Tai lieu-huong-dan-su-dung-cabri-3d-tieng-viet
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

Tai lieu-huong-dan-su-dung-cabri-3d-tieng-viet

on

  • 856 views

 

Statistics

Views

Total Views
856
Views on SlideShare
695
Embed Views
161

Actions

Likes
0
Downloads
7
Comments
0

1 Embed 161

http://quanlysolieu.wordpress.com 161

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Adobe PDF

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

Tai lieu-huong-dan-su-dung-cabri-3d-tieng-viet Tai lieu-huong-dan-su-dung-cabri-3d-tieng-viet Document Transcript

  • CABRI® 3D Sáng t o các Công c Toán h cSÁCH HƯ NG D N S D NG
  • M C L C - D N NH P T51.1 CÀI T KÍCH HO T PH N M M T51.2 S D NG SÁCH HƯ NG D N T6 - CÁCH S D NG CƠ B N T72.1 T O TÀI LI U U TIÊN C A B N V I CABRI 3D T72.2 PHÉP D NG U TIÊN V I CABRI 3D T72.3 T O TÀI LI U M I T82.4 KHÁI NI M CÁC M T PH NG T92.5 CH C NĂNG HÌNH C U KÍNH : THAY I GÓC NHÌN T92.6 CÁC I M TRONG KHÔNG GIAN T 10 - CÁC CÔNG C D NG HÌNH T 133.1 THAO TÁC T 133.2 I M T 133.3 Ư NG T 143.4 M T T 173.5 CÁC PHÉP D NG TƯƠNG I T 193.6 A GIÁC U T 203.7 A DI N T 213.8 A DI N U T 233.9 CÁC PHÉP BI N HÌNH T 243.10 CÁC CHÚ Ý QUAN TR NG LIÊN QUAN N I M VÀ CÔNG C NH NGHĨA L I T 253.11 S D NG CÔNG C NH NGHĨA L I T 263.12 CÁC CH C NĂNG I U KHI N B I BÀN PHÍM T 273.13 S D DÀNG TRONG VI C THAO TÁC CÁC I TƯ NG T 27 - CÁC CH C NĂNG D NG HÌNH NGO I VI T 294.1 T O CÁC VÙNG VĂN B N N I K T V I CÁC I TƯ NG (NHÃN) T 294.2 T O CÁC H P VĂN B N CL P T 294.3 CH C NĂNG CHE/HI N T 29 Trang 3
  • 4.4 HO T NÁO T 314.5 QUAY T NG T 324.6 THAY I CÁC THU C TÍNH H A C A CÁC I TƯ NG T 324.7 T O CÁC HÌNH TR I CÓ TH IN Ư C T 334.8 CÁC B NG CH N NG C NH T 35 - CÁC CH C NĂNG S D NG NÂNG CAO T 375.1 NGUYÊN T C VÙNG LÀM VI C T 375.2 T O VÙNG LÀM VI C M I T 375.3 T O CÁC TRANG M I BÊN TRONG M T TÀI LI U T 385.4 T O T P M I V I CÁC L A CH N PH I C NH T 395.5 THAY I PH I C NH VÀ KH GI Y Ư C CH N M C NH T 395.6 CÁC CH C NĂNG HI N TH T 395.7 CHÈN HÌNH NG, NH CABRI 3D VÀO CÁC NG D NG KHÁC T 40 ©2006 CABRILOG SAS Sách hư ng d n Cabri 3D : Tác gi : Sophie et Pierre René de Cotret, Montréal, Québec, Canada Ngày c p nh t : Tháng m t năm 2006 Phiên b n m i : www.cabri.com thông báo các l i cho chúng tôi : support@cabri.com T o h a, ch nh trang và ki m tra : Cabrilog Trang 4
  • CHƯƠNG 1 D N NH PXin chào các b n n v i th gi i c a Hình h c không gian v i Cabri 3DCông ngh Cabri ư c kh i u trong các phòng nghiên c u c a CNRS (Trung tâmNghiên c u Khoa h c Qu c gia) và c a trư ng i h c Joseph Fourier Grenoble t ic ng hòa Pháp. Năm 1985, Jean-Marie LABORDE, ngư i cha tinh th n c a Cabri, b t u d án này v i m c ích tr giúp vi c d y và h c môn hình h c ph ng.T ó vi c d ng các hình hình h c trên máy tính i n t m ra các tri n v ng m i sov i các phép d ng hình truy n th ng s d ng gi y, bút, thư c k và compa. Hi n naytrên th gi i có hơn 30 tri u ngư i s d ng Cabri Géomètre II và Cabri Géomètre IIPlus cài t trên máy tính i n t và trên các máy tính b túi h a nhãn hi u TexasInstruments.Và gi ây, Cabri 3D ti p t c các tri t lý Cabri vào th gi i c a không gian ba chi u3D !V i Cabri 3D các b n có th h c m t cách nhanh chóng vi c d ng hình, hi n th vàthao tác trong ba chi u cho m i lo i i tư ng : ư ng th ng, m t ph ng, hình nón,hình c u, a di n…Các b n có th t o các phép d ng hình ng t ơn gi n nph c t p. Các b n có th thao tác, thay i và nh nghĩa l i m t cách hoàn toàn tdo m i hình c a b n. M t cách ng n g n, v i Cabri 3D, các b n s khám phá m tcông c tuy t v i cho vi c nghiên c u và gi i các bài toán hình h c.M i thành viên c a CABRILOG chúc các b n có th i gian lý thú và say mê trong vi cd ng hình nói riêng và khám phá Cabri 3D nói chung.Ghi chú : Trang thông tin Internet www.cabri.com s cung c p cho các b n các c pnh t m i nh t và các thông tin liên quan n các s n ph m c a chúng tôi và c bi tcác phiên b n m i nh t c a tài li u này. Trang thông tin này cũng có các ư ng d nt i nhi u các trang thông tin khác cũng như t i nhi u sách tham kh o v hình h c vàv Cabri.1.1 CÀI T VÀ KÍCH HO T PH N M M1.1.1 Yêu c u kĩ thu tC u hình h th ng :Máy PC : Windows 98, Me, NT 4, 2000, XPMáy Mac : Mac OS X, phiên b n 10.3 ho c m i hơnC u hình t i thi u cho máy PC800 MHz ho c cao hơn, ít nh t 256 Mo, v i th h a tương thích Open GL v i ítnh t 64 Mo. Trang 5
  • 1.1.2 Cài tDùng ĩa CD trong h p :Máy PC : Cho ĩa CD vào ĩa và làm theo ch d n. N u s th c hi n t ng không ư c kích ho t, hãy th c hi n cài t th công chương trình setup.ex t ĩa CDMáy Mac : Chép bi u tư ng Cabri 3D trong thư m c ng d ng (Applications).Khi b t u ch y trình ng d ng, b n ph i ăng ký a ch ngư i s d ng và ăngnh p mã c a khóa s n ph m (mã này ư c dán bên trong h p ĩa)Dùng phiên b n ư c t i xu ng t trên m ng InternetPh n m m này s ch y theo ch ánh giá (v i t t c các ch c năng c a nó) trongvòng m t tháng, sau ó theo ch trình di n (ghi, chép và xu t các hình không ư c kích ho t) theo phiên 15 phút. có ư c quy n s d ng thư ng xuyên, b nc n mua gi y phép s d ng trên www.cabri.com hay t i i lý c a b n. Khi ó b n snh n ư c m t thư i n t trong ó có t p “licence.cg3”. B n s ph i m t p nàycùng v i ph n m m kích ho t nó.1.1.3 C p nh t ki m tra xem phiên b n b n ang s d ng là phiên b n m i nh t c a Cabri 3D,hãy dùng thư ng xuyên ch c năng C p nh t… trong b ng ch n Tr giúp c a Cabri.Sau ó hãy làm theo các hư ng d n.1.2 S D NG SÁCH HƯ NG D NCabri 3D là ph n m m tr c quan và d s d ng.Tuy nhiên rút ng n m t cách tri t vi c h c cách s d ng nó, m i các b n dànhth i gian c kĩ hai chương t i ây.Chương “Cách s d ng cơ b n ph n m m” ư c thi t k như chương nh p môn chkhông ơn thu n ch là li t kê các ch c năng s d ng. Do v y, hãy th t t c các thaotác ư c ngh trong trình t c a nó giúp các b n làm ch ư c các ph n cơb n c a ph n m m.Trong các chương khác, các b n s tìm th y s c t các ch c năng ngo i vi và cácch c năng nâng cao khác c a Cabri 3D. Trang 6
  • CHƯƠNG 2 CÁCH S D NG CƠ B N2.1 T O TÀI LI U U TIÊN V I CABRI 3DNh n úp con tr trên bi u tư ng c a Cabri 3D. Ph n m m s t o t ng cho b nm t tài li u có ch a m t trang. Trong trang này b n s có m t vùng làm vi c, cónghĩa là m t b m t tr ng v i m t m t ph ng cơ s màu xám n m gi a.2.2 PHÉP D NG HÌNH U TIÊN C A B N V I 3DChúng ta s d ng ngay l p t c hai i tư ng trong không gian ba chi u. i u ó sgiúp chúng ta ch y u trong vi c minh h a m t s ch c năng c a ph n m m.D ng m t hình c u phía trên c a s c a tài li u Cabri 3D c a b n hi n th thanh công c g m các trên ó có các phím khác nhau. Nh n và gi con tr trên phím M t (phím th tư t bêntrái) và ch n Hình c u.Mũi tên c a con tr bây gi s chuy n thành hình bút chì.Nh n l n th nh t vào v trí n m cách kho ng 1cm bên trái c a tâm i m n m trênm t ph ng cơ s , màu xám.Ti p theo nh n vào v trí cách kho ng 2cm bên trái c a i m th nh t. s a hình c u, ch n công c Thao tác (phím th nh t).B n ã d ng xong hình c u ! Trang 7
  • s a hình c u, ch n công c Thao tác (phím th nh t) và ch n Thao tác. thay i kích thư c c a hình c u, nh n con tr trên i m th nh t ho c i m thhai mà b n ã d ng và d ch chuy n trong khi v n nh n con tr . d ch chuy n hình c u, hãy ch n nó và dùng con tr d ch chuy n nó.D ng m t a di nNh n và gi con tr trên phím a di n (trư c phím cu i cùng) c a thanh công c vàl a ch n H p XYZ.Bây gi nh n vào bên ph i c a hình c u n m trong m t ph ng cơ s màu xám.Ti p theo d ch chuy n con tr kho ng 2cm sang bên ph i và kho ng 1cm lên phíatrên. Nh n phím Maj. (phím vi t ch in hoa) c a bàn phím và d ch chuy n con tr lênphía trên kho ng 5cm. Nh n con tr m t l n n a. B n ã d ng xong m t h p XYZ. s a i h p XYZ, ch n công c Thao tác và làm theo các hư ng d n như là iv i hình c u (xem ph n trư c).2.3 T O M T T P M I b t u m t t p h p các phép d ng m i, b n ph i t o m t tài li u m i. làm i u ó, hãy nh n T p-M i. B n s thu ư c m t trang trong ó vùng làm vi c ư chi n th theo m c nh v i ph i c nh t nhiên. Trang 8
  • b xung các trang (hay các vùng làm vi c) trong m t tài li u ho c có th l a ch n ư c các phép ph i c nh a d ng hơn, hãy xem chương [5] CÁC CH C NĂNG SD NG NÂNG CAO.2.4 KHÁI NI M CÁC M T PH NG làm ch ư c s v n hành c a Cabri 3D, i u quan tr ng là hi u ư c khái ni mcác m t ph ng. Trong giai o n u, b n c n n m ư c là m i i tư ng mà b nd ng trong Cabri 3D u g n v i m t m t ph ng mà chúng ta g i là m t ph ng cơ s .Bây gi b n hãy m m t tài li u.Chúng ta s g i ph n b m t màu xám n m gi a là Ph n nhìn th y (PN) c a m tph ng cơ s . T bây gi t t c các phép d ng mà b n s ti n hành trong hay ngoàiPN s c n ư c t trên m t ph ng cơ s này*. * Sau này chúng ta s th y r ng ta có th b xung các m t khác nhau. minh h a cho i u này, chúng ta s b t u d ng m t h p XYZ trên PN.Ti p ó d ng hai h p m i bên ngoài PN, ph n phía trên c a vùng làm vi c.Sau khi k t thúc cách d ng cho m i h p hãy t con tr phía bên trên vùng PN.Bây gi ta s d ng m t h p trong ph n phía dư i c a vùng làm vi c.Như b n có th th y, các h p phía trên màu nh t hơn và các h p phía dư i màus m hơn, i u này góp ph n t o ra hi u ng tr c giác cho phép ph i c nh.T t c các h p ư c t trên cùng m t ph ng : ho c trên PN tương ng, ho c trênph n m r ng c a PN này. Chúng ta s g i ph n m r ng này là ph n không nhìnth y ư c (PKN).2.5 CH C NĂNG HÌNH C U KÍNH : THAY I CÁC GÓC NHÌNCh c năng này cho phép b n có th hi n th ư c các phép d ng hình c a b n dư icác góc khác nhau gi ng như là khi b n di chuy n các phép d ng trong m t hình Trang 9
  • c u kính. minh h a i u ó, hãy t con tr t i m t v trí b t kì trong vùng làm vi c, n phím ph i chu t và di con tr , t trên xu ng dư i.Khi thay i các góc nhìn theo cách này, ta s th y r t rõ r ng t t c các h p u g nv i m t m t ph ng, dù bên phía này hay phía kia c a m t ph ng này.B n cũng có th th ch c năng này theo cách t ph i sang trái hi n th các phépd ng c a b n dươi các góc khác nhau n a.V i các máy Macintosh v i các con chu t ch có m t phím, u tiên b n hãy n phímOption ho c phím Ctrl c a bàn phím, sau ó nh n chu t.Chúng tôi khuyên các b n hãy thư ng xuyên thao tác Hình c u kính. i u ó s chophép b n m i lúc có th hi n th công vi c c a b n dư i m i góc và do ó có thkhai thác ư c t t c các kh năng c a ph n m m. i v i các phép d ng hình ph ct p, nó s cho phép b n có th b xung các i tư ng m i m t cách d dàng.2.6 CÁC I M TRONG KHÔNG GIANCác i m ư c d ng khác v i các i m trên các i tư ng cho trư c ho c trên m tph ng ư c g i là các i m trong không gian. Như chúng ta ã th y m c [2.4], các i m trong không gian như v y ư c d ng, theo m c nh trong các ph n m r ngc a PN c a m t ph ng cơ s .Tuy nhiên, các i m ư c d ng ban u trong không gian có c tính là có th d chchuy n theo chi u th ng ng trong không gian. minh h a c tính này, chúng ta hãy d ng hai ư ng th ng.Trư c tiên b n hãy m m t t p m i.Ta hãy nh n và gi chu t vào phím ư ng (phím th ba tính t bên trái) và ch n ư ng th ng. B ng cách d ng hai i m trên PN c a m t ph ng cơ s , như trên hìnhminh h a. Sau ó d ng ư ng th ng th hai nhưng b ng cách i m th hai trongkhông gian ph n PKN c a m t ph ng cơ s như trong hình minh h a. Trang 10
  • Bây gi nh vào công c Thao tác, ch n i m mà b n ã d ng trong không gian, nh ngi phím Maj. c a bàn phím và d ch chuy n i m này lên phía bên trên. Như b n sth y, i m này, cũng như là ư ng th ng, s d ch chuy n lên phía trên.Bây gi cũng th như v y v i các i m ư c d ng trên ph n PN. B n s th y làkhông th d ch chuy n chúng theo chi u th ng ng. Trang 11
  • CHƯƠNG 3 CÁC CÔNG C D NG HÌNH Dư i ây là m t mô t ng n g n các công c d ng hình mà Cabri 3D có th mang n cho b n. Chương này ư c tham kh o theo phương cách truy c p tr c ti p khi mà b n mu n bi t thêm v ti n ích ho c ch c năng c a m t công c c th nào ó. Cũng như chương trư c, chương này ư c thi t k mang tính ch t tu n t , có nghĩa là m i ví d s bao g m c các ch c năng ã ư c nêu ra các ví d trư c ó. Do v y chúng tôi khuyên các b n th t t c các công c s ư c ưa ra trong nh ng trang t i theo trình t ư c ngh . Vi c h c s d ng ph n m m c a các b n s ư c nâng cao m t cách nhanh chóng. Sau ây là các t ng và ch vi t t t ư c dùng trong các b ng M t ph ng cơ s : M t ph ng ư c t o ra m t cách m c nh m i khi kh i ng ph n m m hay m i khi m m t tài li u m i. PN - Ph n nhìn th y (c a m t m t ph ng) : ph n ư c tô màu c a m t m t ph ng. PKN - Ph n không nhìn th y (c a m t ph ng) : ph n m r ng c a ph n nhìn th y ư c c a m t ph ng. Ch c năng tr giúp : Cabri 3D cho các b n ch c năng tr giúp tương tác cho các công c . kích ho t chúng, hãy ch n C a s - Tr giúp công c .________________________________________________________________________ 3.1 THAO TÁC Thao tác - Cho phép ch n các i tư ng. - Cho phép d ch chuy n các i m hay các i tư ng (và do ó, d ch chuy n các i tư ng ph thu c vào các i tư ng này)._________________________________________________________________ nh nghĩa l i (các i m) Ch c năng này cho phép nh nghĩa l i ki u d ch chuy n c a các i tư ng. S v n hành c a nó ư c mô t trong các m c [3.10] và [3.11].___________________________________________________________________ 3.2 I M i m (trên m t m t ph ng ho c trên m t i tư ng) B ng ch n này cho phép d ng i m theo các phương cách khác nhau. Các i m này sau ó s ư c dùng làm cơ s d ng các i tư ng khác nhau ( o n th ng, m t ph ng, a Trang 13
  • di n, v..v). - D ng các i m trên ph n PN c a các m t ph ng. - D ng các i m trong không gian. Theo m c nh, các i m này n m trên ph n PNV c a m t ph ng cơ s . - D ng các i m t i b t kì v trí nào trên các i tư ng không ch a các nh ( ư ng, hình c u, v..v.). Trên các i tư ng ch a các nh ( a giác ho c a di n), b n ch có th d ng các i m trên các nh. Tam giác là m t trư ng h p ngo i l : b n có th d ng các i m trên c các nh và trên b m t c a chúng._________________________________________________________________ i m trong không gian (phía bên trên ho c bên dư i m t ph ng cơ s ) - Cho phép d ng các i m n m bên trên ho c bên dư i m t ph ng cơ s : - nh n gi phím Maj. c a bàn phím - d ch chuy n theo chi u th ng ng n cao mong mu n - kích chu t h p th c hóa vi c d ng. - d ch chuy n theo chi u th ng ng m t i m ư c d ng v i Maj., s d ng công c Thao tác, n l i phím Maj. Và d ch chuy n i m._________________________________________________________________ i m giao Cho phép d ng m t hay nhi u i m giao c a hai i tư ng (2 ư ng th ng, m t ư ng th ng, m t hình c u, v..v.).______________________________________________________________ 3.3 Ư NG ư ng th ng - Cho phép d ng m t ư ng th ng i qua hai i m. - Cho phép d ng ư ng th ng giao tuy n c a hai m t ph ng : - d ch chuy n con tr g n v i giao c a hai m t ph ng làm xu t hi n ư ng th ng - kích chu t h p th c hóa vi c d ng._________________________________________________________________ N a ư ng th ng Cho phép d ng n a ư ng th ng i qua hai i m. i m th nh t là g c c a n a ư ng th ng.________________________________________________________________ Trang 14
  • o n th ng Cho phép d ng m t ư ng th ng xác nh b i hai i m.____________________________________________________ Vectơ Cho phép d ng m t vectơ xác nh b i hai i m. i m th nh t là i m g c c a vectơ.________________________________________________________________ ư ng tròn Cho phép d ng các ư ng tròn theo các cách khác nhau : - ư ng tròn xác nh b i hai i m (tâm và bán kính) trên m t ph ng cơ s : - kích chu t trên ph n PN ch n m t ph ng - d ng ư ng tròn trên ph n PN ho c PNV. - ư ng tròn xác nh b i hai i m (tâm và bán kính) trên m t m t ph ng khác : - kích chu t trên ph n PN ch n m t ph ng - d ng tâm c a ư ng tròn trên ph n PN - d ng trên ph n PN (ho c trên m t i tư ng ã d ng trên ph n PKN c a m t ph ng này) m t i m xác nh bán kính c a ư ng tròn. Chú ý : m t khi ã ư c d ng, b n có th dùng công c Thao tác d ch chuy n ư ng tròn. - ư ng tròn xác nh b i ba i m ã ư c d ng : - d ng ư ng tròn i qua ba i m này. - ư ng tròn xác nh b i ba i m trong ó có nh ng i m chưa ư c d ng : - d ng ư ng tròn b ng cách ch n các i m ã ư c d ng và d ng các i m khác b ng cách kích chu t trên các i tư ng ư c ch n. Chú ý : b n không th d ng tr c ti p i m u tiên trên ph n PN c a m t m t ph ng (khi ó hãy ch n m t i m ã ư c d ng). - ư ng tròn hư ng tâm trên m t ư ng th ng : - ch n m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a ư ng th ng*) - ch n (ho c d ng) m t i m. - ư ng tròn compa (trong ó bán kính ư c xác nh b i dài c a m t vectơ ho c c a m t o n th ng) : - d ng m t vectơ ho c m t o n th ng (ho c s d ng m t vectơ ho c m t o n th ng ã ư c d ng) Trang 15
  • - nh công c ư ng tròn, ch n m t m t ph ng - d ng (ho c ch n) tâm i m c a ư ng tròn - ch n vectơ ho c o n th ng xác nh bán kính c a ư ng tròn. Chú ý : vectơ ho c o n th ng có th n m t i m t v trí b t kì. - Cho phép d ng ư ng tròn giao tuy n c a hình c u-hình c u ho c hình c u-m t ph ng : - d ch chuy n con tr n g n v i giao c a các i tư ng làm xu t hi n ư ng tròn - kích chu t h p th c hóa vi c d ng. * n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh c a a di n_________________________________________________________________ Cônic - Cho phép d ng m t ư ng cônic i qua 5 i m ng ph ng : - trên m t ph ng cơ s , các i m có th trên ph n PN hp c PKN - trên các m t ph ng khác, 5 i m này ph i n m trên PN (ho c trên các i tư ng ã ư c d ng trong PKN c a m t ph ng này). - b n có th d ng m t ư ng cônic b ng cách d ng (ho c ch n) năm i m ng ph ng b t kì. - Cho phép d ng m t ư ng cônic ti p xúc v i 5 ư ng th ng ng ph ng : - ch n 5 ư ng th ng cùng n m trong m t m t ph ng. - Cho phép d ng m t ư ng cônic là giao tuy n c a m t m t ph ng v i m t hình nón, m t hình c u ho c m t hình tr : - d ch chuy n con tr n g n v i giao c a các i tư ng làm xu t hi n ư ng côníc - kích chu t h p th c hóa vi c d ng.___________________________________________________________________ ư ng giao các i tư ng - Cho phép d ng ư ng giao tuy n c a hai m t ph ng. - Cho phép d ng ư ng cônic giao c a m t m t ph ng v i m t hình nón, m t hình c u ho c m t hình tr . - Cho phép d ng ư ng tròn là giao c a hai hình c u. Trang 16
  • ___________________________________________________________________ 3.4 M T M t ph ng Cho phép d ng các m t ph ng m i theo nhi u cách khác nhau. s d ng công c này, c n ph i s d ng ít nh t m t i m n m phía trên ho c phía dư i c a m t ph ng cơ s ( i m này có th n m trên m t i tư ng an t n t i, ho c ư c d ng v i phím Maj.). - M t ph ng i qua ba i m trong ó m t i m ư c d ng v i phím Maj. : - d ng (ho c ch n) 2 i m trên PN c a m t ph ng cơ s - nh n gi phím Maj. và d ch chuy n con tr lên phía trên (b gi phím) - kích chu t ch n. - M t ph ng i qua ba i m. - M t ph ng i qua hai ư ng th ng (ho c m t ph n ư ng th ng*) ng ph ng. - M t ph ng i qua m t ư ng th ng (ho c m t ph n ư ng th ng*) và m t i m. - M t ph ng xác nh b i m t tam giác ho c m t a giác ã ư c d ng : - d ch chuy n con tr n g n tam giác ho c a giác làm xu t hi n m t ph ng - kích chu t h p th c hóa vi c d ng. *n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh a di n_____________________________________________________ N a m t ph ng Cho phép d ng n a m t ph ng gi i h n b i m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a ư ng*) và i qua m t i m. *n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh c a a di n_____________________________________________________________________ Mi n Cho phép d ng m t mi n xác nh b i m t i m g c và hai i m khác. Trang 17
  • _____________________________________________________________________ Tam giác - Trên m t ph ng cơ s : d ng (ho c ch n) các i m trên PN ho c PKN. - Trên m t m t ph ng khác : - d ng (ho c ch n) các i m trên PN (ho c trên m t i tư ng khác ã ư c d ng trong PKN c a m t ph ng này) - m t khi tam giác ã ư c d ng, ta có th d ch chuy n nó trong PKN. - Ta cũng có th d ng m t tam giác b ng cách d ng (ho c ch n) ba i m b t kì.___________________________________________________________________ a giác Cho phép d ng m t a giác xác nh b i ít nh t ba i m. k t thúc cách d ng, kích chu t l n th hai trên i m cu i cùng ư c d ng (ho c trên m t i m khác c a phép d ng) ho c b m phím Entrée c a bàn phím (Retour trên máy Macintosh). - Trên m t ph ng cơ s : d ng (ho c ch n) các i m trên PN ho c PKN. - Trên m t ph ng khác : - d ng (ho c ch n) các i m trên PN (ho c trên m t i tư ng khác ã ư c d ng trong PKN c a m t ph ng này) - m t khi a giác ã ư c d ng, ta có th d ch chuy n nó trong PKN. - Ta cũng có th d ng m t a giác b ng cách d ng (ho c ch n) b t kì m t s i m ng ph ng._____________________________________________________________________ Hình tr - Cho phép d ng m t hình tr xung quanh m t ư ng th ng ho c m t n a ư ng th ng và i qua m t i m. ư ng th ng s tr thành tr c c a hình tr . - Cho phép d ng m t hình tr xung quanh m t ph n khác c a ư ng th ng ( o n th ng, vectơ ho c c nh c a a di n) và i qua m t i m. ư ng th ng s tr thành tr c c a hình tr . Trong các trư ng h p như v y, chi u cao c a hình tr ư c xác nh b i dài c a ph n ư ng th ng nói trên._____________________________________________________ Hình nón Trang 18
  • Cho phép d ng môth hình nón xác nh b i m t i m ( nh) và b i m t ư ng tròn ( ư c d ng v i công c Cônic). Hình c u - Cho phép d ng m t hình c u bi t tâm và m t i m khác cho phép xác nh bán kính c a nó. - Cho phép d ng m t hình c u có bán kính xác nh b i dài c a m t vectơ ho c c a m t o n th ng. s d ng ch c năng này, ta c n ph i : - d ng m t vectơ ho c m t o n th ng (ho c s d ng m t vectơ, m t o n th ng ã ư c d ng) - d ng (ho c ch n) tâm c a hình c u - ch n vectơ ho c o n th ng cho phép xác nh bán kính.___________________________________________________________________ 3.5 CÁC PHÉP D NG HÌNH TƯƠNG I Vuông góc ( ư ng th ng ho c m t ph ng vuông góc) - Cho phép d ng m t ư ng th ng vuông góc v i m t m t ph ng (ho c m t ph n c a m t ph ng) ho c v i m t a giác. - Cho phép d ng m t m t ph ng vuông góc v i m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a m t ư ng th ng*). - Cho phép d ng m t ư ng th ng vuông góc v i m t ư ng th ng khác (ho c m t ph n c a ư ng th ng*). s d ng ch c năng này, ta c n ph i : - cho con tr n g n ư ng th ng, sau ó nh n phím Ctrl c a bàn phím (ho c phím Alt trên máy Macintosh) - nh n gi phím này cho các bư c ti p theo - kích chu t ch n ư ng th ng tham chi u - ch n ho c d ng m t i m không n m trên ư ng th ng tham chi u Chú ý : d ng i m trên ư ng th ng tham chi u, c n ph i kích chu t m t l n trong PN c a m t ph ng sau khi ch n ư ng th ng tham chi u. * n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh c a a di n___________________________________________________________________ Song song ( ư ng th ng ho c m t ph ng song song) Trang 19
  • - Cho phép d ng m t ư ng th ng song song v i m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a ư ng th ng*). - Cho phép d ng m t m t ph ng song song v i m t m t ph ng (ho c m t ph n c a m t ph ng) và i qua m t i m. d ng m t m t ph ng song song và không trùng v i m t ph ng tham chi u ư c ch n, c n ph i s d ng m t i m không n m trên m t ph ng tham chi u. *n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh c a a di n______________________________________________________________________ M t ph ng trung tr c - Cho phép ng m t ph ng trung tr c c a hai i m ã cho. Ta cũng có th d ng tr c ti p các i m. - Cho phép d ng m t ph ng trung tr c c a m t o n th ng, c a m t vectơ ho c c nh c a m t a di n. - M t ph ng ư c d ng s vuông góc v i ph n ư ng th ng ư c ch n ho c v i ư ng th ng xác nh b i hai i m ư c ch n._____________________________________________________________________ Trung i m - Cho phép d ng trung i m c a hai i m. - Cho phép d ng trung i m c a o n th ng, c a m t vectơ ho c c nh c a m t a di n.__________________________________________________________________ T ng các vectơ Cho phép d ng vectơ t ng c a hai vectơ t m t i m ã cho._____________________________________________________________________ CÁC PHÉP BI N HÌNH B ng các công c Bi n hình ư c gi i thi u ph n [3.9]._____________________________________________________________________ 3.6 A GIÁC U - Cho phép d ng các a giác u trong m t m t ph ng cho trư c : - ch n m t m t ph ng - d ng a giác b ng cách ch n tâm và m t i m khác - Khi d ng hình, i m th hai ph i n m trong PN c a m t Trang 20
  • ph ng (ho c trên m t i tư ng ã ư c d ng trong PKN c a m t ph ng). M t khi a giác ã ư c d ng, ta có th d ch chuy n nó trong PKN. - Cho phép d ng các a giác hư ng tâm trên m t ư ng th ng : - ch n m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a ư ng th ng*) - ch n (ho c d ng) m t i m. *n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh c a a di n_____________________________________________________________________ 3.7 A DI N Chú ý quan tr ng cho vi c d ng các a di n d ng các a di n trong không gian, m t trong các i m b t bu c ph i n m trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a các i m còn l i. i m này có th ư c d ng trên m t i tư ng ang t n t i ho c cũng có th ư c d ng b ng cách nh n gi phím Maj.._____________________________________________________________________ T di n (xác nh b i 4 i m) - D ng ba i m u. - thu ư c m t t di n trong không gian, d ng i m th tư trong m t m t ph ng khác b ng cách s d ng m t i tư ng ã cho ho c s d ng phím Maj.._____________________________________________________________________ H p XYZ (xác nh b i m t ư ng chéo) - D ng i m th nh t. - D ng i m th hai ( i m này xác nh ình i tâm v i i m th nh t). - thu ư c m t H p XYZ trong không gian ba chi u, d ng i m th hai trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng th nh t, và s d ng m t i tư ng ã có ho c phím Maj.._____________________________________________________________________ Lăng tr (xác nh b i m t a giác và m t vectơ) - Trư c tiên d ng m t a giác v i m t công c khác (công c a giác, Tam giác, v.v.), ho c s d ng m t a giác ã ư c d ng. - D ng m t vetơ b ng công c Vectơ, trong m t m t ph ng Trang 21
  • khác v i m t ph ng ch a a giác (ho c s d ng m t vectơ ã ư c d ng). - V i công c Lăng tr , d ng hình lăng tr b ng cách ch n m t a giác và m t vectơ.___________________________________________________________________ Hình chóp (xác nh b i m t a giác và m t i m) - Trư c tiên d ng m t a giác b ng m t công c khác (công c a giác, Tam giác, v.v.) ho c s d ng m t a giác ã ư c d ng, a giác này s tr thành m t áy. - V i công c a giác, ch n m t a giác, thu ư c m t hình chóp trong không gian ba chi u, ti p t c d ng i m là nh b ng cách n trên phím Maj. (ho c ch n m t i m n m trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a a giác)._____________________________________________________________________ a di n l i - Cho phép d ng tr c ti p m t a di n : - thu ư c m t a di n trong không gian ba chi u, b ng công c a di n l i, d ng m t hình bao l i ch a ít nh t ba i m, sau ó b xung m t i m ho c nhi u hơn trong m t m t ph ng khác (s d ng m t i tư ng ã có s n ho c phím Maj.). - k t thúc phép d ng, kích chu t l n th hai vào i m cu i cùng ư c d ng (ho c vào m t i m khác c a phép d ng) ho c n vào phím Entrée c a bàn phím (Retour trên máy Macintosh). - Cho phép d ng m t a di n và tích h p các i tư ng khác nhau ã ư c d ng : - Dùng công c a di n l i ch n m t hay nhi u i tư ng sau : a giác, o n th ng, c nh a di n, i m. Ta cũng có th các i m m i trong quá trình d ng. - thu ơc m t a di n trong không gian ba chi u, ít nh t m t trong các i m ho c m t trong các i tư ng c n ư c d ng trong m t m t ph ng khác v i m t ph ng ch a các i tư ng còn l i. - k t thúc phép d ng, kích chu t l n th hai vào i m cu i cùng ư c d ng (ho c vào m t i m khác c a phép d ng) ho c b m phím Entrée c a bàn phím (Retour trên máy Macintosh)._____________________________________________________________________ M m t a di n Trang 22
  • Cho phép m các m t c a m t a di n (và có th cho phép t chúng trên m t m t ph ng t o ra m t hình tr i). - D ng m t a di n. - V i công c M a di n, kích chu t trên a di n. - m a di n nhi u m t cùng m t lúc, s d ng công c Thao tác và d ch chuy n m t trong các m t v i chu t. - m m i l n m t m t, n gi phím Maj. enfoncée. - h n ch các góc m sao cho ch là b i c a 15 , n gi phím Ctrl (Alt trên máy Macintosh). Sau khi t o ra m t hình tr i c a a di n, ti p ó ta có th in nó ra và c t nó t o ra m t hình m u th t. Tham kh o ph n [4.7] T O CÁC HÌNH TR I CÓ TH IN Ư C._____________________________________________________________________ C t a di n Cho phép d ng các thi t di n c a m t a di n v i m t n a không gian gi i h n b i m t m t ph ng và che ph n n m trong a di n. - D ng m t a giác. - D ng m t m t ph ng c t a di n. - Nh d ng c C t a di n : - ch n a di n - ch n m t ph ng thi t di n. Ph n b che b i a di n s là ph n nhô ra phía trư c nhi u nh t. xoay phép d ng và t m t ph n khác c a a di n nhô ra trư c, s d ng ch c năng Hình c u kính (m c [2.5]). ch l i ph n b che, c n ph i s d ng ch c năng Che/Hi n (m c [4.3]).___________________________________________________________________ 3.8 A DI N U (các kh i Platon) a di n u (các kh i Platon) - Cho phép d ng tr c ti p m t a di n : - Ch n m t m t ph ng. - Ch n i m th nh t. - Ch n i m th hai. i m th hai c n ph i ư c d ng trên PN c a m t ph ng ư c ch n (ho c trên m t i tư ng ã ư c ch n trong PKN c a m t ph ng này) Chú ý : t m t a di n u m t ch khác trên PN c a m t m t ph ng, trư c tiên d ng nó trong PN, sau ó d ch chuy n nó nh công c Thao tác. Trang 23
  • - Cho phép d ng m t a di n xác nh b i m t a giác u ã ư c d ng : - Dùng công c a di n u thích h p, ch n m t a giác có cùng tính ch t v i các m t c a a di n cùng ư c d ng. - Ho c v i công c a di n u thích h p, m t c a a di n (và do ó là m t a giác) có cùng tính ch t v i các m t c a a di n c n d ng. Chú ý : d ng a di n trong n a không gian i v i n a không gian ưa ra b i m c nh, n phím Ctrl (Alt trên máy Macintosh).___________________________________________________________________ 3.9 CÁC PHÉP BI N HÌNH i x ng tâm (xác nh b i m t i m) - Ch n i tư ng (hay m t ph n c a i tư ng) cho phép bi n hình. - Ch n (ho c d ng) m t i m làm tâm c a phép i x ng._____________________________________________________________________ i x ng tr c (xác nh b i m t ư ng th ng ho c m t ph n c a ư ng th ng*) - Ch n i tư ng (ho c m t ph n c a i tư ng) cho phép bi n hình. - Ch n m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a ư ng th ng*) như m t tr c i x ng.______________________________________________________________________ i x ng m t ph ng (xác nh b i m t m t ph ng) - Ch n i tư ng (ho c m t ph n c a i tư ng) cho phép bi n hình. - Ch n m t m t ph ng (ho c m t ph n c a m t ph ng**) làm m t ph ng i x ng._____________________________________________________________________ Phép t nh ti n (xác nh b i m t vectơ ho c hai i m) - u tiên ch n m t vectơ ho c hai i m (ta cũng có th d ng tr c ti p các i m) - Ch n i tư ng (ho c m t ph n c a i tư ng) cho phép bi n hình._____________________________________________________________________ Phép quay b i tr c và các i m Trang 24
  • - Ch n i tư ng (ho c m t ph n c a i tư ng) cho phép bi n hình. - Ch n m t ư ng th ng (ho c m t ph n c a ư ng th ng*) làm tr c quay. - Ch n (ho c d ng) hai i m. * n a ư ng th ng, o n th ng, vectơ, c nh a di n ** n a m t ph ng, mi n, a giácVí d s d ng nâng cao c a phép quay b i tr c và các i mTrong ví d dư i ây, ta d ng nh c a tam giác MNP b ng cách ch n ư ng th ng Dvà các i m A và B.Góc c a phép quay là góc t o b i hai m t ph ng :- n a m t ph ng có biên D ch a i m A.- n a m t ph ng có biên D ch a i m B.Góc t o b i phép quay b ng góc t o b i (OA, OB’), B’ là hình chi u vuông góc c a Bxu ng m t ph ng vuông góc v i D i qua A.3.10 CÁC CHÚ Ý QUAN TR NG LIÊN QUAN N I M VÀ CÔNG C NHNGHĨA L ICác i m n i k t v i các i tư ng mà trên ó chúng ư c d ngThông thư ng các i m « g n » v i các i tư ng mà trên ó chúng ư c d ng. Víd , m t i m ư c d ng trên m t hình c u s không th ư c d ch chuy n trên m t i tư ng khác ho c trên m t m t ph ng. Trang 25
  • Các i m d ng trên PN c a m t m t ph ng có th d ch chuy n, nhưng ch v phíaPKN c a m t ph ng này, và không th trên các i tư ng khác. « gi i phóng » các i m, c n ph i s d ng công c nh nghĩa l i. Ch c năng c anó ư c mô t trong m c ti p theo.D ch chuy n các i m trong không gian phía dư i và phía trên c a m t ph ng cơsCác i m ban u ư c d ng trong không gian ho c trên ph n PKN c a m t ph ngcơ s c a m t ph ng cơ s sau ó có th ư c d ch chuy n m t cách th ng ng lênphía trên ho c phía dư i c a m t ph ng cơ s (nh công c Thao tác và n gi phímMaj.).Ngư c l i, thông thư ng các i m ban u ư c d ng trên các i tư ng ho c trênPN c a m t ph ng cơ s sau ó không th ư c d ch chuy n m t cách th ng ngtrong không gian. « gi i phóng » các i m, c n s d ng công c nh nghĩa l i.Ch c năng c a nó ư c mô t trong ph n sau ây.Chú ý : b t u t PN c a m t ph ng cơ s , có th ti p c n t i các i m mà sau ó ta có th d ch chuy n m t cách vuông góc mà không c n s d ng công c nhnghĩa l i, trư c tiên ta có th d ng các i m trên PKN r i sau ó d ch chuy n trên PN.3.11 S D NG CÔNG C NH NGHĨA L I « gi i phóng » m t i m và có th d ch chuy n i m này t m t i tư ng này nm t i tư ng khác (ví d , t m t hình c u t i m t m t ph ng, ho c t PKN c a m tph ng cơ s t i nh c a m t a di n), c n ph i s d ng công c nh nghĩa l i. Côngc này n m trong nhóm các công c Thao tác (nút th nh t). s d ng nó :• kích chu t l n th nh t ch n i m c n nh nghĩa l i (r i sau ó th phím chu t)• d ch chuy n chu t (không n gi phím) t i i tư ng m i• kích chu t l n th hai t i m trên i tư ng t i v trí mong mu n.Công c nh nghĩa l i cũng cho phép bi n i m t i m ư c d ng ban u trên PNc a m t m t ph ng ho c trên m t i tư ng n m t i m trong không gian (mà sau ó ta có th d ch chuy n m t cách th ng ng lên phía trên ho c xu ng phía dư i c am t ph ng cơ s ). s d ng nó :• kích chu t ch n i m c n nh nghĩa l i (r i sau ó th phím chu t)• d ch chuy n chu t (không gi n phím) t i m t ích m i• d ch chuy n i m m t cách th ng ng, n trên phím Maj. Trang 26
  • • kích chu t l n th hai h p th c vi c thay i 3.12 CÁC CH C NĂNG I U KHI N B I BÀN PHÍM Ch c năng PC Macintosh Nh n gi phím Ctrl và Nh n gi phím Maj. vàCh n m t hay nhi u i tư ng v i công ch n t t c các i tư ng ch n t t c các i tư ngc Thao tác mong mu n mong mu nXoá m t hay nhi u i tư ng ư c ch n Phím xoá c a bàn phím Phím xoá cu bàn phímHu m t phép d ng mà b n v n chưa k tthúc (ví d : d ng vi c d ng m t tam giác Esc/Echap Esc/Echapsau khi ã t hai trong s ba i m)Hu công c ư c ch n và kích ho t Esc/Echap Esc/Echapcông c Thao tácHu ch n m t i tư ng Ctrl + kích chu t Maj. + k ch chu tD ng m t i m ho c m t i tư ng Nh n gi phím Maj., d ch Nh n gi phím Maj., d chphía trên ho c phía dư i c a m t ph ng chuy n i m theo chi u chuy n i m theo chi ucơ s th ng ng r i kích chu t th ng ng r i kích chu tD ch chuy n m t cách th ng ng m t Nh n gi phím Maj. và Nh n gi phím Maj. và i m ho c m t i tư ng ã ư c d ng d ch chuy n i tư ng d ch chuy n i tư ngtrư c bên trên ho c phía dư i c a m t theo chi u th ng ng theo chi u th ng ngph ng cơ sD ch chuy n m t cách th ng ng, theo Nh n gi phím Nh n gi phímcác b i c a 5 mm, m t i m ho c m t i Ctrl + Maj. và d ch chuy n Alt + Maj. và d ch chuy ntư ng ã ư c d ng trư c ó bên trên i tư ng m t cách th ng i tư ng m t cách th ngho c phía dư i m t ph ng cơ s ng ngD ch chuy n theo chi u ngang, theo các Nh n gi phím Ctrl và d chb i c a 5 mm, m t i m ho c m t i Nh n gi phím Alt và d ch chuy n i tư ng theotư ng ã ư c d ng trư c ó bên trên chuy n theo chi u ngang chi u ngangho c phí dư i c a m t ph ng cơ s 3.13 S D DÀNG TRONG VI C THAO TÁC CÁC I TƯ NG làm cho vi c d ch chuy n các i tư ng ã ư c d ng tr nên ơn gi n d ch chuy n các i m ho c các i tư ng ã ư c d ng, ta không c n thi t ph i ch n công c Thao tác. Ví d , ngay c khi ch n l a công c Tam di n, b n có th d ch Trang 27
  • chuy n m t hình c u, thay i phương c a m t ư ng th ng v.v. làm i u ó, ơngi n ch c n ch n m t i m ho c m t i tư ng, n gi phím chu t và d ch chuy n itư ng mong mu n. xác nh các i m có th thao tác ư c m t cách tr c ti pM t khi ã ư c d ng m t vài i m có th không th thao tác tr c ti p ư c n a v icon tr . Nh t là trong các trư ng h p c a các giao i m và các i m là k t qu c am t phép d ng hình. Cabri có m t ch c năng cho phép xác nh m t cách nhanhchóng các i m này, cũng như các i m mà ta có th thao tác tr c ti p ư c. s d ng nó, ơn gi n là ta kích chu t lâu trong vùng không ư c d ng c a vùnglàm vi c. B n s th y r ng các i m mà ta có th d ch chuy n m t cách tr c ti p str nên to hơn. Các i m khác v n gi nguyên hình d ng cũ. Trang 28
  • CHƯƠNG 4 CÁC CH C NĂNG NGO I VI C A VI C D NG HÌNH4.1 T O CÁC VÙNG VĂN B N N I K T V I I TƯ NG (NHÃN)Cabri 3D cho phép k t h p các vùng văn b n nh v i các phép d ng c a b n. Cácnhãn này có th giúp b n g i nh ho c t tên cho các y u t khác nhau c aphép d ng. tam giác ABC ư ng th ng d1 d2 t o m t nhãn, ch n m t i tư ng ( i m, hình c u, ư ng th ng, m t ph ng v.v.)v i công c Thao tác. Sau ó ơn gi n v i bàn nsuite, b n có th vi t văn b n c ab n.Chú ý r ng n u b n vi t m t s ngay ng sau m t ch cái, s ós t ng hi n radư i d ng ch s (ví d ư ng th ng d1). d ch chuy n m t nhãn, ch n nó nh công c Thao tác và d ch chuy n nó. thay i m t văn b n c a m t nhãn ã ư c t o, hãy kích úp chu t trong vùngvăn b n. thay i ki u ch ho c các thu c tính th c a văn b n, s d ng các b ng ch nng c nh và kích chu t trên phím ph i chu t. Xem m c [4.8] CÁC B NG CH N NGC NH.4.2 T O CÁC H P VĂN B N CL PCabri 3D cho phép t o các h p văn b n c l p. Nó có th s d ng ghi nh , ghicác chú thích v.v. Trang 29
  • t o các h p văn b n c l p, hày s d ng Tài li u – Góc nhìn văn b n m i.thay i kích c h p, kích chu t trên biên c a h p sao cho xu t hi n các tay n m(hình vuông en). Sau ó s d ng các tay n m thay i kích c c a h p. Hình s 24 – Hình nón – ngày t o d ng d ch chuy n h p, l i kích chu t trên biên c a h p làm xu t hi n các tay n m.Sau ó kích chu t vào tâm c a h p và d ch chuy n nó v i hình ch th p. thay i ki u ch ho c các thu c tính th , hãy s d ng b ng ch n ng c nh vàkích phím ph i chu t. Xem m c [4.8] CÁC B NG CH N NG C NH.4.3 CH C NĂNG CHE/HI NCh c năng này cho phép che các i tư ng ã ư c d ng trư c ó và trong cáctrư ng h p c n thi t s hi n nó l i. che m t i tư ng, ch n nó nh công c Thao tác. Sau ó s d ng So n th o –Che/Hi n. ch n nhi u i tư ng cùng lúc, nh n gi phím Ctrl (Maj. trên máyMacintosh). hi n l i i tư ng mà b n ã che, u tiên b n ph i làm xu t hi n l i các ư ngm c a t t c các i tư ng b che. làm i u ó, ánh d u Hi n các i tư ng chetrong c a s Góc nhìn m i. N u c a s này chưa hi n ra, ta ch c n làm C a s -Góc nhìn m i.Sau ó ch n i tư ng b che mà ta mu n hi n ra và dùng So n th o – Che/Hi n.L p l i quy trình trên cho m i i tư ng mà b n mu n cho hi n ra l i ho c ch n nhi u i tư ng cùng m t lúc b ng cách nh n gi phím Ctrl (Maj. trên máy Macintosh).Chú ý r ng s hi n th các ư ng nét m c a các i tư ng ch áp d ng cho vùnglàm vi c (góc nhìn) ư c l a ch n. bi t thêm v cách t o các vùng làm vi c khácnhau, xem chương [5] CÁC CH C NĂNG S D NG NÂNG CAO. Trang 30
  • 4.4 HO T NÁOCabri 3D cho phép t o ra các ho t náo ư c t ng hoá c a các i tư ng. B ngcách t o ra m t i m « chuy n ng » trên m t ư ng tròn ho c trên m t o n th ng,b n có th làm chuy n ng t t c cá lo i i tư ng g n v i i m này. Các k t qu cóth r t n tư ng vì b n có th làm quay m t ư ng th ng, làm m t hình c u to raho c nh i, dao ng m t tam giác v.v. hi u rõ hơn ch c năng này, trư c tiên d ng m t ư ng tròn và m t o n th ng,theo v trí ư c ch ra trong hình minh ho . Sau ó t o m t i m m i trên ư ng trònvà m t i m m i trên ư ng th ng các v trí ư c ánh d u.Nh công c Vuông góc, d ng m t ư ng th ng i qua i m mà b n ã d ng trên ư ng tròn. Nh công c Hình c u, d ng tâm c a m t hình c u có bán kính kho ng 1cm ng sau i m mà b n ã d ng trên o n th ng. Sau ó ch n i m này xác nh bán kính c a hình c u. Phép d ng c a b n ph i tương t v i hình minh hodư i ây.Dư i ây là các bư c c n theo kh i ng s ho t náo.1. Dùng C a s và ch n Ho t náo làm xu t hi n c a s tham bi n hoá.2. Nh công c Thao tác, ch n i m mà b n mu n nó tr thành « chuy n ng »,trong trư ng h p này, ó là i m mà ư ng th ng i qua.3. Trong c a s tham s hoá, hãy m b o r ng s l a ch n i m c nh KHÔNG ư c ánh d u.4. D ch chuy n con tr v phía ph i ho c phía trái ch n v n t c khác 0 cm/giây.5. B m nút B t u ho t náo. Bây gi ư ng th ng s quay xung quanh ư ng tròn.6. B n có th thay i v n t c và chi u quay nh con tr . Trang 31
  • b t u s ho t náo hình c u, hãy l p l i các bư c. B n s th y r ng hình c uthay i kích thư c c a nó tuỳ theo s d ch chuy n c a i m trên o n th ng.B n có th thay i m t cách riêng bi t v n t c d ch chuy n c a m i i m ư c ho tnáo. B n cũng có th ch m d t s ho t náo c a m i i m b ng cách ch n i m c nh. xác nh i m ho t náo c n ư c tham s hoá, u tiên ch n nó v i công cThao tác, r i sau ó ti n hành các i u ch nh trong c a s tham s hoá.Nút D ng ho t náo s ch m d t s ho t náo c a t t c các i m. Nút B t u sho t náo s kh i ng s ho t náo c a t t c các i m tr các i m v i s ch n l a i mc nh.4.5 QUAY T NGCabri 3D cho phép quay toàn b k t qu m t phép d ng hình c a b n xung quanhtr c tâm c a nó. Dùng C a s và ch n Góc nhìn thông d ng làm xu t hi n c a stham s hoá. Sau ó d ch chuy n con tr Quay t ng b t u phép quay. B n cóth i u khi n v n t c và chi u c a phép quay.B n cũng có th b t u phép quay t ng nh ch c năng Hình c u kính. Kích ho tch c năng này b ng cách n trên phím ph i chu t (tham kh o chương [2] CÁCH SD NG CƠ B N). Sau ó d ch chuy n chu t b ng m t ng tác nhanh, d t khoát vàsau ó th chu t. d ng phép quay, nh n l i trên phím ph i chu t.4.6 THAY I CÁC THU C TÍNH H A C A CÁC I TƯ NGCabri 3D cho phép thay i dáng v c a các m t ph ng và c a các i tư ng.Thay i tr c ti pCách ti n hành này là ti n d ng nh t quan sát m t cách ng th i hi u ng c acác thu c tính th có th cho các i tư ng ã ư c d ng. s d ng nó, kích ho t C a s và ch n Thu c tính làm xu t hi n c a s . Sau óch n công c Thao tác. Kích chu t trên m t i tư ng ch n nó và xem danh sáchcác thu c tính khác nhau c a nó. Thay i chúng và b n s th y i tư ng thay il p t c. làm xu t hi n b ng màu, kích chu t trên hình vuông ư c tô màu.Ta cũng có th thay i các thu c tính nh b ng ch n ng c nh. Xem m c [4.8] CÁCB NG CH N NG C NH.Thay i các thu c tính m c nhB n có th thay i các thu c tính th áp d ng m c nh trong Cabri 3D. Hãy kíchho t So n th o-Ưu tiên-Ki u m c nh (trên máy Macintosh, hãy dùng Cabri 3D-Ưutiên-Ki u m c nh).B n có th thay i thu c tính c a t t c các h i tư ng ( i m, ư ng th ng, m t Trang 32
  • ph ng, v.v.). làm xu t hi n b ng màu, kích chu t trên hình vuông tô màu.Các thay i này không áp d ng cho các i tư ng ã ư c d ng. Tuy nhiên nó s ư c áp d ng cho các i tư ng m i ư c d ng ti p sau ó.Hi n th các ph n che c a i tư ngKhi thay i thu c tính các i tư ng, b n có th ch n ( ánh d u) hay không ch n ôHi n th các ph n che.Khi mà ô này không ư c ánh d u, các i tư ng có liên quan ư c ch n s hoàntoàn b che b i t t c các i tư ng khác n m trư c. Ngư c l i, khi mà ô này b ánhd u, các i tư ng ư c nói n s v n nhìn th y ư c, m t cách trong su t, ngsau các i tư ng khác n m trư c.Thu c tính th c a các ph n b cheB n có th thay i các thu c tính th c a các ph n b che c a các i tư ng. Víd , ph n ư ng th ng b che b i m t hình c u có th d ng ch m ch m ho c cóm t màu khác v.v. thay i các thu c tính c a các ph n b che, hãy dùng So n th o-Ưu tiên (trên máytính Macintosh, dùng Cabri 3D-Ưu tiên).4.7 T O CÁC HÌNH TR I IN Ư CT o và in các hình tr iCabri 3D cho phép t o ra các hinh tr i t các a di n mà b n ã d ng. Sau ó b n cóth in các hình tr i này s d ng nó làm các vi c khác, ví d như các hình a di nth t b ng gi y hay bìa. ây là các bư c c n ph i theo s d ng ch c năng này.1. T o a di n theo ý c a b n.2. Dùng công c M a di n, kích chu t vào a di n.3. Dùng công c Thao tác, ch n a di n.4. Dùng Tài li u-Trang hình tr i m i.B n ch còn ph i in hình tr i ra.Thay i thu c tính c a các hình tr i thay i các thu c tính th m c nh c a các hình tr i (màu s c, r ng các ư ng v.v.) hãy dùng So n th o-Ưu tiên-Ki u m c nh (trên máy tính Macintosh,dùng Cabri 3D-Ưu tiên-Ki u m c nh). Sau ó ch n Hình tr i. Trang 33
  • Ta có th thay i các thu c tính nh b ng ch n ng c nh. Tham kh o m c [4.8]CÁC B NG CH N NG C NH. Trang 34
  • 4.8 CÁC B NG CH N NG C NHCabri 3D có các b ng ch n ng c nh khác nhau. có th ti p c n chúng, ơn gi nlà ta con tr vào m t trong các môi trư ng dư i ây. Sau ó, kích nhanh vào phímph i chu t.Trên máy tính Macintosh v i chu t ch có m t phím, nh n gi phím Option ho c Ctrlc a bàn phím và kích chu t. Ví d v ch c năng có trong b ng ch n ng Môi trư ng c nh - Thay i các thu c tính ho i tư ng - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o Vùng văn b n n i k t v i m t i - Màu s c và ki u ch c a văn b n tư ng (nhãn) - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Màu n n c a h p H p văn b n cl p - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o Văn b n ư c ch n bên trong c a - Màu và ki u ch c a văn b n, ch nh dòng v.v. m t h p văn b n c l p - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Màu n n Ph n không ư c d ng c a vùng - Phép quay t ng hình nh làm vi c (ph n màu tr ng) - Hi n các i tư ng che - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o - Ch c năng c a b ng ch n Tài li u (Trang m i Trang v.v.) - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o Chính hình tr i trong m t trang hình - Thay i các thu c tính th tr i - M t vài ch c năng c a b ng ch n So n th o Trang 35
  • CHƯƠNG 5 CÁC CH C NĂNG S D NG NÂNG CAO5.1 NGUYÊN T C VÙNG LÀM VI CTrong m i tài li u Cabri 3D, b n có th t o nhi u trang và vùng làm vi c ( ư c g i là« góc nhìn »). Tuy nhiên, s trang và vùng làm vi c không quan tr ng vì t t c chúngcùng ưa v cùng m t t p các phép d ng hình. Th t v y, các trang ho c vùng làmvi c khác nhau ư c t o ra nh m m c ích cho phép b n ki m ch ng t p các phépd ng hình c a b n t các ph i c nh khác nhau.5.2 T O CÁC VÙNG LÀM VI C M I hi u rõ hơn s v n hành các vùng làm vi c, hãy m m t tài li u b ng cách sd ng T p-M i. Sau ó d ng m t h p XYZ và m t hình c u. t o m t vùng làm vi c m i v i m t ph i c nh m i, hãy dùng Tài li u-Góc nhìnm i…-Dimetric k=1/2.Trong vùng làm vi c m i này, k t qu phép d ng c a b n ư c nhìn t trên xu ng. m r ng ho c thu h p m t vùng làm vi c, u tiên ch n công c Thao tác. Sau ó kích chu t trên biên c a vùng làm vi c làm xu t hi n các tay n m (hình vuông en). Sau ó s d ng các tay n m này m r ng hay thu h p vùng làm vi c. d ch chuy n m t vùng làm vi c trong m t trang, kích chu t l i m t l n n a trênvùng biên làm xu t hi n các tay n m. Sau ó kích chu t trong vùng làm vi c vàd ch chuy n nó. hu m t vùng làm vi c, kích chu t trên biên làm xu t hi n các tay n m. Sau ó nh n vào phím Supprimer/Effacer trên bàn phím c a b n.Ch c năng tương tác c a các vùng làm vi cCh n công c Thao tác và thay i kích thư c c a h p ho c c a hình c u. Như b ns th y, các thay i này s tác ng ng th i trên hình vùng làm vi c bên dư i.L p l i ví d này trên vùng làm vi c phía dư i và b n s th y r ng các thay i s di nra trên vùng làm vi c phía trên. Th t v y b n luôn có th thay i b t c vùng làm vi cnào và các thay i luôn ư c th hi n ngay l p t c m t cách t ng trên t t c cácvùng làm vi c ang t n t i cũng như là trên t t c các vùng làm vi c m i và t t c cáctrang mà b n s b xung vào cùng m t tài li u. Trang 37
  • 5.3 T O M T TRANG M I BÊN TRONG M T TÀI LI UM i tài li u Cabri 3D có th bao g m nhi u trang. Hơn n a, như b n th y trong m ctrư c, m i trang có th ch a nhi u vùng làm vi c khác nhau.Trang làm vi c m i v i ph i c nh ư c l a ch n trư c b xung m t trang, hãy dùng Tài li u-Trang m i… Cabri 3D ưa cho b n nhi ul a ch n khác nhau. i v i trang m i c a b n, b n có th ch n m t s ph i c nh ư c l a ch n trư c, cũng như các các ki u gi y (A4, ch cái Hoa kì, v.v.). Ví d sau ó b n có th tr n ti p Hình v kĩ thu t.Chú ý r ng m i trang m i t ng ư c x p vào sau trang ang ư c kích ho t. l y i m t trang, kích chu t trong b t kì m t v trí nào ó c a trang ch n, sau ódùng So n th o-Xoá trang.Các trang m i v i m t s nhi u l a ch n cho ph i c nhB n dùng ti p Tài li u-Trang m i.... Sau ó ch n m t trang tr ng (ví d , Tr ng A4chân dung). M t khi trang ã hi n ra, hãy ch n nó b ng cách kích chu t vào b t kì vtrí nào trên trang. Sau ó dùng Tài li u-Góc nhìn m i.... B n có th ch n m t trong t tc các ph i c nh mà Cabri 3D gi i thi u. Trang 38
  • 5.4 T O M T TRANG M I V I CÁC L A CH N PH I C NH t o tr c ti p m t tài li u m i v i m t s l a ch n ph i c nh, hãy dùng T p-M itheo m u.... Bây gi b n có th ch n m t trong các ph i c nh c i n ư c l a ch ntrư c. có ư c nhi u l a ch n hơn n a, ch n m t trang tr ng và l p l i các bư c ã ch ra m c trư c.5.5 THAY I PH I C NH VÀ KH GI Y Ư C CH N M C NHCabri 3D ch n m c nh ph i c nh t nhiên. thay i ph i c nh ho c kích c gi ych n m c nh, hãy dùng So n th o-Ưu tiên-T ng quan (trên máy Macintosh, hãydùng Cabri 3D-Ưu tiên- T ng quan). V i M u, b n có th ch n các tham s ưa thích.Ví d v i châu Mĩ, b n có th ch n ph i c nh (ho c m t trang tr ng) v i kích c Chcái Hoa kì hơn là kích c A4.5.6 CÁC CH C NĂNG HI N THTrong b ng ch n Hi n th , các ch c năng u tiên cho phép thay i s hi n th c atài li u, t 1:4 (thu g n) n 4:1 (phóng to).Ch c năng Ch nh vào trang cho phép thích nghi kích c c a trang hi n hành n kíchc c ac as . Trang 39
  • Ch c năng Ch nh vào trang cho phép thích nghi kích c c a vùng làm vi c hi n hành n kích c c a c a s .Nhóm ch c năng bên dư i cho phép thay i s s p t trang. kích ho t cácch c năng này tài li u ph i bao g m ít nh t hai trang.5.7 CHÈN HÌNH NG VÀ NH CABRI 3D TRONG CÁC NG D NG KHÁCCabri 3D cho phép b n xu t các hình ng (có th thao tác ư c) n các ng d ngkhác c a Microsoft Office (ch v i máy tính PC) cũng như n ph n l n các trình duy tInternet (máy tính PC và máy tính Macintosh). Ta cũng có th xu t các hình d ngbitmap (không thao tác ư c) n các ng d ng khác.5.7.1 Chèn m t hình ng trong m t ng d ng c a Microsoft OfficeCh d n cho máy tính PC : Dư i môi trư ng Windows, trình hi n th là ActiveX. Trongm t tài li u Microsoft Office (Word, PowerPoint), hãy dùng Chèn- i tư ng...-Cabri 3D.Sau ó trong b ng ch n ng c nh, ch n i tư ngCabri3Hi n hànhTL-Nh p... vàch n t p c n hi n th . Sau ó ch n i tư ngCabri3Hi n hànhTL-Thao tác trong b ngch n ng c nh. có th hi n th m t hình ng trong m t ng d ng Office, Cabri 3D nh t thi t ph i ư c cài t trên máy tính (phiên b n y ho c phiên b n ánh giá).Trên Macintosh, ch c năng này không có.5.7.2 Chèn m t hình ng trong m t trang WebTrong m t trang Web, chèn o n l nh HTML sau ây :<embed src="nom_du_fichier.cg3" width="500" Height="600"></embed>Tham bi n src tương ng v i tên c a t p c n ph i hi n th ( ư ng d n tương i ntrang), và các tham bi n width và height tương ng v i chi u r ng và chi u dài c ahình ch nh t hi n th ( ơn v pixels).5.7.3 c m t hình ng v i m t trình duy tCh d n trên máy tính PC : Mo un m r ng hi n th các hình ng là tương thíchv i Internet Explorer, cũng như các trình duy t Web khác như Netscape (Mozilla,FireFox, v.v.). có th hi n th m t hình ng b ng m t trình duy t, Cabri 3D nh t thi t ph i ư ccài t trên máy tính (phiên b n y ho c phiên b n ánh giá).Ch d n cho máy tính Macintosh : hi n th m t hình ng trên máy tính Trang 40
  • Macintosh, c n ph i cài t m t mô un m r ng. cài t t ĩa CD, m thư m cCabri3DInternet Plug-In, kích úp chu t trên bi u tư ng Install Cabri3D Plug-In, và làmtheo ch d n. Ta có th t i ph n m m cài t mô un này t a ch www.cabri.com.Mô un m r ng hi n th các hình ng tương thích v i Safari, cũng như v i cáctrình duy t Netscape (Mozilla, FireFox, v.v.). Nó không v n hành ư c v i InternetExplorer.5.7.4 Xu t m t nh xu t các nh th c hi n v i Cabri 3D n các trình ng d ng khác, ta c n ph i chép nh dư i d ng bitmap trong b nh presse-papier. làm i u ó, kích chu t trongvùng làm vi c kích ho t nó, sau ó dùng So n th o-Chép góc nhìn hi n hành vàod ng bitmap và ch n phân gi i. Vi c t o m t nh v i phân gi i cao có th kéodài vài giây. Sau ó dán nh vào trình ng d ng mong mu n (s lí văn b n, ph n m mgi i thi u, v.v.). Trang 41