• Share
  • Email
  • Embed
  • Like
  • Save
  • Private Content
Wika todo
 

Wika todo

on

  • 18,571 views

 

Statistics

Views

Total Views
18,571
Views on SlideShare
18,559
Embed Views
12

Actions

Likes
9
Downloads
398
Comments
1

2 Embeds 12

http://www.leadlms.com.sg 11
https://twitter.com 1

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel

11 of 1 previous next

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    Wika todo Wika todo Presentation Transcript

    • Katuturan KatangianKahalagahan Kasaysayan Teorya Tungkulin Kaantasan
    • KATUTURAN Ayon kay Henry Gleason: “Ang wika ay masistemang balangkas ng sinasalitang tunog na isinaayos sa paraang arbitraryo. Ang mga tunog ay hinugisan/binigyan ng mga makabuluhang simbolo (letra) na pinagsama-sama upang makabuo ng mga salita na gamit sa pagpapahayag.”
    • Ayon kay Webster (1974, pahina 536) “Ang wika ay isang sistema ngkomunikasyon sa pagitan ng mga tao sapamamagitan ng mga pasulat o pasalingsimbulo.” Ayon kay Archibald A. Hill “Ang wika ang pangunahin atpinakaelaboreyt na anyo ngsimbolikong pantao.”
    •  Ang wika ay isang bahagi ng pakikipagtalastasan. Kalipunan ito ng mga simbolo, tunog, at mga kaugnay na batas upang maipahayag ang nais sabihin ng kaisipan. Dagdag naman nina Mangahis et al (2005): “Ang wika ay may mahalagang papel na ginagampanan sa pakikipagtalastasan. Ito ang midyum na ginagamit sa maayos na paghatid at pagtanggap ng mensahe na susi sa pagkakaunawaan.”
    •  Wika mula sa wikang Malay. Sa Kastila ang isa pang katawagan sa wika: ang salitang lengguwahe. Nagmula ang salitang lengguwahe o lengwahe sa salitang lingua ng Latin, na nangangahulugang "dila".
    • DIYALEKTO Batay sa lugar, panahon at katayuan sa buhay. Nakikita ito kaugnay ng pinanggagalingang lugar ng tagapagsalita o grupo ng tagapagsalita sa isa sa tationg dimensyon: espasyo, panahon at katayuang sosyal. Nagkakaiba rin sa tono, bigkas, at talasalitaan.
    • IDYOLEK Isang varayti na kaugnay ng personal na kakanyahan ng tagapagsalita o wikang ginagamit ng partikular na indibidwal. Kumakatawan din ito sa paraan ng pananalita ng pamayanang ito. Pampersonal na gamit ito ng wika na kadalasang yunik sa kanyang pagkatao .. Indibidwal na pagkakaiba
    • SOSYOLEKAng sosyal na varayti ng wika. Ito ay tumutukoy sa mga register ojargon na salitang nabubuo.Ito ay nagbabago o pabagu –bago.Kabilang dito ang mga salitang balabal.
    • LINGUA FRANCA Pagkakaroon ng wikang mag-uugnay sa dalawa o higit pang tao ogrupo ng tao na may kanya-kanyangsariling wika. Ang malinaw na halimbawa nito ayang wikang Ingles na ngayo’ytinuturing na lingua franca ng mundo.
    • TORE NG BABEL Teoryang nahalaw mula sa Banal na Kasulatan. Nagkaroon ng panahon kungsaan ang wika ay iisalamang. Napag-isipang magtayo ng isang tore upanghindi na magkawatak-watak at nang mahigitan angPanginoon. Nang malaman ito ng Panginoon, bumababa Siya atsinira ng tore.Nang nawasak na ang tore, nagkawatak-watak na angtao dahil iba-iba na ang wikang kanilang binibigkaskaya nagkanya-kanya na sila at kumalat sa mundo.
    • TEORYANG BOW -WOW Ginagaya nila ang tunog nanililikha ng mga hayop gaya ng taholng aso, tilaok ng manok at huni ngibon. Ginagaya naman daw ng tao angtunog ng kalikasan at paligid gaya ngpagtunog ng kampana, patak ng ulanat langitngit ng kawayan.
    • TEORYANG YOO HE YO Pwersang pisikal Nakakalikha ng tunog satuwing nagpapakita ng pwersa
    • TEORYANG POOH -POOH Nakalilikha ng tunog sanhi ngbugso ng damdamin. Gamit ang bibig, napabubulalas angmga tunog ng pagdaing na dala ngtakot, lungkot, galit, saya at paglalaanng lakas.
    • TEORYANG TA -TA Salitang Pranses nanangangahulugang paalam. Ginagaya ng dila ang galaw o kumpasng kamay ng tao na kanyang ginagawa sabawat partikular na okasyon tulad ngpagkumpas ng kamay ng pababa atpataas tuwing nagpapaalam.
    • TEORYANG DING DONG May sariling tunog na kumakatawan sa lahat ng bagay sa kapaligiran. Halimbawa: tsug- tsug ng tren, tik- tak ng orasan
    • TEORYANGTA – RA – RA –BOOM DE -AY Ang wika ng tao ay nag –ugat samga tunog na kanilang nilikha samga ritwal .Halimbawa: pagsayaw, pagsigaw at incantation o mga bulong na ginagawa tuwing makikidigma, pagtatanim at iba pa.
    • Teoryang Mama Nagmula ang wika sa mga pinakamadadalingpantig ng pinakamahahalagang bagay. Pansinin nga naman ang mga bata. Sa una’ yhindi niya masasabi ang salitang motherngunitdahil ang unang pantig ng nasabing salita angpinakamahalaga diumano, una niyang nasasabiang mama bilang panumbas sa salitang mother.
    • Teoryang Sing-song Iminungkahi ng linggwistang si Jesperson na ang wika ay nagmula sa paglalaro, pagtawa, pagbulong sa sarili, panliligaw at iba pang mga bulalas-emosyunal. Iminungkahi pa niya na taliwas sa iba pang teorya, ang mga unang salita ay sadyang mahahaba at musikal, at hindi maiikling bulalas na pinaniniwalaan ng marami.
    • Teoryang Hey you! Iminungkahi ng linggwistang si Revesz na bungang interpersonal na kontak ng tao sa kanyang kapwatao ang wika. Ayon kay Revesz, nagmula ang wika sa mga tunogna nagbabadya ng pagkakakilanlan (Ako!) atpagkakabilang (Tayo!). Napapabulalas din tayo bilangpagbabadya ng takot, galit o sakit (Saklolo!).Tinatawag din itong teoryang kontak.
    • Teoryang Coo Coo Ang wika ay nagmula sa mga tunog nanalilikha ng mga sanggol. Ang mga tunog daw na ito ang ginayang mga matatanda bilang pagpapangalan samga bagay-bagay sa paligid, taliwas sapaniniwala ng marami na ang mga bata angnanggagaya ng tunog ng mga matatanda.
    • Teoryang Babble Lucky Ang wika raw ay nagmula sa mga walangkahulugang bulalas ng tao. Sa pagbubulalas ng tao, sinuwertelamang daw siya nang ang mga hindisinasadya at walang kabuluhang tunog nakanyang nalikha ay naiugnay sa mga bagay-bagay sa paligid na kalaunan ay nagingpangalan ng mga iyon.
    • Teoryang Hocus Pocus Ayon kay Boeree (2003), maaaring angpinanggalingan ng wika ay tulad ngpinanggalingan ng mga mahikal o relihiyosongaspeto ng pamumuhay ng ating mga ninuno. Maaari raw kasing noo’y tinatawag ng mgaunang tao ang mga hayop sa pamamagitan ngmga mahikal na tunog na kalaunan ay nagingpangalan ng bawat hayop.
    • Teoryang Eureka! Sadyang inimbento ang wika ayon sa teoryang ito.Maaari raw na ang ating mga ninuno ay may ideya ng pagtatakda ng mga arbitraryong tunog upang ipakahulugan sa mga tiyak na bagay.Nang ang mga ideyang iyon ay nalikha, mabilis na iyong kumalat sa iba pang tao at naging kalakaran sa pagpapangalan ng mga bagay-bagay (Boeree, 2003)
    • Teoryang Yum Yum Katulad ng teoryang ta-ta, pinag-uugnayng teoryang ito ang tunog at kilos ngpangangatawan. Katulad halos ng teoryang ta-ta angpaliwanag ng mga proponent ng teoryangito sa pinagmulan ng wika.
    • TAGALOG Oktubre 27, 1936 – Paglikha Surian ng WikangPambansa na ang layuning makapgpaunlad atmakapgpatibay ng isang wikang panlahat na batay saisang wikang umiiral. Enero 12,1937 – Hinirang ni Pangulong Manuel L.Quezon ang mga kagawad na bubuo ng SuriangWikang Pambansa. Disyembre 30,1937 – Kautusang TagapagpaganapBlg. 134 ipinahayag ng Pangulong Quezon ang WikangPambansa ng Pilipinas na batay sa TAGALOG.
    • Hunyo 18,1937 – Pagbibigay ng mga dahilan sa pagpahayag na ang Tagalog ang Wikang Pambansa:1. Tagalog ang wikang pambansa sa dahilng ito’y nahahawig sa maraming wikain ng bansa.2. Ang bilang ng mga salitang wikang banyaga ay matatagpuan din sa lahat halos na talatinigan ng inang wikain sa Pilipinas.3. Mayaman ang Tagalog sapagkat sa pamamagitan ng paglalapi at pagtatambal ay dumarami ang mga salita.4. Napakadali pag –aralan ng Tagalog.
    • Setyembre 23,1955 – Nilagdaan ni PangulongRamon Magsaysay ang Proklama Blg.186.Ipinahayag na ang pagdiriwang ng Linggo ngWikang Pambansa taun –taon simula ika - 13hanggang ika -19 ng Agosto. Napakaloob sapanahong saklaw ang pagdiriwang ng kaarawan niQuezon (Agosto 19).
    • PILIPINO Agosto 13, 1959 – Pinalabas ng Kalihim JoseE. Romero ng Kagawaran ng Edukasyon.Tinutukoy nito na nag Wikang Pambansa angsalitang Pilipino. Octubre 24,1967 - Nilagda ni PanglungMarcos ng isang kautusan na ang Pilipino anggagamitin ng mga opisina at mga gusali ngpamahalaan.
    • FILIPINO Pebrero 2,1987 – Pinagtibay ng BagongKostitusyon ng Pilipinas sa Artikulo XIV,seksyon 6 -9 na nagsasaad na ang WikangPambansa ng Pilipinas ay Filipino.
    • Kahalagahan ng Wika Instrumento ng KomunikasyonNagbubuklod ng bansa Nag-iingat at nagpapalaganap ng kaalaman Lumilinang ng malikhaing pag-iisip
    • Instrumento ng Komunikasyon Hindi na mahalaga ang mataas na kaalaman sa wika, sapat na ang nagkakaunawaan gamit ang wika
    • Nagbubuklod ng Bansa Wika ang naging dahilan upangmagkaisa ang mga tao , umunlad at makamit ang kalayaan
    • Lumilinang ng Malikhaing Pag-iisip Nagpapalawak ng ating imahinasyon, pagpapakita ng emosyon at leybel ng wika
    • Nag-iingat at nagpapalaganap ng kaalaman Paglalakbay Pagsasalin Pagtatala Midyum ng Karunungan
    • Masistemang Balangkas Balangkas ng Wika Salitang –Ugat +TUNOG Panlapi + Morpema Pangungusap DiskursoPonolohiya Sintaksis (Ponema) Morpolohiya (Sambitla) (Morpema)
    • SINASALITANG TUNOG Hindi lahat ng tunog ay wika sapagkat hindilahat ng tunog ay may kahulugan. Ang mga tunog ay nalilikha ng ating aparatosa pagsasalita. Pinakamahalagang tunog na anlilikha natinang kung gayo’y kasangkapan ng komunikasyon.
    • DINAMIKOAng isang wika ay maaring madaragdaganng mga bagong bokabularyo. Bunga ito ngpagiging malikhain ng mga tao. Patuloy na nagbabago at yumayamanang wika. Nagbabagu-bago ang kahuluganng isang salita na dumaragdag naman saleksikon ng wika.
    • BOMBA  Maraming namatay sa bombang sumabog noong panahon ng digmaan.  Sumakit na ang braso ng matandang babae sa kabobomba makaipon lamang ng tubig na panlaba.  Tinangkilik ng mga lalaki ang mga pelikulang bomba noon.  May pasasabugin daw na bomba tungkol s isang senador. 44
    • ARBITRARYO Lahat ng wika ay napagkakasunduan ng mga gumagamit nito. Kung sakaling hindi naintindihan ng isang tao ang isang salita o pangungusap ng isang wika, nangangahulugan na hindi siya bahagi ng kasunduang pangkaunawaan. Ngunit kung pag-aaralan at matututunan niya ang wika, nangangahulugang sumasang- ayon siya sa kasunduan ukol sa naturang wika.
    • PINIPILI AT ISINASAAYOS Pinipili at isinasaayos angwikang gagamitin upangmaintindihan tayo ng ating kausap.Kailangan pumili ng parehongwika upang magkaunawaan.
    • GINAGAMITBakit kailangan gamitin angwika? Anong mangyayari kunghindi gagamitin ang wika?
    • Nakabatay sa Kultura Hindi maaaring paghiwalayinang wika at kultura, sapagkat sapamamagitan ngwika,nasasalamin ang kultura ngisang bansa.
    • Ayon kay Michael A.K. HallidayPang – InteraksyunaloPakikipagtalakayanoPakikipagbiruanoPakikipagtalooPagsasalaysayoLiham - pangkaibigan
    • Pang - InstrumentaloTumutugon sa mga pangangailanganoPaggawa ng liham pangangalakaloPakikiusapoPag -uutosHalimbawa: Patalastas sa isang produkto
    • RegulatorioPagkontrol sa ugali o asal ng isang tao.oPagbibigay ng direksyon, paalala o babalaHalimbawa:oPagbibigay ng instruksyon sa mga artistang gumaganap sa drama.
    • PersonalSariling kuru-kuroNakakapagpahayag ng sariling damdaminHalimbawa:Pagsulat ng talaarawan at journalPormal o Di –Pormal na talakayan
    • ImajinativMalikhaing guni-guniNakakapagpahayag ng imahinasyon sa malikhaing paraanHalimbawa:• Tula• Maikling kuwento• Dula• Nobela• Sanaysay
    • HeuristikPaghahanap ng impormasyonHalimbawa:oPag-iinterbyuoPakikinig sa radyooPanood sa telebisyonoPagbabasa
    • Informativ oNagbibigay ng mga impormasyon o datos Halimbawa: oPamanahong papel oTesis oPanayam oPagtuturo
    • A.PORMALB.IMPORMAL
    • A. PORMAL Ito ang mga salitang istandard dahil kinikilala, tinatanggap at ginagamit ng higit na nakakarami lalo na ng mga nakapag – aral ng wika.
    • 1. PAMBANSA Ang mga salitang karaniwang ginagamit sa mga aklat pangwika/ pambalarila sa lahat ng mga paaralan. Ito rin ang wikang kadalasang ginagamit ng pamahalaan at itinuturo sa mga paaralan. Halimbawa: Asawa, Anak, Tahanan
    • 2. Pampanitikan o Panretorika Ito naman ang mga salitang ginagamit ng mga manunulat sa kanilang mga akdang pampanitikan. Ito ang mga salitang karaniwang matatayog, malalim, makukulay at masining. Halimbawa: Kahati sa buhay Bunga ng pag-ibig Pusod ng pagmamahalan
    • B. IMPORMAL Ito ay antas ng wika na karaniwan, palasak, pang araw-araw, madalas gamitin sa pakikipag-usap at pakikipagtalastasan
    • 1. Lalawiganin Ginagamit ito sa mga partikular na pook o lalawigan lamang. Makikilala rin ito sa pagkakaroon ng kakaibang tono o ang tintawag ng marami na punto. Halimbawa: Papanaw ka na ? (Aalis ka na?) Nakain ka na? (Kumain ka na?) Buang! (Baliw!)
    • 2. Kolokyal Ito’y mga pang – araw –araw na saita na ginagamit sa mga pagkakataong inpormal. Maaring may kagaspangan ng kaunti ang salita ngunit maari rin itong refinado ayon sa kung sino ang nagsasalita. Ang pagpaaikli ng isa, dalawa o higit pang salita lalo na sa pasalitang komunikasyon ay mauuri rin sa antas nito.
    • Halimbawa: Nasan, pa`no, sa’kin,Kelan Meron ka bang dala?
    • 3. Balbal Ito ang tintawag sa Ingles na slang. Nagkakaroon ng sariling codes, mababa ang antas na ito; ikalawa sa antas bulgar.Halimbawa: Chicks (dalagang bata pa) Orange (beinte pesos) Pinoy (Pilipino)
    • Karaniwang paraan ng pagbuo ngsalitang balbal:1. Paghango sa mga salitang katutubo Halimbawa: Gurang (matanda) Bayot (bakla) Barat (kuripot)2. Panghihiram sa mga wikang banyaga Halimbawa: Epek (effect) Futbol (naalis, natalsik) Tong (wheels)
    • 3. Pagbibigay ng kahulugan ng salitang tagalog Halimbawa: Buwaya (crocodiles – greedy) Bata (child – girlfriend) Durog (powdered – high in addiction) Papa (father – lover
    • 4. Pagpapaikli Halimbawa: Pakialam – paki Tiyak – tyak5. Pagbabaliktad Buong Salita Halimbawa: Etned – bente Kita – atik Papantig Halimbawa: Dehin – hindi Ngetpa – Panget Tipar – Part
    • Paggamit Pagpapalitng Akronim ng PantigHalimbawa: Halimbawa: G – get, Lagpak – Palpaknauunawaan – BigoUS – under de Torpe – Tyope – torpe, naduwagsaya
    • Paghahalo Paggamitng salita ng BilangHalimbawa: Halimbawa:Bow na lang ng 45 – pumutokbow 1433 – I love youMag-jr (joy tooriding) 50-50 –Mag-gimikMag-MU naghihingalo
    • Pagdaragdag Kumbinasyon 1. Pagbabaligtad atHalimbawa Pagdaragdag 2. Pagpapaikli atPuti – Pagdaragdagisputing 3. Pagpaikli at PagbabaligtadKulang – 4.Panghihiram at Pagpapaiklikulongbisi 5. Panghihiram at Pandaragdag
    •  Pagbabaligtad at Pagdaragdag Halimbawa: Hiya – Yahi – Dyahi Pagpapaikli at Pagdaragdag Halimbawa: Pilipino - Pino – Pinoy mestiso – tiso – tisoy Pagpapaikli at Pagbabaligtad Halimbawa: Pantalon – Talon – Lonta Sigarilyo – Siyo – Yosi
    • Panghihiram at Pagpapaikli Halimbawa: Security – Sikyo Brain Damage – Brenda Panghihiram at Pagdaragdag Halimbawa: Get – Gets/Getsing Cry – Crayola