High renaissance
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Like this? Share it with your network

Share

High renaissance

  • 2,383 views
Uploaded on

Presentatie voor FLOT Geschiedenis

Presentatie voor FLOT Geschiedenis

More in: Education
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
2,383
On Slideshare
2,383
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
9
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. High Renaissance Kavel IV
  • 2. Leonardo Da Vinci
  • 3. Geen Hoog Renaissance stijl
    • Er is niet één specifieke stijl aan te wijzen
    • Er zijn wel overeenkomsten tussen de stromingen die tot de Hoog Renaissance worden gerekend: - Alle artiesten hebben respect voor de Klassieken (en willen als een soort eerbetoon deze traditie laten voortleven)
    • - Er wordt een bepaald simplisme in acht genomen, verschillend van bijv. het Quattrocento Florence
    • - Er moet sprake zijn van een bepaalde grandeur
  • 4. De doop van Christus
    • Engel links is geschilderd door Da Vinci
    • Anatomisch correct, met goddelijke allure
    • “ Leonardo’s figuur lijkt te leven.”
    • Subtiele details: huidskleur, net gedraaid hoofd.
    • De engel is volgens Vasari de nieuwe maatstaf.
    Verrochio 1472 (Uffizi, Florence)
  • 5. De Adoratie van de Wijzen
    • Eerste schilderij waarvoor Leonardo zelf verantwoordelijk is
    • Erg veel schetsen gevonden, lang nagedacht over de compositie
    • Piramidevorm als uitgangspunt
    • De piramide staat voor een lichamelijke en geestelijke band
    Leonardo da Vinci (Uffizi, Florence), 1480
  • 6. The Tribute Money
    • Masaccio probeert hetzelfde effect te creëren met een halve cirkel.
    • Juist de details als de gedrapeerde mantels en de vitaliteit op de gezichten bij Leonardo’s schilderij geven de doorslag.
    Masaccio, 1427 ( Brancacci Kapel, Santa Maria del Carmine, Florence)
  • 7. Leonardo zelf:
    • Een schilder heeft twee doelen: - Het schilderen van een mens zoals hij of zij eruit ziet.
    • - Het schilderen van de intentie van de ziel.
    • Dus niet alleen het lichamelijke aspect is belangrijk!
  • 8. De Adoratie van de Wijzen
    • Nieuwe techniek: sfumato  het vager maken van de contouren en kleuren
    • Meer dynamiek
    • Een voorbeeld voor andere schilders als Lippi en Rafael
  • 9. De Adoratie van de Wijzen Filippino Lippi Adoration of the Magi, 1496 (Uffizi, Florence)
  • 10. Meer structuur?
    • Wederom piramidevorm
    • Voorbeelden uit het verleden bestudeerd voor de lichtinval.
    Virgin of the rocks Leonardo da Vinci 1508 (National Gallery London)
  • 11. Het Laatste Avondmaal (1) The Last Supper Leonardo da Vinci 1496-1498 (Santa Maria della Grazie, Milano)
  • 12. Het Laatste Avondmaal (2) The Last Supper Ghirlandaio 1480 (Ognissanti, Florence)
  • 13. Het Laatste Avondmaal (3) The Last Supper Andrea del Castagno 1447 (Florence)
  • 14. Verschillen:
    • Leonardo’s figuren stralen veel meer kracht uit volgens Vasari.
    • Wat zijn deze mensen aan het doen?
    • Leonardo kiest voor een specifiek moment: Jezus beschuldigd iemand van verraad.
    • Alle gezichten vertonen spanning, behalve het gezicht van Jezus.
    • Driehoek van rust, om Jezus heen woedt een storm!
    • Een ideaalbeeld, geen reële weergave.
  • 15. Uitspraken Vasari over Da Vinci:
    • Leonardo had een hekel aan kunstenaars die als een spiegel waren, die geen emoties konden vastleggen of een inkijkje konden bieden in de ziel van de personen die afgebeeld werden.
    • Leonardo werd vaak bekritiseerd door zijn opdrachtgevers, omdat hij heel vaak naar zijn fresco zat te kijken, zonder de indruk te wekken dat hij aan het werk was. Leonardo zei op zijn beurt hierover dat vakbekwame mensen eerst moeten bedenken hoe hun handen hun ideeën kunnen uitvoeren.
  • 16. The Battle of Anghiari The Battle of Anghiari P. Rubens naar schetsen van Leonardo da Vinci 1605 (Louvre, Parijs) The Battle of Anghiari Ets van Zacchia naar aanleiding van schilderij Leonardo da Vinci
  • 17. The Battle of Anghiari
    • Leonardo kwam klem te zitten tussen de antieke waarden die hij trouw wilde blijven en alle nieuwe informatie die hij door studie had vergaard.
    • Het echte schilderij is vergaan en was gemaakt met was (in Palazzo Vecchio).
    • Michelangelo mocht in dezelfde ruimte schilderen.
    • Leonardo centreerde de actie, dit zorgt voor een betere omgeving om de details in te schilderen.
  • 18.
    • Velen beweren dat Michelangelo niet erg van de Antieken hield.
    • Studies van Lord Clark laten zien dat Leonardo wel bezig is geweest met het bestuderen van sarcofagen uit de oudheid.
    • Hoe moest de ideale strijder eruit zien?
    • Hoe zag het ideale paard eruit?
    • Schetsen gevonden voor beeldhouwwerken.
  • 19. Schets voor het Sforzamonument Schets voor het Sforza-monument Leonardo da Vinci 1489-1490
  • 20. Studie voor het Trivulzio-monument Studie voor het Trivulzio-monument Leonardo da Vinci 1508-1512 (Royal Library Windsor England)
  • 21. Rafael Santi / Rafaello Sanzio
  • 22. Christus geeft de sleutel aan St. Petrus; Perugino 1481-1482 Verloving van de maagd; Rafael 1504 Open ruimtes en struikelende figuren leiden de aandacht af. Greenhalgh: opeenstapeling van morele zekerheid (de kerk staat centraal) en mathematische helderheid. (geometrische elementen)
  • 23. De Madonna’s Madonna met het puttertje , Rafaël 1505-1506 Madonna in de wei , Rafaël 1505 La belle Jardinière , Rafael 1507
    • Piramidische elementen
    • Verbonden door blik en aanraking
    • Draaiing van de lichamen
  • 24. Portretten Mona Lisa, Leonardo Da Vinci 1503-1519 Rafaël 1514-1515 1506 1506 1511 1518
    • Stevige piramidevorm
    • Bij Leonardo chiaroscuro (licht en donker)
    • Bij Rafaël eenvoudige achtergrond
  • 25.  
  • 26. Casa Tempi Madonna , Rafael 1507 Pazzi Madonna , Donatello 1420-1430 Kenmerk  hoofden van moeder en kind dicht bij elkaar. Bij Donatallo als uiting van pathos (lijden) Bij Rafaël als ‘menselijke’ moeder en kind. Ideaal van menselijke zachtheid.
  • 27. Madonna van de stoel , Rafaël 1515 Sixtijnse Madonna , Rafaël 1515 Vergelijk met voorgaande Madonna’s  zelfde motief maar monumentaler van aard en de blikken zijn naar buiten gericht.
  • 28. Contraposto Taddei Madonna , Michelangelo 1504 Madonna van Orleans , Rafaël 1506 The Bridgewater Madonna , Rafaël 1507 Ronde compositie van Michelangelo  krachtige draaiingen The Bridgewater Madonna  draai van Madonna’s hoofd tegen de beweging van de schouder in en de plooien van de jurk diagonaal t.o.v. beweging van het kind zorgen voor een evenwichtige compositie.
  • 29. The Entombment , Rafaël 1507
    • Onderwerp gebaseerd op Meleagers Sarcofaag (Griekse mythologie).
    • Vorm geïnspireerd door Slag bij Cascina.
    • Kruisende diagonalen, dramatische figuren.
    • Nieuwe dimensie in Rafaëls werk: fysieke kracht en emotionele energie gaan samen.
    Zie ook: Stanza dell’incendio del Borgo
  • 30. Laocoön , ± 40 – 20 v.C. St.Mattheus , Michelangelo, 1504? St. Catharina , Rafaël 1507
    • St. Catharina’s ‘kurkentrekkerslichaam’ is afgeleid van St Mattheus en indirect van Laocoön.
    • Greenhalgh: St. Catharina is de link tussen de Florijnse periode en Romeinse periode van Rafaël.
    • Studie van beeldhouwkunst is opstapje naar krachtige stijl in de Stanza della Segnatura.
  • 31. Stanza della Segnatura
  • 32. Het oordeel van Salomon , Stanza delle Segnatura Apollo en Marsyas, Stanza delle Segnatura
  • 33. Stanza delle Segnatura, Dispuut van het Heilige Sacrament
    • De waarheid van het christendom wordt bewezen door de geometrische verhoudingen
    • Figuren worden in groepen samen gezet
    • De groepen worden met elkaar verbonden door gebaren van armen en handen
  • 34. De school van Athene , Stanza della Segnatura
  • 35.
    • Dit fresco is de belangrijkste uiting van het classicisme in de renaissance. Het vormt voor veel kunstenaars in de eeuwen daarna een belangrijk referentiekader.
    • Scheiding tussen links en rechts in compositie en inhoud
    • Scheiding tussen boven en onder in compositie en inhoud
    • Eenheid door driehoek tussen Plato en Aristoteles
  • 36. De stelling van Pythagoras De scheiding in het horizontale en verticale vlak wordt ook uitgebeeld in de handen en armen van beide figuren. Plato wijst naar de hemel en Aristoteles strekt zijn arm naar voren en wijst in de ogen van de kijker. Dit vormt het middelpunt van de compositie. Het verschil tussen hemel en aarde is opgeheven maar de hiërarchie wordt niet aangetast: de hemel is boven en helder, en beneden de vloer en de trappen der wijsheid. De geometrische rationaliteit die in de armen en handen van Plato en Aristoteles tot uitdrukking komt wordt overdekt door drie gewelven: symbool voor de hemelse drie-eenheid.
  • 37. Greenhalgh: De Atheense School is het hoogtepunt van het classisme. Maar dat betekent niet dat we het werk dat Rafaël daarna maakte, moeten aanduiden als een uitbreiding van het classisme of als een terugval naar het maniërisme. De Atheense School vormt geen breuk tussen de Stanza della Segnatura en de latere Stanzes. Andere artiesten voorzagen latere kamers van fresco’s. Zij gingen uit van de classicistische ideeën van Rafaël maar die inspireerden hen zo dat ze een eigen stijl ontwikkelden die afweek van de classicistische idealen van eenvoud, balans en ingetogenheid dat ze bijna in tegenspraak lijken met hun oorsprong.
  • 38.  
  • 39. De verdrijving van Heliodorus, Stanza d’Eliodoro
    • Vanaf nu een stijl waarin acties belangrijker waren dan de ideeën.
    • Toevoeging van contemporaine gebeurtenis (afbrokkeling van de kerk).
    • Het onderwerp van deze compositie niet in het midden maar rechts voor.
    • Paus Julius II  links als getuige van de bijbelse gebeurtenis (beroving van de kerk) maar ook als symbool voor het Lateraanse Concilie van 1512.
    • Vergelijk met eerdere werken: kracht en drama i.p.v. gratie en kalmte.
  • 40. De Brand in de Borgo , Stanza dell’incendio del Borgo
    • Uitbeelding van een incident.
    • De actie van de paus neemt slechts kleine plaats in op de achtergrond.
    • Op de voorgrond: gedetailleerde beelden van brand en figuren die handelingen verrichten.
    • De vaardigheden van de schilder zijn hier belangrijker dan zijn diepere ideeën over de afbeelding  vorm boven betekenis.
    • De eenheid van perspectief, betekenis en vorm nam af  ontluikend maniërisme.
    Fragment uit Apollo en Marsyus wordt opnieuw gebruikt
  • 41. De Genezing van de lamme man , Rafaël, ca. 1516
    • Wandtapijten in de Sixtijnse kapel  moesten kunnen concurreren met de fresco’s in de kapel.
    • Handwerk vereist nieuwe techniek en andere compositie:
    • In spiegelbeeld werken
    • Weinig details
    • Monumentale eenvoud van figuren
    • Gebruik van gouddraad ter verduidelijking van vormen
  • 42. De tapijten zijn een noodzakelijke vereenvoudiging van het eerdere werk (gedwongen door het omzetten van het ene medium in het andere). Dit biedt de gelegenheid om via krachtige poses te komen tot uiting van emoties. Greenhalgh  de tapijten vormen de uiterste grens waarin een artiest kan terugvallen op ingehoudenheid, balans en nobelheid. Maar dit kan toch niet tippen aan het magisch vacuüm in meerdere van zijn fresco’s.
  • 43.
    • Renaissance artiesten hadden voornamelijk opdrachten met godsdienstige thema’s.
    • Door de beginnende scheiding tussen kerk en staat kregen deze artiesten de kans om ook andere thema’s te schilderen  Met als hét thema De Klassieke Oudheid
    • Villa Farnesina, Rome, was hier een goed voorbeeld van.
  • 44. Villa Farnesina (Chigi)
    • Rome
    • Gebouwd tussen 1506 – 1510
    • Ligt in de wijk Trastevere, aan de westelijke oever van de Tiber
    • Opdrachtgever: Agostino Chigi. Rijke bankier en handelaar.
    • Architect:  Baldassare Tommaso Peruzzi. Stijl : illusionisme
    • Kunstenaars villa: Rafaël, Peruzzi zelf en Giovannia Antonio Bazzi.
    • Hoofdonderwerp: oudheid
    • Later bewoond door: kardinaal Alessandro Farnese 
  • 45. Sala Galatea, The Triumph of Galatea
  • 46.  
  • 47. Sala Galatea, The Triumph of Galatea De triomf van de nimf Galatea is gebaseerd op de 118de strofe van het gedichte ‘La Giostra’ van Poliziano. (Geschreven ter ere van Giuliano de’ Medici) Engelse vertaling: Two shapely dolphins pull a chariot: on it sits Galatea and wields the reins; as they swim, they breath in unison; a more wanton flock circles around them: one spews forth salt waves, others swim in circles, one seems to cavort and play for love; with her faithful sisters, the fair nymph charmingly laughs at such a crude singer. http:// natey.com / poliziano /book1.html
  • 48. Sala Galatea, The Triumph of Galatea
    • “ Bewegend”/dynamisch fresco:
    • Galatea kijkt terug naar Polyphemus , maar houdt ook haar schelp voortgetrokken door dolfijnen in bedwang.
    • Zeegoden proberen nimfen te grijpen.
    • Centauren bespelen trompetten.
    • Engelen willen liefdespijlen op Galatea’s hoofd afvuren.
    • Een vierde engel bekijkt vanachter een wolk het schouwspel.
    • Een vijfde engel rust op het water (sommige delen lijken vaste grond, sommige delen lijken zee).
    • Het thema van de fresco is geschilderd in een cirkel, waarbij zeenimf Galatea het middelpunt is.
    • De houding van de figuren zijn een link naar die van Galatea, de engel onderin lijkt dezelfde houding te hebben als Galatea.
    • Galatea is de het tot leven gekomen standbeeld in de mythe van Pygmalion.
  • 49. Loggia van Eros (Cupido) en Psyche
    • Start schilderen ca. 1517
    • Ligt direct aan de tuin van Villa Farnesina
    • Rafaël wilde het idee geven alsof je je begeeft in een pergola in de zomer, vol met fruit en bloemen.
    • Thema van de loggia is Cupido’s liefde voor Psyche
    • Het vermoeden is dat Rafaël zich bij deze kamer heeft laten inspireren door Camera  degli Sposi van Andrea Mantegna (Palazzo Ducale, Mantua)
  • 50. Het huwelijk van Eros en Psyche
  • 51. Het huwelijk van Eros en Psyche
    • Thema: een relatie tussen twee die niet voor elkaar bestemd zijn.
    • Moderne versie: Belle en het Beest
    • Geschilderd door leerlingen Rafaël: Giulio Romano, Francesco Penni en Giovanni da Udine
    • Onsterfelijkheid
    • Jaloerse Aphrodite
    • Vergadering der goden
    • Bemiddelaar Zeus
  • 52. De vergadering der goden
  • 53. De drie gratiën
    • Dochters van Zeus
    • Veelal aanwezig bij bruiloften en andere feestelijkheden
    • Bijgodinnen van de schoonheid, bevalligheid en genegenheid. (Aglaea (glans), Euphrosyne (vrolijkheid) en Thalia (feestelijkheid)
    • De gratie met haar rug toegekeerd stelt mogelijk Chigi’s maîtresse voor.
  • 54. Rafaël en de loggia als voorbeeld
    • Gebruik van ruimte, de link naar de tuin, de opstelling en de stijl hebben in grote mate kunstenaars beïnvloed als
    • Giulio Romano (leerling Rafaël) (Madonna met kind)
    • Annibale Carracci (een van de oprichters van de Bolognese School (barokke/classicistisch) (Domine quo vadis?  Heere, waarheen gaat gij?)
    • Pietro da Cortona (barokke, met elementen uit de klassieke mythologie en geschiedenis) (Paus Urbanus VIII)
  • 55. Rome
    • Rafaël was zeer begaan met de geschiedenis van de oude stad Rome  brief aan Paus Leo X om restanten van de oudheid te bewaren en het belang van oude restanten bij de architectuur van de nieuwe stad
    • Rafaël werd benoemd als ‘Antiquitatum Praes’  taak: verantwoordelijk voor het bewaren van de overblijfselen uit de antieke periode en diverse opgravingen.
  • 56. Oostkant Apostolisch Paleis: Stanzo di Rafaello
    • Sala di Costantino (de grootste zaal waar de paus officiële ontvangsten hield)
    • Stanza di Eliodoro (de zaal waar de paus privé-audiënties hield)
    • Stanza delle Segnatura (deze zaal is genoemd naar de rechtspraak die de paus hier uitoefende ( Segnatura Gratiae et Iustitiae ). Tevens deed de zaal dienst als studeerkamer en bevond zich hier de pauselijke bibliotheek)
    • Stanza dell’incendio del Borgo (deze zaal werd onder Julius II eveneens voor rechtspraak gebruikt en door paus Leo X als eetkamer)
  • 57. Het Gouden Huis
    • De belangrijkste inspiratie voor de Stanzo di Rafaello is de ontdekking van het voormalig paleis van keizer Nero, de Domus Aurea.
  • 58. Het Gouden Huis
    • Delen van het paleis waren al bekend rond 1480  goed te zien in werken van:
    • Perugino in Palazzo dei Priori in Perugia
    • Pinturicchio in het Borgia appartement in het Apostolisch paleis te Vaticaan stad
    • Rafaël gebruikt in de Stanzo di Rafaello dezelfde structuren als in het Gouden huis en laat het bij de schilderingen lijken alsof het foto’s in lijsten zijn
  • 59. Domus Aurea
  • 60. Domus Aurea
  • 61. Stanza di Rafaello: Sala di Costantino De slag bij de Milvische brug: De slag tussen de legers van Constantijn en Maxentius op 28 oktover 312
  • 62. Stanza di Rafaello: Stanza di Eliodoro De bevrijding van Sint Petrus: De apostel Petrus, in gevangenschap onder koning Herodes Agrippa I, wordt door een engel bevrijd.
  • 63. Fresco’s vs. panelen
    • Tot nu toe veel aandacht voor de fresco’s van Rafaël  logisch, want tijdens de Renaissance waren de meeste opdrachten fresco’s
    • Tevens waren de fresco’s gemakkelijk te bezichtigen voor publiek, en kregen daardoor veel aandacht.
    • Toch moeten we de zeer respectabele panelen van Rafael niet vergeten.
  • 64. Madonna of Foligno Madonna of Feligno, tussen 1511-1512
  • 65. Madonna of Feligno
    • Driehoek
    • Hemel over laten lopen op aarde, evenals Maria en de heiligen op aarde (Maria’s been vormt een verbinding met de arm van St. Fransiscus
    • Aureool vormen (personen op aarde, aureool rondom Maria en Jezus, de hemel, de regenboog  moet zorgen voor het samensmelten
    • Schilderij is in opdracht gemaakt voor camerlengo Sigismondo de' Conti (onder Julius II)  als dank aan de heilige maagd voor het redden van zijn woning welke was ingeslagen door de bliksem (zie midden schilderij)
  • 66. Sixtijnse Madonna Ca. 1513-1514
  • 67. Sixtijnse Madonna
    • Laatste schilderij wat Rafael zelf heeft afgemaakt.
    • De laatste in zijn reeks Madonna’s.
    • Bedoeld als altaarstuk in het heilige Sixtus klooster van de Benedictijner monniken in Piacenza.
    • Driehoek
    • Personen: Heilige Barbara, Maria en Jezus, Paus Sixtus II en de bekende engeltjes.
    • Maria lijkt op je af te komen lopen (weer beweging)  er zit een draai in haar gewaad waardoor het lijkt alsof ze uit de hemel naar beneden komt gelopen.
    • Het geheel lijkt een raam: gordijnen + vensterbank.
    • Blik van Maria is vertrouwd, maar ook bezorgd  de bezorgde blik en de wijzende vinger ‘kijken’ richting een kruisbeeld van Jezus wat tegenover het altaarstuk hing.
    • Te vergelijken met de Triomf van Galatea: veel beweging en een nauwkeurig gekozen plaats voor ieder persoon.
  • 68. Sixtijnse Madonna
    • Vergelijking is te zien in Madonna of the Chair:
    • - De manier waarop het kind wordt vastgehouden
    • - Het gedetailleerde: Sixtus zijn kroon, de gewaden, de shawl, de stoel  dit samen met de emoties die de gezichten uitstralen maakt het realistisch
    • Beide schilderijen hebben zoveel precisie, emotionele uitdrukkingen en soepelheid van de personen dat je het idee hebt dat het beweegt.
  • 69. Rafael’s engeltjes…
  • 70. Baldassare Castiglione Ca. 1514-1515
  • 71. Baldassare Castigilone
    • Bekend van tegenhanger Il Princip: Il libro del Cortegiano (Het boek van de Hoveling)
    • Vriend Rafael
    • Zou als kritiek kunnen gelden tegen de Mona Lisa, omdat:
    • - Gezichtsuitdrukking is niet vaag
    • - Kleding, achtergrond, gezicht is helder. Niet dromerig en mistig.
    • Schilderij lijkt simpel over te komen, maar psychologisch is er veel uit te halen: de lichte knik met zijn hoofd, de draai van zijn lichaam, de gevouwen handen , de lichte grijns, en de gevoelige ogen.
    • Rafael laat ons twee portretten in een zien: 1. De uiterlijke mens: statig, ingetogen en een man van adel
    • 2. De innerlijke mens: gevoelig
    • Deze dubbelzinnigheid valt nog beter op als je het schilderij vergelijkt met ‘La Velata’ (ca. 1516)
  • 72. La Velata, 1514-1515
  • 73. Van “simpel” gestalte naar krachtig figuur
    • Net zoals Rafael’s altaarstukken, panelen en fresco’s veranderen van een simpel gestalte naar een veelzeggend krachtig figuur, veranderen ook de kleine panelen van Rafael op een dergelijke wijze. Dit proces start ongeveer rond 1510/1511 met de Alba Madonna.
  • 74. Alba Madonna, anders dan vroeger
  • 75. Vroegere werken waren geïnspireerd door Michelangelo en Da Vinci. Leonardo Da Vinci , Virgin of the Rocks, 1483-1486 Michelangelo Buanurroti, Taddei Madonna, 1505-1506
  • 76. Leonardo Da Vinci , Virgin of the Rocks, 1483-1486 Leonardo Da Vincii, The Virgin and Child with St. Anne , ca. 1508
  • 77.
    • Ontwikkeling van een “lege blik” naar beweging en uitdrukking…
  • 78. Madonna with Beardless St. Joseph, 1506 Madonna of the Pinks, 1506-1507
  • 79. Madonna del Granduca, 1508 Canigiani Holy Family, 1507-1508
  • 80. Madonna of Loreto, 1508-1509 Alba Madonna, 1510-1511
  • 81. Madonna della seggiola, 1513-1514 Madonna della tenda, 1514
  • 82. La Perla, ca. 1518 Madonna dell'Impannata, 1513-1514
  • 83. The Transfiguration 1516-1520
  • 84. The Transfiguration
    • Start 1516
    • Afgemaakt door Giulio Romano
    • Laat Jezus op ons afkomen.
    • Laat twee gebeurtenissen zien:
    • Boven: Jezus en de apostelen Petrus, Jacobus en Johannes beklimmen de berg Tabor. Hier vindt de transfiguratie van Jezus plaats. Elia en Mozes treden in gesprek met Jezus. Jacobus en Johannes schrikken en kunnen niet goed zien wat er gebeurd door het felle licht. Alleen Petrus kijkt naar het wonderlijke voorval.
    • Beneden: Een moeder draagt haar bezeten kind. De 9 overgebleven apostelen proberen het kind tevergeefs te redden. Jezus moet het kind na zijn afdaling redden.
    • Rafael laat in de houding van Jezus meerdere gebeurtenissen zien: de kruisiging en de opstanding.
  • 85. The Transfiguration
    • Opvallend is dat Rafaël een mix gebruikt van het maniërisme en barokke.  zeer sterk licht/donker gebruik bij rondingen (chiaroscuro) en duidelijk aanwezige emoties.
    • Tijdens het overlijden van Rafaël was het bovenste gedeelte klaar, het onderste gedeelte was geschetst.
    • Het verhaal gaat dat Rafaël is gestorven onder dit schilderij.
  • 86. Rafaël
    • De verschillende activiteiten zorgde voor een grote reputatie onder zijn volgelingen.
    • Heeft veel voor de stad Rome betekend  “heeft het lijk Rome weer tot leven gebracht”.
    • Groot voorbeeld geweest voor zijn leerling Guilio Romano die zijn stijl (Maniërisme) heeft doorgevoerd, maar ook voor ons: nog steeds bestuderen wij zijn schilderingen.
  • 87. Rafaël
    • Door het overnemen en bestuderen van stijlen van anderen, het vinden van oplossingen van artistieke problemen, ontwikkelen van nieuwe stijlen, het schilderen van vele verschillende onderwerpen en op veel verschillende soorten plaatsen te vinden was, maakte Rafaël tot een van de meest invloedrijke artiesten.
    • Rafaël was meester in de perfecte combinatie tussen compositie en psychologie
  • 88. Rafaël
    • Dit maakt hem dus niet, zoals hij vaak wordt gepresenteerd, de passieloze perfectionist.
    • Rafaël sloeg in de bestaande kunst een andere weg in: die van de sensuele en ideale mensheid die nog tot Ingres ingeslagen werd.
    • Pietro Bembo:
    • "Ille hic est Raffael, timuit quo sospite vinci, rerum magna parens et moriente mori.“
    • "Here lies that famous Raphael by whom Nature feared to be conquered while he lived, and when he was dying, feared herself to die."
  • 89. Michelangelo Ghirlandaio Lorenzo de Medici o.l.v. di Giovanni 1470 1490 1510 1530 1550 1570 1590 Neoplatonisme = het werk van Plato gecombineerd met de Christelijke religie.
    • Belangrijke inspiratiebronnen:
    • Giotto (1267 – 1337)
    • Ghiberti (1378 – 1455)
    • Donatello (1386 – 1466)
    • Jacopa della Quercia (1374 – 1438)
  • 90. The Madonna of the Stairs 1491, Michelangelo
    • Eerst bewaarde werk
    • Inspiratie:
      • - Donatello’s wijze van werken, schiacciato (=afgevlakt)
      • - Klassiek Romeinse karakter  5 e eeuwse Griekse graf ontwerpen
    • Afbeelding: Maagd geeft borstvoeding aan het kindje Jezus.
    • Draaiing van het kindje wordt vergroot door de sluier van de Maagd
    • Voorouder van de figuren uit de Sixtijnse Kapel.
  • 91. The Battle of the Lapiths and Centaurs Galatea , Rafaël (1512) 1492 , Michelangelo
    • Inspiratie: replica van een Romeinse veldslag sarcofaag
    • Afbeelding: een gevecht op de bruiloft van de koning van de Lapithen.
    • Dynamiek: draaiing naakte lichamen.
    • Opstelling: cirkelvormig rondom de belangrijke figuren  Rafaël neemt deze opstelling over.
  • 92. Bacchus 1496, Michelangelo
    • 1496: Rome en maakte een slapende Cupido  handelaar  kardinaal van San Giorgio  1698 verbrand?
    • 1496: Romeinse God Bacchus (wijn)  kardinaal Riario  bankier Galli
  • 93. Pieta San Petronio, Bologne Jacopo della Quercia The Virgin of the Rocks, Leonardo (1483) 1498, Michelangelo 1494: Inspiratiebron ↑
    • Inspiratiebron ↓
    • Piramidevorm
    • Emotie op het gezicht van de Maagd
  • 94. Pitti Tondo - Taddei Tondo - Doni Tondo tondi (is een rond schilderij of reliëf) 1503, Michelangelo 1505, Michelangelo 1504, Michelangelo De Maagd en Kind met St Anne, Leonardo da Vinci (1508)
    • Piramidevormen
    • Afbeeldingen:
    • Maagd en kindje Jezus met openboek (wijsheid)
    • Maagd, kindje Jezus en Johannes de Doper (duif)
    • Maagd, kindje Jezus en Johannes.
    Inspiratie: Antieke Oudheid 1501 geïnspireerd door 
  • 95. The Bruges Madonna David , Michelangelo (1504) 1504, Michelangelo
    • Afbeelding: Maria met kindje Jezus
    • Opvallend: Maria kijkt treurig naar de toeschouwer, ze weet van het lot van haar kind
    • Eenvoudig en daarom vergelijkbaar met David
  • 96. David 1504, Michelangelo Fortitudo , Nicola Pisano (1259) Hercules, Dom van Florence (1423)
    • Hoog renaissance: vereniging menselijke en goddelijke, christendom en heidense oudheid, natuur en verbeelding.
    • Inspiratiebronnen: Fortitudo (combi van Frans-gotische stijl met klassieke stijl) en Hercules
    • Vasari: ‘Net zoals David zijn volk had beschermd en er rechtvaardig over had geregeerd, ook iedereen die over Florence zou regeren de stad krachtig moest verdedigen en haar met gerechtigheid moest besturen’.
  • 97. David 1504, Michelangelo David, Dontallo (1440) David, Verrochio (1475) St. George, Dontallo (1417)
    • Donatello en Verrochio: David een jongen met kleren
    • Michelangelo: David een interpretatie van het Griekse heldhaftige mannelijk naakt.
    • Afbeelding: David voor het gevecht, hoofd van Goliath is niet afgebeeld en spieren staan gespannen. Ogen kijken in de verte, zoals St. George uitdagend kijkt naar de dreiging uit het zuiden.
    • Marmer volledig verknoeid, daarom ongewoon slank i.v.m. hoogte
    • Grootte (4,5 m.):
      • - Klassieke Oudheid: Castor en Pollux en beelden voor Romeinse heersers
      • - Florentijnen: Donatello  twee reuzenstandbeelden, Joshua (1410) en Hercules/David (1415).
  • 98. The Battle of Cascina 1504, Michelangelo Slag bij Anghiari, Leonardo (1505)
    • Onderwerp: heroïsche mannelijk naakt
    • i.o.v: Soderini, staatsman van de Republiek in Florence.
    • Afbeelding: Florentijnse soldaten badend in de rivier, verrassingsaanval door Pisanen  The Bathers
    • Niet als samenhangende compositie gemaakt, maar individuele figuren krijgen aandacht.
  • 99. St. Matthew 1506, Michelangelo Pasquino, 3 e eeuw v.C. Abraham en Isaac, Donatello (1418)
    • 1503: 12 apostelen kathedraal Florence
    • Onvoltooid werk  Mattheus
    • Inspiratiebronnen: Pasquino ‘pratende standbeeld’ en Abraham en Isaac
  • 100. Julius Monument 1545, Michelangelo
    • 1505: ontwerpen grafmonument paus Julius II
    • Oorspronkelijke idee: vrijstaand, groots monument met 48 beelden.
    • Inspiratiebron: Romeinse keizerlijke mausolea
    • 1513: project wordt steeds minder gefinancierd
    • 1545: eindelijk klaar, maar met minder dan 1/3 van de oorspronkelijke plannen gerealiseerd.
    •  Grote teleurstelling
  • 101. Sixtijnse Kapel
    • Oorspronkelijk blauw met gouden sterren
    • 1508: beeldhouwer Michelangelo gecontracteerd door paus Julius II
  • 102. Sixtijnse Kapel Zuidelijke zijwand: Het leven van Mozes Laatste handelingen en dood van Mozes , Signorelli Bestraffing van Korach, Dathan en Abiram , Botticelli Mozes en de tafelen der wet , Rosselli Tocht door de Rode Zee , Rosselli Diverse taferelen uit het leven van Mozes , Botticelli Reis van Mozes door Egypte , Perugino
  • 103. Sixtijnse Kapel Noordelijke zijwand: leven van Christus De doop van Jezus , Perugino De verleiding van Jezus , Botticelli De roeping van de eerste apostelen , Ghirlandaio De Bergrede , Rosselli De overhandiging van de sleutels , Perugino Het Laatste Avondmaal , Rosselli
  • 104. Sixtijnse Kapel 2 1 3 4 Oudtestamentische scènes 5 6 7 9 8 10 11 12 Voorouders van Christus 13 14 15 16 17 18 19 Profeten 20 21 22 23 24 Sibillen (= voorspellen de geboorte van Christus) 25 26 27 28 29 30 31 32 33 Genesis
  • 105. Verhaal van Noach Offer van Noach Dronkenschap van Noach Zondvloed 32 31 33
    • Stijl van het plafond veranderd naarmate het werk vordert.
    • Beperkt zich tot een paar grotere figuren ↓
    • Gecompliceerd schilderij.
    • Afgebeeld: ark, terwijl de rest zich in veiligheid probeert te brengen.
  • 106. Adam en Eva Zondeval Schepping van Eva Schepping van Adam 28 29 30 ↑ Scènes zijn te klein en maken weinig indruk; vanaf nu grotere figuren met meer drama en gebaren om het effect van het verhaal te vergroten.
  • 107. Sibillen Libische Sibille Perzische Sibille Sibille van Cumae Erythrese Sibille Delphische Sibille 20 21 22 23 24 Sibillen = profetische vrouwen uit de Klassieke wereld, zij hebben een profetie uitgesproken over de geboorte van Christus. Straalt fysieke ↑ kracht uit, komt door haar houding; krachtige beweging, mede door het boek van profetieën en het blok waarop haar voet rust. ← Oogt kalm en ontspannen, maar weinig fysieke kracht. Ze houdt haar linkerarm over haar lichaam, haar rechterarm leunt op haar schoot en ze kijkt naar links.
  • 108. Profeten Jona Jeremia Daniël Ezechiël Jasaja Joël Zacharia 13 14 15 16 17 18 19 Laocoon-groep
    • Inspiratiebron: Laocoon-groep.
    • Onderwerp: Jona wordt opgegeten door een vis, na 3 dagen uitgespuugd. Verkondigde het woord van God.  vergelijking Jezus
  • 109. Pendentives David en Goliath Judith en Holofernes 3 4 Onderwerp: redding van Israël door de vier helden van de Joden: Mozes, Esther, David en Judith. Ruimtes zijn kleiner en minder opgevuld. David staat bovenop Goliath en brengt zijn slinger gereedheid om diens hoofd af te hakken. Judith voert de generaal Holofernes dronken en onthoofd hem. Met Holofernes hoofd als trofee keert zij terug.
  • 110. Pendentives Haman gespiest Mozes en de koperen slang 2 1
    • Inspiratiebron: Laocoongroep.
    • Onderwerp: Haman bereidt de moord voor op alle Joden. Hij haalt de koning over een wet te maken. Het plan wordt echter gedwarsboomd door koningin Esther. Haman en zijn zonen worden opgehangen.
  • 111. Ignudi Atletische mannelijke naakten met onduidelijke betekenis , mogelijk engelen. Sterk contrast, de ene kijkt je aan terwijl de andere de andere kant opkijkt of de ene is gespannen en de andere heeft een rustige en ontspannen houding. Scheiding land en water Schepping Eva Dronkenschap Noach 27 29 33
    • Afgebeeld op de hoeken van de 5 kleinere scènes van Genesis.
    • De poses zijn vergelijkbaar, maar met variatie  Spiegelbeeld.
  • 112. Putti Een mollig kinderfiguurtje, bijna altijd mannelijk en meestal naakt.
  • 113. Invloed van…
    • Voornamelijk een herinterpretatie van de Antieken,
    • maar het is ook een herbewerking van Renaissance elementen, met name die van Ghiberti, Tommaso Masaccio en Jacopo della Quercia.
    • Het plafond is een boom van Jesse, een Bijbelse benaming voor de nakomelingen van Isaï (ofwel Jesse), de vader van koning David.
  • 114. Invloed van… antieken Boog van Constantijn, 315 Genie Kariatiden
    • Inspiratiebron: Romeinse triomfbogen. Hoe te werken met een lege muur met pilaren en kolommen?
    • De Boog van Constantijn:
      • - De genie, een bepaalde kracht dat aanwezig in elke individu, plaats of ding.
      • - De kariatiden, vrouwenbeelden die gebruikt worden als pilaren of pilasters.
  • 115. Invloed van… antieken
    • De pilaren hebben kariatiden. En vormen een scheidingslijn
    • De bronsgekleurde naakten, zijn variaties op de genie.
  • 116. Invloed van… antieken Schepping van Adam Boog van Titus, 81 Boog van Septimius Severus , 203 Riviergoden God in The Creation of Adam, is overgenomen uit de Boog van Titus. Eén van Christus voorouders is overgenomen uit de Boog van Severus, waarbij als voorbeeld een de zittende riviergod op de boog is gebruikt.
  • 117. Invloed van… tijdgenoten Zondeval De verdrijving uit de Hof van Eden , Masaccio (1425) San Petronio, Bologne Jacopo della Quercia
  • 118. Invloed van… tijdgenoten Schepping van Eva Schepping van Adam Creation of Adam and Eve , Ghiberti (1435) Ook geïnspireerd op Jacopa, maar de gotische stijl van de gewaden is uniek.
  • 119. Classicisme Stanza della Segnatura Net als de Stanza della Segnature, een zaal op de 2 e verdieping van het Paleis in Vaticaanstad, heeft de Sixtijnse Kapel een duidelijke classicistische invloed.
  • 120. Schepping van Adam Tolnay (1899-1981) over de Sixtijnse Kapel: ‘een tweede werkelijkheid die de essentie van ons bestaan bevat. Het is een uitdrukking van het ideaalbeeld van religie bereikt doormiddel van een samensmelting tussen de schoonheid van de oudheid en de inspiratie gegeven door het christendom.’ Voorbeeld: Adam s Grieksheid is geïnspireerd op een afbeelding van Cyriaeus van Ancona (1391-1454) van Theseus. Adam is gemaakt naar het beeld van God, maar het is een beeld bepaald door de Renaissance visie op de Oudheid.
  • 121. Het Laatste Oordeel 1541, Michelangelo
    • Inspiratiebron: klassieke oudheid
    • Onderwerp: de wederkomst van Christus en het laatste en eeuwige oordeel van God over de gehele mensheid. De zielen van mensen stijgen en dalen af naar hun lot, zoals beoordeeld door Christus, omringd door zijn heiligen.
  • 122. Pauline Kapel De kruisiging van Peter, 1549 De bekering van Saul , 1542 Inspiratiebron: figuren van de Sixtijnse Kapel
  • 123. Julius Monument Opstandige Slaaf, Michelangelo (1513) Stervende Slaaf, Michelangelo (1516) Laocoon-groep Ignudi Beïnvloed door zijn eigen ignudi en de Laocoon-groep
  • 124. Julius Monument Mozes , Michelangelo (1516) Jasaja Joël Onderwerp: de leider van Israël, met de Tien Geboden in zijn ene hand en met zijn andere hand aan zijn baard.
  • 125. Medici-kapel Het graf van Lorenzo Het graf van Giuliano Symbool: geen herinnering aan de perfectie en glorie van de mens, maar van instabiliteit en de naderende dood. Onderwerp: de Tijd Giuliano  de dag en nacht, Lorenzo  de zonsopgang en zonsondergang
  • 126. Julius Monument Victory , Michelangelo (1534) Onderwerp: de winnaar vertegenwoordigd de staat, die de verliezer behendig vastklemt. De jonge man is mooi en elegant, terwijl de verliezer oud, slap en een uitdrukking van berusting heeft.
  • 127. Julius Monument Leah Rachel
  • 128. Laatste werken De Florence Pietà , Michelangelo (1553) De Rondanini Pietà , Michelangelo (1564)
  • 129. Titiaan en Romeins classicisme
    • Venetiaanse kunst vs. Romeinse kunst
    • Verschil zit in licht, kleur, atmosfeer en uiting van gevoel
    • Romeins: formelen en intellectuele kwaliteiten
  • 130. Giorgione’s Castelfranco Madonna
    • Aanwezig is geometrie
    • Overheerst door lichtinval en een subtiele mijmering
  • 131. Werk verschilt van tijdgenoten Raphael en Michelangelo
    • School van Athene
    • (1509-1510) Raphael
  • 132. David Michelangelo 1501- 1504
  • 133.
    • Titiaan wilde dat zijn werk herinnerd zou worden als dé samensmelting van Venetiaanse kunst en Romeinse stijl.
    De graflegging ca. 1520
  • 134. Titiaans erfenis
    • Grote verscheidenheid van stijlen in zijn werkende leven (1505-1576)
    • Wisselende interesse voor de Antieken en in de ontwikkelingen in Rome
    • Vasari:”Titaan bestudeert de Oudheid niet”
    • Deed hij wel, maar anders dan gebruikelijk
  • 135.  
  • 136. Titiaan en de Antieken
    • Geen verzameling van ideeën
    • Arsenaal van vormen & poses waaruit hij kon plunderen
    • Reden: zoektocht naar manieren om geestelijke energie, emotionele intensiteit en beweging te uiten.
  • 137.  
  • 138. Sisyphus door Titiaan (1548) Kaïn en Abel (1542-1544)
  • 139.
    • Meerdere voorbeelden van hergebruik van de antieke kunst
    • Geen bewijs van exacte scholastiek van de Oudheid zoals bij Raphael (school van Athene)
  • 140.
    • Titiaan “Oudheid vertegenwoordigt niet de rijkdom van Rome”, maar meer de overdadigheid van perfecte lichamen in een idyllische setting.
  • 141.  
  • 142. Vergroten van nostalgische gevoel
  • 143. Altaarstukken
    • Maria Hemelvaart (Titiaan)
    • 1516–1518.
    • Altaarstuk uit de Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari in Venetië.
  • 144.
    • Sixtijnse Madonna – Raphaël
    • 1513–1514
    • Altaarstuk uit de Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari in Venetie
  • 145.
    • Pesaro Altaar (Titiaan)
    • Altaarstuk uit de Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari in Venetië.
    • circa 1526
  • 146. Titiaan ‘leende’ veel van Michelangelo
    • Danaë
    • Figuur is geschilderd
    • in de stijl van
    • Michelangelo
    • Doel van dit schilderij:
    • Laten zien dat Titiaan
    • de Romeinse kunst
    • kon evenaren
    • als hij dat wilde.
  • 147.
    • Titian,
    • De transfiguratie van Christus, 1560-1563.
  • 148.
    • Rafaël, De transfiguratie
    • 1483 – 1520
  • 149.
    • Sixtijnse Madonna – Raphaël
    • 1513–1514
    • Altaarstuk uit de Basilica di Santa Maria Gloriosa dei Frari in Venetië
  • 150.
    • Vergelijkingen dienen alleen om het verschil aan te geven tussen Titiaan en de Venetiaanse kunst enerzijds en de klassieke traditie anderzijds.