า งตอเนื่องจนถึงเดือนที่ 12 การเก็บเกี่ยวออยสดและออยเผา พบวาออยเผามีปริมาณซูโครสและ เสนใยสูงกวาออยสด แตมีปริมาณแปงต่ํากวา (4) อยางไรก็ตามการเผาออยอาจสงผลเสียมากกวาผลดี กลาวคือ เปนการทําลายระบบนิเวศนในแปลงออยทําลายสารอาหารและโครงสรางดิน ทําใหน้ําหนักและความหวานออยลดลงอยาง22
  • 23. รวดเร็ว อีกทั้งทําใหน้ําออยที่หีบไดมีความสกปรก สูญเสียคาใชจายในการทําความสะอาด ใชเวลาและพลังงานเพิ่มขึ้นในการเคี่ยวเปนน้ําตาล คาจางในการตัดออยปจจุบัน (49/50) คิดราคาดังนี้ ออยไฟไหม 100 มัด (มัดละ 13-15 ลํา) ราคา 100 บาทออยสด 100 มัด (มัดละ 13-15 ลํา) ราคา 120 บาท จะเห็นไดวาการตัดออยสดมีราคาสูงกวาออยไฟไหม 20 บาท แตการเก็บเกี่ยวออยไฟไหม ใชเวลานอยกวาในการเก็บเกี่ยวออยสดประมาณรอยละ 50 โดยเฉลี่ยแรงงาน 1 คน จะตัดออยสดได 150 - 200 มัด/วันนั่นก็คือแรงงานจะมีรายไดวันละ 180 - 240 บาท แตถาตัดออยไฟไหม แรงงานจะตัดได 225 - 300 มัด จะไดเงิน 225 - 300 บาท/วัน 6.2 พื้นที่เพาะปลูกและธาตุอาหารมีผลตอคุณภาพของออย ปจ จั ย ต า งๆ ที่ มี ผ ลต อ การเจริ ญ เติ บ โตของออ ยได แ ก ไนโตรเจนฟอสฟอรัส โพแทสเซียม เหล็ก สังกะสี และ pH ในการวิเคราะหหาไนโตรเจนในดินจะใชวิธี Kjedahl method ปริมาณฟอสฟอรัสวิเคราะหโดยใชนํ้ายาสกัดของBray II และวัดดวย Spectrophotometer สวนโพแทสเซียม เหล็กและสังกะสีวิเคราะหโดยใช Atomic Absorption Spectrophotometer ปริมาณธาตุไนโตรเจนในดินที่เหมาะสมควรมีมากกวา 1.75% (กรมพัฒนาที่ดิน 2530) สําหรับธาตุฟอสฟอรัสซึ่งมีความสําคัญตอการเจริญเติบโตในระยะแรก ฟอสฟอรัสจะกระตุนใหรากพืชเจริญเติบโตอยางรวดเร็ว ปริมาณฟอสฟอรัสในดินที่นับวาเพียงพอตอการเจริญเติบโตของพืชคือมีมากกวา 25 (ppm) หรือรอยละ 0.025 (กรมพัฒนาที่ดิน 2530) ปริมาณธาตุโพแทสเซียมควรมีมากกวา 100-400 ppm จึงจะเพียงพอตอการเจริญเติบโตของพืชถาตนออยขาดธาตุอาหารชนิดนี้จะทําใหลําตนแคระแกรน ลําเล็กและมีปริมาณน้ํ า ตาลต่ํ า (นภดล เรี ย บเลิ ศ หิ รั ญ 2538) ธาตุ เ หล็ ก เป น สารหลั ก ในโครงสร า งคลอโรฟลล ซึ่งจําเปนตอการสังเคราะหแสงของพืช ธาตุเหล็กในดินควรมีปริมาณมากกวา 800 ppm เพื่อไมใหพืชเกิดโรคใบดาง ธาตุที่จําเปนอีกธาตุหนึ่งแตพืชตองการเพียงเล็กนอย (นอยกวา 1 ppm, นภดล เรียบเลิศหิรัญ 2540) คือ สังกะสี 23
  • 24. ซึ่งปริมาณสังกะสีในดินไมควรเกิน 100 ppm พืชจําเปนตองใชสังกะสีเพื่อการสังเคราะหฮอรโมนออกซินที่ปลายยอด ใบออนและตาออน การขาดสังกะสีจะทําใหพืชมีลําตนเตี้ย ใบเล็ก ปจจัยที่ควบคุมการละลายของธาตุอาหารในดินที่ใชปลูกพืชคือคาความเปนกรด-ดางของดิน จากการศึกษาพบวาคาความเปนกรด-ดางที่เหมาะสมตอการปลูกออยคือชวง 5.30-6.50 (นภดล เรียบเลิศหิรัญ 2540) การวิเคราะหธาตุตางๆ รวมทั้งคาความเปนกรด-ดางของดินที่ใชเพาะปลูกนั้น ใชเทคนิคแตกตางกันอยางไรก็ตามเพื่อใหการวิเคราะหมีความถูกตอง เครื่องมือตางๆ ที่ใชในการวิเคราะหตองผานการสอบเทียบ7. การกําหนดราคาซื้อขายออย การซื้อขายออยที่นิยมใชในประเทศไทยมี 2 ระบบ คือ การซื้อขายตามน้ําหนักและการซื้อขายตามคุณภาพ หรือซีซีเอส (CCS = Commercial Cane Sugar)ปญหาของการซื้อขายตามน้ําหนักคือออยที่มีคุณภาพตางกันจะซื้อขายดวยราคาเดียวกัน สวนการซื้อขายตามคุณภาพหรือตามคา CCS นั้น (คา CCS หมายถึงปริมาณรอยละของน้ําตาลพาณิชยที่คิดไดจากออยเชน CCS 10 หมายถึง น้ําหนักออย 1 ตันสามารถผลิตน้ําตาลพาณิชยได 100 กิโลกรัม เมื่อโรงงานมีประสิทธิภาพ100%) อยางไรก็ตามการวัดคา CCS ไมสามารถวัดไดโดยตรง แตจะไดจากสูตรคํานวณจากผลการวิเคราะหของหองปฏิบัติการดังนี้ CCS = Pol ในออย = (impurity/2) Pol ในออย = Pol ในน้ําออย + [100-(Fiber+5)/100] Impurity ในออย = Brix ในออย-Pol ในออย24
  • 25. โดยที่ Pol = ค า ร อ ยละโดยน้ํ า หนั ก โดยประมาณค า ใกล เ คี ย งของ น้ําตาลซูโครสหรือเปน % โพลาไรเซชันของน้ําออยที่ หีบดวยลูกหีบชุดแรกที่วัดดวยเครื่อง Polarimeter Brix = คารอยละโดยน้ําหนักของของแข็งที่ละลายน้ําไดที่มีอยู ในน้ําออย (ซึ่งหมายถึงน้ําตาลและสิ่งเจือปนหรือเปน % บริ ก ซ ข องน้ํ า อ อ ยจากลู ก หี บ ชุ ด แรกซึ่ ง วั ด จากเครื่ อ ง Refractometer) Fiber = คารอยละโดยน้ําหนักของชานออยที่สกัดเอาของแข็งที่ ละลายน้ําออกหมดแลว การกําหนดราคาตามคาซีซีเอส จะยึดหลักปฏิบัติวา ออยที่มีซีซีเอส จะไดราคาเทากับราคาที่ซื้อขายตามน้ําหนัก แตละหนวยของซีซีเอสที่เพิ่มขึ้นหรือลดลงจะสงผลตอการเพิ่มลดราคาออยตอตัน เชน ถาออยของเกษตรกรมีคาซีซีเอสเพิ่มขึ้น1 หนวย เกษตรกรจะไดราคาออยเพิ่มขึ้นตันละ 50-60 บาท ในขณะที่โรงงานจะไดน้ําตาลเพิ่ม ขึ้นถึง 10 กิโลกรัม ต อ 1 หนวยซีซีเ อส ซึ่งไมเปน ธรรมตอ เกษตรกรเพราะราคาน้ําตาล 10 กิโลกรัมยอมมีคามากกวา 60 บาท ยิ่งไปกวานั้นการวิเคราะหคา Polarization, Brix และ Fiber ของหองปฏิบัติการตองมีความถูกตองแมนยําและนาเชื่อถือ เพื่อใหเกิดความเปนธรรมตอทั้งสองฝาย และการมีผลการวัดที่ถูกตองจะสงผลใหโรงงานน้ําตาลสามารถปรับปรุงกระบวนการผลิตใหดีขึ้น ทั้งยังชวยลดปริ ม าณกากน้ํ า ตาลให นอ ยลง รวมถึ ง ใช เ ปน ขอ มู ล ในการประเมิ นคุ ณ ภาพของผลิตภัณฑไดโดยพิจารณาจากคุณภาพของวัตถุดิบ โดยทั่วไปอายุของออยจะมีผลตอคา Fiber กลาวคือออยที่อายุมากมีคา Fiber เพิ่มขึ้นทําใหน้ําออยที่หีบไดนอยลงเมื่อเทีย บกับ อ อ ยที่ มีอ ายุนอ ยกวา และเมื่ อ ออ ยมีค วามหวานมากกวา จะผลิตน้ํ า ตาลได ม ากขึ้ น นั บ ตั้ ง แต ป ก ารผลิ ต พ.ศ.2535/2536 ที่ เ ปลี่ ย นระบบการรั บ ซื้ อ อ อ ยจากระบบน้ําหนักมาเปนระบบการวัดความหวานสงผลใหเกษตรกรตองปรับตัวเพื่อ 25
  • 26. เพิ่ม คุณ ภาพออ ย โดยการเปลี่ย นพัน ธุออ ย เปลี่ย นแปลงวิธีก ารเพาะปลูก และการบํารุงรักษา หรือโดยการตัดออยในชวงที่มีความหวานมากที่สุด Measuring Instruments Weight Force Length Temperature Chemical RMs : Sugar, CO2 Reagent : Phosphateแผนภาพที่ 4 มาตรวิทยาสาขาตางๆ ที่เกี่ยวของในกระบวนการผลิตน้ําตาลโดยเฉลี่ยในการหีบออย 1 ตัน จะไดสวนประกอบหลักตางๆ ดังนี้ 1. น้ําตาล 105-110 กิโลกรัม 2. น้ํา 500-510 กิโลกรัม 3. กากออย (ความชื้นรอยละ 50-52) 270-290 กิโลกรัม 4. กากตะกอนหมอกรอง (ความชื้นรอยละ 70-72) 28-40 กิโลกรัม 5. กากน้ําตาล 50-60 กิโลกรัม26
  • 27. 8. วัตถุประสงคการวิจย ั 8.1 เพื่อศึกษาการลดมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย จากการใชระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล 8.2 เพื่ อ เปรี ย บเที ย บต น ทุ น การซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รอง/วั ส ดุ อ า งอิ ง(CRMs/RMs) ที่ใชสอบเทียบเครื่องมือวัดคา Brix ระหวางโรงงานที่ซ้ือจากในประเทศและจากตางประเทศ 8.3 เพื่อศึกษาผลกระทบทางเศรษฐกิจของระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย9. ประโยชนที่คาดวาจะไดรับ ผลการศึ ก ษาจะทํ า ให ท ราบถึ ง ผลกระทบของมาตรวิ ท ยาที่ มี ต ออุตสาหกรรมน้ําตาลทราย เพื่อจะนําไปสูการพัฒนาใหมีการใชระบบมาตรวิทยาอยางกวางขวางในอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย เพื่อใหผลิตภัณฑที่ไดมีคุณภาพเปนที่ยอมรับของผูบริโภคและประเทศคูคา 27
  • 28. 28
  • 29. บทที่ 2 แนวความคิดทางทฤษฎีและวรรณกรรมที่เกี่ยวของ1. แนวความคิดทางทฤษฎี งานวิจัยฉบับนี้ไดใชแนวความคิดทางมาตรวิทยาเคมีและทฤษฎีการคาระหวางประเทศมาประกอบการวิจัยโดยมีรายละเอียดดังตอไปนี้ คุณภาพของน้ําตาลวิเคราะหไดจากคา Pol ซึ่งเปนหนวยวัดที่บงบอกปริ ม าณซู โ ครสในระหว า งกระบวนการผลิ ต ซู โ ครสจะเกิ ด การเปลี่ ย นแปลง(inversion) โดยเกิดการแตกตัวเปนน้ําตาลเชิงเดี่ยว 2 ชนิดคือ กลูโคสและฟรุคโตสน้ําตาลซูโครสที่มี specific rotation เทากับ +65° จะเปลี่ยนคา specific rotation เปน-19.8° เมื่ อ เกิ ด การแตกตั ว อย า งสมบู ร ณ โดยป จ จั ย ที่ ส ง ผลต อ การแตกตั ว คื ออุณหภูมิที่ใชในการเคี่ยวน้ําออย ระยะเวลาและระดับความเขมขนของสารละลายน้ําตาล การหลีกเลี่ยงการเกิด inversion ในกระบวนการผลิตน้ําตาลทรายตองรักษาระดับ pH ใหอยูระหวาง 7.80-8.00 ที่ pH สูงกวา 8 คาสีจะเพิ่มขึ้นและโครงสรางน้ําตาลซูโครสจะถูกทําลายแทนการเกิด inversion อัตราการเกิดปฏิกิริยาinversion ของน้ําตาลซูโครสดังสมการ Vokov 5670 log k1 = 16.91 + log(W ) − − pH T k1 = คาคงที่การแตกตัวของน้ําตาลซูโครสเปนน้ําตาลกลูโคสและ ฟรุคโตส (min-1) W = คาความเขมขนของน้ําตาล (g/ml) T = อุณหภูมิ (K) 29
  • 30. จะเห็นวาความเปนกรด-ดางของน้ําออยสงผลทางออมตอระดับความหวานดังนั้นการวัดคาความเปนกรด-ดางที่ถูกตอง แมนยําจึงมีอิทธิพลตอคุณภาพของน้ําตาลทรายที่ผลิตได นอกจากนี้ ใ นกระบวนการผลิ ต น้ํ า ตาลทรายมั ก มี ค วามสู ญ เสี ย ต า งๆเกิดขึ้น ซึ่งวัดไดจาก Pol loss, Total solid loss หรือ Sucrose loss ซึ่งในการวิเคราะหการสูญเสียมักกระทําดวยพื้นฐานเดียวกัน เชน การใชคา Pol หรือการวิเคราะหปริมาณ Sucrose ซึ่งเปนการวัดที่ตองอาศัยหลักการทางมาตรวิทยาเคมีเพื่อใหไดคาที่ถูกตอง แมนยํา และเปนที่ยอมรับ การวัดปริมาณตางๆ ในกระบวนการผลิตน้ําตาลทรายนั้นมีความสําคัญตอคุณภาพของสินคา หากการวัดมีค วามผิดพลาดยอมทําใหสินคาไมไดมาตรฐานสงผลต อ ราคาของผลิ ต ภัณฑแ ละลูกคา ขาดความเชื่อ ถื อในคุณภาพของสินคา ที่จําหนาย กรอบการศึกษาที่ใชในการวิจัยนี้ อาศัยกรอบการสรางคุณคาตามหวงโซมู ล ค า ที่แ สดงบทบาทของระบบมาตรวิ ท ยากั บ การเพิ่ ม มู ล คา ของอุ ต สาหกรรมน้ําตาลทราย (ดังแสดงในแผนภาพที่ 5)30
  • 31. การแปรรูปและสรางคุณคา การสงเสริมมาตรฐานการวัดเพื่อ สรางการยอมรับของผลการวัดในการซื้อขาย • การชั่งน้ําหนัก -------------------------- ความถูกตองของเครื่องชั่ง การตรวจสอบ • การวัดคุณภาพออย มาตรฐานเพื่อ การซื้อขาย ความหวาน ------- ความถูกตองของ Reference Materials (RMs) การสงเสริมมาตรฐานการวัดเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต (ลดตนทุน) ความถูกตองของเครื่องมือวัด อาทิ อุณหภูมิหมอตม, แรงบดตนออย,วัสดุอางอิง ฯลฯ การเพิ่ม ประสิทธิภาพ การสงเสริมความรู ความเขาใจที่ถูกตองในระบบการวัด ในกระบวน • สรางความเขาใจในเรื่องคาความผิดพลาดของเครื่องมือวัดตอคุณภาพผลิตภัณฑ การแปรรูป และ ตนทุนการผลิต การสงเสริมผลิตภัณฑน้ําตาลใหเปนไปตามขอกําหนด การพัฒนา มาตรฐานสากล คุณภาพเพื่อ • สรางระบบการตรวจสอบผลิตภัณฑใหเปนไปตามมาตรฐาน การสงออกแผนภาพที่ 5 ระบบมาตรวิทยากับการเพิ่มมูลคา อธิบายมาตรวิทยา และผลตอ ขั้นตอนตางๆ ของอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย มาตรวิทยามีบทบาทสําคัญในกระบวนการแปรรูปและสรางคุณคาใหกับผลิตภัณฑในขั้นตอนการซื้อขาย หากใชการชั่งน้ําหนัก เครื่องชั่งตองไดรับการสอบเทียบเพื่อใหน้ําหนักที่ชั่งมีความถูกตอง เพราะน้ําหนักเปนตัวกําหนดปริมาณการซื้อขายหากการชั่งน้ําหนักมีความผิดพลาดยอมทําใหการซื้อขายนั้นไมมีความยุติธรรม หากการชั่งน้ําหนักมีความคลาดเคลื่อน เชนผลการชั่งมากกวาความเปนจริง จะทําใหผูขายไดผลประโยชนแตผูซื้อเสียผลประโยชน ในทางกลับกันถาการชั่งไดน้ําหนักนอยกวาความเปนจริง จะทําใหผูซื้อไดผลประโยชนแตผูขายเสียผลประโยชน 31
  • 32. ในการซื้อขายออยหนาโรงงานน้ําตาลทราย นอกจากจะใชการซื้อขายตามน้ําหนักแลว ความหวานของออยก็เปนปจจัยสําคัญในการกําหนดราคาออยที่โรงงานน้ําตาลทรายจะรับซื้อจากเกษตรกร หากเครื่องมือวัดความหวานใหคาความหวานสูงกวาความเปนจริงจะทําใหเกษตรกรไดราคาออยสูงขึ้นแตโรงงานจะเสียผลประโยชนเนื่องจากตองซื้อออยในราคาแพงแตผลิตเปนน้ําตาลไดนอย แตหากเครื่องมือวัดความหวานวัดไดคาต่ํากวาความเปนจริง เกษตรกรก็จะขายออยไดในราคาที่ถูกลงโรงงานน้ําตาลทรายจะไดเปรียบเนื่องจากซื้อออยในราคาที่ถูกลงแตแปรรูปเปนน้ํ า ตาลได ม ากขึ้ น ก อ ให เ กิ ด ความไม เ ป น ธรรมจากการซื้ อ ขายอ อ ย นอกจากเครื่องมือวัดความหวานแลวในกระบวนการผลิตน้ําตาลยังมีเครื่องมืออื่นๆ เขามาเกี่ยวของ เชน เครื่องมือวัดความดัน เทอรมิเตอร เครื่องวัดความเปนกรด-ดาง เปนตนความถูกต องของเครื่อ งมือ วัดเหล านี้จะมีผลตอ ผลิตภัณฑน้ําตาลทรายที่ผลิตไดดังเชน ผลของการควบคุมความเปนกรด-ดางเพื่อปองกันการเกิด inversion ดังไดกลาวแลวขางตน2. ทฤษฎีการคาระหวางประเทศ ในศตวรรษที่ 18 เกิดการปฏิวัติอุตสาหกรรมในประเทศอังกฤษ การคาระหวางประเทศจึ งมีความสําคั ญมากในชวงนั้น แนวคิดในเรื่อ งการคาระหวางประเทศจึงเปนที่สนใจ นักเศรษฐศาสตร สํานักคลาสสิกที่ไดแสดงความคิดเกี่ยวกับทฤษฏีการคาระหวางประเทศที่สําคัญ คือ ไดตอบคําถามเกี่ยวกับการคาระหวางประเทศ ดังนี้ (Smith อางถึงใน เกสร หอมขจร, 2540, หนา 31-42) 1. สิ น ค า ออกและสิ น ค า เข า ของประเทศคื อ อะไรนั้ น คื อ การศึ ก ษาวิถทางหรือแบบแผนของสินคาและบริการระหวางประเทศตางๆ ในโลก ี 2. อัตราการคาระหวางประเทศคืออะไร หรือจะกลาวไดอีกอยางหนึ่งวาราคาสินคาออกและสินคาเขาที่แลกเปลี่ยนระหวางประเทศเปนเทาใด32
  • 33. 3. ผลประโยชนจากการคาระหวางประเทศคืออะไร นั่นคือ ในดานหนึ่งการคาทําใหโลกไดรับประโยชนหรือกําไรหรือไม และในอีกดานหนึ่งการคาทําใหประเทศแตละประเทศไดรับประโยชนหรือไม ถาโลกหรือประเทศแตละประเทศไดรับประโยชนจากการคา ประเทศตางๆ จะแบงผลประโยชนที่ไดกันอยางไร นั ก เศรษฐศาสตร สํ านัก คลาสสิ กไดตั้ง ขอ สมมติฐ านที่สํา คัญ ๆ ในการอธิบายทฤษฎีการคาระหวางประเทศ ดังนี้ (เกสร หอมขจร, 2540, หนา 51-53) 1. แรงงานเปนปจจัยที่มีคุณภาพเหมือนกันหมด (homogeneous) ซึ่งเปนปจจัยการผลิตชนิดเดียวเทานั้นในการผลิตสินคา จํานวนแรงงานเปนตัวกําหนดตนทุนการผลิต ขอสมมติฐานขอนี้ เรียกวา ทฤษฎีมูลคาแรงงาน (Labor theory of value) 2. การคาเกิดขึ้นระหวางสองประเทศ และสินคาที่แลกเปลี่ยนกันมีสองชนิด 3. ปจจัยการผลิตเคลื่อนไหวไดอยางเสรีภายในประเทศ แตเคลื่อนไหวระหวางประเทศไมได 4. ทรัพยากรถูกใชงานอยางเต็มที่ (full employment) 5. การผลิตอยูภายใตตนทุนคงที่ (constant opportunity cost) 6. การคาเปนไปอยางเสรี ไมมีขอจํากัดทางการคาและไมมีคาขนสง  7. ดุลการชําระเงินสมดุล (มูลคาสินคาออกเทากับมูลคาสินคาเขา) 8. ตลาดสินคาและตลาดปจจัยการผลิตมีการแขงขันอยางสมบูรณ ทฤษฎีที่เกี่ยวของกับทฤษฎีการคาระหวางประเทศ มีดังนี้ (เกสร หอมขจร,2540, หนา 57-59, 72-78, 103-108) 1. ทฤษฎี ก ารได เ ปรี ย บอย า งสมบู ร ณ ห รื อ อย า งเด็ ด ขาด (absoluteadvantage theory) ไดเนนความสําคัญของการคาเสรีในการเพิ่มความมั่งคั่งของประเทศ กลาววา ประเทศใดประเทศหนึ่งจะผลิตสินคาเฉพาะสินคาที่ตนมีความไดเปรียบอยางสมบูรณ แลวนํามาแลกเปลี่ยนกับสินคาของอีกประเทศหนึ่ง การที่ประเทศมีความไดเปรียบอยางสมบูรณในการผลิตสินคาใด แสดงวาเขาสามารถผลิต 33
  • 34. สินคาชนิดนั้นดวยตนทุนการผลิตที่ถูกกวาอีกประเทศหนึ่ง (Smith อางถึงใน เกสรหอมขจร, 2540, หนา 57-59) 2. ทฤษฎีก ารไดเ ปรี ย บโดยเปรีย บเที ย บ (comparative advantagetheory) Ricardo (อางถึงในเกสร หอมขจร, 2540, หนา 72-78) ไดแสดงความคิดเห็นในเรื่องการคาระหวางประเทศเพิ่มเติมจากของ Adam Smith ในกรณีที่ประเทศหนึ่งมีความไดเปรียบอยางสมบูรณในการผลิตสินคาทั้งสองชนิด และอีกประเทศหนึ่งมีความเสียเปรียบในการผลิตสินคาทั้งสองชนิด ซึ่งทฤษฎีการไดเปรียบอยางสมบูรณไมสามารถใหคําตอบได Ricardo กลาววา กรณีเชนนี้ก็มีการคาระหวางประเทศเกิดขึ้นได โดยมีแนวคิดที่วาประเทศทั้งสองประเทศจะทําการคาขายกันเมื่อประเทศหนึ่งสามารถผลิตสินคาชนิดนั้น อยางมีประสิทธิภาพสูงกวาเมื่อเทียบกับการผลิตสินคาชนิดนั้นในอีกประเทศหนึ่ง 3. ทฤษฎี Heckscher-Ohlin หรือทฤษฎีสัดสวนปจจัยการผลิต (theoryof factor proportions)คือ การทํานายแบบแผนการคา โดยการสังเกตุลักษณะการคาระหวางประเทศตามทฤษฎี Heckscher-Ohlin (อางถึงใน เกสร หอมขจร, 2540, หนา103-108) ไดสมมติวาเทคโนโลยีและรสนิยมของประเทศตางๆ เหมือนกัน ฉะนั้นการไดเปรียบโดยเปรียบเทียบเปนเรื่องของความแตกตางของความสมบูรณของป จ จั ย การผลิ ต และในการผลิ ต สิ น ค า แต ล ะชนิ ด ใช สั ด ส ว นของป จ จั ย การผลิ ตแตกตางกัน ใจความสําคัญของทฤษฎีนี้สรุปได 2 ประการ คือ 3.1 สาเหตุของการคาระหวางประเทศเกิดขึ้นจากความแตกตางของความอุ ดมสมบูร ณของปจจัยการผลิ ตของประเทศตางๆ ประเทศจะมีความไดเปรียบโดยเปรียบเทียบในการผลิตสินคาที่ใชปจจัยการผลิตที่ประเทศนั้นๆ มีความอุดมสมบูรณ ทฤษฎีน้เี รียกวา Heckscher-Ohlin Theorem 3.2 ผลของการคาระหวางประเทศทําใหราคาของปจจัยการผลิตเทากันระหวางประเทศตางๆ และสิ่งนี้เปนการทดแทนการเคลื่อนยายปจจัยการผลิตระหวางประเทศ ทฤษฎีนี้เรียกวา Factor-price Equalization Theorem34
  • 35. 3. วรรณกรรมที่เกี่ยวของ ประยงค เนตยรักษ (2536) ศึกษาอนาคตอุตสาหกรรมออยและน้ําตาลพบวาพื้นที่เพาะปลูกผลผลิตออยและน้ําตาลรวมทั่วประเทศมีการขยายตัวเพิ่มขึ้นโดยมีปจจัยที่กอใหเกิดการเปลี่ยนแปลงคือ ปจจัยภายในไดแก การเปลี่ยนแปลงโครงสรางเศรษฐกิจโดยรวม นโยบายของรัฐเกี่ยวกับการซื้อขายออยจากระบบการเจรจาตอรองมาเปนนโยบายแบงปนผลประโยชน 70:30 โดยมีพระราชบัญญัติออยและน้ําตาล พ.ศ. 2527 รองรับ และปจจัยภายนอกคือการเปลี่ยนแปลงของประเทศผูผลิตและผูซื้อน้ําตาล และสถานการณน้ําตาลของโลก (รายงานเรื่อง การวิเคราะหอนาคตออยและน้ําตาลไทย กรมเศรษฐกิจการพาณิชย กระทรวงพาณิชย กรุงเทพ:กระทรวงพาณิชย 2536) จินตนา เดชผล (2540) ศึกษาเรื่อง การวิเคราะหผลกระทบของนโยบายอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาลในประเทศของไทย โดยการหาผลกระทบของนโยบายอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายตอการผลิต การบริโภค และการสงออก ในกรณีที่ตองปฏิบัติตามขอกําหนดของแกตตในการลดการอุดหนุนของอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายโดยใชขอมูลในชวงป พ.ศ. 2529-2536 ผลการศึกษาผลกระทบที่มีตอการผลิตน้ําตาลโดยมีขอสมมติฐานวา ราคาที่เปลี่ยนแปลงไป (ราคาลดลง) เสมือนกับการอุดหนุนลดลง พบวาถาหากประเทศไทยยังคงใชระบบ 2 ราคาอยู จะตองปฏิบัติตามขอกําหนดของแกตตตามนโยบายการคาเสรี จะมี ผ ลทํ า ให ร าคาน้ํ า ตาลในประเทศถู ก ลง ในกรณี ข องผู ผ ลิ ต จะต อ งมีผลกระทบตอการผลิตน้ําตาล กลาวคือ ถาหากมีการลดการอุดหนุนภายในลง จะมีผลทําใหการผลิตน้ําตาลลดลงดวย ผลการศึกษาผลกระทบที่มีตอการบริโภคน้ําตาล โดยมีขอสมมติฐานวาราคาที่เ ปลี่ย นแปลง (ราคาลดลง) เสมือ นกับ การอุด หนุน ลดลง พบวา การลดการอุ ด หนุ น ภายในลงตามพั น ธะดั ง กล า วจะมี ผ ลทํ า ให ก ารบริ โ ภคน้ํ า ตาลเปลี่ยนแปลงเพิ่มขึ้น เนื่องจากราคาภายในลดลง ในดานการสงออกจะเปนสวนที่ 35
  • 36. เหลือจากการบริโภคภายในประเทศ การลดการอุดหนุนภายในดังกลาวจะมีผลทําใหก ารสง ออกลดลงดว ย เพราะมีก ารผลิต ลดลงและมีก ารใชสว นหนึ่ง ไปเพื่อการบริโภคภายในประเทศเพิ่มมากขึ้น สมเกียรติ ตั้งกิจวณิช และ วีระชาติ กิเลนทอง (ผลกระทบทางเศรษฐกิจของการพัฒนาระบบมาตรวิทยา, สถาบันวิจยเพื่อการพัฒนาประเทศไทย, 2544 หนา ั65-71) ศึกษา ผลกระทบของ มาตรวิทยาตอโรงงานอุตสาหกรรมผลไมและน้ําผลไมกระป อ ง โดยประเมิ น ความสู ญ เสี ย ของบริ ษั ท ที่ เ กิ ด จากการวั ด ความหวานที่คลาดเคลื่อนไป 0.2 บริกซ ทําใหตองใชน้ําตาลมากเกินไป และสามารถคํานวณเปนมู ล ค า ได ป ระมาณ 1.24 ล า นบาทต อ ป อย า งไรก็ ต ามในกระบวนการผลิ ต ยั ง มีพารามิเตอรอื่นๆ ที่จําเปนตองพิจารณาในการคํานวณการสูญเสียรายไดเนื่องจากขาดการนํ าหลักการทางมาตรวิ ทยาไปใชอ ยางถูกตอ ง ในการศึ กษาครั้งนี้พ บวามาตรวิทยามีความจําเปนคอนขางมากเพื่อชวยในการผลิตและตรวจสอบคุณภาพและการไดรับการรับรองตามระบบมาตรฐาน ISO 9000 พิทักษ โมลี (2547) ศึกษาเรื่อง การวิเคราะหความสามารถในการแขงขันเพื่อการสงออกน้ําตาลของไทยในประเทศนําเขาที่สําคัญ ในชวงป พ.ศ. 2536-2545โดยวิเคราะหมูลคาการสงออกน้ําตาลใน 3 ประเภท คือ น้ําตาลดิบ น้ําตาลขาว และกากน้ําตาล เปนการศึกษาถึงสภาพโดยทั่วไปในดานการผลิตการแปรรูป การจําหนายและสภาพป ญ หาทางด า นต า งๆ ของอุ ต สาหกรรมอ อ ยและน้ํ า ตาลทรายของประเทศไทย โดยใชวธีการคํานวณหาคาความไดเปรียบโดยเปรียบเทียบที่ปรากฏใน ิรูปสมการ ดังนี้ RCAij = (Xij / Xi) / (Xwj / Xw)36
  • 37. โดยที่ RCA = คาความไดเปรียบโดยเปรียบเทียบ (Revealed Comparative Advantage) Xij = มูลคาการสงออกสินคา j ของประเทศ i Xi = มูลคาการสงออกสินคาทั้งหมดของประเทศ i Xwj = มูลคาการสงออกสินคา j ของทั่วโลก Xw = มูลคาการสงออกสินคาทั้งหมดของโลก ผลการศึ ก ษาในด า นการผลิ ต พบว า ประเทศไทยยั ง อยู ใ นสถานะที่เสียเปรียบในดานตนทุนการผลิต ในดานการแปรรูป สวนปญหาหนี้สินที่เกิดขึ้นในระบบ ทั้งที่เปนผลสืบเนื่องมาจากการตกต่ําของน้ําตาลในตลาดโลก สงผลใหราคาออยที่เกษตรกรไดรับไมคุมกับตนทุนที่เกิดขึ้น ผลการวิเคราะหความไดเปรียบที่ปรากฏของการสงออกน้ําตาลดิบของประเทศไทย โดยเปรียบเทียบกับประเทศผูสงออกรายใหญ 3 ประเทศ คือ บราซิล ออสเตรเลีย และคิวบา พบวา คา RCA มีคามากกว า หนึ่ ง แสดงว า ประเทศไทยยัง มี ค วามไดเ ปรี ย บโดยเปรี ย บเที ย บในการสงออกน้ําตาล เชนเดียวกับประเทศ บราซิล และคิวบา สวนคา RCA มีคานอยกวา หนึ่งแสดงว า อนาคตการส ง ออกน้ํ า ตาลของประเทศออสเตรเลี ย จะอยู ใ นจุ ด ที่เสียเปรียบโดยเปรียบเทียบ สวนผลการวิเคราะหสวนแบงตลาด พบวา ผลการกระจายตัวของตลาดจะใหคาเปนลบ แสดงวา ตลาดผูนําเขาน้ําตาลจากประเทศไทยสวนใหญจะมีอัตราการขยายตัวนอยกวาอัตราขยายตัวของตลาดน้ําตาลโลก เนื่องจากปจจัยการสงออกน้ําตาลของประเทศไทยยังคงอิ งกับ ตลาดเดิม ซึ่งเปนลู กคาที่มี ความสั ม พันธกั นทางดานการคามากอน และปจจัยภายในประเทศที่สนับสนุนการสงออกน้ําตาลยังคงอยูในเกณฑต่ํา 37
  • 38. วุฒิศักดิ์ วุฒิมานพ (2551) ศึกษาเรื่อง ปจจัยที่มีผลตอปริมาณการสงออกน้ําตาล เพื่อศึกษาถึงปจจัยที่มีผลตอปริมาณการสงออกน้ําตาล โดยใชขอมูลอนุกรมเวลาระหวางป พ.ศ. 2534-2549 และวิเคราะหดวย Multiple Regression ผลการศึกษาพบวา ปริมาณผลผลิตออยและราคาเฉลี่ยน้ําตาลตลาดลอนดอนมีความสัมพันธกับปริมาณการสงออกน้ําตาลอยางมีนัยสําคัญทางสถิติ ณ ระดับความเชื่อมั่นรอยละ 99และราคาออยเฉลี่ยที่เกษตรกรขายไดมีความสัมพันธกับปริมาณการสงออกน้ําตาลอยางมีนัยสําคัญทางสถิติ ณ ระดับความเชื่อมั่นรอยละ 95 สวนอัตราแลกเปลี่ยนเฉลี่ยไมมีนัยสําคัญทางสถิติ38
  • 39. บทที่ 3 ระเบียบวิธีศึกษา1. ระเบียบวิธวิจัย ี 1.1 กลุมประชากร : กลุมประชากรของงานวิจัยครั้งนี้ คือ โรงงานน้ําตาลทรายในประเทศไทยจํานวนทั้งหมด 47 โรงงาน (รายละเอียดดังตารางที่ 7)ตารางที่ 7 โรงงานน้ําตาลทรายในประเทศไทยลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 1 โรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลแมวัง 325 ม.7 ถ.พหลโยธิน ต.ศาลา อ.เกาะคา จ.ลําปาง (52130) โทรศัพท 054 281100-1 2 โรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาล 206 ม.3 ถ.ศรีชาววัง ต.วังกะพี้ อ.เมือง อุตรดิตถ จ.อุตรดิตถ (53170) โทรศัพท 055-442512 โทรสาร 055 411015 3 โรงงานน้ําตาลไทยเอกลักษณ 42/1 ม.8 ต.คุงตะเภา อ.เมืองอุตรดิตถ จ.อุตรดิตถ (53000) โทรศัพท 055 407241 โทรสาร 055 407111 4 โรงงานน้ําตาลทรายกําแพงเพชร 152 ม.2 ต.ไตรตรึงษ อ.เมือง จ.กําแพงเพชร (62160) โทรศัพท 055 796005 โทรสาร 055 796006 5 โรงงานน้ําตาลนครเพชร 333 ม.9 ต.เทพนคร อ.เมือง จ.กําแพงเพชร (62000) โทรศัพท 055 729236-40 โทรสาร 055 729254 39
  • 40. ตารางที่ 7 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 6 โรงงานน้ําตาลรวมผล 1 ม.7 ต.บานมะเกลือ อ.เมืองนครสวรรค อุตสาหกรรมนครสวรรค จ.นครสวรรค (60000) โทรศัพท 056 207225-6 โทรสาร 056 207229 7 โรงงานน้ําตาลเกษตรไทย 1/1 ม.14 ต.หนองโพ อ.ตาคลี จ.นครสววรค (60140) โทรศัพท 056 338123-5 โทรสาร 056 338126 8 โรงงานน้ําตาลพิษณุโลก 8/8 ม.8 ต.ไผลอม อ.บางกระทุม จ.พิษณุโลก (65110) โทรศัพท 055 296021-3 โทรสาร 055 296020 9 โรงงานน้ํ า ตาลไทยรุ ง เรื อ ง 99 ม.9 ต.ศรีเทพ อ.ศรีเทพ อุตสาหกรรม จ.เพชรบูรณ (67170) โทรศัพท 056 799724-5 โทรสาร 056 799726 10 โรงงานอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาล 151 ม.6 ต.ยานยาว อ.สามชุก สุพรรณบุรี จ.สุพรรณบุรี (72130) โทรศัพท 035 571030 โทรสาร 035 571030 11 โรงงานน้ําตาลมิตรผล 109 ม.10 ถ.ชลประทานสายกระเสียว-สามชุก อ.ดานชาง จ.สุพรรณบุรี (72180) โทรศัพท 035 418103-5 โทรสาร 035 418110 12 โรงงานน้ําตาลรีไฟนชัยมงคล 99 ม. 3 ถ.อูทอง-อุทัยธานี ต.หนองโอง อ.อูทอง จ.สุพรรณบุรี (72160) โทรศัพท 035 551488, 035 551033 โทรสาร 035 551000 13 โรงงานน้ําตาลสิงหบรี ุ 24/2 ม.2 ต.ไมดัด อ.บางระจัน จ.สิงหบุรี (16130) โทรศัพท 036 591475-6 โทรสาร 036 59147140
  • 41. ตารางที่ 7 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 14 โรงงานอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาล 11 ม.2 ต.แกงผักกูด อ.ทาหลวง ที.เอ็น. จ.ลพบุรี (15230) โทรศัพท 036 646041-5 โทรสาร 036 646041-5 15 โรงงานน้ําตาลสระบุรี 188 ม.1 ต.คําพราน อ.วังมวง จ.สระบุรี (18220) โทรศัพท 036 359185-6 โทรสาร 036 359187 16 โรงงานอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาล 16/7 ม.4 ถ.ปลายน้า ต.เขานอย อ.ปราณบุรี ํ ปราณบุรี จ. ประจวบคีรีขันธ (77120) โทรศัพท 032 544546-8 โทรสาร 032 544549 17 โรงงานน้ําตาลราชบุรี 9 ม.6 ถ.เบิกไพร-เขางู ต.เบิกไพร อ.บานโปง จ.ราชบุรี (70110) โทรศัพท 032 201456-7 โทรสาร 032 201457 18 โรงงานน้ําตาลบานโปง 3/11 ม.18 ถ.แสงชูโต ต.ทาผา อ.บานโปง จ.ราชบุรี (70110) โทรศัพท 032 371444-5, 032 371568 โทรสาร 032 371444, 032 371446 19 โรงงานอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาล 88 ม.12 ถ.ดานชาง-บานไร ต.ทัพหลวง บานไร อ.บานไร จ.อุทัยธานี (61140) โทรศัพท 056 596717, 056 596727 โทรสาร056 596717, 056 596727 20 โรงงานอุ ต สาหกรรมมิ ต ร 93/1 ม.9 ถ.แสงชูโต ต.ดอนขมิ้น อ.ทามะกา เกษตร จ. กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 566191 โทรสาร 034 566123 41
  • 42. ตารางที่ 7 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 21 โรงงานน้ําตาลไทยกาญจนบุรี 1 ม.8 ถ.แสงชูโต ต.ทาไม อ.ทามะกา จ.กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 566300, 034 649501-2 โทรสาร 034 566289 22 โรงงานน้ําตาลนิวกรุงไทย 75 ม.9 ถ.แสงชูโต ต.ทาไม อ.ทามะกา จ.กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 541080 โทรสาร 034 542082 23 โรงงานน้ําตาลทามะกา 14/1 ม.10 ถ.แสงชูโต ต.ทามะกา อ.ทามะกา จ.กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 542536-8 โทรสาร 034 640208 24 โรงงานน้ําตาลประจวบ 14/2 ม.10 ถ.แสงชูโต ต.ทามะกา อ.ทามะกา อุตสาหกรรม จ. กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 541050 โทรสาร 034 542499 25 โรงงานน้ํ า ตาลไทยเพิ่ ม พู น 84 ม.3 ถ.แสงชูโต ต.วังศาลา อ.ทามวง อุตสาหกรรม จ.กาญจนบุรี (71130) โทรศัพท 034 561178, 034 561187 โทรสาร 034 561182 26 โรงงานน้ําตาลไทย 99 ม.9 ถ.ทาเรือ-พระแทน ต.ตะคร้ําเอน อุตสาหกรรมน้ําตาล อ.ทามะกา จ.กาญจนบุรี (71130) โทรศัพท 034 561188, 034 561097 โทรสาร 034 562004 27 โรงงานน้ําตาลวังขนาย 222 ม.9 ถ.โกสุมพิสัย-สารคาม ต.แกง อ.โกสุมพิสัย จ.มหาสารคาม (44140) โทรศัพท 043 731185-88 โทรสาร 043 731188 ตอ 1842
  • 43. ตารางที่ 7 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 28 โรงงานอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาล 99 ม.9 ต.สําราญ อ.กิ่งอําเภอสามชัย อีสาน จ.กาฬสินธุ (46180) โทรศัพท 043 814028-30 โทรสาร 043 814170 29 โ ร ง ง า น น้ํ า ต า ล มิ ต ร ผ ล 99 ม.1 ถ.บัวขาว-โพนทอง ต.สมสะอาด (กาฬสินธุ) อ.กุฉินารายณ จ.กาฬสินธุ (46110) โทรศัพท 043 813803-4 โทรสาร 043 813802 30 โรงงานน้ําตาลมิตรภูเวียง 364 ม.1 ถ.มะลิวัลย ต.หนองเรือ อ.หนองเรือ จ.ขอนแกน (40210) โทรศัพท 043 294202-4 โทรสาร 043 294206 31 โรงงานน้ําตาลขอนแกน 43 ม.10 ถ.น้ําพอง-กระนวน ต.น้ําพอง อ.น้ําพอง จ.ขอนแกน (40140) โทรศัพท 043 441241-4, 043 441053-5 โทรสาร 043 441056 32 โรงงานน้ําตาลกุมภวาป 73 ม.11 ถ.โพนทอง ต.กุมภวาป อ.กุมภวาป จ.อุดรธานี (41110) โทรศัพท 042 331184-5 โทรสาร 042 331628-9 33 โรงงานน้ําตาลเกษตรผล 9 ม.9 ถ.มิตรภาพอุดร-ขอนแกน ต.ปะโค อ.กุมวาป จ.อุดรธานี (41370) โทรศัพท 042 398480-1 โทรสาร 042 398484 34 โรงงานน้ํ า ตาลทรายขาวเริ่ ม 11 ม.6 ถ.อุดร-สกลนคร ต.หนองสระปลา อุดม อ.หนองหาน จ.อุดรธานี (41320) โทรศัพท 042 235160-1 โทรสาร 042 235160 35 โรงงานน้ําตาลบุรีรัมย 237 ม.2 ต.หินเหล็กไฟ อ.คูเมือง จ.บุรีรัมย (31190) โทรศัพท 044 659020-3 โทรสาร 044 659020-3 43
  • 44. ตารางที่ 7 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 36 โรงงานน้ําตาลสหเรือง 76 ม.8 ต.บางทรายใหญ อ.เมืองมุกดาหาร จ.มุกดาหาร (49000) โทรศัพท 042 610174-6 โทรสาร 042 610177 37 โรงงานน้ํ าตาลรวมเกษตรกร 99 ม.10 ถ.ชุมแพ-ภูเขียว ต.โคกสะอาด อ.ภูเขียว อุตสาหกรรม จ.ชัยภูมิ (36110) โทรศัพท 044 881111-4 โทรสาร 044 881115 38 โรงงานอุตสาหกรรมโคราช 111 ม.18 ต.หนองระเวียง อ.พิมาย จ.นครราชสีมา (30110) โทรศัพท 044 200444 โทรสาร 044 200727 39 โรงงานอุตสาหกรรมอางเวียน 223 ม.1 ต.แกงสนามนาง อ.แกงสนามนาง จ.นครราชสีมา (30440) โทรศัพท 044 339061-3 โทรสาร 044 339061-3 40 โรงงานน้ําตาลครบุรี 289 ม.13 ต.จรแขหิน อ.ครบุรี จ.นครราชสีมา (30250) โทรศัพท 044 448017 โทรสาร 044 448500 41 โรงงานน้ําตาลเอราวัณ 111 ม.12 ต.นากลาง อ.นากลาง จ.หนองบัวลําภู (39170) โทรศัพท 042 359630 โทรสาร 042 359636 42 โรงงานสหการน้ําตาลชลบุรี 612 ม.5 ต.หนองไผแกว อ.บานบึง จ.ชลบุรี (20220) โทรศัพท 038 292416-8 โทรสาร 038 292503 43 โรงงานน้ําตาลนิวกวางสุนหลี 24 ม.1 ถ.บานหนองบัว ต.หมอนนาง อ.พนัสนิคม จ.ชลบุรี (20410) โทรศัพท 038 461968, 038 788203-5 โทรสาร 038 46243144
  • 45. ตารางที่ 7 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 44 โรงงานน้ําตาลระยอง 388 ม.6 ถ.เขากระถิน-หนองบอน ต.ธาตุทอง อ.บอทอง จ.ชลบุรี (20270) โทรศัพท 038 470418-21 โทรสาร 038 470422 45 โรงงานน้ําตาลสหการน้ําตาล 6/2 ม.5 ต.หนองไผแกว อ.บานบึง ชลบุรี จ.ชลบุรี (20220) โทรศัพท 038 292416-8 โทรสาร 038 292503 46 โรงงานน้ําตาลสุรินทร 246 ถ.นิคมซอย 3 ม.13 ต.ปรือ อ.ปราสาท จ.สุรินทร (32140) โทรศัพท 044 501908-13 โทรสาร 044 501907 47 โรงงานน้ําตาลและออย 279 ม.1 ต.หวยโจด อ.วัฒนานคร ตะวันออก จ.สระแกว (27160) โทรศัพท 037 261306, 037 261510 โทรสาร 037 261510ที่มา : รายชื่อโรงงานน้ําตาลในประเทศไทย สํานักพัฒนาอุตสาหกรรมออย น้ําตาลทรายและ อุตสาหกรรมตอเนื่อง สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย กรกฎาคม 2552 1.2 กลุมตัวอยางที่ทําการศึกษา : ผูศึกษาไดเก็บขอมูลรายละเอียดการวัดความหวานและการใช วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองในการสอบเที ย บเครื่ อ งมื อ ของหองปฏิบัติการของโรงงานน้ําตาลทรายทั่วประเทศ ดวยวิธีทําการเลือกตัวอยางโรงงานน้ําตาลจากบัญชีรายชื่อโรงงานทั้ง 47 แหง ทั่วประเทศไทย โดยการสุมตัวอยางแบบงาย (simple random sampling) เพื่อใหมีตัวแทนโรงงานน้ําตาลจํานวน27 โรงงาน (รายละเอียดดังตารางที่ 8) ซึ่งประกอบดวย 1.2.1 กลุมโรงงานผลิตน้ําตาลทรายที่มีการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (Certified Reference Materials / Reference Materials :CRMs/RMs) 45
  • 46. 1.2.2 กลุมโรงงานผลิตน้ําตาลทรายที่ไมมีการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (Certified Reference Materials / Reference Materials :CRMs/RMs)ตารางที่ 8 กลุมตัวอยางโรงงานน้ําตาลทรายที่ทําการศึกษาลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 1 โรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาล 325 ม. 7 ถ.พหลโยธิน ต.ศาลา อ.เกาะคา แมวัง จ.ลําปาง (52130) โทรศัพท 054 281100-1 2 โรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาล 206 ม.3 ถ.ศรีชาววัง ต.วังกะพี้ อ.เมืองอุตรดิตถ อุตรดิตถ จ. อุตรดิตถ (53170) โทรศัพท 055-442512 โทรสาร 055 411015 3 โรงงานน้ําตาลไทยเอกลักษณ 42/1 ม.8 ต.คุงตะเภา อ.เมืองอุตรดิตถ จ.อุตรดิตถ (53000) โทรศัพท 055 407241 โทรสาร 055 407111 4 โรงงานน้ําตาลนครเพชร 333 ม.9 ต.เทพนคร อ.เมืองกําแพงเพชร จ.กําแพงเพชร (62000) โทรศัพท 055 729236-40 โทรสาร 055 729254 5 โรงงานน้ําตาลรวมผล 1 ม.7 ต.บานมะเกลือ อ.เมืองนครสวรรค อุตสาหกรรมนครสวรรค จ.นครสวรรค (60000) โทรศัพท 056 207225-6 โทรสาร 056 207229 6 โรงงานน้ําตาลเกษตรไทย 1/1 ม.14 ต.หนองโพ อ.ตาคลี จ.นครสววรค (60140) โทรศัพท 056 338123-5 โทรสาร 056 338126 7 โรงงานน้ํ า ตาลไทยรุ ง เรื อ ง 99 ม.9 ต.ศรีเทพ อ.ศรีเทพ จ.เพชรบูรณ (67170) อุตสาหกรรม โทรศัพท 056 799724-5 โทรสาร 056 79972646
  • 47. ตารางที่ 8 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 8 โรงงานอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาล 151 ม.6 ต.ยานยาว อ.สามชุก สุพรรณบุรี จ.สุพรรณบุรี (72130) โทรศัพท 035 571030 โทรสาร 035 571030 9 โรงงานน้ําตาลมิตรผล 109 ม.10 ถ.ชลประทานสายกระเสียว-สามชุก อ.ดานชาง จ.สุพรรณบุรี (72180) โทรศัพท 035 418103-5 โทรสาร 035 418110 10 โรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาล 11 ม.2 ต.แกงผักกูด อ.ทาหลวง ที.เอ็น. จ.ลพบุรี (15230) โทรศัพท 036 646041-5 โทรสาร 036 646041-5 11 โรงงานน้ําตาลสระบุรี 188 ม.1 ต.คําพราน อ.วังมวง จ.สระบุรี (18220) โทรศัพท 036 359185-6 โทรสาร 036 359187 12 โรงงานน้ําตาลราชบุรี 9 ม.6 ถ.เบิกไพร-เขางู ต.เบิกไพร อ.บานโปง จ.ราชบุรี (70110) โทรศัพท 032 201456-7 โทรสาร 032 201457 13 โรงงานน้ําตาลบานโปง 3/11 ม.18 ถ.แสงชูโต ต.ทาผา อ.บานโปง จ.ราชบุรี (70110) โทรศัพท 032 371444-5, 032 371568 โทรสาร 032 371444, 032 371446 14 โรงงานอุตสาหกรรมมิตร 93/1 ม.9 ถ.แสงชูโต ต.ดอนขมิ้น อ.ทามะกา เกษตร จ. กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 566191 โทรสาร 034 566123 15 โรงงานน้ําตาลไทยกาญจนบุรี 1 ม.8 ถ.แสงชูโต ต.ทาไม อ.ทามะกา จ.กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 566300, 034 649501-2 โทรสาร 034 566289 47
  • 48. ตารางที่ 8 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 16 โรงงานน้ําตาลทามะกา 14/1 ม.10 ถ.แสงชูโต ต.ทามะกา อ.ทามะกา จ.กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 542536-8 โทรสาร 034 640208 17 โรงงานน้ําตาลประจวบ 14/2 ม.10 ถ.แสงชูโต ต.ทามะกา อ.ทามะกา อุตสาหกรรม จ. กาญจนบุรี (71120) โทรศัพท 034 541050 โทรสาร 034 542499 18 โรงงานน้ําตาลมิตรผล 99 ม.1 ถ.บัวขาว-โพนทอง ต.สมสะอาด (กาฬสินธุ) อ. กุฉินารายณ จ.กาฬสินธุ (46110) โทรศัพท 043 813803-4 โทรสาร 043 813802 19 โรงงานน้ําตาลกุมภวาป 73 ม.11 ถ.โพนทอง ต.กุมภวาป อ.กุมภวาป จ.อุดรธานี (41110) โทรศัพท 042 331184-5 โทรสาร 042 331628-9 20 โรงงานน้ําตาลทรายขาวเริ่ม 11 ม.6 ถ.อุดร-สกลนคร ต.หนองสระปลา อุดม อ.หนองหาน จ.อุดรธานี (41320) โทรศัพท 042 235160-1 โทรสาร 042 235160 21 โรงงานน้ําตาลบุรีรัมย 237 ม.2 ต.หินเหล็กไฟ อ.คูเมือง จ.บุรีรัมย (31190) โทรศัพท 044 659020-3 โทรสาร 044 659020-3 22 โรงงานน้ําตาลสหเรือง 76 ม.8 ต.บางทรายใหญ อ.เมืองมุกดาหาร จ.มุกดาหาร (49000) โทรศัพท 042 610174-6 โทรสาร 042 610177 23 โรงงานน้ําตาลรวมเกษตรกร 99 ม.10 ถ.ชุมแพ-ภูเขียว ต.โคกสะอาด อ.ภูเขียว อุตสาหกรรม จ.ชัยภูมิ (36110) โทรศัพท 044 881111-4 โทรสาร 044 88111548
  • 49. ตารางที่ 8 (ตอ)ลําดับ ชื่อโรงงาน ที่อยู ที่ 24 โรงงานน้ําตาลนิวกวางสุนหลี 24 ม.1 ถ.บานหนองบัว ต.หมอนนาง อ.พนัสนิคม จ.ชลบุรี (20410) โทรศัพท 038 461968, 038 788203-5 โทรสาร 038 462431 25 โรงงานน้ําตาลระยอง 388 ม.6 ถ.เขากระถิน-หนองบอน ต.ธาตุทอง อ.บอทอง จ.ชลบุรี (20270) โทรศัพท 038 470418-21 โทรสาร 038 470422 26 โรงงานน้ําตาลสหการน้ําตาล 6/2 ม.5 ต.หนองไผแกว อ.บานบึง ชลบุรี จ.ชลบุรี (20220) โทรศัพท 038 292416-8 โทรสาร 038 292503 27 โรงงานน้ําตาลสุรินทร 246 ถ.นิคมซอย 3 ม.13 ต.ปรือ อ.ปราสาท จ.สุรินทร (32140) โทรศัพท 044 501908-13 โทรสาร 044 501907 1.3 การออกแบบการวิจัย : ใชแบบการวิจัยในกลุม Pre-Experiment ชนิดOne-Shot Case Studyดังแผนภาพ X O โดย X คือ Treatment Variable (ตัวแปรตน) O คือ คาสังเกต หรือ ผลที่วัดได (ตัวแปรตาม) 49
  • 50. กลุ ม ตั ว อย า ง คื อ โรงงานน้ํ า ตาลทราย จํ า นวน 27 โรงงาน จากโรงงานน้ําตาลทรายทั่วประเทศไทย (จํานวน 47 โรงงาน) โดยวิธีการสุมตัวอยางแบบงาย (Random) ตัวแปรตน คือ ระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัด ไดถูกตอง 2 ระดับ - เครื่ อ งมื อ วั ด ความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งหนึ่ ง ตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) - เครื่ อ งมื อ วั ด ความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งสอง ตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) ตัวแปรตาม คือ มูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย 1.4 การเก็บรวบรวมขอมูล : ในการศึกษาครั้งนี้ ผูศึกษาไดกําหนดใหมีการเก็บรวบรวมขอมูล โดยใชเครื่องมือและวิธีการดังนี้ 1.4.1 ขอมูลปฐมภูมิ - การสัมภาษณ คุณสมศักดิ์ พรชัยพูนทวี หัวหนากลุมพัฒนาดานน้ําตาลและอุตสาหกรรมตอเนื่อง (สอน.) เมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2552 - การสังเกตุ โดยการเขาเยี่ยมชมและขอรับทราบขอมูลจากโรงงานน้ําตาลราชบุรี จ.ราชบุรี ในวันที่ 24 พฤศจิกายน 2552 - แบบสํารวจ โดยเก็บจากกลุมตัวอยาง ดวยการใชพนักงานสัมภาษณ ในชวงเดือนธันวาคม 2552 1.4.2 ขอมูลทุติยภูมิ ไดทําการทบทวนเอกสาร รายงานและงานวิจัยที่เกี่ยวของ - รายงานประสิ ท ธิ ภ าพการผลิ ต น้ํ า ตาลฤดู ก ารผลิ ต พ.ศ.2549-2552 จาก www.ocsb.go.th ของสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย50
  • 51. - รายงานการผลิตน้ําตาลของโรงงานน้ําตาลทั่วประเทศ จากwww.ocsb.go.th ของสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย 1.5 การวิเคราะหขอมูล : หลังจากเก็บรวบรวมขอมูลแลว มีการนําขอมูลที่ ร วบรวมได ทั้ ง หมดมาตรวจสอบความถู ก ต อ งก อ นทํ า การประมวลผลและวิเคราะหขอมูลทางสถิติ โดยใชวิธีทางสถิตที่เหมาะสม ไดแก สถิติเชิงพรรณนา เชน ิคาแจกแจงความถี่ คารอยละ คาเฉลี่ย คาเบี่ยงเบนมาตรฐาน และ Crosstab table เพื่ออธิบายผลที่ไดจากแบบสอบถาม2. สมมติฐานการวิจัย 2.1 ระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล สงผลกระทบอยางมีนัยสําคัญตอมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย 2.2 โรงงานน้ําตาลทรายที่ใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)สําหรับใชในการสอบเทียบเครื่องมือวัดคา Brix ที่ผลิตในประเทศไทย จะสามารถลดตนทุนการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ไดมากกวาเมื่อเทียบกับโรงงานน้ําตาลทรายที่ใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่นําเขาจากตางประเทศ 51
  • 52. 3. แบบจําลองที่ใชในการศึกษา และกรอบแนวคิด 3.1 แบบจําลองที่ 1 Yn = ⎜D2 – D1⎢ D2 = a x A x B2 x W D1 = a x A x B1 x W โดยที่ Y n = มูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใช เครื่องมือที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทา (บาท/ป) D2 = มูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสอง ตําแหนง (0.01) D1 = มูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองหนึ่ง ตําแหนง (0.1) a = คาคงที่ เทากับ 0.1 (CCS-1) A = ราคาออยเฉลี่ยที่ 10 CCS ซึ่งกําหนดโดยสํานักงานคณะกรรมการออยและ น้ําตาลทราย (บาท/ตัน) B2 = คาความหวานของผลผลิตออยโดยเฉลี่ยในแตละปการผลิต โดยวัดดวย เครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง (0.01) B1 = คาความหวานของผลผลิตออยโดยเฉลี่ยในแตละปการผลิต โดยวัดดวย เครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนง (0.1) W = ปริมาณผลผลิตออยที่เขาหีบ (ตัน/ป) 3.2 แบบจําลองที่ 2 Cn = C0 – C1 โดยที่ Cn = มูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศ C0 = มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศ C1 = มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศ52
  • 53. 3.3 กรอบแนวคิดที่ 1 (สมมติฐานที่ 1) โรงงานที่ใชเครื่องมือวัดความหวานมีขีดความสามารถในการวัดไดถูกตอง โรงงานที่ใชเครื่องมือวัดความหวานมีขีดความสามารถในการวัดไดถูกตอง หนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) สองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) - ราคารับซื้อออยที่กําหนดโดย สอน. - ราคารับซื้อออยที่กําหนดโดย สอน. - ปริมาณการรับซื้อออย - ปริมาณการรับซื้อออย - ขีดความสามารถในการวัดความหวานโดยใชเครื่องมือที่มีความ - ขีดความสามารถในการวัดความหวานโดยใชเครื่องมือที่มีความ ถูกตองเทากับ 0.1 ถูกตองเทากับ 0.01 มูลคาการซื้อขายออย เมื่อใชเครื่องมือวัดความหวานทีมีความถูกตอง ่ มูลคาการซื้อขายออย เมื่อใชเครื่องมือวัดความหวานทีมีความถูกตองสอง ่ หนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) ตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) มูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือวัด ความหวานที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทา53 53
  • 54. 3.4 กรอบแนวคิดที่ 2 (สมมติฐานที่ 2)54 โรงงานที่ใชวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศ โรงงานที่ใชวัสดุอางอิงรับรองที่นําเขาจากตางประเทศ มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิต มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่นําเขาจาก ในประเทศ ตางประเทศ ผลเปรียบเทียบมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงจาก ตางประเทศ 54
  • 55. บทที่ 4 ผลการวิเคราะหขอมูล1. นโยบายระบบคุณภาพของโรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย ระบบคุณภาพ (Quality System) เปนการดําเนินการเพื่อใหสถานประกอบการมีมาตรฐาน โดยคํานึงถึงทุกขั้นตอนของการผลิตรวมทั้งปจจัยตางๆ ที่เกี่ยวของซึ่ง จะตองถูกควบคุมตรวจสอบอยางเปนระบบตอเนื่อง และสม่ําเสมอเพื่อใหผลิตภัณฑข้ันสุดทายมีคุณภาพและปลอดภัยมากยิ่งขึ้น หากระบบมีการดําเนินการถูกตองจะสามารถชวยตรวจสอบกลับถึงสาเหตุไดเมื่อผลิตภัณฑมีปญหา ในยุคการคาเสรีปจจุบัน คําวา “คุณภาพ” มิไดมีความหมายเฉพาะ “คุณภาพของสินคาหรือบริการ” เทานั้น แตมีความหมายกวางขวางครอบคลุมคุณภาพของทุกองคประกอบที่เกี่ยวของกับงานการผลิตและงานบริการ จึงเปนที่มาของระบบคุณภาพตางๆ และระบบคุณภาพเหลานี้กําลังเปนที่ตองการของหนวยงานทั้งภาคเอกชนและราชการ อาทิ โรงงานอุตสาหกรรม บริษัท หางราน สถานศึกษา และรัฐวิสาหกิจ เปนตน มาตรฐานที่เกี่ยวของกับระบบคุณภาพดังกลาว ไดแกISO/IEC 17025:2005 คือ ระบบการจัดการคุณภาพหองปฏิบัติการ ระบุถึงข อ กํ า หนดทั่ ว ไปว า ด ว ยความสามารถของห อ งปฏิ บั ติ ก ารทดสอบและหองปฏิบัติการสอบเทียบ ISO 9001 คือ มาตรฐานระบบการบริหารงานคุณภาพISO 14001 คือ มาตรฐานระบบการจัดการสิ่งแวดลอม ISO 18001 คือ ระบบการจัดการอาชีวนามัยและความปลอดภัย ISO 22000:2005 คือ ระบบสากลที่เพิ่งนํามาใช โดยมีวัตถุประสงคเพื่อเปนการจัดการระบบอาหารปลอดภัยตลอดหวงโซอาหาร เปนระบบที่เชื่อมโยงระหวาง ISO 9001 กับ ระบบ HACCP นอกจากนี้ยังมีระบบคุณภาพอื่นๆ อาทิ GMP (Good Manufacturing Practice), QS9000 (QualitySystem 9000) เปนตน 55
  • 56. จากผลการสํ า รวจพบว า โรงงานน้ํ า ตาลทรายมี ร ะบบคุ ณ ภาพประกอบด ว ย ระบบ ISO/IEC 17025:2005 (ระบบการจั ด การคุ ณ ภาพหองปฏิบัติการสอบเทียบและทดสอบ) คิดเปนรอยละ 11.11 ที่ไดรับการรับรองรอยละ 3.70 อยูระหวางขอการรับรอง และรอยละ 85.19 ยังไมไดรับการรับรอง,ระบบ GMP (หลักเกณฑวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร: Good ManufacturingPractice) คิดเปนรอยละ 66.67 ที่ไดรับการรับรอง รอยละ 3.70 ที่อยูระหวางขอการรับรอง และรอยละ 29.63 ยังไมไดรับการรับรอง, ระบบ ISO 9001: 2008 (ระบบการบริหารงานคุณภาพ อันเกี่ยวกับการจัดการทางดานคุณภาพและการประกันคุณภาพ)คิดเปนรอยละ 59.26 ที่ไดรับการรับรอง และรอยละ 40.74 ยังไมไดรับการรับรอง,ระบบ HACCP (ระบบการการวิเคราะหอันตรายและจุดวิกฤตที่ตองควบคุมในการผลิตอาหาร: Hazard Analysis and Critical Control Point) คิดเปนรอยละ 51.85 ที่ได รับ การรั บ รอง ร อ ยละ 44.44 ยั งไมไ ดรั บ การรับ รอง และรอ ยละ 3.70 ที่ อ ยูระหวางขอการรับรอง (รายละเอียดดังแผนภาพที่ 6 และตารางที่ 9)แผนภาพที่ 6 รอยละของระบบคุณภาพโรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตามสภาพการ รับรองระบบคุณภาพที่มีในโรงงานน้ําตาลทราย56
  • 57. ตารางที่ 9 จํานวนและรอยละของระบบคุณภาพโรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตามสภาพการ รับรองระบบคุณภาพที่มีในโรงงานน้ําตาลทราย สภาพการรับรองระบบคุณภาพ ระบบคุณภาพ ไดรับ ไมไดรับ อยูระหวาง รวม การ การ ขอการ รับรอง รับรอง รับรองระบบ GMP จํานวน 18 8 1 27(หลักเกณฑวิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร Good รอยละ 66.67 29.63 3.70 100.00Manufacturing Practice)ระบบ ISO 9001:2008 จํานวน 16 11 - 27(ระบบการบริหารงานคุณภาพ อันเกี่ยวกับการ รอยละ 59.26 40.74 - 100.00จัดการทางดานคุณภาพและการประกันคุณภาพ)ระบบ HACCP จํานวน 14 12 1 27(ระบบการการวิเคราะหอันตรายและจุดวิกฤตที่ รอยละ 51.85 44.44 3.70 100.00ตองควบคุมในการผลิตอาหาร Hazard Analysisand Critical Control Point)ระบบ Halal จํานวน 8 19 - 27(ระบบการบริหารจัดการเพื่อการผลิตอาหารตาม รอยละ 29.63 70.37 - 100.00บทบัญญัติศาสนาศาสนาอิสลาม)ระบบ มอก. 56-2553 จํานวน 4 23 - 27(มาตรฐานผลิตภัณฑอุตสาหกรรม) รอยละ 14.81 85.19 - 100.00ระบบ ISO/IEC 17025 : 2005 จํานวน 3 23 1 27(ระบบการจัดการคุณภาพหองปฏิบัติการสอบเทียบ รอยละ 11.11 85.19 3.70 100.00และทดสอบ)ระบบ ISO 14001:2004 จํานวน 1 26 - 27(ระบบการจัดการสิ่งแวดลอม) รอยละ 3.70 96.30 - 100.00ระบบ ISO 22000 : 2005 จํานวน 1 26 - 2(ระบบความปลอดภัยของอาหาร) รอยละ 3.70 96.30 - 100.00ระบบ OHSAS 18001:2007 จํานวน 1 26 - 27(ระบบการจัดการดานอาชีวอนามัยและความปลอดภัย) รอยละ 3.70 96.30 - 100.00 57
  • 58. ในการประกันคุณภาพผลการวิเคราะหตามระบบการจัดการคุณภาพของหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 การประกันความถูกตองของผลการวิเคราะหและทดสอบสามารถทําไดหลายวิธี อาทิ โดยการใชวัสดุอางอิง (RMs), วัสดุอางอิงรับรอง (CRMs) และการเขารวมกิจกรรมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) เปนตนถึงแมวามีโรงงานน้ําตาลเพียงรอยละ 14.81 ที่มีนโยบายคุณภาพดานการจัดการความสามารถของหองปฏิบัติการสอบเทียบและทดสอบ (ISO/IEC 17025:2005)แตอยางไรก็ตามโรงงานน้ําตาลทรายมีนโยบายประกันความถูกตองของผลการวิเคราะหและทดสอบดวยการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญกับสํานักงานออยและน้ําตาลทรายเปนประจําทุกป จากการสํารวจพบวา โรงงานจํานวน 26 โรงงาน คิดเปนรอยละ 96.30 เขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ มีเพียง 1 โรงงาน คิดเปนรอยละ 3.70 ที่ไมไดเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ แสดงใหเห็นวาโรงงานสวนใหญมีความตระหนักถึงความสําคัญของการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญซึ่งเปนสวนหนึ่งของวิ ธี การประกัน ความถู ก ต อ งของผลการวิ เ คราะห แ ละทดสอบในระบบการจัดการระบบคุณภาพของหองปฏิบัตการเปนไปตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2005 ิ(รายละเอียดดังตารางที่ 10) ตารางที่ 10 จํานวนและรอยละความรวมมือในการเขารวมโปรแกรมทดสอบความ ชํานาญ (PT) ของโรงงานน้ําตาล จําแนกตามความรวมมือ ความรวมมือ ในการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ จํานวน รอยละ (PT)เขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) 26 96.30ไมเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) 1 3.70 รวม 27 100.0058
  • 59. จากการสํารวจโรงงานน้ําตาลทรายทั้ง 27 โรงงานพบวาโรงงานน้ําตาลทรายส ว นใหญ เ ป น จํานวนถึ ง 24 โรงงานยั ง ไม ไ ด รั บ การรั บ รองระบบคุ ณ ภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 และจากขอมูลดังกลาวโรงงานน้ําตาลทราย12 โรงงาน มีนโยบายในการประกันคุณภาพของผลการวิเคราะห 1 วิธี คือการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ คิดเปนรอยละ 50 สวนโรงงานที่มีนโยบายในการประกันคุณภาพของผลการวิเคราะห 2 วิธี คือ ใชผลการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญและใชวัส ดุอางอิงรับรอง (CRMs) มีจํานวน 11 โรงงานคิด เปนรอยละ 45.83 สามารถกลาวไดวาโรงงานน้ําตาลทรายมีนโยบายประกันคุณภาพผลการวิเคราะหอยางนอย 1 วิธีนั้นคิดเปนรอยละ 95.83 มีเพียง 1 โรงงาน ที่ไมมีระบบประกันคุณภาพผลการวิเคราะห คิดเปนรอยละ 4.17 เนื่องจากทางสํานักงานออยและน้ําตาลทรายไดใหการสนับสนุนโรงงานน้ําตาลทรายเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญเพื่อยืนยันคุณภาพของผลการวัดเบื้องตน โรงงานน้ําตาลทรายหลายแหงใหความสําคัญกับผลการวิเคราะหมากยิ่งขึ้นโดยการนําวัสดุอางอิงรับรอง (CRMs) มาใชสอบเทียบเครื่องมือวัดเพื่อประกันความถูกตองของผลการวัดใหมีความถูกตองและนาเชื่อถือเพิ่มมากขึ้น (รายละเอียดดังตารางที่ 11 และแผนภาพที่ 7) 59
  • 60. ตารางที่ 11 จํานวนและรอยละของนโยบายประกันคุณภาพของผลการวิเคราะหและทดสอบ ผลิตภัณฑของโรงงานน้ําตาลที่ไมไดรับการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 จําแนกตามวิธีการประกันความถูกตอง นโยบายประกันคุณภาพของผลการวิเคราะหและทดสอบผลิตภัณฑ จํานวน รอยละมีนโยบายประกันคุณภาพ 1 วิธี - เขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) 12 50.00 รวม มีนโยบายประกันคุณภาพ 1 วิธี 12 50.00มีนโยบายประกันคุณภาพ 2 วิธี - เขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) 11 45.83 -ใช Certified Reference Materials (CRMs) รวม มีนโยบายประกันคุณภาพ 2 วิธี 11 45.83ไมมีนโยบายประกันคุณภาพ 1 4.17 รวม ไมมนโยบายประกันคุณภาพ ี 1 4.17 รวม 24 100.00แผนภาพที่ 7 รอยละของนโยบายประกันคุณภาพของผลการวิเคราะหและทดสอบผลิตภัณฑ ของ โรงงานน้ําตาลที่ไมไดรับการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC17025:2005 จําแนกตามวิธีการประกันความถูกตอง60
  • 61. โปรแกรมการทดสอบความชํานาญเปนกิ จ กรรมที่มีวัต ถุ ประสงค เพื่ อพิจารณาและปรับปรุงขอ มูลดานคุณภาพของหอ งปฏิบัติการและเปนการคนหาป ญหาที่ เ กิดขึ้น ในหอ งปฏิ บั ติการ นอกจากนี้ยังเป น วิธีการควบคุม คุณ ภาพของหอ งปฏิ บั ติ ก าร โปรแกรมทดสอบความชํ า นาญทํ า ได โ ดยการแจกจ า ยตั ว อย า งทดสอบที่เหมือนกันใหกับหองปฏิบัติการเพื่อวิเคราะห ซึ่งปกติในการวิเคราะหจะใชวิธีที่หองปฏิบัติการเลือกใชเอง ในบางกรณีผูดําเนินการทดสอบความชํานาญอาจกําหนดวิธีเฉพาะให และในการประมวลผลจะใชหลักทางสถิติ นอกจากนี้การเขารวมกิจกรรมทดสอบความชํานาญยังสามารถนําผลการประเมินไปเปนขอมูลในการแสคงความสามารถในการวิเคราะหเพื่อขอการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการตามมาตรฐาน ISO/IEC 17025:2005 และเพื่อใชในการประเมินสมรรถนะของหองปฏิบัติการในโรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายที่มีในประเทศไทยเพื่อนําไปเปนขอมูลในการพัฒนาหองปฏิบัติการใหมีมาตรฐานเดียวกันทั่วประเทศ จากการสํารวจพบวาโปรแกรมทดสอบความชํานาญของโรงงานน้ําตาลทรายประกอบดวยการวัดคา pol ดวย Polarimeter การวัดคา % Brix ดวย Refractometerการวัด pH ดวย pH meter การวัดความชื้น และการวัดคาสีดวยเครื่อง Spectrophotometerจากขอมูลการสํารวจ พบวามีกิจกรรมสามกิจกรรมหลักที่โรงงานเขารวมคือการวัดคา Pol, คาสี, และ คา % Brix ดวย Refractometer คิดเปนรอยละ 96.30, 88.89 และ66.67 ตามลําดับ สวนการวัดคา pH เปนกิจกรรมที่โรงงานเขารวมเปรียบเทียบผลนอยที่สุด คือ รอยละ 7.41 ดังนั้นจากขอมูลดังกลาวอาจแสดงใหเห็นความสําคัญของตั ว แปรไมวา จะเปน คา Pol, คา สี, และ คา % Brix ที่มีผ ลตอ การวิเ คราะหค าความหวาน (CCS) (รายละเอียดดังตารางที่ 12 และแผนภาพที่ 8) 61
  • 62. ตารางที่ 12 จํานวนและรอยละของกิจกรรมการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) ของโรงงานน้ําตาล จําแนกตามประเภทกิจกรรมการเขารวม ประเภทกิจกรรม การเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ การเขารวมโปรแกรมทดสอบความ ของโรงงานน้าตาล ํ รวม ชํานาญ เขารวม ไมไดเขาวัดคา Pol ดวย Polarimeter จํานวน 26 1 27 รอยละ 96.30 3.70 100.00วัดคา % Brix ดวย Refractometer จํานวน 18 9 27 รอยละ 66.67 33.33 100.00วัดคา pH ดวย pH meter จํานวน 2 25 27 รอยละ 7.41 92.59 100.00วัดคาความชื้น จํานวน 4 23 27 รอยละ 14.81 85.19 100.00วัดคาสี ดวย Spectrophotometer จํานวน 24 3 27 รอยละ 88.89 11.11 100.00แผนภาพที่ 8 รอยละของกิจกรรมการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) ของโรงงาน น้ําตาลทราย จําแนกตามประเภทกิจกรรมการเขารวม62
  • 63. จากการสํารวจพบวา มี 11 หนวยงานที่จัดใหมีโปรแกรมทดสอบความชํ า นาญสํ า หรั บ โรงงานน้ํ า ตาลทราย หนว ยงานหลัก ๆ ไดแ ก สํ า นัก งานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.) บริษัทรับตรวจสินคาโพนทะเล จํากัดและ LGC ในแตละปโรงงานน้ําตาลทรายสวนใหญจะมีโปรแกรมทดสอบความชํานาญกับ สอน. ปละ 2 ครั้ง โดยเนนที่กิจกรรมการวัดคา Pol, % Brix และคาสี(รายละเอียดดังตารางที่ 13) 63
  • 64. ตารางที่ 13 จํานวนและรอยละของโรงงานน้ําตาลที่เขารวมกิจกรรมในโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) จําแนกตามหนวยงานที่จัดโปรแกรม64 ทดสอบความชํานาญ ประเภทกิจกรรมการเขารวม และจํานวนการเขารวม ประเภทกิจกรรมในโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) ที่โรงงานน้ําตาลเขารวม จํานวน วัดคา Pol ดวย วัดคา % Brix ดวย วัดคา pH ดวย วัดคาสี ดวย หนวยงานที่จัดโปรแกรมทดสอบ วัดคาความชื้น ครั้งที่เขา Polarimeter Refractometer pH meter Spectrophotometer ความชํานาญ รวมตอป จํานวน จํานวน จํานวน จํานวน จํานวน รอยละ รอยละ รอยละ รอยละ รอยละ โรงงาน โรงงาน โรงงาน โรงงาน โรงงาน สํานักงานคณะกรรมการออยและ 1 7 26.92 2 11.11 - - - - 6 25.00 น้ําตาลทราย (สอน.) 2 16 61.54 4 22.22 - - - - 14 58.33 5 1 3.85 1 5.56 - - - - - - 13 1 3.85 - - - - - - 1 4.17 ไมระบุ - - 1 5.56 - - - - - - สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ (มว.) 1 - - 5 27.78 - - - - - - 2 - - 3 16.67 - - - - - - กรมวิทยาศาสตรบริการ (วศ.) 1 - - - - 2 100.00 - - - - หองปฏิบัติการของโรงงานในกลุม 4 - - - - - - 1 25.00 - - น้ําตาลมิตรผล 64  
  • 65. ตารางที่ 13 (ตอ) ประเภทกิจกรรมในโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) ที่โรงงานน้ําตาลเขารวม จํานวน วัดคา Pol ดวย วัดคา % Brix ดวย วัดคา pH ดวย วัดคาสี ดวย หนวยงานที่จัดโปรแกรมทดสอบ วัดคาความชื้น ครั้งที่เขา Polarimeter Refractometer pH meter Spectrophotometer ความชํานาญ รวมตอป จํานวน จํานวน จํานวน จํานวน จํานวน รอยละ รอยละ รอยละ รอยละ รอยละ โรงงาน โรงงาน โรงงาน โรงงาน โรงงาน บริษัทรับตรวจสินคาโพนทะเล 12 - - - - - - 1 25.00 - - (OMIC Inter Lab) 1 - - - - - - 1 25.00 - - ICUMSA 2 - - - - - - - - 1 4.17 LGC 12 - - - - - - 1 25.00 1 4.17 สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ และกรม 2 - - 1 5.56 - - - - - - วิทยาศาสตรบริการ สํานักงานคณะกรรมการออยและ 3 - - - - - - - - 1 4.17 น้ําตาลทราย และ LGC ไมระบุช่อหนวยงาน ื 2 1 3.85 1 5.56 - - - - - - รวม 26 100.00 18 100.00 2 100.00 4 100.00 24 100.0065 65
  • 66. 2. การซื้อ/ขายออยของโรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย จากขอมูลปริมาณรวมคาต่ําสุด สูงสุดและคาเฉลี่ยของปริมาณการซื้อขายออยตอปที่คาความหวาน 10 CCS พบวาปริมาณซื้อขายออยสูงสุดคือ 42.10 ลานตันในชวงป 2550/51 สวนป 2552/53 ใหผลสํารวจปริมาณซื้อขายนอยที่สุดเนื่องจากไดมีการสํารวจกอนสิ้นสุดฤดูปดหีบ ในสวนของราคาซื้อขายออยที่ความหวาน 10 CCS มีแนวโนมสูงขึ้น ยกเวนป 2550/51 ราคาออยเฉลี่ยลดต่ําลง ราคาออยที่ลดต่ําลงนี้อาจเกิดจากภาวะราคาน้ําตาลในตลาดโลกตกต่ําจึงสงผลตอราคาออยในประเทศไทย และในปลาสุดที่ทําการเก็บขอมูลราคาออยสดหนาโรงงานคือป2552/53 ออยสดมีราคาสูงเกือบ 1,000 บาทตอตัน โดยคุณภาพออยที่ชาวไรผลิตไดมีความหวานเฉลี่ยสูงกวา 11.45 CCS (รายละเอียดดังตารางที่ 14)66
  • 67. ตารางที่ 14 ปริมาณรวม คาต่ําสุด คาสูงสุด และคาเฉลี่ยของปริมาณชื้อ/ขายออยตอป ราคาออยที่ 10 CCS และคาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ย (CCS/ป) จําแนกตามป พ.ศ. 3 4 คาความ คาความ 1 1 2 หวานของ หวานของ ปริมาณซื้อ/ขายออย ราคาออยเฉลี่ยที่ 10 CCS คาความหวานของผลผลิตออย ผลผลิตออย ผลผลิตออย ป พ.ศ. (ลานตัน/ป) (บาท/ตัน) เฉลี่ย (CCS/ป) เฉลี่ย เฉลี่ย (CCS/ป) (CCS/ป) รวม คาต่ําสุด คาสูงสุด คาเฉลีย คาต่ําสุด คาสูงสุด คาเฉลีย คาต่ําสุด คาสูงสุด คาเฉลีย คาเฉลีย คาเฉลีย ่ ่ ่ ่ ่ (Total) (Minimum) (Maximum) (⎯χ ) (Minimum) (Maximum) (⎯χ ) (Minimum) (Maximum) (⎯χ ) (⎯χ ) (⎯χ ) 2549/50 37.70 0.21 5.55 1.39 600.00 800.00 792.00 10.49 13.03 11.74 11.7 11.744 2550/51 42.10 0.26 5.43 1.55 600.00 638.00 601.46 10.66 13.11 11.93 11.9 11.933 2551/52 39.20 0.26 2.73 1.45 800.00 830.00 828.85 10.99 13.12 12.22 12.2 12.222 2552/53* 18.60 0.34 3.10 1.32 965.00 965.00 965.00 10.63 12.93 11.45 11.5 11.454 หมายเหตุ : 1 ขอมูลสํารวจ ณ วันกอนปดหีบ 2 ขอมูลสํารวจ ณ วันกอนปดหีบ ใชเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) 3 ขอมูลคํานวณโดยใชเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) 4 ขอมูลคํานวณโดยใชเครื่องมือที่มีความถูกตองสามตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001)67 67
  • 68. จะเห็นวาแนวโนมราคาออยสดที่เพิ่มขึ้นนี้อาจเปนผลมาจากความตองการใชออยมาผลิตเอธานอลเพื่อเปนพลังงานทดแทนน้ํามันเชื้อเพลิง ดังนั้นเมื่อมีความตองการออยสําหรับเปนวัตถุดิบในการผลิต ทั้งเปนน้ําตาลทรายและเปนเชื้อเพลิงทดแทนมีจํานวนมากขึ้ น จึงสงผลใหราคาออยเพิ่ม ขึ้น พบวาคาความหวานเปนปจ จัยหนึ่งที่นํามาใช ในการคิ ดราคาออยหนาโรงงาน นอกจากนี้ความถูกตองที่แตกตางกันของคาความหวาน (CCS) ที่วัดได เพื่อใชในการคํานวณราคาออยยังสงผลใหเกิ ด ความแตกตางของมูล คา การซื้อ ขายอ อ ย เช นการวัดคา ความหวาน(CCS) ไดละเอียดถึงทศนิยมตําแหนงที่หนึ่งและทศนิยมตําแหนงที่สอง พบวาทําใหเกิดความแตกตางของมูลคาการซื้อขายออยอยางมีนัยสําคัญ อยางไรก็ตามการคํานวณคาความหวานของผลผลิตออยเปนหนวย CCS เปนผลมาจากการวิเคราะหคาความหวานในรูปของคา pol, % Brix และปริมาณไฟเบอร ดังนั้นหากสามารถเพิ่มความถูกตองในการวิเคราะหคาทั้ง 3 ตัวแปรดังกลาว จะสงผลใหสามารถเพิ่มความถูกตองของการวัดคาความหวานของผลผลิตออย (CCS) ได ตัวอยางเชนราคาประกันออยที่ 10 CCSคือ 1,000 บาทตอตัน หากความละเอียดของเครื่องมือวัดคาความหวาน (CCS) อยูที่ 0.1จะทําใหคิดเปนราคาที่เพิ่มขึ้น 10 บาทตอตันตอ 0.1 CCS และหากความละเอียดของการวัดคาความหวาน (CCS) เพิ่มขึ้นเปน 0.01 จะทําใหมูลคาออยเพิ่มขึ้นเปน 1 บาทตอทุกๆ 0.01 CCS เมื่อเทียบกับปริมาณการซื้อขายออยสดตอป ปริมาณความแตกต า งของมู ล ค า ที่ เ พิ่ ม ขึ้ น นั้ น มี ไ ม น อ ย และความละเอี ย ดของค า ความหวาน(CCS) นั้นเปนผลโดยตรงมาจากความละเอียดในการวัด pol, % Brix และปริมาณไฟเบอรดังนั้นจึงมีความคุมคาที่จะเพิ่มขีดความสามารถในการวัดใหละเอียดมากขึ้นไป ในระบบมาตรวิทยาการเพิ่มขีดความสามารถของผลการวัดนั้นจะตอ งประกอบในหลายสวน อาทิเชน คาความละเอียด, คาความถูกตอง, คาความความไมแนนอนจากเครื่องมือวิเคราะห, วิธีการวัด และ/หรือการนําวัสดุอางอิงรับรองมาใช เปนตน นอกจากนั้นแลวผลการวิเคราะหตองมีความนาเชื่อถือที่สามารถสอบย อ นกลั บ ไปยั ง มาตรฐานการวั ด ของชาติ ใ นแต ล ะสาขาการวั ด ที่ เ กี่ ย วข อ ง68
  • 69. ปจจุบันสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไดดําเนินการผลิตและจําหนายวัสดุอางอิงรับรองประเภทสารละลายมาตรฐานน้ําตาลซูโครส ที่นําไปใชรวมกับการวิเคราะหคาความหวาน(CCS) ในระดับความไมแนนอน ± 0.01 CCS และอยูระหวางการดําเนินการพัฒนาเพิ่มขีดความสามารถการผลิตวัสดุอางอิงรับรองประเภทสารละลายน้ําตาลในระดับความไมแนนอน ± 0.001 CCS อยางไรก็ตามการใชวัสดุอางอิงรับรองที่เหมาะสมและสามารถสอบกลับคาการวัดไปยังมาตรฐานการวัดของชาติไดนั้น ยังไมสามารถยืนยันความถูกตองของคาการวัดไดเพียงพอ ดังนั้นในระบบคุณภาพดานการจัดการความสามารถของหองปฏิบัติการสอบเทียบและทดสอบ (ISO/IEC 17025:2005)ไดนําโปรแกรมทดสอบความชํานาญมาใชเพื่อควบคุมคุณภาพของผลการวัด จากการสํารวจพบวาสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.) ไดตระหนักถึงคุณภาพของผลการวั ดโดยมีการสงเสริม ใหมีการจัดโปรแกรมทดสอบความชํานาญอยางนอยปละ 2 ครั้ง โดยมีพารามิเตอรหลักๆ เชน การวัดคา Polarization,คาสี และ คา % Brix จากขอ มู ล รายงานผลการเข าร ว มโปรแกรมทดสอบความชํา นาญของโรงงานน้ําตาลทรายระหวางฤดูการเปดหีบ ป พ.ศ. 2553 ฉบับราง, 2010 (รายละเอียดดังแผนภาพที่ 9 และ 10) โดยสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติเปนผูใหคาอางอิงจากขอมูลผลการประเมินโดยใช z-score ที่คาความไมแนนอน 0.05% Brix พบวามี 4โรงงานจากทั้ ง หมด 40 โรงงานที่ ไ ม ผ า นเกณฑ แต ห ากพิ จ ารณาเพิ่ ม ขี ดความสามารถในการวัดโดยมีเกณฑคาความไมแนนอนที่ 0.01 %Brix พบวามีถึง 25โรงงานที่ไมผานเกณฑ ซึ่งเปนขอมูลสวนหนึ่งในการสนับสนุนสมมุติฐานที่ 1 เรื่อง ระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล สงผลกระทบอยางมีนัยสําคัญตอมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย 69
  • 70. z-score of Bench-Top Refractometer 4.0 3.0 2.0 1.0 z-score 0.0 -1.0 20 34 42 9 8 17 18 1 37 6 43 56 10 32 33 46 40 27 38 49 5 7 1244-115 16 19 21 44 52 57 53 14 23 39 41 55 11 50 3 -2.0 -3.0 -4.0 Lab code numberแผนภาพที่ 9 ผลของการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญของโรงงานน้ําตาล ทรายเมื่อป พ.ศ 2553โดยการวัดคา % Brix ดวยเครื่อง refractometer แบบ bench-top โดยใช target measurement uncertainty ที่ 0.05% brix ปนเกณฑในการประเมินความสามารถของหองปฏิบัติการ ที่มา : รายงานการทดสอบความชํานาญเรื่องการหาคาความหวาน (% Brix) และคาดัชนีหักเห (refractive index) ของสารละลาย น้ําตาลซูโครส ครั้งที่ 2 ประจําป พ.ศ.255370
  • 71. z-score of Bench-Top Refractometer 4.0 z-score 3.0 2.0 1.0 0.0 203442 9 8 1718 1 37 6 43561032334640273849 5 7 1244-1151619214452575314233941551150 3 -1.0 -2.0 -3.0 -4.0 Lab code numberแผนภาพที่ 10 ผลของการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญของโรงงานน้ําตาล ทรายเมื่อป พ.ศ 2553โดยการวัดคา % Brix ดวยเครื่อง refractometer แบบ bench-top โดยใช target measurement uncertainty ที่ 0.01% brix เปนเกณฑในการประเมินความสามารถของหองปฏิบัติการ ที่มา : รายงานการทดสอบความชํานาญเรื่องการหาคาความหวาน (% Brix) และคาดัชนีหักเห (refractive index) ของสารละลาย น้ําตาลซูโครส ครั้งที่ 2 ประจําป พ.ศ.2553 71
  • 72. 3. การใชวัสดุอางอิงรับรองสําหรับการวัดความหวานและความเปนกรด-ดางของ โรงงานอุตสาหกรรมน้ําตาลทราย โรงงานน้ําตาลทรายจํานวน 27 โรงงาน มีการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง(CRMs/RMs) สําหรับควบคุมคุณภาพการวิเคราะหและการผลิต คิดเปนรอยละ 55.55สวนที่ใชเฉพาะ RM คิดเปนรอยละ 22.22 และรอยละ 22.22 ไมมีการใช RM และCRM (รายละเอียดดังตารางที่ 15)ตารางที่ 15 จํานวนและรอยละการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิงในการควบคุม คุณภาพของโรงงานน้ําตาล จําแนกตามการใชวัสดุอางอิง การใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิงในการ จํานวน รอยละ ควบคุมคุณภาพใช CRMs และ RMs ควบคุมคุณภาพ 15 55.55ใช RMs ควบคุมคุณภาพ 6 22.22ไมใช CRMs และ RMs ควบคุมคุณภาพ 6 22.22 รวม 27 100.00 จากการสํารวจพบวา CRMs และ RMs ถูกนํามาใชในการควบคุมคุณภาพสําหรับกระบวนการผลิตน้ําตาลทราย โดยใชวัสดุอางอิงจากตางประเทศและในประเทศเพื่ อ สอบเที ย บเครื่ อ งมื อ ที่ ใ ช ใ นกระบวนการผลิ ต ของโรงงานน้ํ า ตาลทราย(รายละเอียดดังตารางที่ 16) การสอบเทียบเครื่อง Polarimeter โรงงานสวนใหญมีการสั่งซื้อ วัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) จากตางประเทศและมีใบ certificate คิดเปนรอยละ 53.57 ในกรณีตัวอยางของวัสดุอางอิงรับรองประเภท Quartzซึ่งใชสําหรับสอบเทียบเครื่อง Polarimeter เมื่อถึงระยะเวลาที่ตองทําการสอบเทียบวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) หลังจากที่ไดใชงานครบระยะเวลา โรงงานน้ําตาลทรายไดมีการเปรียบเทียบกับวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ของ72
  • 73. สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย ซึ่งไมมีคาใชจายทั้งนี้เปนเพราะวาการสอบเทียบใหมตองสงไปสอบเทียบยังตางประเทศ ทําใหคาใชจายในการสอบเทียบใหมคอนขางสูงเทียบเทากับการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ใหม โรงงานน้ํ า ตาลทรายส ว นใหญ สั่ ง ซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รอง/วั ส ดุ อ า งอิ ง(CRMs/RMs) มาใชในการสอบเทียบเครื่อง Refractometer แทนการใชสารละลายน้ําตาลในการวัดคา % Brix และ refractive index มีการประกันคุณภาพผลการวัดดวยการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่สั่งซื้อจากตางประเทศคิดเปนรอยละ 71.43 เนื่องจาก Mineral Oil มีอายุการใชงานนานกวาสารละลายน้ําตาล อยางไรก็ตามการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่เปนสารละลายน้ําตาลแทนการใช Mineral Oil จะใหผลดีกวาเนื่องจากสารละลายน้ําตาลมีล ัก ษณะเนื ้อ สารใกลเ คีย งตัว อยา งที ่โ รงงานน้ํ า ตาลทรายทํ า การวัด มากกวาสําหรับวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ในรูปของสารละลายน้ําตาลที่สั่งซื้อภายในประเทศพรอม Certificate คิดเปนรอยละ 14.29 อีกรอยละ 7.14 เปนวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่ซื้อภายในประเทศไมมี Certificateจากขอมูลดังกลาวจะเห็นไดวาการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)ที่ผลิตในประเทศมีจํานวนนอยเมื่อเทียบกับการนําเขาจากตางประเทศ ทั้งนี้เปนเพราะวาโรงงานน้ําตาลทรายยังไมทราบแหลงจําหนายวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง(CRMs/RMs) ภายในประเทศ อยางกวางขวางและสารละลายน้ําตาลมีอายุการใชงานสั้นกวา Mineral Oil มาก นอกจากนี้โรงงานน้ําตาลทรายบางแหงยังมีการเตรียมสารละลายน้ําตาลใชเองภายในหองปฏิบัติการคิดเปนรอยละ 100 แตอยางไรก็ตามในทางดานมาตรวิทยา สารละลายน้ําตาลดังกลาวไมสามารถจัดเปนไดทั้งวัสดุอางอิง(RMs) และวัสดุอางอิงรับรอง (CRMs) เพราะวาไมสามารถบงชี้ไดถึงความเปนเนื้อเดียวกันหรือความคงตัวของสารละลายน้ําตาลที่เตรียมขึ้น และประการสําคัญคือไมสามารถสอบยอนกลับได ดังนั้นแสดงใหเห็นถึงความสําคัญของสารละลายน้ําตาลในการประกันคุณภาพผลการวิเคราะหของโรงงานน้ําตาลทราย 73
  • 74. 74 ตารางที่ 16 จํานวนและรอยละโรงงานน้ําตาลที่ใชวัสดุอางอิงในการควบคุมคุณภาพ จําแนกตามประเภทวัสดุอางอิง สถานที่สั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง และประเภทเครื่องมือ ประเภทเครื่องมือ ประเภทวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุ สถานที่สั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/ การรับรองวัสดุอางอิง Polarimeter Refractometer pH meter อางอิง วัสดุอางอิง จํานวน รอยละ จํานวน รอยละ จํานวน รอยละ CRM/RM ประเทศไทย มี Certificate - - 2 14.29 3 15.79 ไมมี Certificate 1 3.57 1 7.14 - - ไมระบุเรื่อง Certificate 1 3.57 - - - - ตางประเทศ มี Certificate 15 53.57 10 71.43 16 84.21 ไมมี Certificate - - - - - - ไมระบุเรื่อง Certificate 1 3.57 - - - - ประเทศไทยและตางประเทศ มี Certificate 10 35.72 1 7.14 - - รวม 28 100.00 14 100.00 19 100.00 เตรียมสารละลายน้ําตาลเอง ในประเทศ ไมระบุเรื่อง Certificate - - 15 100.00 - - รวม - - 15 100.00 - - Commercial Buffer Solutions ตางประเทศ ไมระบุเรื่อง Certificate - - - - 4 44.44 (Working Standard) ไมระบุสถานที่ซื้อ ไมระบุเรื่อง Certificate - - - - 5 55.56 รวม - - - - 9 100.00 74
  • 75. มูลคาการลงทุนเกี่ยวกับคาใชจายในการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง(CRMs/RMs)ของโรงงานน้ําตาลทรายระหวางป พ.ศ 2550-2553 โดยจําแนกตามประเภทของเครื่องมือ จากการสัมภาษณและสํารวจจากแบบสอบถามพบวาในการสอบเทียบเครื่อ ง Refractometer มีก ารสั่ง ซื้อ วัส ดุอา งอิงรับ รอง/วัส ดุอา งอิง (CRMs/RMs)ที่ผลิตภายในประเทศคิดเปนปริมาณสูงสุดที่ 6.60 ลิตร และมีคาใชจายที่สั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)ในประเทศมีคาสูงสุดที่ 21,550 บาทในป พ.ศ.2552 และ 2553 ปริมาณการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)ที่ผลิตภายในประเทศต่ําสุดที่ 4.60 ลิตร และมีคาใชจายที่สั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ต่ําสุดที่ 9,550 บาท ใน พ.ศ. 2550 และ 2551 ในกรณีที่โรงงานน้ําตาลทรายสอบเทียบเครื่อง Refractometer ดวย mineral oil จะตองสั่งซื้อจากตางประเทศ ซึ่งพบวาในป 2553 มีปริมาณการสั่งซื้อ mineral oil จํานวน 4.13 ลิตรและต่ําสุดในป 2551 จํานวน 3.13 ลิตร โดยมีคาใชจายสูงสุดที่ 63,500 บาท ในปพ.ศ. 2552 และต่ําสุดที่ 41,000 บาท ในป พ.ศ. 2553 สวนคาใชจายที่ส่ังซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)ในประเทศมีคาใชจายสูงสุดที่ 21,550 บาทในป พ.ศ. 2552 และ 2553 สวนคาใชจายต่ําสุดที่ 9,550 บาท ในป พ.ศ. 2550 และ 2551 การสอบเทียบเครื่อง Polarimeter จะใช Quartz control plate ซึ่งตองสั่งซื้อจากตางประเทศและสงกลับไปตางประเทศเพื่อสอบเทียบทุกๆ 3-5 ป ซึ่งตองเสียค า ใช จ า ยสู ง เพื่ อ ให โ รงงานน้ํ า ตาลยั ง คงรั ก ษาความน า เชื่ อ ถื อ ของผลการวั ดสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.) จึงไดเขามาทําการสอบเทียบเครื่องมือดังกลาวใหกับทุกๆ โรงงานกอนเปดหีบ ดังนั้นคาใชจายสวนใหญที่เกิดเนื่องจากการใช Polarimeter จึงมาจากการลงทุนซื้อเครื่องมือและ Quartz controlplate โดยคาใชจาย 3 ปแรกที่ทําการเก็บขอมูลมีคาคงที่ แตเพิ่มขึ้นในป พ.ศ. 2553ทั้งนี้อาจเนื่องมาจากบางโรงงานมีการสง quartz control plate สอบเทียบเพื่อใหเปนไปตามระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 (รายละเอียดดังตารางที่ 17) 75
  • 76. ตารางที่ 17 มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง /วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) และจํานวนการใช CRMs/RMs ของโรงงานน้ําตาล จําแนกตาม76 สถานที่สั่งซื้อวัสดุอางอิง ประเภทเครื่องมือ และป พ.ศ.  พ.ศ. 2550 พ.ศ. 2551 พ.ศ. 2552 พ.ศ. 2553 สถานที่สั่งซื้อ ประเภท จํานวนการ คาใชจายใน จํานวนการ คาใชจายใน จํานวนการ คาใชจายใน จํานวนการ คาใชจายใน ใช การซื้อ ใช การซื้อ ใช การซื้อ ใช การซื้อ วัสดุอางอิง เครื่องมือ CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs (ลิตร/ป) (บาท/ป) (ลิตร/ป) (บาท/ป) (ลิตร/ป) (บาท/ป) (ลิตร/ป) (บาท/ป) ในประเทศ Polarimeter 2.00 2,000 2.00 2,000 2.00 2,000 2.00 2,000 Refractometer 4.60 9,550 4.60 9,550 6.60 21,550 6.60 21,550 pH meter 36.50 19,350 36.50 19,350 36.50 19,350 36.50 19,350 รวมในประเทศ 43.10 30,900 43.10 30,900 45.10 42,900 45.10 42,900 ตางประเทศ Polarimeter - - - - - - - - Refractometer 3.63 45,500 3.13 42,500 3.63 63,500 4.13 41,000 pH meter 88.00 77,910 88.00 77,910 97.00 95,827 87.00 77,420 รวมตางประเทศ 91.63 123,410 91.13 120,410 100.63 159,327 91.13 118,420 76
  • 77. ตารางที่ 17 (ตอ) พ.ศ. 2550 พ.ศ. 2551 พ.ศ. 2552 พ.ศ. 2553 สถานที่สั่งซื้อ ประเภท จํานวนการ คาใชจายใน จํานวนการ คาใชจายใน จํานวนการ คาใชจายใน จํานวนการ คาใชจายใน ใช การซื้อ ใช การซื้อ ใช การซื้อ ใช การซื้อ วัสดุอางอิง เครื่องมือ CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs CRMs/RMs (ลิตร/ป) (บาท/ป) (ลิตร/ป) (บาท/ป) (ลิตร/ป) (บาท/ป) (ลิตร/ป) (บาท/ป) ในประเทศและ Polarimeter - - - - - - - - ตางประเทศ Refractometer 0.02 10,800 0.02 10,800 0.02 10,800 0.02 10,800 pH meter - - - - - - - - รวมในประเทศและตางประเทศ 0.02 10,800 0.02 10,800 0.02 10,800 0.02 10,800 ไม ร ะบุ ส ถานที่ Polarimeter 4.00 180,000 4.00 180,000 4.00 180,000 6.00 290,000 ซื้อ Refractometer 1.00 3,800 1.00 3,800 1.00 3,800 - - pH meter 24.75 18,250 24.75 18,750 24.75 18,750 32.75 19,950 รวมไมระบุสถานที่ซื้อ 29.75 202,050 29.75 202,550 29.75 202,550 38.75 309,950 รวม 164.50 367,160 164.00 364,660 175.50 415,577 175.00 482,07077 77
  • 78. จากการสํารวจพบวา มูลคาการลงทุนคาใชจายในการสอบเทียบเครื่องมือของโรงงานน้ํ า ตาลทราย จํ า แนกตามประเภทเครื่ อ งมื อ ต า งๆ คื อ Polarimeter,Refractometer และ pH meter พบวาแนวโนมในการลงทุนเพื่อสอบเทียบเครื่องมือมีคาใชจายเพิ่มสูงขึ้นจาก ป 2550 ถึง ป 2552 ตัวอยางเชน การลงทุนในการสอบเทียบเครื่อง Polarimeter ในป 2550 มีคาใชจายรวม 96,300 บาท สวนในป 2552 มีคาใชจายเพิ่มขึ้นเปน 148,600 บาท (รายละเอียดดังตารางที่ 18) ทั้งนี้เพื่อใหเปนไปตามระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 เครื่องมือตองมีการสอบเทียบจากข อ มู ล ดั ง กล า วทํ า ให ค าดการณ ไ ด ว า การใช วั สดุ อ างอิ งรั บรอง/วั สดุ อ างอิ ง(CRMs/RMs) จะมีปริมาณมากขึ้น ซึ่งสอดคลองกับแนวทางในการดําเนินการระบบคุณภาพดานการจัดการความสามารถของหองปฏิบัติการสอบเทียบและทดสอบ(ISO/IEC 17025:2005) เพื่อพัฒนาคุณภาพของผลิตภัณฑของอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายใหเปนไปตามมาตรฐานสากล (ICUMSA Method, ตารางที่ 6) การเพิ่มคุณภาพผลิตภัณฑ จากการเพิ่ม ขีดความสามารถดานการวัดนั้น คาใชจายในการซื้อ วัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) มาใชในกระบวนการวิเคราะหจะมีการลงทุนที่สูงขึ้นตามไปดวย ดังนั้นการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ที่ผลิตภายในประเทศที่มีความนาเชื่อถือและผลิตตามมาตรฐานการผลิตวัสดุอางอิงรับรอง(ISO Guide 34 และ ISO Guide 35) จะชวยลดตนทุนคาใชจายได78
  • 79. ตารางที่ 18 มูลคาการลงทุนคาใชจายในการสอบเทียบเครื่องมือของโรงงานน้ําตาลทราย จําแนกตามประเภทเครื่องมือ และป พ.ศ. มูลคาการลงทุนคาใชจายในการสอบเทียบเครื่องมือ ประเภทเครื่องมือ พ.ศ. 2550 พ.ศ. 2551 พ.ศ. 2552 พ.ศ. 2553 คาสูง คา คาสูง คา คาสูง คา คาสูง คา คาต่าสุด ํ คาต่าสุด ํ คาต่าสุด ํ คาต่าสุด ํ รวม สุด เฉลี่ย รวม สุด เฉลี่ย รวม สุด เฉลี่ย รวม สุด เฉลี่ย (บาท/ (บาท/ (บาท/ (บาท/ (บาท) (บาท/ (บาท/ (บาท) (บาท/ (บาท/ (บาท) (บาท/ (บาท/ (บาท) (บาท/ (บาท/ เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) เครื่อง) 96,300 40,000 12,036 88,600 40,000 12,657 148,600 40,000 18,575 95,500 40,000 19,100 (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบให) Polarimeter ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย 40,300 6,500 4,478 41,800 6,500 4,644 45,000 6,500 4,500 25,000 6,500 2,778 Refractometer (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบ (สอน.สอบเทียบ (สอน.สอบเทียบ ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย 81,500 48,000 9,056 93,500 48,000 8,500 107,600 48,000 8,967 81,000 48,000 11,571 (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบให) (สอน.สอบเทียบให) ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย ไมเสียคาใชจาย pH meter รวม 218,100 223,900 301,200 201,50079 79
  • 80. 4. สมมติฐานการวิจยั จากการวิเคราะหขอมูลตามแบบการวิจัยในกลุม Pre-Experiment ชนิดOne-Shot Case Study และสมมติฐาน ไดผลการวิเคราะหดังนี้ 4.1 สมมติฐานการวิจัยที่ 1 สมมติฐานการวิจัยที่ 1 ระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดความถู กตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล สงผลกระทบอยางมีนัยสําคัญตอมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย โดยคาดวาการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทาคือ การวัดคาความหวานระหวางการใชเครื่องมือ ที่มีความถูกตอ งสองตําแหนง(วัดไดละเอียดถึง 0.01) เปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนง(วัดไดละเอียดถึง 0.1) และการวัดคาความหวานระหวางการใชเครื่องมือที่มีความความถูกตองสามตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001) เปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) จะทําใหทราบถึงมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย และคาดวาเครื่องมือที่มีความถูกตองมากตามมาตรฐานสากลจะชวยลดมูลคาความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยของเกษตรกรและโรงงานน้ําตาลทรายไดมากกวาการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองนอยสามารถแสดงแบบจําลอง และคํานวณแทนคาสูตรไดดังนี้80
  • 81. Yn = ⎜D2 – D1⎢ D2 = a x A x B2 x W D1 = a x A x B1 x Wโดยที่ Y n = มูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่ เกิดจากการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทา (บาท/ป) D2 = มูลคาการซื้อขายออยเมื่อ ใชเครื่องมือวัดความหวานที่มี ความถูกตองสองตําแหนง (0.01) D1 = มูลคาการซื้อขายออยเมื่อ ใชเครื่องมือวัดความหวานที่มี ความถูกตองหนึ่งตําแหนง (0.1) a = คาคงที่ เทากับ 0.1 (CCS-1) A = ราคาอ อ ยเฉลี่ ย ที่ 10 CCS ซึ่ ง กํ า หนดโดยสํ า นั ก งาน คณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (บาท/ตัน) B2 = คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยในแตละปการผลิต โดยวัดดวยเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง (0.01) B1 = คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยในแตละปการผลิต โดยวัดดวยเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนง (0.1) W = ปริมาณผลผลิตออยที่เขาหีบ (ตัน/ป) 81
  • 82. แทนคา ป 2550 กรณีที่ 1 ใช เ ครื่ อ งมื อ วั ด ความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งสองตํ า แหน ง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) และหนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) Y50 = ⎜D2 – D1⎢ D2 = a x A x B2 x W D1 = a x A x B1 x W Y50 = ⎜ [0.10(CCS-1) x 792 (บาท/ตัน) x 11.74 (CCS) x 37,700,000 (ตัน/ป)] – [(0.10(CCS-1) x 792 (บาท/ตัน) x 11.7 (CCS) x 37,700,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜35,053,761,600 – 34,934,328,000 ⎜ = 119,433,600 บาทตอป จากขอมูลการซื้อขายออยป 2550 พบวา คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยเมื่อวัดดวยเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง (0.01) ในปดังกลาวเทากับ 11.74 CCS ราคาออยเฉลี่ยที่ 10 CCS เทากับ 792 บาท/ตัน และปริมาณผลผลิตออยที่เขาหีบเทากับ 37.7 ลานตัน/ป จะสามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนงไดเทากับ 35,053 ลานบาท แตกรณีใชเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนง (0.1) คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยจะเทากับ 11.7 สามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนงเทากับ 34,935 ลานบาท เมื่อเปรียบเทียบมูลคาการซื้อขายออยที่คํานวณได จะพบวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองตางกันมีมูลคาสูงถึง 119 ลานบาทตอป (ใชขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14)82
  • 83. กรณีที่ 2 ใชเ ครื ่อ งมือ วัด ความหวานที ่ม ีค วามถูก ตอ งสามตํ า แหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001) และสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) โดยกํ า หนดให D3 คือ มูลค าการซื้อ ขายออยเมื่ อ ใช เครื่ องมื อวั ดความ หวานที่มีความถูกตองสามตําแหนง (0.001) Y50 = ⎜D3 – D2⎢ D3 = a x A x B3 x W D2 = a x A x B2 x W Y50 = ⎜[0.10(CCS-1) x 792 (บาท/ตัน) x 11.744 (CCS) x 37,700,000 (ตัน/ป)] – [(0.10(CCS-1) x 792 (บาท/ตัน) x 11.74 (CCS) x 37,700,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜35,065,704,960 - 35,053,761,600 ⎜ = 11,943,360 บาทตอป จากการคํานวณจะเห็นวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนงและสามตําแหนง มีมูลคาเทากับ 11 ลานบาท ในขณะที่มูลคาของความไดเปรียบ/เสี ย เปรีย บในการซื้ อ ขายอ อ ยที่เ กิดจากการใช เ ครื่อ งมือ วัด ความหวานที่ มีค วามถูกตองหนึ่งตําแหนงและสองตําแหนงมีมูลคาสูงถึง 119 ลานบาทตอป จะพบวาการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากลจะทําใหมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยลดลงอยางเห็นไดชัดเจน จึงสรุปไดวาระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดความถูกตองมากขึ้ น ตามมาตรฐานสากล ส ง ผลกระทบอย า งมี นั ย สํ า คั ญ ต อ มู ล ค า ของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย (ใชขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14) 83
  • 84. แทนคา ป 2551 กรณีที่ 1 ใชเ ครื่อ งมือ วัด ความหวานที่ม ีค วามถูก ตอ งสองตํา แหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) และหนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) Y51 = ⎜D2 – D1⎢ D2 = a x A x B2 x W D1 = a x A x B1 x W Y51 = ⎜[0.10 (CCS-1) x 601.46 (บาท/ตัน) x 11.93 (CCS) x 42,100,000 (ตัน/ป)] – [(0.10 (CCS-1) x 601.46 (บาท/ตัน) x 11.9 (CCS) x 42,100,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜30,208,508,938 – 30,132,544,540⎜ = 75,964,398 บาทตอป จากขอมูลการซื้อขายออยป 2551 พบวา คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยเมื่อวัดดวยเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนงในปดังกลาวเทากับ11.93 CCS ราคาออยเฉลี่ยที่ 10 CCS เทากับ 601.46 บาท/ตัน และปริมาณผลผลิตออยเทากับ 42.1 ลานตัน/ป จะสามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนงไดเทากับ 30,208 ลานบาท หากใชเครื่องมือวัดคาความหวานที่มีคาความถูกตองต่ํากวา คาความหวานเฉลี่ ยจะเทากับ 11.9 CCS สามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนงไดเทากับ 30,132 ลานบาท เมื่อเปรียบเทียบมูลคาการซื้อขายออยที่คํานวณได จะพบวามุลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองตางกันมีมูลคาสูงถึง 76 ลานบาทตอป (ใชขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14)84
  • 85. กรณีที่ 2 ใชเ ครื ่อ งมือ วัด ความหวานที ่ม ีค วามถูก ตอ งสามตํ า แหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001) และสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) โดยกํ า หนดให D3 คือ มูลค าการซื้อ ขายออยเมื่ อ ใช เครื่ องมื อวั ดความ หวานที่มีความถูกตองสามตําแหนง (0.001) Y51 = ⎜D3 – D2⎢ D3 = a x A x B3 x W D2 = a x A x B2 x W Y51 = ⎜[0.10 (CCS-1) x 601.46 (บาท/ตัน) x 11.933 (CCS) x 42,100,000 (ตัน/ป)– [0.10 (CCS-1) x 601.46 (บาท/ตัน) x 11.93 (CCS) x 42,100,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜30,216,105,378 - 30,208,508,938 ⎜ = 7,596,440 บาทตอป จากการคํานวณจะเห็นวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนงและสามตํ า แหน ง มี มู ล ค า เท า กั บ 8 ล า นบาท ในขณะที่ มู ล ค า ของความได เ ปรี ย บ/เสีย เปรีย บในการซื้ อ ขายอ อ ยที่ เ กิดจากการใช เ ครื่อ งมื อ วั ด ความหวานที่ มีค วามถูกตองหนึ่งตําแหนงและสองตําแหนงมีมูลคาสูงถึง 76 ลานบาทตอป จะพบวาการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากลจะทําใหมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยลดลงอยางเห็นไดชัดเจน จึงสรุปไดวาระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดความถูกตองมากขึ้ น ตามมาตรฐานสากล ส ง ผลกระทบอย า งมี นั ย สํ า คั ญ ต อ มู ล ค า ของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย (ใชขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14) 85
  • 86. แทนคา ป 2552 กรณีที่ 1 ใชเ ครื่อ งมือ วัด ความหวานที่ม ีค วามถูก ตอ งสองตํา แหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) และหนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) Y52 = ⎜D2 – D1⎢ D2 = a x A x B2 x W D1 = a x A x B1 x W Y52 = ⎜[0.10 (CCS-1) x 828.85 (บาท/ตัน) x 12.22 (CCS) x 39,200,000 (ตัน/ป)] – [(0.1(CCS-1) x 828.85 (บาท/ตัน) x 12.2 (CCS) x 39,200,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜39,703,904,240 – 39,638,922,400 ⎜ = 64,981,840 บาทตอป จากขอมูลการซื้อขายออยป 2552 พบวา กรณีใชเครื่องมือวัดคาความหวานที่มีคาความถูกตองสองตําแหนงจะมีคาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยในปดังกลาวเทากับ 12.22 CCS ราคาออยเฉลี่ยที่ 10 CCS เทากับ 828.85 บาท/ตัน และปริมาณผลผลิตออยที่เขาหีบเทากับ 39.2 ลานตัน/ป จะสามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยเทากับ 39,703 ลานบาท หากใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีคาความถูกตองนอยกวาคือที่ 0.1CCS คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยเทากับ 12.2 จะสามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยไดเทากับ 39,638 ลานบาท จะเห็นไดวาในการเปรียบเทียบมูลคาการชื้อขายออยที่คํานวณไดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทา ทําใหมูลคาของความได เ ปรี ย บ/เสี ย เปรี ย บในการชื้ อ ขายอ อ ยสู ง ถึ ง 65 ล า นบาทต อ ป (ใช ข อ มู ลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14)86
  • 87. กรณีที่ 2 ใชเ ครื ่อ งมือ วัด ความหวานที ่ม ีค วามถูก ตอ งสามตํ า แหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001) และสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) โดยกํ า หนดให D3 คือ มูลค าการซื้อ ขายออยเมื่ อ ใช เครื่ องมื อวั ดความ หวานที่มีความถูกตองสามตําแหนง (0.001) Y52 = ⎜D3 – D2⎢ D3 = a x A x B3 x W D2 = a x A x B2 x W Y52 = ⎜[0.10 (CCS-1) x 828.85 (บาท/ตัน) x 12.222 (CCS) x 39,200,000 (ตัน/ป)– [0.10 (CCS-1) x 828.85 (บาท/ตัน) x 12.22 (CCS) x 39,200,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜39,710,402,424 - 39,703,904,240 ⎜ = 6,498,184 บาทตอป จากการคํานวณจะเห็นวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนงและสามตํ า แหน ง มี มู ล ค า เท า กั บ 6 ล า นบาท ในขณะที่ มู ล ค า ของความได เ ปรี ย บ/เสี ย เปรี ย บในการซื้ อ ขายอ อ ยที่ เ กิดจากการใช เ ครื่อ งมื อ วั ด ความหวานที่ มีค วามถูกตองหนึ่งตําแหนงและสองตําแหนงมีมูลคาสูงถึง 65 ลานบาทตอป จะพบวาการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากลจะทําใหมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยลดลงอยางเห็นไดชัดเจน จึงสรุปไดวาระบบมาตรวิทยาเคมีดานการวัดความหวานที่มีขีดความสามารถในการวัดไดความถูกตองมากขึ้ น ตามมาตรฐานสากล ส ง ผลกระทบอย า งมี นั ย สํ า คั ญ ต อ มู ล ค า ของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออย และเปนประโยชนตอเกษตรกรและโรงงานน้ําตาลทรายในเชิงเศรษฐกิจ (ใชขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14) 87
  • 88. แทนคา ป 2553 กรณีที่ 1 ใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนง (วัด ไดละเอียดถึง 0.01) และหนึ่งตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.1) Y53 = ⎜D2 – D1⎢ D2 = a x A x B2 x W D1 = a x A x B1 x W Y53 = ⎜[0.1(CCS-1) x 965 (บาท/ตัน) x 11.45 (CCS) x 18,600,000 (ตัน/ป)] - [(0.1(CCS-1) x 965 (บาท/ตัน) x 11.5 (CCS) 18,600,000 (ตัน/ป)] ⎢ = ⎜20,551,605,000 – 20,641,350,000 ⎜ = 89,745,000 บาทตอป จากขอมูลการซื้อขายออยป 2553 พบวา เมื่อใชเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนงจะไดคาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยในปดังกลาวเทากับ 11.45 CCSราคาออยเฉลี่ยที่ 10 CCS เทากับ 965 บาท/ตัน และปริมาณผลผลิตออยเทากับ 18.6ลานตัน/ป สามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยเมื่อใชเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนงไดเทากับ 20,551 ลานบาท กรณีใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีคาความถูกตองนอยกวาคือที่ 0.1จะไดคาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ยเทากับ 11.5 CCS ในการคํานวณมูลคาการซื้อขายออย จะสามารถคํานวณมูลคาการซื้อขายออยไดเทากับ 20,641 ลานบาท เมื่อเปรียบเทียบมูลคาการซื้อขายออยที่คํานวณได จะเห็นไดวาในกรณีน้ีมีมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือที่มีความถูกตองตางกันมีมูลคาสูงถึง 88 ลานบาทตอป88
  • 89. กรณีที่ 2 ใชเ ครื ่อ งมือ วัด ความหวานที ่ม ีค วามถูก ตอ งสามตํ า แหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.001) และสองตําแหนง (วัดไดละเอียดถึง 0.01) โดยกํ า หนดให D3 คือ มูลค าการซื้อ ขายออยเมื่ อ ใช เครื่ องมื อวั ดความ หวานที่มีความถูกตองสามตําแหนง (0.001) Y53 = ⎜D3 – D2⎢ D3 = a x A x B3 x W D2 = a x A x B2 x W Y53 = ⎜[0.10 (CCS-1) x 965 (บาท/ตัน) x 11.454 (CCS) x 18,600,000 (ตัน/ป)– [0.10 (CCS-1) x 965 (บาท/ตัน) x 11.45 (CCS) x 18,600,000 (ตัน/ป)] ⎜ = ⎜20,558,784,600 - 20,551,605,000 ⎜ = 7,179,600 บาทตอป จากการคํานวณจะเห็นวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนงและสามตําแหนง มีมูลคาเทากับ 7 ลานบาท ในขณะที่มูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนงและสองตําแหนงมีมูลคาสูงถึง 90 ลานบาทตอป จะพบวาการใชเครื่องมือที่มี ความถู กตองมากขึ้ นตามมาตรฐานสากลจะทําใหมูลคาของความไดเปรีย บ/เสี ย เปรี ย บในการซื้ อ ขายอ อ ยลดลงอย า งเห็ น ได ชั ด เจน จึ ง สรุ ป ได ว า การเพิ่ มความสามารถในการวัดใหมีความถูกตองมาก จะสามารถลดมูลคาความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย (ใชขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 14) จากผลการแทนค า สมการตั้ง แต ป พ.ศ.2550-2553 สามารถสรุ ป ได ว ายอมรั บ สมมติ ฐ านการวิ จั ย ที่ 1 ระบบมาตรวิ ท ยาเคมี ด า นการวั ด ความหวานที่ มี ขี ดความสามารถในการวัดไดความถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล สงผลกระทบอยางมีนัยสําคัญตอมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยของเกษตรกรและโรงงานน้ํ า ตาลทราย และเป น ประโยชน ต อ เกษตรกรและโรงงาน้ํ า ตาลทรายในเชิ งเศรษฐกิจ 89
  • 90. 4.2 สมมติฐานการวิจยที่ 2 ั โรงงานน้ํ า ตาลที่ ใ ช วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รอง /วั สดุ อ างอิ ง (CRMs/RMs)สําหรับใชในการสอบเทียบเครื่องมือวัดคา % Brix ที่ผลิตในประเทศไทย จะสามารถลดตนทุนการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ไดมากกวาเมื่อเทียบกับโรงงานน้ําตาลทรายที่ใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)ที่นําเขาจากตางประเทศ สามารถแสดงแบบจําลอง และคํานวณแทนคาสูตรไดดังนี้ Cn = C0 – C1โดยที่ Cn = มูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจาก ตางประเทศ C0 = มู ล ค า การลงทุ น ในการซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองจาก ตางประเทศ C1 = มูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศ แทนคา ป 2550 C50 = C0 – C1 = 123,410 - 30,900 = 92,510 บาท ป 2550 มี มู ล ค า การลงทุ น ในการซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองจากตางประเทศเทากับ 123,410 บาท และมีมูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศไทยเทากับ 30,900 บาท สงผลใหมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศเทากับ 92,510 บาท (ขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 17)90
  • 91. แทนคา ป 2551 C51 = C0 – C1 = 120,410 - 30,900 = 89,510 บาท ป 2551 มี มู ล ค า การลงทุ น ในการซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองจากตางประเทศเทากับ120,410 บาท และมีมูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศไทยเทากับ 30,900 บาท สงผลใหมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศเทากับ 89,510 บาท (ขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 17) แทนคา ป 2552 C52 = C0 – C1 = 159,327 - 42,900 = 116,427 บาท ป 2552 มี มู ล ค า การลงทุ น ในการซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองจากตางประเทศเทากับ159,327 บาท และมีมูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศไทยเทากับ 42,900 บาท สงผลใหมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศ เทากับ 116,427 บาท (ขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 17) 91
  • 92. แทนคา ป 2553 C53 = C 0 – C1 = 118,420 - 42,900 = 75,520 บาท ป 2553 มี มู ล ค า การลงทุ น ในการซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รองจากตางประเทศเทากับ 118,420 บาท และมีมูลคาการลงทุนในการซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตในประเทศไทยเทากับ 42,900 บาท สงผลใหมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศ เทากับ 75,520 บาท (ขอมูลประกอบการคํานวณจากตารางที่ 17) จากผลการแทนคาสมมการของสมมติฐานการวิจัยที่ 2 ตั้งแตปพ.ศ.2550-2553 สามารถสรุปไดวาในแตละปมูลคาในการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศสูงกวาการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตภายในประเทศ สงผลใหประเทศไทยประสบปญหาการสูญเสียเงินตราจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศระหวางป 2550 ถึง 2553 คิดเปนมูลคา 92,510 บาท, 89,510 บาท,116,427 บาท, 75,520 บาท ตามลําดับคิดเปนมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศจากป พ.ศ.2550-2553 รวมเปนมูลคาถึง 373,967 บาท92
  • 93. บทที่ 5 สรุปผลการวิจัย1. สรุปผลการวิจย ั อุตสาหกรรมน้ําตาลทรายของประเทศไทยเปนอุตสาหกรรมที่มีมูลคาการส งออกเปนอั นดับตนๆ ของประเทศไทยและมี แนวโนมอัตราการสงออกที่สูง ขึ้ น ในแต ล ะป เนื่อ งจากประเทศผู ผ ลิต น้ํ า ตาลหลั ก ๆ ของโลก เช น ประเทศบราซิล อินเดีย มีนโยบายนําออยผลิตเปนพลังงานทดแทนเพิ่มมากขึ้น ในขณะที่ตลาดโลกยังมีความตองการใชน้ําตาลทรายอยางตอเนื่อง หากอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทยสามารถรักษาอัตราการผลิตและสงออกน้ําตาลทราย รวมทั้งพัฒนาและรักษาคุณภาพของผลิตภัณฑใหมีคุณภาพตรงตามความตองการของคูคา จะทําใหประเทศไทยสามารถมีรายไดจากการสงออกน้ําตาลทรายเพิ่มขึ้น และสามารถดํารงความเปนผูนําในการสงออกน้ําตาลของทวีปเอเชีย การที่โรงงานน้ําตาลทรายจะสามารถพัฒนาและรักษาคุณภาพผลิตภัณฑไดนั้น จําเปนอยางยิ่งที่จะตองนํ าหลักการดานมาตรวิทยามาใชเปนเครื่องมือในการดําเนินงานโดยเฉพาะอยางยิ่งในสวนของหองปฏิบัติการสามารถนํามาตรวิทยาเคมีเขามาประยุกตใช เนื่องจากรายละเอียดเกี่ยวกับระบบคุณภาพหองปฏิบัติการตามมาตรฐานISO/IEC 17025:2005 มีองคประกอบสําคัญที่จะนํามาพิจารณาในการขอการรับรองเชน การทดสอบความชํานาญ (Proficiency Testing) และ การใชวัสดุอางอิงรับรอง /วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ในกระบวนการวัด อยางไรก็ตามการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับ รองสวนใหญจ ะสั่งซื้ อ จากตางประเทศทํ า ใหเกิด การเสีย ดุ ล ทางการคา หากหนวยงานที่รับผิดชอบดานการผลิตวัสดุอางอิงรับรองสามารถพัฒนาวัสดุอางอิงรั บ รอง เพื่ อ รองรั บ ความต อ งการของอุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาลทรายได จะช ว ยใหสามารถลดตนทุนการสั่งซื้อจากตางประเทศ และประหยัดคาขนสง จากผลการสํารวจพบวา โรงงานน้ําตาลทรายสวนใหญเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ 93
  • 94. คิดเปนรอยละ 96.30 และมีการใชวัสดุอางอิงรับรองในการควบคุมคุณภาพคิดเปนรอยละ 55.56 แตในปจจุบันมีโรงงานน้ําตาลทรายที่ไดรับการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 เพียงรอยละ 11.11 นั่นแสดงใหเห็นวาโรงงานยัง ไมต ระหนัก ถึง ความสํา คัญ ของการไดรับ การรับ รองของหอ งปฏิบัติก ารวาการไดรับการรับรองของหองปฏิบัติการจะสงผลตอความเชื่อมั่นในผลการวัด และสามารถนําไปสูผลดีในดานเศษฐกิจ ดังนั้นงานวิจัยเรื่อง “ผลกระทบทางเศรษฐกิจจากมาตรวิทยาเคมีตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย” จัดทําขึ้นเพื่อชี้ ใ ห เ ห็ น ถึ ง ความสํ า คั ญ ของการนํ า ระบบมาตรวิ ท ยาเคมี เ ข า มาช ว ยเพิ่ ม มู ล ค าผลิตภัณฑในอุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในการสงออกเปนสําคัญ การพั ฒ นาและส ง เสริ ม อุ ต สาหกรรมน้ํ า ตาลทรายในประเทศไทยสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.) มุงเนนใหมีการประกันคุณภาพผลการวิเคราะหคุณภาพน้ําตาลเพื่อความถูกตอง เที่ยงตรงและเปนที่ยอมรับของทุกฝาย ระบบจัดการคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 จึงถูกนํ า มาใช เ พิ่ ม ความมั่ น ใจในความถู ก ต อ งของผลการวิ เ คราะห อั น จะทํ า ให ไ ดผลิตภัณฑที่ได มีคุณภาพเปนไปตามมาตรฐานการผลิต ตามขอ มูลในตารางที่ 8พบวามีโรงงานน้ําตาลทราย รอยละ 85.19 ที่ไมมีนโยบายระบบจัดการคุณภาพขอมูลดังกลาวสามารถยืนยันถึงความไมตระหนักของการนําระบบจัดการคุณภาพหองปฏิบัติการมาใชในโรงงานผลิตน้ําตาลทรายของผูประกอบการ ดังนั้นคาที่ไดจากเครื่องมือวิเคราะหอาจกอใหเกิดความไมนาเชื่อถือตอคุณภาพของผลิตภัณฑจากป ญ หาข า งต นทางสํ านั ก งานคณะกรรมการออ ยและน้ํ า ตาลทรายจึ งมี นํา วิ ธีโปรแกรมทดสอบความชํ า นาญมาเป น มาตรการเพื่ อ ควบคุ ม คุ ณ ภาพการวั ด มีโรงงานน้ําตาลทรายรอยละ 96.3 ใชการประกันคุณภาพดวยวิธีดังกลาวเพียงวิธีการเดียว อยางไรก็ตามจากขอมูลการเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญระหวางฤดูการเปดหีบป 2553 โดยสถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ เปนผูใหคาอางอิงแสดงใหเห็น94
  • 95. ถึงคาความคลาดเคลื่อนของผลการวัดตางจากเกณฑคาความไมแนนอนที่ 0.05 % Brixรอยละ 5.13 จากโรงงานที่ใช bench-top refracrometer ในงานวิจัยฉบับนี้ไดทําการศึกษาสมมติฐานการวิจัยทั้งสิ้น 2 สมมติฐานคื อ สมมติ ฐ านการวิ จั ย ที่ 1ระบบมาตรวิ ท ยาเคมี ด า นการวั ด ความหวานที่ มี ขี ดความสามารถในการการวัดไดถูกตองมากขึ้นตามมาตรฐานสากล สงผลกระทบอยางมีนัยสําคัญตอมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออย และสมมติฐานการวิจัยที่ 2 โรงงานน้ําตาลทรายที่ใช วัส ดุอางอิงรับรอง/วัส ดุอางอิง(CRMs/RMs) สําหรับใชในการสอบเทียบเครื่องมือวัดคา Brix ที่ผลิตในประเทศไทย จะสามารถลดตนทุนการซื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ไดมากกว า เมื่ อ เที ย บกั บ โรงงานน้ํ า ตาลทรายที่ ใ ช วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รอง/วั ส ดุ อ า งอิ ง(CRMs/RMs) ที่นําเขาจากตางประเทศ ผลการแทนคาสมมการของสมมติฐานการวิจัยที่ 1 จาก พ.ศ.2550-2553 มีขอสรุปตรงกันวาการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองตางกัน 10 เทา จะทําให ท ราบมู ล ค า ของความได เ ปรี ย บ/เสี ย เปรี ย บในการซื้ อ ขายอ อ ย และการใชเครื่ อ งมื อ ที่ มี ค วามถู ก ต อ งมากขึ้ น ตามมาตรฐานสากลจะช ว ยลดมู ล ค า ความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยของเกษตรกรและโรงงานน้ําตาลทรายไดอยางชัดเจน โดยผลในแตละปมีขอสรุปดังนี้ ในป พ.ศ.2550 จากการผลการคํานวณในบทที่ 4 จะพบวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งสองตํ า แหน ง เปรี ย บเที ย บกั บ เครื่ อ งมื อ ที่ มี ค วามถู ก ต อ งหนึ่ งตําแหนงมีมูลคาเทากับ 119 ลานบาทตอป และมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสามตําแหนงเปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนง จะมีมูลคาเทากับ11 ลานบาท 95
  • 96. ในป พ.ศ.2551 จากการผลการคํานวณในบทที่ 4 จะพบวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสองตําแหนงเปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองหนึ่งตําแหนงมีมูลคาเทากับ 76 ลานบาทตอป และมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้ อ ขายอ อ ยที่ เกิดจากการใช เครื่ องมื อวั ดความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งสามตํา แหน งเปรียบเที ย บกับ เครื่อ งมือ ที่มีค วามถูก ตอ งสองตํา แหนง จะมีคา เทา กับ8 ลานบาท ในป พ.ศ.2552 จากการผลการคํานวณในบทที่ 4 จะพบวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งสองตํ า แหน ง เปรี ย บเที ย บกั บ เครื่ อ งมื อ ที่ มี ค วามถู ก ต อ งหนึ่ งตําแหนงมีมูลคาเทากับ 65 ลานบาทตอป และมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสามตําแหนงเปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนงจะมีคาเทากับ 6 ลานบาท ในป พ.ศ.2553 จากการผลการคํานวณในบทที่ 4 จะพบวามูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการซื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่ มี ค วามถู ก ต อ งสองตํ า แหน ง เปรี ย บเที ย บกั บ เครื่ อ งมื อ ที่ มี ค วามถู ก ต อ งหนึ่ งตําแหนงมีมูลคาเทากับ 90 ลานบาทตอป และมูลคาของความไดเปรียบ/เสียเปรียบในการชื้อขายออยที่เกิดจากการใชเครื่องมือวัดความหวานที่มีความถูกตองสามตําแหนงเปรียบเทียบกับเครื่องมือที่มีความถูกตองสองตําแหนงจะมีคาเทากับ 7 ลานบาท ผลการแทนคาสมการของสมมติฐานการวิจัยที่ 2 จาก พ.ศ. 2550-2553 มีขอสรุปตรงกันวาในแตละปมูลคาในการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศสูงกวาการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรองที่ผลิตภายในประเทศ รวมมูลคาการสูญเสียที่เกิดจากการนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศจากป พ.ศ.2550-2553 คิดเปนมูลคาถึง 373,967 บาท สงผลใหประเทศไทยประสบปญหาการสูญเสียเงินตราจาก96
  • 97. การนําเขาวัสดุอางอิงรับรองจากตางประเทศ ตั้งแตป พ.ศ.2550 ถึง 2553 คิดเปนมูลคา 92,510 บาท, 89,510 บาท, 116,427 บาท และ 75,520 บาท ตามลําดับ แต อ ย า งไรก็ ต ามค า ใช จ า ยในการซื้ อ วั ส ดุ อ า งอิ งรั บ รอง/วั ส ดุ อ า งอิ ง(CRMs/RMs) ทั้งที่ผลิตในประเทศและตางประเทศยังมีปริมาณนอยเมื่อเทียบกับปริมาณน้ําตาลทรายที่ผลิตไดในแตละป มูลคาการสั่งชื้อวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง(CRMs/RMs) ที่มีจํานวนนอยของโรงงานน้ําตาลทราย สอดคลองกับผลการสํารวจที่พบวาโรงงานน้ําตาลทรายมีการใชสารละลายน้ําตาลที่เตรียมขึ้นมาเองเพื่อใชประกันคุณภาพผลการวิเคราะหเบื้องตน (daily check) คิดเปนรอยละ 100ทั้ ง นี้ อ าจมี เ หตุ ผ ลที่ เ ป น สาเหตุ ข องการไม ใ ช วั ส ดุ อ า งอิ ง รั บ รอง/วั ส ดุ อ า งอิ ง(CRMs/RMs) เชน - โรงงานยังไมตระหนักถึงความสําคัญของการใชวัสดุอางอิงรับรอง(CRMs) ในการประกันคุณภาพการผลิตน้ําตาลทราย และสอดคลองกับผลสํารวจเรื่องนโยบายระบบคุณภาพหองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005 มีโรงงานน้ําตาลทรายเพียงรอยละ 14.8 ของโรงงานน้ําตาลทรายทั้งหมดที่มีนโยบายระบบคุณภาพในเรื่องการจัดการระบบคุณภาพหองปฏิบัติการทดสอบและสอบเทียบ - ตนทุนในการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรอง /วัสดุอางอิง (CRMs/RMs)จากตางประเทศสูง - หองปฏิบัติการยังไมสามารถหาวัสดุอางอิงรับรอง /วัสดุอางอิง(CRMs/RMs) ที่เหมาะสม เชน CRMs ที่มีตัวกลาง (matrix) ใกลเคียงกับตัวอยางน้ําตาล - โรงงานไม ทราบแหล งของผู ผลิ ตและจํ าหน ายวั สดุ อ างอิ งรั บรอง(CRMs) ภายในประเทศ เชน สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ เปนตน 97
  • 98. สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติไดทําการผลิตสารละลายมาตรฐานน้ําตาลซูโครส และสารละลายบัฟเฟอรตามมาตรฐานการผลิตวัสดุอางอิงรับรอง (ISOGuide 34 และ ISO Guide 35) และสอบยอนกลับไปยังหนวยมูลฐาน (SI units) โดยวัตถุประสงคที่สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติดําเนินการผลิตสารดังกลาวก็ดวยเหตุผลหลายประการดังนี้ - เพื่ อ สนั บ สนุ น ให เ กิ ด การประกั น คุ ณ ภาพตามระบบคุ ณ ภาพหองปฎิบติการ ISO/IEC 17025:2005 ั - เพื่อลดคาใชจายและระยะเวลาในการสั่งซื้อวัสดุอางอิงรับรอง(CRM) จากตางประเทศ - เพื่อแกปญหาความคลาดเคลื่อนของการวัดที่ใชวัสดุอางอิงที่มีตัวกลาง (matrix) ตางกับตัวอยางน้ําตาล อยางไรก็ตามการที่สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.)สงเสริมและสนับสนุนใหโรงงานน้ําตาลทรายทุกโรงงานเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํ านาญอยางนอ ยปละ 2 ครั้ ง โดยมีพ ารามิเตอร ห ลั กๆ เชน การวัดค าPolarization, คาสี และ คา % Brix การที่โรงงานน้ําตาลทรายเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญและไดผลที่อยูในเกณฑการยอมรับ ไมไดสะทอนถึงคุณภาพของผลการวัดที่ถูกตองเสมอ เนื่องจากมีหลายปจจัยที่มีผลตอการวัด เชน วัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/ RMs) ที่ใชสอบเทียบเครื่องมือ, ความซื่อสัตยของผูทําการวิเคราะหรวมถึงเครื่องมือที่ใชในการวิเคราะห เปนตน98
  • 99. 2. ขอเสนอแนะเชิงนโยบาย 2.1 ภาครัฐควรกําหนดนโยบายผลักดันใหประเทศไทยเปนผูนําในการสงออกน้ําตาลทราย และดําเนินมาตรการรักษาอันดับการสงออกใหอยูในระดับตนๆ ของโลกทั้งในดานปริมาณและคุณภาพ 2.2 ภาครัฐควรใหการสนับสนุนดานความรู เทคโนโลยี และสายพันธุออยแกเกษตรกรโดยตรงในการผลิตออยใหมีคุณภาพไดระดับความหวานสูงขึ้นเพื่อใหไดปริมาณผลิตภัณฑน้ําตาลทรายที่สงจําหนายในประเทศและตางประเทศมากขึ้น 2.3 ภาครัฐควรกระตุนใหเกิดการพัฒนางานวิจัยการปรับปรุงสายพันธุออยที่ใหปริมาณน้ําตาลสูง3. ขอเสนอแนะเชิงบริหาร 3.1 ควรมีการจัดตั้งศูนยใหบริการขอมูลดานระบบคุณภาพ การขอการรับรองหองปฏิบัติการ การบริการทดสอบและสอบเทียบแกโรงงานออยและน้ําตาลทราย ผูขายออย และผูประกอบการอุตสาหกรรมอาหารแปรรูป โดยผูใชบริการสามารถเขาถึงไดสะดวก รวดเร็ว และไมเสียคาใชจายในการใชบริการจากศูนยดังกลาว 3.2 ควรใหก ารสนับ สนุน นโยบายและการดํา เนิน งานการใหบ ริก ารสอบเทียบเครื่องมือวัดของสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.)เนื่องจาก สอน. มีการดําเนินการใหการสอบเทียบเครื่องมือวัดแกโรงงานออยและน้ําตาลทรายกอนฤดูการเปดหีบโดยไมคิดคาใชจาย ซึ่งเปนนโยบายและแผนงานที่ดีเนื่องจากชวยลดตนทุนการผลิตของโรงงานออยและน้ําตาลทราย ภาครัฐจึงควรใหการสนั บ สนุ น นโยบายและการดํ า เนิ น งานดั ง กล า วของ สอน. ทั้ ง ทางด า นงบประมาณและกําลังคน 99
  • 100. 3.3 ควรใหการสนับสนุนสํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย(สอน.) ในการคัดเลือกผูเชี่ยวชาญในการใหบริการใหคําปรึกษาเกี่ยวกับการเขาสูระบบคุณภาพแกโรงงานน้ําตาลทรายอยางสม่ําเสมอ 3.4 ควรมีการรณรงคอยางจริงจังและตอเนื่องใหโรงงานออยและน้ําตาลทรายตระหนักถึงความสําคัญของระบบคุณภาพที่ใชในกระบวนการผลิตเพื่อพัฒนาใหคุณภาพของผลิตภัณฑมีความนาเชื่อถือ เปนที่ยอมรับและสามารถแขงขันในตลาดโลกได ซึ่งระบบคุณภาพดังกลาวครอบคลุมถึงการใชวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุอางอิง (CRMs/RMs) ในการสอบเทียบเครื่องมือวิเคราะหของหองปฏิบัติการและเครื่องมือวัดในกระบวนการผลิต การเขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญของหองปฏิบัติการ การขอการรับรองหองปฏิบัติการ ในการนี้สํานักงานคณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย (สอน.) ไดรวมมือกับหนวยงานทั้งภาครัฐและเอกชนในการพั ฒ นาศั ก ยภาพและเผยแพร ข อ มู ล โดยแต ล ะหน ว ยงานมี ห น า ที่ รั บ ผิ ด ชอบโดยสังเขปดังนี้ 1) สถาบันมาตรวิทยาแหงชาติ มีหนาที่ผลิตวัสดุอางอิงรับรอง/วัสดุ อ างอิ ง (CRMs/RMs) เพื่ อ การสอบเที ย บเครื่ อ งมื อ ใน ห อ งปฏิ บัติ ก ารของโรงงานอ อ ยและน้ํ า ตาลทราย และจั ด ทํ า โปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) ในบางพารามิเตอร 2) กรมวิทยาศาสตรบริการ รับผิดชอบในเรื่องการจัดทําโปรแกรม ทดสอบความชํานาญ (PT) 3) สมาคมสงเสริมเทคโนโลยีไทย-ญี่ปุน รับผิดชอบการใหบริการ สอบเทียบเครื่องมือ 4) สถาบั น วิ จั ย วิ ท ยาศาสตร แ ละเทคโนโลยี แ ห ง ประเทศไทย รับผิดชอบใหคําปรึกษาในการขอการรับรองตามระบบคุณภาพ หองปฏิบัติการ ISO/IEC 17025:2005100
  • 101. 3.5 หน ว ยงานภาครั ฐ ควรประสานความร ว มมื อ เพื่ อ เผยแพร ข อ มู ลทางดานระบบคุณภาพเพื่อใหโรงงานน้ําตาลทรายมีความตระหนักในการพัฒนาระบบคุณภาพหองปฏิบัติการเรื่องการวิเคราะห ทดสอบ และสอบเทียบ รวมทั้งการพัฒนาความรูในการคํานวนคาความไมแนนอนของการวัด การนําคาความไมแนนอนของการวัดที่ไดไปใชประโยชน 3.6 ควรมี ก ารพั ฒ นาระบบการวั ด และจั ด หาเครื่ อ งมื อ วั ด เพื่ อ เพิ่ มศักยภาพในการวัดคาความหวานใหไดความถูกตองมากขึ้น เชน มีความถูกตองถึงทศนิยมตําแหนงที่สองหรือสาม 3.7 ควรมีการพัฒนาการผลิตวัสดุอางอิงรับรอง (CRM) ของประเทศไทยใหเปนไปตามมาตรฐานสากล และมีคุณภาพเทียบเทากับตางประเทศ 101
  • 102. บรรณานุกรมการคาเสรี. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : htth://www.wikipedia.org/wiki/การคาเสรี. (วันที่คนขอมูล : พฤศจิกายน 2552).คมชัดลึก เศรษฐกิจ การตลาด. น้ําตาลทรายโลกพุงสูงสุดรอบ 28 ป. [ออนไลน]. เขาถึง ไดจาก : http://www.komchadluek.net/detail/20090901/26684/%.html. (วันที่ คนขอมูล : 13 พฤศจิกายน 2552).ประยงค เนตยารักษ. อนาคตอุตสาหกรรมออยและน้ําตาลไทย. [ออนไลน]. เขาถึง ไดจาก : http://www.tdri.or.th/abstract/y92i_abs.htm (วันที่คนขอมูล : พฤศจิกายน 2552).ทิศทางราคาน้ําตาลโลก ผลกระทบตอออยและน้ําตาลของไทย. [ออนไลน]. เขาถึง ไดจาก : http://www.konthairakkan.com/2009-10-07-17-13-17.html (วันที่คนขอมูล : 13 พฤศจิกายน 2552).สํานักพัฒนาอุตสาหกรรมออย น้ําตาลทรายและอุตสาหกรรมตอเนื่อง สํานักงาน คณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย. รายงานประสิทธิภาพการผลิตน้ําตาล ทราย ฤดูการผลิตป 2549/2550. พิมพครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ, 2551.สํานักพัฒนาอุตสาหกรรมออย น้ําตาลทรายและอุตสาหกรรมตอเนื่อง สํานักงาน คณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย. รายงานประสิทธิภาพการผลิตน้ําตาล ทราย ฤดูการผลิตป 2550/2551. พิมพครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ, 2552.สํานักพัฒนาอุตสาหกรรมออย น้ําตาลทรายและอุตสาหกรรมตอเนื่อง สํานักงาน คณะกรรมการออยและน้ําตาลทราย. รายงานประสิทธิภาพการผลิตน้ําตาล ทราย ฤดูการผลิตป 2551/2552. พิมพครั้งที่ 1. กรุงเทพฯ, 2552.ศักยภาพการแขงขันของอุตสาหกรรมน้ําตาล. [ออนไลน]. เขาถึงไดจาก : http://www.ocsf.or.th/Research/rese-29.doc. (วันที่คนขอมูล : พฤศจิกายน 2552).102
  • 103. ภาคผนวก 103
  • 104. แบบสอบถาม โครงการวิจัยการประเมินผลกระทบทางเศรษฐกิจจากมาตรวิทยาเคมี ตออุตสาหกรรมน้ําตาลทรายในประเทศไทย แบบสอบถามนี้จัดทําขึ้นเพื่อสํารวจขอมูลเกี่ยวกับระบบคุณภาพการซื้อขายอ อ ยหน า โรงงาน และการใช ส ารรั บ รองอ า งอิ ง ในห อ งปฏิ บั ติ ก ารของโรงงานผลิตน้ําตาล เพื่อนํามาใชวิเคราะหหาผลกระทบทางเศรษฐกิจจากระบบมาตรวิทยาเคมีที่มีตออุตสาหกรรมออยและน้ําตาลในประเทศไทย อนึ่งขอมูลที่ไดนี้จะใช เ ป น ข อ มู ล สํ า หรั บ การทํ า วิ จั ย เชิ ง วิ ช าการเพื่ อ สร า งความตระหนั ก ถึ งความสําคัญของมาตรวิทยาเคมีตอกระบวนการผลิตทางอุตสาหกรรมเทานั้น ไมไดมีวัตถุประสงคที่จะทําใหเกิดผลกระทบที่เปนผลเสียตอโครงสรางราคาออยและน้ําตาลทรายแตอยางใด แบบสอบถามมีทงหมด 5 สวน คือ ั้ สวนที่ 1 ขอมูลทั่วไป สวนที่ 2 ระบบคุณภาพ สวนที่ 3 ขอมูลการซือ/ขายออย ้ สวนที่ 4 ขอมูลการใชวัสดุอางอิงรับรองสําหรับการวัดความหวานและความเปนกรด-ดาง  สวนที่ 5 ปญหาและขอเสนอแนะ1. ขอมูลทั่วไป ผูใหขอมูล ชื่อ............................................... นามสกุล.......................................... ตําแหนง................................... ............. แผนกงานที่สังกัด.................................... ชื่อบริษัท................................................................................................................. ที่อยู......................................................................................................................... ................................................................................................................................. โทรศัพท......................................................... โทรสาร............................................ E-Mail.....................................................................................................................104
  • 105. 2. ขอมูลเกี่ยวกับนโยบายระบบคุณภาพ 2.1 โรงงานของทานไดรบการรับรองระบบคุณภาพ ั ISO 9001:2008 ISO/IEC 17025:2005 ปที่ไดรับการรับรอง.......................... HACCP GMP อื่นๆ โปรดระบุ..................................................................... อยูระหวางขอการรับรองระบบคุณภาพหองปฏิบัติการISO/IEC 17025........................................................................................................... 2.2 หากยังไมไดรับการรับรอง ISO/IEC 17025 โรงงานของทานมีนโยบายประกันความถูกตองของผลการวิเคราะหและทดสอบ ผลิตภัณฑของทานอยางไร เขารวมโปรแกรมทดสอบความชํานาญ (proficiency testing, PT) ใช Certified Reference Materials (CRMs) โปรดระบุ ............................................................................................... อื่นๆ โปรดระบุ........................................... 2.3โปรแกรมทดสอบความชํานาญ (PT) ที่โรงงานของทานเขารวม จํานวนครั้งที่ โปรแกรมทดสอบความชํานาญ หนวยงานที่จัด เขารวม/ป วัดคา pol ดวย polarimeter วัดคา brix ดวย refractometer วัดคา pH ดวย pH meter วัดคาความชื้น วัดคาสี ดวย spectrophotometer อื่นๆ............................................. 105
  • 106. 3. ขอมูลการซื้อ/ขายออยรายป 3.1 ปริมาณซื้อ/ขาย, ราคา, และคาความหวานของผลผลิตออยโดยเฉลี่ย (CCS/ป) ป ป ป ป ขอมูลการซื้อ/ขายออยรายป 2549/50 2550/51 2551/52 2552/53 ปริมาณซื้อ/ขายออย (ตัน/ป) ราคาออยเฉลี่ยที่ 10 C.C.S (บาท/ตัน) คาความหวานของผลผลิตออยเฉลี่ย (C.C.S/ป) 3.2 เครื่องวัดความหวาน (polarimeter/refractometer) ที่โรงงานของทานใชอยู คาความถูก คาความ ประเภท บริษทผูผลิต ั รุน ตอง ละเอียด เครื่องมือ (accuracy) (resolution)106
  • 107. 4. ขอมูลการใชวัสดุอางอิงรับรองสําหรับการวัดความหวาน และความเปนกรด-ดาง 4.1 ปจจุบันโรงงานของทานใชวัสดุอางอิงประเภทใดในการควบคุม คุณภาพสําหรับเครื่อง polarimeter (ตอบแบบสอบถามขอ 4.2), refractometer (ตอบแบบสอบถามขอ 4.3) , pH meter (ตอบแบบสอบถามขอ 4.4) Certified Reference Material (CRM) Reference Material (RM) ไมใช CRM/RM 4.2 CRM/RM สําหรับ polarimeter ที่ใชซื้อจากที่ใด และมี Certificate หรือไม ซื้อ CRM/RM ที่ผลิตในประเทศ : ระบุชื่อบริษัท.................. มี Certificate ไมมี Certificate ซื้อ CRM/RM จากตางประเทศ : ระบุชื่อบริษัท..................... มี Certificate ไมมี Certificate อื่นๆ ระบุ (เชน quartz )......................... 4.3 CRM/RM สําหรับ refractometer ที่ใชซื้อจากที่ใด และมี Certificate หรือไม ซื้อ CRM/RM ที่ผลิตในประเทศ : ระบุชื่อบริษัท.................. มี Certificate ไมมี Certificate เตรียมสารละลายน้ําตาลเอง โปรดระบุ 1. เปอรเซ็นต (%) ความบริสุทธิ์ของน้ําตาลทรายที่ใช เตรียม...................................................................... 2. ความเขมขนของสารละลายน้ําตาล.......................... 107
  • 108. ซื้อ CRM/RM จากตางประเทศ : ระบุชื่อบริษัท..................... มี Certificate ไมมี Certificate อื่นๆ....................................................................................... 4.4 CRM/RM สําหรับ pH meter ที่ใชซื้อจากที่ใด และมี Certificate หรือไม ซื้อ CRM/RM ที่ผลิตในประเทศ : ระบุชื่อบริษัท.................. มี Certificate ไมมี Certificate ซื้อ CRM/RM จากตางประเทศ : ระบุชื่อบริษัท..................... มี Certificate ไมมี Certificate อื่นๆ ระบุ (เชน commercial buffer solutions)......................108
  • 109. 4.5 ปริมาณการลงทุนและการใช CRM/RM ในแตละป ป ป ป ป 2550 2551 2552 2553ปริมาณการลงทุนและการใช CRM/CRM for polarimeter- จํานวน CRM/RM ที่ใชตอป- คาใชจายในการซื้อ CRM/RM ตอป (บาท)- คาใชจายในการสอบเทียบเครื่อง polarimeter ตอป (บาท)ปริมาณการลงทุนและการใช CRM/RM for refractometer- จํานวน CRM/RM ที่ใชตอป- คาใชจายในการซื้อ CRM/RM ตอป (บาท)- คาใชจายในการสอบเทียบเครื่อง refractometer ตอป (บาท)ปริมาณการลงทุนและการใช CRM/RM for pH meter- จํานวน CRM/RM ที่ใชตอป- คาใชจายในการซื้อ CRM/RM ตอป (บาท)- คาใชจายในการสอบเทียบเครื่อง pH meter ตอป (บาท)5. ปญหาและขอเสนอแนะ 5.1 ปญหาที่พบในกระบวนการสอบเทียบเครื่องวัดความหวาน และความเปนกรด-ดาง....................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 5.2 ขอเสนอแนะ................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................. 109
  • 110. หมายเหตุ 1. CRM for polarimeter/refractometer/pH meter คือ วัสดุอางอิงรับรองที่ระบุคา brix หรือ pol หรือ pH ในใบ certificate พรอมคา uncertainty (โดยหองปฏิบัติการที่ไดรับการรับรอง ISO 17025:2005 เปนผู certify คา) ซึ่งใชสําหรับสอบเทียบเครื่อง refractometer หรือ polarimeter หรือ pH meter 2. RM for polarimeter/refractometer/pH meter คือ วัสดุอางอิงรับรองที่ระบุคา brix หรือ pol หรือ pH ในใบ certificate หรือสารมาตรฐานที่หองปฏิบัติการเตรียมขึ้นเอง ซึ่งใชสําหรับสอบเทียบเครื่อง refractometer หรือ polarimeter หรือpH meter สถาบันฯ ขอขอบคุณในความรวมมือมา ณ โอกาสนี้110

×