Tai lieu trong trot và bvtv

  • 287 views
Uploaded on

 

  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
    Be the first to like this
No Downloads

Views

Total Views
287
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
2
Comments
0
Likes
0

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. TRƯỜNG TRUNG CẤP NGHỀ KT-KT MIỀN TÂY LỚP BẢO VỆ THỰC VẬT TÀI LIỆU TRỒNG TRỌT VÀ BẢO VỆ THỰC VẬT (Lưu hành nội bộ) THÁI HÒA T11/2011Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1
  • 2. PhÇn I: C©y l¬ng thùc vµ C¢Y thùc phÈm ****************************************************************************************************************** Kü thuËt th©m canh lóa I. §Æc ®iÓm mét sè gièng lóa lai, lóa thuÇn. 1. NhÞ u 838 Lµ gièng c¶m «n cÊy ®îc 3 vô trong n¨m. Thêi gian sinh trëng trong vôxu©n 130 -140 ngµy, vô hÌ thu - mïa 115 -120 ngµy, cao c©y 100 - 110 cm, c©ycøng chèng ®æ tèt ®Î nh¸nh kh¸. Sè h¹t trung b×nh 150-160 h¹t ch¾c/ b«ng.Vá h¹t cã mµu vµng s¸ng, h¹t bÇu, c¬m mÒm. N¨ng suÊt b×nh qu©n 70-75 t¹/ha,th©m canh tèt 80-85 t¹/ha. Ph¹m vi thÝch øng réng, chÞu rÐt, kh¸ng rÇy n©u, nhiÔm nhÑ kh« v»n vµ ®¹o«n. 2. NhÞ u 63 Lµ gièng c¶m «n cÊy ®îc 3 vô trong n¨m. Thêi gian sinh trëng vô xu©n130-140 ngµy, vô hÌ thu - mïa 115 - 120 ngµy, cao c©y 100-110 cm, cøng c©y, ®Înh¸nh trung b×nh, b«ng dµi khoe b«ng, cã sè h¹t 140-150 h¹t ch¾c/ b«ng. N¨ngsuÊt b×nh qu©n ®¹t 65 - 70 t¹/ha, th©m canh tèt cã thÓ ®¹t 70 - 75 t¹/ha. - Ph¹m vi thÝch øng réng, chÞu rÐt, kh¸ng ®¹o «n, rÇy n©u vµ bÖnhtr¾ng l¸. 3. Kh¶i Phong sè 1 Lµ gièng c¶m «n gieo cÊy ®îc 3 vô trong n¨m. Thêi gian sinh trëng: Vôxu©n 130 -140 ngµy, vô HÌ thu - mïa 115 -120 ngµy, cao c©y 95-105 cm, b«ngdµi 25 - 27 cm, trung b×nh cã 160 - 180 h¹t ch¾c/ b«ng, träng lîng 1000 h¹t26gam, n¨ng suÊt trung b×nh 75-80 t¹/ha, th©m canh tèt 90-100 t¹/ha. Thuéc lo¹i h×nh to b«ng, cøng c©y chèng ®æ tèt, ®Î nh¸nh khoÎ mµu s¾cl¸ xanh ®Ëm, b¶n l¸ to dµi. H¹t thãc mµu vµng s¸ng h¹t dµi chÊt l îng g¹o ngonh¬n h¼n NhÞ u 63 vµ NhÞ u 838. - Ph¹m vi thÝch øng réng, chÞu rÐt kh¸, chÞu h¹n trung b×nh, kh¸ng rÇyn©u, nhiÔm nhÑ kh« v»n vµ ®¹o «n.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 2
  • 3. 4. C¸c gièng lóa thuÇn: Khang d ©n 1 8, H¬ng th ¬m s è 1 , B ¾c th ¬m s è 7, nÕ pIR 352. Vô Xu ©n c ßngieo c Êy th ªm m ét s è gièng d µi ng µy nh: Xi 23, Xi 21 … II. Kü thuËt gieo m¹ , cÊy. 1. Thêi vô gieo m¹, cÊy + Vô Xu©n sím: Gieo m¹ 5 - 15/12, cÊy 10 - 20/1, sè l¸ khi cÊy: 4,5 - 5 l¸. + Vô Xu©n muén: Gieo m¹ 10 - 20/1, cÊy 25/1 - 15/2, sè l¸ khi cÊy 3 - 3,5 l¸ + HÌ thu ch¹y lôt: Gieo m¹ 25/4 - 5/5, cÊy xong tríc 30/5, tuæi m¹ 18 - 30ngµy. + HÌ thu th©m canh: Gieo m¹ 10 - 20/5, cÊy xong tr íc 10/6, tuæi m¹ 15 -20 ngµy (M¹ 3 - 3,5 l¸ tiÕn hµnh xóc ®Æt). + Mïa sím: Gieo m¹ 25/5 - 5/6, cÊy 15 - 25/6, tuæi m¹ 20 - 25 ngµy. + Mïa chÝnh vô: Gieo m¹ 30/5 - 25/6, cÊy xong tríc th¸ng 8. Tuú cô thÓ tõng ®Þa ph¬ng bè trÝ lÞch thêi vô thÝch hîp, ruéng th©mcanh ®ñ níc vô hÌ thu, vô mïa cÊy m¹ tõ 15 - 20 ngµy. Riªng vïng cao lóa trØav·i n¬ng r…y, thêi vô trØa v·i trong th¸ng 6 vµ th¸ng7. 2. Kü thuËt ng©m ñ - Trong ®iÒu kiÖn cho phÐp tríc khi ng©m ñ ph¬i n¾ng nhÑ 2-3 giê (kh«ngph¬i s©n g¹ch qu¸ nãng dÔ lµm chÕt mÇm) ph¬i nong, nia..vv.. - Lo¹i lÐp löng (chØ ¸p dông ®èi víi lóa thuÇn) dïng 10 lÝt n íc + 2,3 kg muèihoµ tan sau ®ã cho trøng gµ míi ®Î vµo, trøng næi l¬ löng lËp lê ®ång xu lµ ®-îc, nÕu trøng ch×m cho muèi tiÕp khi trøng næi lªn; cho lóa vµo khuÊy nhanh lo¹i lÐplöng næi lªn, sau ®ã röa s¹ch h¹t ch¾c cho vµo xö lý b»ng 1 trong c¸c c¸ch sau : a. Xö lý 3 s«i 2 l¹nh - Vô xu©n: Lóa thuÇn thêi gian ng©m 40- 48 giê, lóa lai 20-24 giê. - Vô thu mïa: Lóa lai ng©m tõ 18- 20 giê; lóa thuÇn 36 - 40 giê; GièngliÒn vô 50 - 60 giê. b. Xö lý níc v«i trong: Sau khi lo¹i lÐp löng dïng níc v«i 2%. 10 lÝt + 200g v«i bét hoµ tan lãng lÊy níc trong cho lóa ng©m 10-12 giê sau®ã thay vµ röa níc s¹ch cho ng©m ®Õn no níc ®Ó r¸o ®a vµo ñ. Trong vô xu©n ñ®Õn khi mÇm dµi b»ng 1/2 h¹t vµ rÔ dµi b»ng h¹t th× ®em gieo. Vô hÌ thu, mïa th× h¹tnøt nanh lµ ®em gieo ®îc. Tû lÖ ng©m lóa gièng 1:3 (1 kg thãc gièng: 3 lÝt níc).Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 3
  • 4. 3. Kü thuËt lµm m¹Khi m ¹ ng ©m ñ xong c ã th Ó gieo m ¹ ru éng ho Æc m ¹ s ©n (trªn nÒ n ®Êt c øng) a. Th©m canh m¹ ruéng: Ruéng chñ ®éng tíi tiªu cµy bõa kü nhuyÔn bïns¹ch cá. Luèng réng 1- 1,3m, r·nh s©u 20-25 cm; réng 20-25 cm. Luèng b»ngph¼ng kh«ng ®Ó ®äng níc côc bé. 2 * Ph©n bãn 1 sµo ruéng m¹ (500m ) - Lîng ph©n: V«i bét 15-20 kg + Ph©n chuång hoai môc 400-500 kg Supel©n 15 kg, kaliclorua 4-5 kg, ®¹m Urª 5-6 kg. - Ph¬ng ph¸p bãn: - V«i bãn lãt khi cµy bõa lÇn 1. - Ph©n chuång + l©n, ®¹m, kali chia ®Òu cho c¸c luèng bãn xong dïng bµntrang, cµo ®¶o ®Òu lÊp ph©n 2 -3 cm (chó ý ph©n côc ®Ëp nhá r¶i ®Òu kh«ng®æ ®èng dÔ g©y thèi mÇm) 2 - Lîng gièng gieo: Lóa lai 1 sµo 18-20 kg thãc kh« (36 - 40gam/m ), lóa 2thuÇn 1 sµo 40 kg thãc kh« (80 gam/m ). - Lîng gièng ®îc chia ®Òu cho c¸c luèng tríc khi gieo, vô xu©n gieo nÆngtay ®Ó h¹t ch×m vµo trong ®Êt. - Khi gÆp rÐt ®Ëm ph¶i ¸p dông c¸c biÖn ph¸p sau ®Ó chèng rÐt cho m¹: + §ªm cho níc vµo ngµy th¸o níc ra. + R¾c tro bÕp 12 - 13kg/sµo. + Tèt nhÊt dïng ni l«ng ®Ó che phñ cho luèng m¹. * Kü thuËt che phñ nilon cho m¹: Che nilon võa gi÷ Êm cho m¹ ph¸t triÓn b×nhthêng, võa ch¾n giã che s¬ng, b¶o vÖ m¹, chim chuét kh«ng ph¸ ho¹i. M¹ gieo xong ph¶ic¾m hom khung, hom khung lµm b»ng tre hoÆc mÐt, chÎ nhá lau tr¬n, c¾t dµi h¬nchiÒu réng nilon 20 cm, 2 ®Çu vãt nhän. Mét ngêi «m bã hom ®i bªn nµy mÐp luèngc¾m mét ®Çu hom xuèng, mét ngêi ®i bªn kia mÐp luèng víi b¾t que hom uèn congc¾m ®Çu kia xuèng mÐp luèng, t¹o nªn mét h×nh b¸n nguyÖt mµ ®Ønh c¸ch mÆtluèng kho¶ng 50 cm. C¾m hom khung xong th× c¨ng nilon, nilon cÇn ®îc räc tríc tõng®o¹n theo chiÒu dµi cña luèng. Kho¶ng c¸ch gi÷a c¸c hom c¾m 40 - 50 cm. Nh÷ng ngµyrÐt gi÷ nilon cho kÝn ®Ó gi÷ Êm m¹ ®îc ph¸t triÓn b×nh thêng. Nh÷ng ngµy n¾ng nhÑnÕu nhiÖt ®é lªn cao dÇn thi më nilon 2 ®Çu ®Ó cho th«ng tho¸ng, nh÷ng ngµy n¾ngg¾t nhiÖt ®é cao th× më tõ tõ ®Õn më h½n ®Ó c©n b»ng nhiÖt ®é trong ngoµi. b. Lµm m¹ s©n (vô xu©n):Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 4
  • 5. D ïng ®Ê t m µu, c ¸t pha th Þ t nhÑ trén víi 400 - 500 kg ph ©n chu ång hoaim ôc + 1 0 - 1 5 kg supe r l©n. D µn m áng ®Ò u m ét líp tõ 3 - 4 cm . TiÕ nh µnh gieo 2h ¹t, m Ët ®é gieo 60 - 70 g/ (lîng gièng nhiÒu gÊp ®«i so víi m¹ ruéng). m 4. Kü thuËt th©m canh ruéng cÊy a. MËt ®é cÊy: CÊy th¼ng hµng theo b¨ng, b¨ng réng 1,5 - 1,8m; B¨ngc¸ch b¨ng 30cm. 2 - Lóa lai : + Vô xu©n: MËt ®é 42- 45 khãm/m , 1 - 2 d¶nh/ khãm. 2 + Vô hÌ thu- mïa: MËt ®é 46 - 50 khãm/m , 1 - 2 d¶nh/ khãm. - Xóc ®Æt khi tuæi m¹ tõ 3 - 3,5 l¸ 2 - Lóa thuÇn: + Vô hÌ thu - mïa: MËt ®é 50-55 khãm/m , 2- 3 d¶nh/ khãm. 2 + Vô xu©n 50- 52 khãm/m , 2- 3 d¶nh/ khãm. - TÊt c¶ c¸c gièng ®Òu xóc ®Æt. b. Bãn ph©n: 2 * Lîng ph©n bãn cho 1 sµo 500m - Ph©n v« c¬ (xem b¶ng) - Ph©n h÷u c¬: Ph©n chuång 400 - 500 kg; - V«i bét 20 - 25 kg * Ph¬ng ph¸p bãn: + Dïng ph©n ®¬n: V«i bét bãn lãt khi cµy bõa lÇn 1. - Bãn lãt toµn bé ph©n chuång, ph©n l©n + 50 - 60% ®¹m Urª bãn xongbõa lÊp ph©n 2- 3 lÇn míi cÊy. - Th ó c l Ç n 1: Khi b ¾ t ®Ç u ®Î nh ¸ nh (sau khi c Ê y kho ¶ ng 8-12 ng µ y®è i v í i v ô h Ì thu v µ v ô m ï a, 12-15 ng µ y ®è i v í i v ô ®« ng xu © n) b ã n 40 -50% l î ng ®¹ m U r ª + 50% Kali. KÕt h î p l µ m c á s ô c b ï n. - Thóc lÇn 2: Khi b¾t ®Çu ph©n ho¸ ®ßng (tríc khi træ 20-25 ngµy) bãn sèKali cßn l¹i, nÕu lóa xÊu bãn thªm 1-1,5 kg ®¹m urª/ sµo. + NÕu dïng ph©n hçn hîp NPK: Bãn v«i bét khi cµy bõa lÇn 1; tiÕp bãnlãt ph©n chuång, NPK (theo b¶ng). Bãn xong bõa vïi ph©n 2-3 lÇn råi míi cÊy. - Thóc lÇn 1 sau khi cÊy kho¶ng 8-12 ngµy ®èi víi vô hÌ thu vµ vô mïa,12-15 ngµy ®èi víi vô ®«ng xu©n bãn lîng ®¹m U rª 70-80% + Kali 40%. - Thóc lÇn 2: 20-30% sè ®¹m Urª + 60% kali cßn l¹i 5. Phßng trõ s©u bÖnhTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 5
  • 6. a. BÖnh ®¹o «n - TriÖu chøng: VÕt bÖnh ban ®Çu lµ 1 chÊm nhá trªn l¸ cã mµu n©u nh¹thoÆc mµu xanh d¹ng dÇu sau ®ã lan réng ra thµnh h×nh thoi cã mµu x¸m hoÆcx¸m tro, xung quanh vÕt bÖnh cã mµu n©u ®á, ngoµi cïng thÞt l¸ bÞ biÕn vµng,khi bÖnh nÆng cã nhiÒu vÕt liªn kÕt víi nhau thµnh tõng ®¸m l¸ bÞ ch¸y lôi. Trªn cæ b«ng cæ dÐ vÕt bÖnh mµu n©u x¸m, ph¸t triÓn quanh cæ b«nglµm cho cæ b«ng lóa bÞ kh« tãp l¹i. - BiÖn ph¸p phßng trõ: Th ùc hiÖn c ¸c biÖn ph ¸p ph ßng trõ tæng h îp IPM,b ãn ph ©n c ©n ®èi, c Êy ®óng m Ët ®é, kh «ng b ãn ®¹m lai rai, b ãn theo quy tr×nhkü thu Ët. - KiÓm tra th êng xuyªn khi b Önh xu Êt hiÖn tõ 3 - 5% ngõng b ãn ®¹m ,ru éng kh «ng ®Ó kh « níc. B ãn V«i vµo s ¸ng s ím . Theo d âi nÕ ub Önh v…n ph ¸t tri Ónth × d ïng c ¸c lo ¹i thu èc sau ®Ó phun theo liÒ u khuyÕ nc¸o ngo µi bao b × - BE AM 75WP víi lîng 1 3-1 5g + 30 lÝ t níc phun 1 s µo - FuJiO NE víi lîng 50m l + 30 lÝ t níc phun 1 s µo. - Kassai 21 ,2 WP víi lîng 50 - 70g + 30 lÝ t níc. NÕ ub Þ §¹o «n trªn l¸ tr íc træ 5 - 7 ngµy phun lo ¹i thu èc trªn t¨ng th ªm 1 0- 20%®Ó ph ßng ®¹o «n cæ b «ng. b. BÖnh kh« v»n - TriÖu chøng: VÕt bÖnh ban ®Çu mµu x¸m nh¹t h×mh d¹ng kh«ng râ rÖt,gi÷a vÕt bÖnh cã mµu tr¾ng x¸m hoÆc n©u b¹c d¹ng v»n hæ. BÖnh h¹i nÆng l¸lóa kh« vµng ngÑn ®ßng kh«ng træ tho¸t, h¹t lÐp löng. - BiÖn ph¸p phßng trõ: VÖ sinh ®ång ruéng, cÊy ®óng mËt ®é, bãnph©n c©n ®èi, kh«ng bãn ®¹m muén víi lîng qu¸ cao. §iÒu tra cã tû lÖ bÖnh 7-10% sè d¶nh bÞ nhiÔm phun mét trong c¸c lo¹ithuèc sau ®Ó phun theo liÒu khuyÕn c¸o ngoµi bao b×, nh·n m¸c, thêng phun theoliÒu lîng nh sau: Vali®amicin 5L lîng 60-70ml + 30 lÝt níc phun 1 sµo Jinggangmeisu 25-30g pha 30 lÝt níc phun 1 sµo c. BÖnh b¹c l¸ do vi khuÈn - TriÖu chøng: XuÊt hiÖn trªn phiÕn l¸ tõ mÐp ngän l¸ vµo sau ®ã lan vµogi÷a, khi míi xuÊt hiÖn, vÕt bÖnh cã mµu xanh ®Ëm. GÆp n¾ng nãng hÐo vµngtÕ bµo chÕt t¹o thµnh mµu tr¾ng x¸m, vÕt bÖnh h×nh gîn sãng. S¸ng sím trªn vÕtTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 6
  • 7. b Önh c ã giät d Þch m µu tr¾ng ®ôc khi kh « c ã m µu n ©u vµng, ho Æc n ©u. Khib Önh h ¹i n Æng l¸ kh « b ¹c to µn b é. - BiÖn ph ¸p ph ßng trõ: VÖ sinh ®ång ru éng kÕ th îp b ãn ph ©n c ©n ®èi,gieo c Êy ®óng lÞch th êi vô. S ö d ông m ét trong c ¸c lo ¹i thu èc ho ¸ h äc sau ®Ó phun víi liÒ u lîng ®îckhuyÕ nc ¸o ngo µi bao b ×, nh ·n m ¸c , th êng phun víi liÒ u lîng nh sau: - S asa 20 WP 75g thu èc + 30 lÝ t níc / s µo - Xanthom ix 20WP 60-70 gam pha 30 lÝ t níc d. RÇy n©u: Thêng xuyªn th¨m ®ång ph¸t hiÖn sím c¸c æ rÇy ngay tõ®Çu vô khi cã mËt ®é 8-10 con/khãm ë thêi kú lµm ®ßng, 17-25 con/khãm thêikú lóa træ, dïng 1 trong c¸c lo¹i thuèc sau ®Ó phun theo liÒu khuyÕn c¸o ngoµibao b×, nh·n m¸c, thêng phun liÒu lîng nh sau: - Bassa 50 EC: 50-60ml thuèc + 30 lÝt níc phun 2 sµo - Regent: 2g thuèc + 30 lÝt níc phun 1 sµo lóa khi phun chia ruéng thµnhb¨ng ®Ó phun. e. S©u ®ôc th©n: Ph¸ ho¹i tõ lóa ®Î nh¸nh ®Õn træ. Giai ®o¹n ®Î nh¸nh:Ng¾t d¶nh hÐo, æ trøng, ch¨m sãc tèt lóa ®Õn bï kh«ng phun thuèc - BiÖn ph¸p phßng trõ: Giai ®o¹n lóa lµm ®ßng, træ khi cã mËt ®é æ 2trøng 0,5 æ trøng/ m dïng Padan 95% víi lîng 30-35 gam pha 30 lÝt níc phun1sµo. - Regent: 2g thuèc + 30 lÝt níc phun 1 sµo g. Bä xÝt dµi: TËp trung trªn b«ng lóa, chÝch hót lµm h¹t lóa lÐp ®en,chÊt lîng g¹o kÐm. - BiÖn ph¸p phßng trõ: Gieo trång ®óng thêi vô, khi cã mËt ®é 10-20 2con/m dïng mét trong c¸c lo¹i thuèc sau ®Ó phßng trõ: Padan 95%, Regent theoliÒu khuyÕn c¸o ngoµi bao b× nh·n m¸c thêng phun víi lîng nh sau: Regent 2 gampha 30 lÝt níc pha 1 sµo. Padan lîng 30-35g + 30 lÝt/ 1sµo. h. S©u cuèn l¸ nhá: - BiÖn ph¸p phßng trõ: ChØ ®¹o gieo trång tËp trung, ®óng quy tr×nhkü thuËt, kh«ng nªn bè trÝ nhiÒu gièng cã thêi gian sinh trëng kh¸c nhau trªncïng mét c¸nh ®ång.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 7
  • 8. - Thêng xuyªn kiÓm tra ®ång ru éng, ch ó ý giai ®o ¹n ló a «m ®ång trë 2®i, th êi k ú ló a con g ¸i c ã m Ët ®é trªn d íi 50 con / m tiÕn hµnh phßng trõ. Thêi 2kú lóa «m ®ång - træ cã mËt ®é trªn 20 con/m cã kh¶ n¨ng g©y h¹i ®Õn l¸c«ng n¨ng, l¸ ®ång th× dïng mét trong nh÷ng lo¹i thuèc sau: Regent 800WP,Padan 95WP...phun theo liÒu khuyÕn c¸o. * Chó ý: Ph¶i tiÕn hµnh phun sím khi s©u chñ yÕu trªn ®ång ë tuæi mét míicã hiÖu qu¶ cao. Trêng hîp ph¸t hiÖn muén s©u tuæi 3 trë ®i chØ dïng thuècRegent 800WP. 6. Thu ho¹ch Lóa lµm gièng cÇn thu ho¹ch khi lóa chÝn 80-85% chän ngµy n¾ng r¸othu ho¹ch (®èi víi lóa thuÇn). Lóa ¨n thu ho¹ch khi lóa chÝn > 90%, ph¬i kh« ®é Èm cßn díi 13,5% lµ ®îc.Trong trêng hîp thu ho¹ch vÒ cha ph¬i ®îc ngµy gÆp trêi ma th× cÇn r¶i máng®Ó thãc kh«ng bÞ n¶y mÇm.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 8
  • 9. Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 9
  • 10. Ph©n bãn C ¨n c ø vµo tõng gièng lóa, lo ¹i ®Ê t vµ m ïa vô m µ c ã lîng ph ©n b ãn vµ c ¸ch b ãn kh ¸c nhau Bãn ph©n ®¬n Bãn ph©n NPKGièng Vô Lóa s¶n xuÊt §¹m (Kg) S upe Kalyc lo ru a Lo ¹i ph ©n Lîng b ãn §¹m Ka ly(kg) L ©n(kg) (kg) (kg) ( kg) * §« ng 5: 1 0:3 40 8 - 10 5Ð6 1 3- 1 5 20 Ð 25 7-8 8:1 0:3 40 6-8 5-6 xu©n 1 6:1 6:8 20 6Ð8 4-5Lóa lai 5:1 0:3 30 7Ð8 4Ð6 * HÌ thu 11- 1 2 20 Ð 22 5-6 8:1 0:3 30 6-7 3,5 - 5 1 6:1 6:8 15 6Ð7 3-4 5:1 0:3 30 7Ð8 3,5 Ð 4 * Vô mïa 1 0- 1 1 20 Ð 22 5 - 5,5 8:1 0:3 30 5-6 3-4 1 6:1 6:8 15 5-6 3 - 3,5 * §« ng 5:1 0:3 35 7-8 3Ð4 11- 1 2 1 8 Ð 20 5 - 5,5 8:1 0:3 35 5-6 3-4 Lóa xu©n 1 6:1 6:8 15 6-7 3 - 3,5ThuÇ n 5:1 0:3 25 6-7 4 - 4,5 * HÌ thu 9 - 10 1 8 Ð 20 4-5 8:1 0:3 20 4,5 - 5,5 4 - 4,5 1 6:1 6:8 10 5,5 - 6,5 3,5 - 4 5:1 0:3 25 5-6 3,5 Ð 4 * Vô mïa 8-9 1 5Ð 1 7 5 - 5,5 8:1 0:3 1 6:1 6:8 25 10 3,5 - 4,5 4,5 -5,5 3,5 - 4 3,5 - 4 2 Ghi ch ó: Lîng ph ©n trªn b ãn cho 1 s µo (500m ) Trong vô hÌ thu, vô mïa, vô ®«ng xu©n nªn bãn 20 - 25 kg v«i bét Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 10
  • 11. Kü thuËt th©m canh ng« I. Gièng ng« HiÖn nay tØnh ta trång ch ñ yÕ uc¸c gièng ng« lai vµ m ét s è gièng ng« nÕ pnhsau: Bioseed 9797, Bioseed 9698, CP 888, CP 999, C 91 9, LVN 1 0, MX2, MX4,VN2. §©y lµ nh÷ng gièng ng« cã ®é thuÇn vµ n¨ng suÊt cao, ®ßi hái ®Êt tètvµ tr×nh ®é th©m canh cao míi ph¸t huy hÕt tiÒm n¨ng cña gièng. Ngoµi ra métsè vïng trung du vµ miÒn nói trång gièng LS6, Q2… II. Thêi vô gieo trång Ng« cã thÓ trång quanh n¨m, nhng ë tØnh ta cã c¸c thêi vô sau ®©y: 1. Vô xu©n: Gieo tõ 20/1 - 20/2. Vô nµy lµ vô thuËn lîi nhÊt trong n¨m nªn ng« thêng cho n¨ng suÊt cao, cÇnbè trÝ c¸c gièng nh: Bioseed 9698, Bioseed 9797, CP 888, CP 999, C919, LVN 10. 2. Vô hÌ thu: Tranh thñ gieo tríc ngµy 30/6, kh«ng nªn gieo sau ngµy10/7. Gieo trång nh÷ng gièng ng« chÞu h¹n, chÞu nãng tèt, n¨ng suÊt cao nh :Bioseed 9698, C919, CP888… 3. Vô ®«ng: Gieo tõ 25/8 - 5/10. - Trªn ®Êt mµu nªn bè trÝ c¸c gièng Bioseed 9797, CP 888, CP 999, CP989, C 919, LVN 10. - Trªn ®Êt 2 vô lóa gieo trång c¸c gièng nh : CP 999, CP 989, Bioseed 9797. 4. Vô ®«ng xu©n: Gieo tõ 25/10 - 10/11.Gieo trång c¸c gièng C 919, Bioseed 9797, MX2, ng« nÕp ®Þa ph¬ng. Thu häachvô §«ng Xu©n, tiÕp tôc gieo trØa vô ng« Xu©n HÌ tõ 25/3 - 15/4 (thêi vô nµy¸p dông cho c¸c vïng ®Êt b·i ven s«ng) III. Chän ®Êt vµ lµm ®Êt 1. Chän ®Êt - §Êt chñ ®éng tíi tiªu. - §Êt cã thµnh phÇn c¬ giíi nhÑ ®Õn trung b×nh, tÇng canh t¸c dµy, giµu dinh d-ìng. 2. Lµm ®Êt ®Ó trång ng«Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 11
  • 12. - L µm ®Êt kh «: Vïng ®Ê t c ¸t ven biÓn, m µu ®ång, ®Ê t m µu b ·i.. C µy b õa®Êt nh á, s ¹ch c á - c ã th Ó lªn lu èng gieo 2 h µng ho Æc 1 h µng ng «. Lu èng 2 h µng ng « m Æt lu èng réng 90 - 1 00cm . Lu èng 1 h µng ng « m Æt lu èng réng 40 - 50cm (ch Ø ¸p d ông cho nh ÷ngru éng tho ¸t níc kÐ m ).- §Ê t 2 lóa tranh th ñ g Æt xong lµm ngay. + C ¾t r¹ s ¸t m Æt ®Êt, d än r¹ lªn b ê. + C µy ®Ê t óp th µnh lu èng m çi lu èng réng 40 - 50cm (m çi b ªn kho ¶ng 3 ®-êng c µy óp vµo nhau) ®Æt m ét h µng. ®Æ t hai h µng th × lu èng réng 90 -1 00cm . + S au ®ã d ïng c µo s öa l¹i lu èng vµ vÐ t r·nh ®Ó th ¸o cho kiÖt níc. + §Æt b Çu ho Æc gieo h ¹t theo h µng. IV. Ph©n bãn cho ng« 1. Sè lîng ph©n bãn 2 - Ph©n chuång 8 - 10 tÊn/ha (4- 5 t¹/sµo (500m ). - Super l©n 400kg/ha (20 kg/sµo). - Urª 300 - 350kg/ha (15 - 17,5kg/sµo). - Kali 120 - 150kg/ha (6 - 7,5kg/sµo). - V«i bét 400kg/ha (20kg/sµo). 2. Ph¬ng ph¸p bãn - V«i bét bãn khi cµy bõa lµm ®Êt lÇn 1. - Bãn lãt theo hµng ng« toµn bé ph©n chuång, ph©n l©n super +30% ®¹murª ®èi víi ng« trång bÇu, 15% ®èi víi ng« gieo h¹t. - Bãn thóc lÇn mét khi ng« ®¹t 4 - 5 l¸ ®èi ng« trång bÇu, ng« trång h¹t3-4l¸. Urª: 5 - 6kg (50% sè ®¹m cßn l¹i). Kali: 3 - 4kg (50% sè kali c¶ vô). Bãn theo hµng ng« c¸ch xa gèc ng« 10 cm. - Bãn thóc lÇn 2 khi ng« ®¹t 8 - 10 l¸, bãn c¸ch gèc xa 15cm. Urª 5 - 6kg. Sè ph©n urª cßn l¹i. Kali 3 - 4kg. Sè ph©n kali cßn l¹i. 3. NÕu dïng ph©n NPKTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 12
  • 13. 30kg NPK 8:1 0:3 b æ sung u rª 1 0kg, l©n 3kg, kali 4kg. - B ãn lã t to µn b é ph ©n chu ång + ph ©n l©n vµ NPK - B ãn th óc lÇn 1 : Khi ng « 4 - 5 l¸. 5kg u rª (50% u rª b æ sung). 2kg kali (50% kali b æ sung). - B ãn th óc lÇn 2: Khi ng« 8 - 1 0 l¸. S è ph ©n ®¹m vµ kali c ßn l¹i. V. Kü thuËt gieo trång 1. §Êt kh« Sau khi ta cµy bõa lªn luèng xong. R¹ch hµng bá ph©n, lÊp ph©n vµ tiÕn hµnhgieo h¹t (tr¸nh h¹t tiÕp xóc víi ph©n) theo mËt ®é sau: - Hµng x hµng 70cm, c©y x c©y 28cm gieo 1 h¹t - Hµng x hµng 65cm, c©y x c©y 30cm, gieo 1 h¹t - MËt ®é 51 000 - 52 000 c©y/ha. - Lîng gièng gieo 15 - 20kg/ha tuú gièng. Dù phßng mét sè h¹t ®óc vµo bÇu khi nµo thÊy hèc nµo mÊt ®a bÇu radÆm. 2. §Êt ít (®Êt 2 lóa) §Ó ®¶m b¶o thêi vô ta tiÕn hµnh gieo ng« bÇu hoÆc m¹ ng«. + Ng« bÇu: - Trén ®Êt víi ph©n chuång hoai tû lÖ 3 ®Êt 1 ph©n. * §Ó lµm mét sµo ng« ta cÇn cã: 3 0,3 m ®Êt vµ 1 t¹ ph©n chuång hoai môc + 2kg super l©n trén ®Òu ®Êtph©n xong ®ãng vµo bÇu. - BÇu cã thÓ dïng nil«ng, b×a cøng, l¸ bµng ta cuén thµnh bÇu. Mçi sµo®Êt trång ng« cÇn cã 2200 - 2300 bÇu ng«. - Sau khi ®ãng bÇu xong ta tra ng« vµo mçi bÇu mét h¹t ng« ë gi÷a bÇu,tra víi ®é s©u 2cm bá ®Êt bét lÊp h¹t xong xÕp thµnh tõng « ®Ó ch¨m sãc vµb¶o qu¶n chim, chuét - tíi níc ®ñ Èm. + M¹ ng«.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 13
  • 14. - C òng nguyªn li Öu nh trªn ta cho níc vµo ®¶o ®Ò u xong r¶i ®Ò u trªn nÒ n®Êt c øng ho Æc s ©n g ¹ch, víi ®é d µy tõ 5 - 7cm ®Ó xe b ïn råi d ïng d ao c ¾t «b µn c ê theo k Ých th íc sau: 7 x 7 x 7cm ho Æc 5 x 5 x 5cm . - D ïng ng ãn tay Ên xu èng gi÷a « ë ®é s ©u 2cm xong tra h ¹t vµo vµ r¾c®Êt b ét lªn che h ¹t. - Lµm xong ta che ch ¾n chim , chu ét vµ tíi níc ®ñ Èm ®Ó ng« ph ¸t triÓn tèt.S au gieo 3 - 4 ngµy ta tiÕ ptôc c¾t l¹i « ®Ó r ng« kh «ng ¨n qua tõ b ªn n µy sang b ªn Ôkia «. 3. Trång ng« bÇu. Khi c©y ng« ®¹t 2 l¸ ph¶i ®em ra ruéng trång ngay, nÕu ®Ó chËm sinh trëng vµph¸t triÓn giai ®o¹n sau sÏ rÊt yÕu. Khi ®Æt bÇu chó ý cho l¸ Ng« ng¶ ra ngoµi mÐp luèng. VI. Ch¨m sãc ng« - Khi ng« lªn 2 - 3 l¸ kiÓm tra nÕu bÞ mÊt c©y th× kÞp thêi dÆm vµo ®Ó®¶m b¶o mËt ®é ®èi víi ng« gieo th¼ng b»ng h¹t. - Khi ng« 3 - 4 l¸ bãn thóc lÇn 1 vµ x¸o xíi ®Ó ®Êt kh« r¸o, th«ng tho¸nggióp ng« ph¸t triÓn tèt. - Khi ng« 8 - 9 l¸ vun cao gèc vµ kÕt hîp bãn thóc lÇn 2. - §Êt kh« h¹n nÕu cã ®iÒu kiÖn nªn tíi níc ®Ó ng« ph¸t triÓn tèt cho n¨ngsuÊt cao. - NÕu trêi ma to lµm cho ®Êt ít th× cÇn th¸o kh« níc, xíi x¸o ®Ó ng« kh«ngbÞ óng níc, nhÊt lµ thêi kú c©y con. VII. Phßng trõ s©u bÖnh - BiÖn ph¸p canh t¸c: Lu©n canh c©y trång, t¨ng cêng bãn v«i, vÖ sinh®ång ruéng, ph¸t bê thu gom tµn d vô tríc, gieo trång ®óng mËt ®é. Bãn ph©nc©n ®èi gi÷a ®¹m - l©n - kali. Mét sè s©u, bÖnh thêng gÆp: + S©u x¸m: * §Æc ®iÓm g©y h¹i: Ph¸ ho¹i khi ng« cßn nhá gÆm l¸, c¾n ®øt ngangc©y lµm gi¶m mËt ®é.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 14
  • 15. * BiÖn ph ¸p ph ßng trõ: Khi m íi xu Êt hiÖn c ã th Ó tæ ch øc b ¾t b »ng tayvµo bu æi chiÒ u tèi ho Æc s ¸ng s ím . Thu èc ho ¸ h äc: Pad an, Basudin, D ecis, d ïng theo híng d …n ngo µi bao b ×. + S©u ®ôc th©n ng«: * §Æc ®iÓm g©y h¹i: Ph¸ ho¹i tõ khi ng« 6 - 7 l¸ ®Õn ch¾c h¹t. * BiÖn ph¸p phßng trõ: Ngoµi c¸c biÖn ph¸p canh t¸c ta cã thÓ dïng c¸cbiÖn ph¸p ho¸ häc. Basudin 5H, hoÆc Padan, Regenst phun thuèc khi s©u ë thêi kú tuæi nhá.Cã thÓ dïng Basudin 5H r¾c thuèc vµo gi÷a ngän ng« tõ 15 - 20 h¹t/1 nân khing« xo¸y nân ®Ó phßng trõ. + RÖp ng«. * RÖp ng« thêng ph¸ ho¹i ë thêi kú 9 - 10 l¸ ®Õn khi ng« phun r©u træ cêchñ yÕu lµ nân l¸, bÑ l¸, b«ng cê. * BiÖn ph¸p phßng trõ : Ph¸t hiÖn sím ®Ó xö lý v× lóc nµy ng« ®· cao nªnkhã phun thuèc. Cã thÓ dïng Trebon 10EC, Bassa. Actara, Padan theo liÒu híngd…n trªn bao b×. + BÖnh kh« v»n: * Do nÊm g©y h¹i: BÖnh ph¸t sinh g©y h¹i tõ bÑ l¸ lªn l¸, l¸ bi khi thêi tiÕtnãng Èm ph¸t triÓn m¹nh ë thêi kú ng« phun r©u. - BiÖn ph ¸p ph ßng trõ: lu ©n canh, b ãn ph ©n c ©n ®èi, m Ët ®é ®óng quy®Þnh. D ïng thu èc ho ¸ h äc khi b Önh m íi xu Êt hiÖn nh Valyd acin, Anvin, phun theoliÒ u khuyÕ nc ¸o trªn bao b ×. + BÖnh ®èm l¸. * BÖnh nµy do nÊm g©y h¹i, vÕt bÖnh cã h×nh bÇu dôc, cã mµu n©u viÒn vµng,bÖnh ph¸t triÓn lµm kh« l¸. BÖnh thêng ph¸ ho¹i khi ng« cã tõ 6 l¸ trë lªn. - BiÖn ph¸p phßng trõ: Dïng Bavistrin, Ridomin phun theo liÒu khuyÕn c¸o trªnbao b×. + BÖnh hÐo vµng l¸ h¹i Ng« * TriÖu chøng: C©y sinh trëng chËm, l¸ díi vµng tríc sau ®ã vµng lªn l¸ phÝatrªn. NÕu bÞ nÆng c©y hÐo vµ chÕt. * Nguyªn nh©n: Do nÊm ph¸ ho¹i ë phÇn rÔ vµ tiÕn dÇn lªn th©n Ng«.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 15
  • 16. - BiÖn ph ¸p ph ßng trõ: BiÖn ph ¸p canh t¸c: VÖ sinh ®ång ru éng, cµy b õa ph ¬i ¶i, b ãn v«i. Thêngxuyªn x¸o x íi cho ®Êt t¬i x èp vµ th «ng tho ¸ng. BiÖn ph ¸p ho ¸ h äc: D ïng thu èc Viben-C tíi h ä¨c phun xung quanh gèc theo híngd …n trªn bao b ×. Ph ¸t hiÖn s ím phun kÞp th êi, nÕ ukhi b Önh n Æng ng« chÕ t nh æ thu ,gom ®em ch «n vµ xö lý vïng b Þ b Önh. VIII. Thu ho¹ ch vµ b¶o qu¶n 1. Thu ho¹ch: Dùa vµo thêi gian sinh trëng, mµu s¾c cña l¸ vµ chÝn cña h¹t®Ó x¸c ®Þnh thêi ®iÓm thu ho¹ch. Khi ruéng ng« ®· cã nh÷ng biÓu hiÖn sau lµ cãthÓ thu ho¹ch ®îc. + L¸ tõ xanh chuyÓn sang mµu vµng . + H¹t cøng. + H¹t cã chÊm sÑo mµu ®en ë ch©n h¹t. 2. Ph¬i sÊy vµ b¶o qu¶n- Trêi n¾ng ph¬i c¶ b«ng hoÆc t¸ch h¹t ra ph¬i.- Trêi ma kÐo dµi buéc l¹i tõng côm 1 treo lªn n¬i tho¸ng ®Ó ng« kh« nhê giãkh«ng bÞ n¶y mÇm.Còng cã thÓ lµm nh trªn treo xung quanh bÕp, khi nµo trêi n¾ng ®em ra ph¬itiÕp, cho ®Õn khi ®é Èm h¹t ng« díi 14%.- B¶o qu¶n: Ng« ph¬i kh« cho vµo chum v¹i, thïng, phñ 1 líp giÊy b¸o råi dïng l¸ xoanph¬i kh« phñ lªn hoÆc tro. Xong lÊy bao nilon buéc chÆt miÖng l¹i.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 16
  • 17. Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 17
  • 18. Kü thuËt th©m canh s¾ n I. Gièng s¾ n - Th¸i Lan : HL23 ; HL24; KM 60; KM95; KM94... - Trung Quèc: HN 124; ST1 Thêi gian sinh trëng 210-300 ngµy, n¨ng suÊt b×nh qu©n 35-40 tÊn/ ha.Hµm lîng tinh bét 25 - 28%. II. Kü thuËt trång 1. Thêi vô : Cã 2 vô: - Vô Xu©n: Cuèi th¸ng 1 ®Õn hÕt th¸ng 3 (vô chÝnh). - Vô Thu: §Çu th¸ng 9 ®Õn 30 th¸ng 10. 2. §Êt trång s¾ n vµ chÕ ®é lu©n canh a. §Êt trång s¾n §Ó c©y s¾n cã n¨ng suÊt cao cÇn chän c¸c lo¹i ®Êt: - Cã tÇng ®Êt canh t¸c dµy, kh«ng bÞ ngËp. Giµu dinh dìng, t¬i xèp. - Nh÷ng vïng ®Êt cao cìng, ®åi vÖ trång c¸c lo¹i c©y kh¸c kÐm hiÖu qu¶,bÊp bªnh nªn m¹nh d¹n chuyÓn sang trång s¾n. Tuú vµo ®Þa0 h×nh thiÕt kÕ l« thöa cho hîp lý: + §é dèc díi 4 thiÕt kÕ theo b¨ng luèng dµi. 0 + §é dèc 5 - 10 thiÕt kÕ theo ®êng ®ång møc xen l…n b¨ng ph©n xanh 0 + §é dèc 010-15 thiÕt kÕ theo h×nh bËc thang + Trªn 15 kh«ng nªn trång s¾n. b. ChÕ ®é lu©n canh vµ xen canh - CÇn ¸p dông chÕ ®é trång lu©n canh c©y trång kh¸c theo c«ng thøc:2 n¨m trång s¾n + 1 n¨m trång c©y trång kh¸c nh khoai lang, rau mµu, l¹c ®Ëuc¸c lo¹i. TuyÖt ®èi kh«ng nªn trång s¾n liªn tôc qu¸ 3 vô. Cã thÓ trång xen canh b»ng l¹c, ®Ëu ®ç c¸c lo¹i võa gióp c¶i t¹o ®Êtvõa t¨ng thªm thu nhËp. c. Lµm ®Êt Sö dông m¸y cµy bõa ®Êt s©u, nhá, s¹ch cá ®¶m b¶o ®Êt t¬i xèp - ®ñÈm, lªn luèng cao, mËp luèng, tho¸t níc. 3. LÓng ph©n bãn vµ ph¬ng ph¸ p bãn a. Lîng ph©n bãn cho 1 ha - V«i: 400 -500 kg - Ph©n h÷u c¬: 8-10 tÊn - §¹m U rª: 120 -150 kg - L©n 200 -240 kgTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 18
  • 19. - Kali C lo ru a: 1 00 -1 20 kg. b. Ph¬ng ph¸p bãn - V«i: Bãn tríc khi cµy lªn luèng. - Bãn lãt toµn bé ph©n chuång + l©n. - Bãn thóc lÇn 1 sau khi c©y s¾n mäc mÇm 40-45 ngµy: Bãn 60 -80 kg Urª + 30 -40 kg Kali Clorua. - Bãn thóc lÇn 2: Khi c©y s¾n mäc 70-75 ngµy bãn 60-70 kg Urª + 70-80 kg Kaliclorua. * NÕu sö dông ph©n NPK dïng 8-10 tÊn ph©n h÷u c¬ + 600 kg NPK lo¹i8:8:3 hoÆc 500 kg NPK 8:10:3 + 400 -500kg v«i bét bãn lãt. Bãn thóc 1 lÇnsau khi s¾n mäc 70 ngµy víi lîng 50 kg ®¹m U rª + 80 kg Kali clorua/ ha. 4. Kü thuËt trång a. MËt ®é - §èi víi ®Êt b»ng, ®Êt tèt lªn luèng: Hµng c¸ch hµng 1,2m, c©y c¸chc©y 0,5- 0,7m. §¶m b¶o mËt ®é 12.000 c©y/ha - 14.000 c©y/ha. - §èi víi ®Êt ®åi vÖ: Hµng c¸ch hµng 1m, c©y c¸ch c©y 0,7-0,8m. §¶mb¶o mËt ®é 12.500 -14.000 c©y/ ha. b. Chän hom vµ trång - Hom gièng ph¶i lÊy ë nh÷ng c©y ®ñ giµ (9-10 th¸ng tuæi) s¹ch bÖnh,nhÆt m¾t, c©y ph¸t triÓn tèt, cã ®êng kÝnh c©y trªn 1,5cm. C©y gièng ®îcb¶o qu¶n ë n¬i r©m m¸t. Khi chÆt hom chØ lÊy ®o¹n gi÷a cña c©y lo¹i bá phÇngèc giµ vµ phÇn ngän non. - KÝch thíc hom: Dïng dao s¾c máng mÐp chÆt c©y thµnh ®o¹n hom dµi tõ15-20 cm, ®¶m b¶o cã tõ 4-5 m¾t trë lªn, tr¸nh lµm tæn th¬ng líp vá. KhichÆt ph¶i chÆt v¸t phÝa gèc (cµng v¸t cµng tèt). ChÆt xong nhóng gèc homvµo tro bÕp. - B¶o qu¶n hom: Sau khi chÆt hom tèt nhÊt lµ ®em trång ngay, trong trênghîp cha trång ®îc th× cã thÓ ¸p dông 1 trong c¸c biÖn ph¸p sau ®©y ®Ó b¶o qu¶nhom: + Ch«n hom xuèng ®Êt ®Ó n¬i r©m m¸t.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 19
  • 20. + B ã g än hom l¹i d ïng bÑ chu èi bu éc xung quanh b ã hom . + B ã l¹i tõng b ã xÕ pd ùng ®øng hom vµ ph ñ r¬m r¹ Èm lªn trªn. - Ph¬ng ph ¸p trång 0 §Æt hom nghiªng 1 5-30 hoÆc trång th¼ng ®øng, lÊp ®Êt 2/3-3/4®é dµi cña hom, nÕu ®Êt kh«ng ®ñ Èm ph¶i lÊp kÝn toµn bé hom vµ dËm chÆt. Lu ý: C¾m phÇn gèc xuèng díi, ngän lªn trªn. III. Ch¨m sãc, phßng trõ s©u bÖnh. 1.DÆm hom Sau khi trång 15-20 ngµy kiÓm tra, nÕu hom nµo kh«ng mäc mÇm dÆmngay. Nh÷ng hom ®· mäc tØa bá bít chØ ®Ó 2-3 mÇm/c©y. 2. Lµm cá - Lµm cá lÇn 1: Lóc c©y s¾n cao 15-20 cm lµm s¹ch cá xíi t¬i ®Êt. Giai®o¹n ®Çu rÔ mäc sau nµy h×nh thµnh rÔ cñ, v× vËy nÕu h¹n ph¶i tíi níc, tÊp tñ®¶m b¶o an toµn cho líp rÔ ®Çu ph¸t triÓn tèt. - Lµm cá lÇn 2: Khi s¾n trång ®îc 40 - 45 ngµy lµm cá kÕt hîp bãn thóclÇn 1. Giai ®o¹n nµy rÔ ®Çu ph¸t triÓn m¹nh khi xíi x¸o kh«ng ®îc lµm ®øt rÔ. - Lµm cá lÇn 3: Khi c©y s¾n mäc mÇm 70-75 ngµy lµm cá vun gèc cao,réng kÕt hîp bãn ph©n thóc lÇn 2. Giai ®o¹n nµy rÔ cñ ph×nh to ®Þnh h×nh ®îc sècñ/ gèc. 3. Tíi níc S¾n cÇn ph¶i ®ñ ®é Èm ë giai ®o¹n ®Çu. NÕu giai ®o¹n nµy s¾n bÞ h¹nrÔ kh«ng ph¸t triÓn ®îc th× n¨ng suÊt kh«ng cao, v× vËy cÇn tæ chøc tíi níc.Nh÷ng vïng nµo cã ®iÒu kiÖn nªn tñ luèng b»ng b· mÝa. 4. Phßng trõ s©u bÖnh C©y s¾n thêng gÆp ®èi tîng g©y h¹i nh: Mèi, rÖp s¸p, nhÖn ®á, s©u ¨n l¸. - Nh÷ng vïng ®Êt dÔ bÞ nhiÔm mèi cÇn bãn thuèc Basudin h¹t khi lªn luèngvíi lîng 1,5kg/sµo. - NÕu bÞ rÖp vµ s©u cuèn l¸: Dïng thuèc Tre bon, Deptrex, Patox ®Ó phun. IV. Thu ho¹ ch vµ b¶o qu¶n - Thêi gian thu ho¹ch lµ 270 ngµy, thu ho¹ch xong b¶o qu¶n chÕ biÕn ngay. - B¶o qu¶n: Cã thÓ ¸p dông mét trong c¸c c¸ch sau: + Phñ trong ®Êt hay c¸t. + Ch«n vïi b»ng r¬m. + Ch«n vïi b»ng m¹t ca. + Ch«n vïi b»ng ®Êt hay c¸t.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 20
  • 21. Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 21
  • 22. Kü thuËt th© m canh b ¾p c¶i I. C¸ c gièng phæ biÕ në nÌc ta HiÖn ta trång nhiÒ u gièng cña B ¾c H µ (Lµo C ai), L¹ng S ¬n, H µ N éi, Nh ËtB ¶n...G ièng s ím nh Êt lµ gièng CB 26 c ña H µ N éi, K.Ke ross c ña Nh Ët råi ®Õ n gièngc ña L ¹ng S ¬n. II. Thêi vô gieo trå ng: c ã 3 vô ch Ýnh - Vô s ím : Gieo ®Çu th ¸ng 9, trång th ¸ng 1 0®Ó thu ho ¹ch th ¸ng 1 2 vµ 1 . - Vô ch Ýnh: G ieo gi÷a th ¸ng 9 vµ 1 0 ®Ó trång cu èi th ¸ng 1 0 vµ ®Õ n hÕ tth ¸ng 1 1 ,thu ho ¹ch th ¸ng 1 vµ 2 n ¨m sau. - Vô m u én: G ieo th ¸ng 1 1 ,trång vµo gi÷a th ¸ng 1 2 ®Ó thu ho ¹ch vµo th ¸ng 2vµ th ¸ng 3 n ¨m sau. Tu æi c ©y gièng tõ 30 - 35 ngµy lµ tè t nh Êt (tõ 4 - 6 l¸ th Ët). III. Kü thuË t lµ m vên ¬m - Chu Èn b Þ vên ¬m : D iÖn tÝch vên ¬m ®Ó gieo h ¹t gièng ch Ø c Çn 1 - 1 ,5%so víi d iÖn tÝch s ¶n xu Êt ®¹i trµ . N ªn ch än ®Ê t tè t, cao, ®îc c µy b õa k ü,nh Æt s ¹ch c á d ¹i, r¾c v«i b ét ®Ó kh ö trïng, b ãn ph ©n ®· ñ hoai m ôc vµ trén®Ò u vµo lßng lu èng. Lu èng réng 1 m ,cao 1 5 - 20 cm , r·nh lu èng 30 - 35 cm . 2 - Lîng ph ©n b ãn cho 1 m vên ¬m: Ph©n chuång hoai 1,5 - 2 kg, super l©n 30- 40 gam, kali 8 - 10 gam. Ph©n ®îc r¶i ®Òu díi mÆt ®Êt 1 - 2cm. 2 - Lîng h¹t gièng: 3 - 4 gam/m - Xö lý tiªu ®éc vµ kÝch thÝch h¹t gièng tríc khi gieo: Môc ®Ých lµ diÖt c¸cnÊm bÖnh trªn h¹t gièng vµ kÝch thÝch h¹t gièng chãng nÈy mÇm, chãng mäc.(Ng©m h¹t vµo níc nãng 3 s«i 2 l¹nh) trong 15 phót vít ra hong cho se h¹t råi ®emgieo. Trén h¹t víi mét Ýt tro bÕp kh« vµ chia ra lµm nhiÒu phÇn vµ gieo ®i gieo l¹i 2 -3 lÇn. - H¹t gieo xong cÇn phñ ®Ëy b»ng r¬m r¹ hoÆc b»ng mét líp trÊu máng®Ó khi tíi níc h¹t kh«ng nhÊn ch×m s©u h¹t rau vµo trong ®Êt. - Sau khi gieo xong ph¶i lu«n chó ý gi÷ Èm ®Òu ®Ó h¹t mau mäc. Khi c©ygièng ®· mäc giì líp r¬m phñ ra mét c¸ch khÐo lÐo, nhÑ nhµng ®Ó c©y gièng mäcth¼ng, ®øng c©y. TØa bít c©y xÊu, yÕu, cßi cäc ë nh÷ng chç qu¸ dµy. - Trong vên ¬m cÇn phßng trõ bä nh¶y, rÖp, s©u t¬, bÖnh s¬ng mai cho c©ygièng.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 22
  • 23. - Tiªu chu Èn c ña c ©y gièng khi nh æ ®i c Êy trång ra ru éng s ¶n xu Êt lµ: + Mang nh ÷ng ®Æc ®iÓm ®Æc tr ng c ña gièng. + C ©y to , m Ëp, kho Î, c øng c ¸p, rÓ th ¼ng. + Kh «ng c ã s ©u b Önh ho Æc b Þ d Ëp n ¸t. + Tu æi c ©y gièng 35 - 40 ng µy c ã 5 - 6 l¸ th Ët. IV. Lµm ®Ê t, bãn ph©n lãt - Lu èng b ¾p c ¶i réng tõ 1 - 1 ,2m , cao 1 5 - 20cm , r·nh lu èng 20 - 25cm . Vôs ím lªn lu èng m ai rïa cao ®Ò ph ßng ma, Vô ch Ýnh vµ vô m u én lªn lu èng ph ¼ng. - B ãn lã t cho 1 ha: 20 - 30 tÊn ph ©n chu ång. 1 50 kg l©n. 50 - 60 kg kali. 40 - 50 kg ®¹m . - C ¸ch b ãn: Ph ©n chu ång, ph ©n l©n vµ kali tré n ®Ò u víi nhau rå i r¶ ivµo ®Ê t khi lª n lu èng, ho Æc b ãn vµo h è trå n g, b ãn gi÷a lu èng c òng ® îc(r¹ch 1 r¹ch s ©u gi÷a lu èng r¶ i ph ©n vµo ®ã rå i lÊp ®Ê t l¹ i). Ph ©n ®¹md ïng ®Ó b ãn th óc s au khi trå n g 1 2 - 1 5 ng µy. V. Kü thuË t trå ng - Ch än nh ÷ng c ©y gièng thu Çn ch ñng (l¸ trßn , cu èng l¸ dÑ t, ng ¾n) sinh tr -ëng ®ång ®Ò u, kh «ng c ã s ©u b Önh. - D ïng d »m hay cu èc con b æ h èc råi ®Æt c ©y vµo theo thÕ tù nhiªn c ña c ©y,trång 2 h µng nanh s Êu trªn lu èng. Kho ¶ng c ¸ch tu ú gièng cu èn b ¾p to hay nh á m µtrång. • Vô s ím 50 x 40cm (1 700 c ©y/ µo). s • Vô ch Ýnh 50 x 50cm (1 300 c ©y/ µo). s • Vô m u én 50 x 40cm (1 700 c ©y/ µo). s VI. C h¨ m s ãc - Tíi níc: S au khi c Êy ph ¶i tíi ngay, sau ®ã tíi níc h µng ngµy tíi khi c ©y h åixanh, tõ ®Êy c ã th Ó 5 - 7 ng µy l¹i tíi 1 lÇn. C ã th Ó kÕ th îp víi b ãn th óc b »ngph ©n níc hay ph ©n ®¹m ho µ tan vµo níc. - Khi c ¶i b ¾p tr¶i l¸ b µng n ªn d …n níc vµo r·nh ng Ëp 1 / lu èng ®Ó níc 3th Êm d Çn vµo lu èng. Cho níc vµo r·nh lÇn th ø 2 khi c ¶i b ¾p ®· vµo cu èn, ®Óníc ng Ëp 2 /3 r·nh nÕ uc ßn th õa níc ph ¶i th ¸o hÕ tngay. - Khi c ¶i ®· vµo ch ¾c th × kh «ng tíi n ÷a ®Ó tr¸nh lµm n æ vì b ¾p. - B ãn th óc: Th óc cho c ¶i b ¾p vµo 2 th êi k ú ch Ýnh.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 23
  • 24. + K ú ®Çu: T õ lóc ra ng «i cho ®Õ n khi c ©y tr¶i l¸ b µng (40 - 50 ng µy tu úgièng). K ú n µy b ãn lµm 2 lÇn: L Çn ®Çu sau khi ra ng«i 1 0 - 1 5 ng µy, d ïng ph ©nchu ång hoai pha lo ·ng 30% ®Ó tíi. L Çn 2 khi c ©y c ¶i s ¾p tr¶i l¸ b µng, c òng tíinh vËy vµ th ªm 50 - 60kg kali cho 1 ha (1 s µo 2,5 - 3kg). + K ú hai: Khi tr ëng th µnh vµo cu èn, k ú n µy b ãn lµm 2 - 3 lÇn: lÇn ®Çukhi c ©y b ¾t ®Çu vµo cu èn, d ïng ph ©n chu ång hoai pha ®Æc 50 - 60% kÕ th îpvíi 50kg ®¹m u rª / a (2,5kg/ µo). L Çn hai khi c ¶i vµo ch ¾c c òng d ïng ph ©n h schu ång ®Æc nh trªn kÕ th îp 60 - 70kg ®¹m n ÷a th óc 1 ha (3,5kg/ µo). S au ®ã snÕ u thu Ën trêi th × th «i kh «ng c Çn th óc n ÷a, nÕ u th êi tiÕ t x Êu, c ©y sinh tr ëngkÐ m ,l¸ vµng th × th óc th ªm lÇn ch ãt lîng ph ©n tu ú theo biÓu hiÖn c ña c ©y. - Vun x íi: S au khi trång 1 0 - 1 2 ngµy c Çn x íi kÕ th îp víi nh Æt c á tr íc khi b ãnth óc lÇn ®Çu. - C ©y s ¾p tr¶i l¸ b µng th × x íi s ©u trªn m Æt lu èng chÐ m m Ð plu èng vµ vung èc, sau ®ã vµi h «m th × b ãn th óc. Khi c ©y c ßn nh á nÕ u trêi m a c Çn ph ¸ v¸ngk Þp th êi vµ b ãn th óc ngay sau khi x íi. - C Êy d Æm vµ tØa b á l¸ vµng: S au khi ra ng«i ®îc 4 - 5 ngµy th × tiÕ n h µnhd Æm . Khi c ©y vµo cu èn, ph ¶i tØa b á l¸ ch ©n ®· giµ c ái, hÕ tkh ¶ n ¨ng quang h îplµm cho ru éng rau ®îc th «ng tho ¸ng, s ©u b Önh kh «ng c ã n ¬i Èn n Êp. C «ng viÖcn µy lµm th êng xuyªn tíi tËn khi thu ho ¹ch.Ch ó ý: Kh «ng lµm giËp g ·y c ¸c l¸ c ßn kh áe m ¹nh. - Trång xen: Th êi gian ®Çu, khi c¶i b ¾p c ßn nh á, n ªn tranh th ñ trång xen l¸l¸ch, c¶i tr¾ng, c¶i th ×a. Th êi gian trång xen kh «ng ®îc qu ¸ 35 - 40 ngµy. VII. P hß ng trõ s ©u bÖ nh C ¶i b ¾p th êng b Þ c ¸c lo ¹i s ©u nh: S ©u t¬ , S ©u x ¸m , rÖp rau , b ä nh ¶y ph ¸ho ¹i su èt tõ lóc ë vên ¬m cho ®Õ nkhi thu ho ¹ch. Nh ÷ng b Önh hay g Æp ë b ¾p c ¶i lµ b Önh chÕ tth ¾ t c æ r c ©y gièng, b Önh Ôvi khu Èn h ¹i b ã m ¹ch d …n, b Önh th èi n ân khi c ¶i vµo ch ¾c. o Ph ßng trõ b Önh b »ng c¸ch xö lý h ¹t gièng b »ng n íc n ãng 50 C(3 s«i 2 l¹nh)trong 15 - 20 phót. ë ngoµi ®ång dïng dung dÞch Boocdo 1/120 - 1/150 ®Ó phun lªnc©y. VIII. Thu ho¹ ch Khi c¶i b¾p cuèn ®· chÆt, mÆt b¾p mÞn, l¸ xÕp ph¼ng vµ c¨ng, gècchuyÓn sang mµu tr¾ng b¹c hay tr¾ng s÷a, ngµ vµng lµ thu ho¹ch ®îc.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 24
  • 25. N ¨ng su Êt b ¾p c ¶i c ña ta hiÖn nay tõ 27 - 40tÊn / ha. Kü thuË t th©m canh rau c ¶i I. §Æc tÝ nh s inh häc Rau c ¶i a kh Ý h Ëu m ¸t, l¹nh song còng c ã nh ÷ng gièng ch Þu n ãng kh ¸ tè t. Rauc¶i c ã b é r ¨n n «ng trªn tÇng ®Êt m µu, b é l¸ kh ¸ ph ¸t tri Ón, to b ¶n nhng m áng n ªn Ôch Þu h ¹n kÐ m vµ dÔ b Þ s ©u b Önh ph ¸ ho ¹i. C ¸c gièng rau c ¶i chia lµm 3 nh ãm ch Ýnh: - Nh ãm c ¶i bÑ . - Nh ãm c ¶i xanh. - Nh ãm c ¶i th ×a hay c¶i tr¾ng. II. Kü thuË t trång 1. Thêi vô gieo trång. Thêng gieo h¹t vµo kho¶ng th¸ng 8, 9, 10. Trång ra ruéng vµo c¸c th¸ng 9,10, 11. Tuæi c©y gièng kho¶ng 30 - 35 ngµy. §Ó trång 1ha cÇn 350 - 400g h¹t, 2mçi m vên ¬m gieo kho¶ng 2 - 2,5g h¹t gièng. 2. Lµm ®Êt, bãn lãt, gieo trång. + Lªn luèng réng 1,2 - 1,5m. + Kho¶ng c¸ch trång 30 - 40cm. * Lîng ph©n bãn lãt cho 1ha: Ph©n chuång hoai 15 - 20 tÊn, ®¹m urª 20 - 25kg, l©n super 120 - 150kg,ph©n kali 30kg. TÊt c¶ c¸c lo¹i ph©n trªn ®îc trén ®Òu vµ bãn trùc tiÕp vµo hèc, ®¶o ®Òu®Êt vµ ph©n råi ®Æt c©y gièng vµo, Ên nhÑ ®Êt quanh gèc råi san b»ng mÆtluèng. 3. Ch¨m sãc: + Tíi níc: Sau khi trång ph¶i tíi níc ngay vµ tíi trùc tiÕp vµo gèc ®Ó c©y maubÐn rÔ håi xanh. + Bãn thóc vµ vun xíi: Sau trång 12 - 15 ngµy c©y trång ®· håi xanh, b¾t®Çu ph¸t triÓn th× bãn thóc b»ng ph©n chuång hoai hoµ lo¶ng hoÆc bãn 30 -32kg ®¹m urª/ha. Khi c©y xoÌ l¸ th× bãn thóc lÇn thø 2. Trong qu¸ tr×nh sinh tr-ëng c©y c¶i cÇn bãn thóc 5 - 7 lÇn. Tuú tèc ®é sinh trëng cña c©y, mµu s¾ccña th©n l¸ mµ t¨ng hay gi¶m lîng ph©n bãn cho phï hîp.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 25
  • 26. III. Thu ho¹ ch S au trång 3 - 4 th ¸ng lµ thu ho ¹ch ®îc, cã th Ó tØa l¸ ch ©n, l¸ gi÷a ®Ó ¨n d Çnho Æc thu ho ¹ch lu «n c¶ c©y. N ¨ng su Êt c¸c gièng c¶i cña ViÖt Nam th êng ®¹t 30 -70 tÊn /ha.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 26
  • 27. Kü thuËt th©m canh cµ rèt I. §Æc tÝnh sinh häc C µ rè t c ã ngu ån g èc ë Ch ©u ¢u c ã kh ¶ n ¨ng ch Þu l¹nh kh ¸. ë níc ta c µrè t ®îc trång trong vô ®«ng. VÒ nhiÖt ®é c µ rè t vèn lµ c ©y ch Þu l¹nh, cho n ªn ®Ó ®¹ t ®îc n ¨ng 0su Êt cao, nhiÖt ®é th Ých h îp lµ 20 - 22 C. Tuy vËy, cµ rèt còng chÞu ®îc 0nhiÖt ®é cao bÊt thêng tíi 25 -27 c. II. Kü thuËt gieo trång 1. Gièng C¸c gièng cµ rèt phæ biÕn ë níc ta hiÖn nay lµ: Gièng V¨n §øc ë miÒnB¾c, gièng §µ L¹t ë miÒn Nam vµ gièng cµ rèt Ph¸p. 2. Lµm ®Êt bãn lãt §Êt cÇn ®îc cµy s©u bõa kü, lªn luèng cao 20 - 25cm réng 1,0 - 1,2 m. §èivíi cµ rèt chñ yÕu lµ bãn lãt. Lîng ph©n bãn lãt cho mét ha lµ: 20 - 25 tÊn ph©n chuång hoai môc 120 - 180 kgSupe l©n 80 - 90 kgSun ph¸t kali 25 - 35 kg ph©n ®¹m urª. C¸c lo¹i ph©n trªn ®îc trén ®Òu råi r¶i vµo luèng sau khi lµm ®Êt vµ lªnluèng. 3. Thêi vô NghÖ An nªn trång vµo vô chÝnh th¸ng 9 - 10, thu ho¹ch th¸ng 12 - 1. 4. Gieo h¹t Lîng h¹t cÇn cho 1ha lµ 4 - 5kg, vô chÝnh nªn gieo tha. Tríc khi gieo gãi h¹tvµo mét tói v¶i råi ®Ëp nhÑ, vß kü cho g·y hÕt l«ng. Sau ®ã trén h¹t víi mïn theotû lÖ 1:1 bá vµo chËu níc cho Èm, ®¶o ®Òu råi ®Ëy l¹i, sau 8 - 10 giê l¹i t íi Èm 1lÇn n÷a. Hai ngµy 1 ®ªm sau th× ®em gieo, h¹t sÏ mäc ®Òu. H¹t gieo xong, lÊycµo trang h¹t, cµo ®i cµo l¹i 2 - 3 lÇn cho ®Êt phñ lªn h¹t, råi lÊy r¹ phñ lªn. 5. Ch¨m sãcTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 27
  • 28. G ieo h ¹t xong tíi níc ngay, m ét ng µy tíi 1 lÇn , cho ®Õ n lóc c µ rè t m äc®Ò u. S au khi c ©y m äc lªn kh ái m Æt ®Ê t 3 - 5 ng µy m íi t íi m ét lî t. Khi c ñ b ¾t®Çu ph ¸t tri Ón th × tíi 1 tu Çn 1 lÇn. Khi c ©y cao 5 -8 cm th × tØ a lÇn 1 , tØab á nh ÷ng c ©y x Êu, khi c ©y cao 1 2 - 1 5cm th × tØa lÇn th ø 2, tØa ®Þnh c ©y,®Ó l¹i trªn ru éng c ©y c ¸ch c ©y 1 0 - 1 2cm , h µng c ¸ch h µng 1 0 - 1 2cm . §¶m b ¶om Ët ®é 1 ha lµ: 330.000 - 420.000 c ©y. X íi x ¸o ®Êt khi c µ rè t c ßn bÐ lµ biÖn ph ¸p c ã t¸c d ông lín ®Õ n n ¨ng su Êtc ñ. Ngo µi t¸c d ông lµm t¬i x èp ®Ê t t¹o ®iÒ u kiÖn cho c ñ ph ¸t tri Ón, x íi x ¸o c ßnc ã t¸c d ông d iÖt c á d ¹i, ®¶m b ¶o chÕ ®é ¸nh s ¸ng tè t cho c ©y c µ rè t con. NÕ u c ©y m Ñ m äc kÐ m , c ã th Ó b ãn th óc b »ng níc ph ©n chu ång hoai phalo ·ng 1 0 % dung d Þch ph ©n ®¹m ho µ tan 1 ,3kg/ µo (26 - 28 kg/ a). s h S au khi tØa ®Þnh c©y, x íi lÇn th ø 2 vµ nÕ uc ©y x Êu c Çn b ãn th óc th ªmlÇn n ÷a. 6. Phßng trõ s©u bÖnh Cµ rèt thêng bÞ c¸c lo¹i s©u bÖnh nh: S©u x¸m ph¸ khi c©y cßn nhá, rÖps¸p h¹i khi c©y trëng thµnh. Riªng ®èi víi bÖnh c©y, thêng gÆp lµ bÖnh thèikh« vµ bÖnh thèi ®en h¹i ë cñ, ë c©y. BiÖn ph¸p phßng trõ: * Xö lý h¹t gièng tríc khi gieo. * Lµm ®Êt kü tríc khi gieo. * Khi s©u bÖnh xuÊt hiÖn cã kh¶ n¨ng ph¸t triÓn thµnh dÞch, dïng thuèc BVTV.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 28
  • 29. Kü thuËt th© m canh su hµo I. §Æc tÝnh sinh häc 0 S u h µo sinh tr ëng thu Ën lîi trong ®iÒ u kiÖn nhiÖt ®é 21 - 23 C, a ¸nhs¸ng ngµy dµi vµ cêng ®é chiÕu s¸ng yÕu. Su hµo thÝch hîp trång trong vô §«ng -Xu©n. §é Èm thÝch hîp lµ 75 - 85%, su hµo a ®Êt thÞt nhÑ, ®Êt c¸t pha, cã®é PH = 6,5. Tèt nhÊt lµ ®Êt phï sa ®îc båi hµng n¨m. II.. Kü thuËt trång 1. Gièng Gièng ë níc ta ®îc trång 3 nhãm sau ®©y. * Su hµo däc t¨m Cñ bÐ, l¸ trßn ,cäng l¸ nhá, phiÕn l¸ nhá vµ máng. Thêi gian sinh trëng tõ khi gieo ®Õn thu ho¹ch lµ 75 -80 ngµy. Gièng nµycã thÓ trång xen vµo c¹nh luèng b¾p c¶i, khoai t©y. * Su hµo däc trung Cñ trßn to, máng vá, cäng vµ phiÕn l¸ to h¬n, dµy h¬n nhãm su hµo däct¨m. §Æc biÖt lµ nhãm su hµo Hµ Giang. Thêi gian sinh trëng 90 -105 ngµy. * Su hµo däc to (su hµo b¸nh xe) cñ to h¬i dÑt, vá dµy cäng cã phiÕn l¸ to,vµ dµy. §iÓn h×nh lµ gièng TiÓu Anh Tö (Trung Quèc) vµ Thiªn Anh Tö (NhËtB¶n) thêi gian sinh trëng 120 - 130 ngµy. 2. Thêi vô + Vô sím: Gieo th¸ng 7 - 8 chñ yÕu lµ c¸c nhãm su hµo däc, tuæi c©y ®emtrång lµ 25 -30 ngµy. + Vô chÝnh: Gieo trong c¸c th¸ng 9 - 10 dïng c¸c gièng su hµo däc trung vµdäc to ®Ó thu ho¹ch ®îc dµi ngµy. Tuæi c©y gièng khi ®em ®i trång lµ 30 - 35ngµy. + Vô muén: Gieo trong th¸ng 11, chñ yÕu dïng c¸c gièng su hµo däc t¨m vµmét sè c¸c gièng däc trung ®Ó cã thÓ kÐo dµi thêi gian thu ho¹ch ®Õn cuèi th¸ng4. Tuæi c©y con ®em trång lµ 25 - 30 ngµy. 3. Lµm ®Êt: §Êt cµy bõa kü lªn luèng 1,0 - 1,2 m cao 15 - 20 cm. 4. Bãn lãt. - Bãn lãt cho 1 ha ®Êt trång su hµo 15 - 25 tÊn ph©n chuång ®· hoaimôc. 90 - 120 kg super l©n, 40 - 50 kg kali Sunphat.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 29
  • 30. - C ¸c lo ¹i ph ©n trªn trén ®Ò u víi nhau råi b ãn v·i trªn m Æt lu èng khi lµm®Êt. §¶o ph ©n k ü víi ®Ê t råi trång. 5. Trång - Tríc khi nhæ c©y ®Ó trång ra ruéng 4 - 5 ngµy, ngõng kh«ng t íi níc ®Ó rÌnluyÖn cho c©y con buéc chóng ph¶i ph¸t triÓn bé rÔ míi, ®Ó sau khi cÊy ra ruéng dÔ bÐnrÔ. - Khi ®Þnh nhæ c©y con ®em trång th× tríc mét buæi nªn tíi níc ®Ó cho dÔ nhæ. MËt ®é: • Su hµo däc t¨m trång víi kho¶ng c¸ch 20 x 25 cm (7.500 - 10.000c©y/ sµo). • Su hµo däc nhì trång víi kho¶ng c¸ch 30 x 35cm (4000 - 5000 c©y/sµo). • Su hµo däc lín trång víi kho¶ng c¸ch 30 x 40cm ( 2500 - 3000 c©y/sµo). 6. Ch¨m sãc - Sau khi trång xong cÇn tíi níc ngay, sau 5 - 6 ngµy tíi 2 lÇn/ngµy vµos¸ng sím vµ chiÒu m¸t. - B¶y ngµy sau khi trång th× bãn thóc lÇn ®Çu kÕt hîp víi tíi níc. Bãnb»ng níc ph©n chuång pha lo·ng 20%. Sau ®ã 1 tuÇn l¹i bãn thóc 1 lÇn. Trongsuèt thêi gian sinh trëng cña Su hµo, lîng ph©n ®îc sö dông ®Ó bãn thóc lµ7,5 - 10 kg ®¹m urª/sµo. CÇn chó ý lîng ph©n bãn thóc t¨ng dÇn theo thêi giansinh trëng cña c©y. Bãn thóc lÇn cuèi cïng tr íc khi thu ho¹ch cñ 1 tuÇn, ®Ó cñnÈy ®Òu vµ máng vá. - Thùc hiÖn viÖc xíi x¸o 2 lÇn: LÇn ®Çu vµo thêi gian sau khi ra ng«i ®-îc 15 -20 ngµy. LÇn thø 2 sau lÇn ®Çu 15 ngµy. 7. Phßng trõ s©u bÖnh - S©u h¹i: S©u t¬, s©u x¸m, rÖp rau, bä nh¶y. S©u x¸m thêng ph¸ ho¹i khic©y cßn nhá. §Æc biÖt rÖp thêng tËp trung ë phÇn nân cñ vµ l¸ non míi nhó®Ó chÝch hót lµm cho c¸c bé phËn nµy kh«ng ph¸t triÓn ®îc, teo ®i lµm cho suhµo kh«ng lín ®îc. - BÖnh h¹i: BÖnh thèi rÔ (ch©n ch×). Ph¶i chó ý phßng bÖnh lµ chÝnh: • Xíi ph¸ v¸ng sau ma, gi÷ ®Êt kh« r¸o, tho¸t níc tèt o • Xö lý h¹t gièng tríc khi gieo b»ng níc nãng 50 C trong 15 - 20 phót. • VÖ sinh ruéng, thu dän s¹ch c¸c tµn d. • KÞp thêi ph¸t hiÖn nh÷ng c©y bÞ bÖnh. Nhæ bá c©y bÖnh vµ ®a ra khái ruéng. • Thùc hiÖn c¸c biÖn ph¸p th©m canh ®óng thêi ®iÓm vµ ®óng kü thuËt t¹o ®iÒu kiÖn t¨ng tÝnh chèng s©u bÖnh cña c©y.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 30
  • 31. Khi s ©u b Önh xu Êt hiÖn nhiÒ u c ã kh ¶ n ¨ng ph ¸t tri Ón m ¹nh c Çn tiÕ n h µnhphun thu èc b ¶o vÖ th ùc vË t nh: S he rpa 25EC theo híng d …n trªn bao b ×. KÕ tth óc tr íc khi thu ho ¹ch 1 0 ngµy. 8. Thu ho¹ch Khi thÊy mÆt cñ ®· b»ng, l¸ non ngõng sinh trëng th× tiÕn hµnh thuho¹ch. NÕu ®Ó kÐo dµi th©n su hµo sÏ giµ, nhiÒu x¬, chÊt l îng bÞ gi¶m. N¨ng suÊtsu hµo hiÖn nay 16 - 30 tÊn/ha. Kü thuËt th©m canh cµ chua I. §Æc ®iÓm sinh th¸i cña c©y cµ chua Cµ chua lµ lo¹i c©y thÝch khÝ hËu Êm ¸p. V× vËy, th êng trång cµ chua vµocuèi mïa §«ng, ®Çu mïa Xu©n ®Ó c©y sinh trëng vµ ph¸t triÓn vµo thêi kú trêiÊm lªn. Cµ chua sî rÐt vµ còng rÊt sî nãng. Cµ chua yªu cÇu cã ¸nh s¸ng ®Çy ®ñ,cã ®ñ ¸nh s¸ng c©y míi ph¸t triÓn tèt, qu¶ to, mµu s¾c qu¶ t¬i, phÈm chÊt qu¶ngon. Cµ chua sinh trëng vµ ph¸t triÓn thÝch hîp trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é otrung b×nh 22 - 26 C. II. C¸c gièng cµ chuaë níc ta, c¸c gièng cµ chua ®ang ®îc trång ®îc trång chñ yÕu thuéc 3 nhãm sau: - Cµ chua mói Qu¶ to, nhiÒu ng¨n t¹o thµnh mói, qu¶ cã vÞ chua, nhiÒu h¹t, ¨n kh«ng ngonnhng c©y mäc khoÎ, sai qu¶, chèng chÞu s©u bÖnh kh¸. Gièng ®iÓn h×nh lµ cµchua mói H¶i Phßng. - Cµ chua hång Qu¶ h×nh qu¶ hång, kh«ng cã mói hoÆc mói kh«ng râ. ThÞt qu¶ nhiÒu bét,¨n ngon. C©y chèng chÞu s©u bÖnh kÐm cµ chua mói. C¸c gièng chÝnh cña nhãmnµy lµ: §¹i Hång, Yªn Mü, sè 7, HP-5, earliana 498, P375. - Cµ chua biTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 31
  • 32. Q u ¶ bÐ , c ©y sai qu ¶. Q u ¶ ¨n chua, h ¬i ng¸i. C ©y ch èng ch Þu s ©u b Önh kh ¸.Nh ãm c µ chua n µy dÔ trång nhng gi¸ trÞ kinh t th Êp. Thêng n «ng d ©n trång Õtrong vên gia ®×nh ®Ó tù tóc c µ chua trong vô h Ì. - Gièng HP5: Do tr¹i gièng rau An H¶i, H¶i Phßng chän t¹o tõ gièng cµchua NhËt B¶n. N¨ng suÊt trung b×nh 35 - 40 tÊn/ha. - Gièng Hång Lan: Do ViÖn c©y l¬ng thùc vµ c©y thùc phÈm t¹o ra b»ngph¬ng ph¸p chän läc tõ mét d¹ng ®ét biÕn tù nhiªn cña gièng cµ chua Ba Lantr¾ng. N¨ng suÊt trung b×nh ®¹t 25 - 30 tÊn/ha. - Gièng P375: Do Trung t©m kü thuËt rau qu¶ t¹o ra. N¨ng suÊt ®¹t 40 - 50tÊn/ha. - Gièng MV1, gièng VR2, gièng TN 30... III. Kü thuËt trång c©y cµ chua 1. Thêi vô gieo. - Vô sím: Gieo th¸ng 7 - 8, trång th¸ng 8 - 9, thu ho¹ch th¸ng 11 - 12. - Vô chÝnh: Gieo th¸ng 9 - 10, trång th¸ng 10 - 11, thu ho¹ch th¸ng 1 - 2. - Vô muén: Gieo th¸ng 11 - 12, trång th¸ng 12 - 1, thu ho¹ch th¸ng 3 - 4. - Vô Xu©n hÌ: Gieo th¸ng 1 - 2, trång th¸ng 2 - 3, thu ho¹ch th¸ng 5 - 6. 2. Gieo h¹t, ¬m c©y. 2 - Lîng h¹t gieo lµ 1,5 - 2,0 g/m . 0 - Tríc khi gieo ng©m h¹t trong níc Êm 50 - 54 C (3 s«i 2 l¹nh) cã môc®Ých tiªu ®éc, kÝch thÝch cµ chua n¶y mÇm, trong 6 - 8 giê. LÊy ra cho vµotói v¶i dïng giÊy dÇu bao bªn ngoµi. §Ó ë chç Èm ®Ó thóc h¹t n¶y mÇm, sau 3- 4 ngµy, rÔ tr¾ng nhó ra lµ cã thÓ gieo ra vên ¬m. - Bãn lãt cho vên ¬m 500 - 700kg ph©n chuång hoai + 5kg superl©n/sµo, c¸c thêi vô cã ma to nªn gieo vµo khay. - §Ó ®¶m b¶o cho c©y mËp, khoÎ, Ýt bÞ bÖnh khi cµ chua 1 - 2 l¸ thËttØa bít c©y cßi cäc ë chç qu¸ dµy. Khi c©y 3 - 4 l¸ tØa lÇn 2 chØ ®Ó l¹i c©ycon c¸ch nhau 8 - 10cm. Tríc lóc nhæ c©y ®em trång (2 - 4 ngµy) kh«ng tíi nícTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 32
  • 33. ®Ó ®anh c ©y. T ríc nh æ trång 4 - 6 giê tiÕ n h µnh tíi ®…m níc ®Ó khi nh ækh «ng b Þ ®ø t r , trång m au bÐ n,kh «ng b Þ ch ét. Ô - S au khi gieo h ¹t ®Ò u trªn m Æt ®Ê t, r¶i m ét líp tro m áng trªn ph ñ m étlíp r¬m m áng vµ tíi nhÑ ®Ó c ã ®ñ ®é Èm cho c ©y ph ¸t tri Ón. S au khi gieo 30 -40 ng µy, c ©y con 5 - 6 l¸ c ã th Ó ®em trång ra vên s ¶n xu Êt. 3. Lµm ®Êt, lªn luèng. - Cµ chua cã bé rÔ ph¸t triÓn m¹nh, ¨n s©u vµ réng. V× vËy cµ chua nªntrång ë n¬i cao r¸o, tho¸t níc nhÊt lµ thêi vô trång sím. - Cµy s©u 18 - 20cm ®Ó ¶i Ýt nhÊt 1 tuÇn, ®Êt kh«ng ®Ëp qu¸ nhá (v×®Êt nhá qu¸ hay bÞ ®ãng v¸ng ng¨n kh«ng cho níc tíi vµ ph©n bãn ngÊm s©u®Õn líp ®Êt cã rÔ c©y, mÆt kh¸c ®Êt ®ãng v¸ng dÔ bÞ nøt nÎ, lµm ®øt rÔ ¶nhhëng ®Õn sù ph¸t triÓn cña c©y. - Luèng trång cã chiÒu réng 1,1 - 1,2m, r·nh réng 20 - 25cm, luèng cao30cm. Luèng nªn bè trÝ theo híng ®«ng t©y. 4. Bãn ph©n vµ trång. - Lîng bãn cho 1ha lµ: 15 - 20 tÊn ph©n chuång hoai môc, 400kg Urª, 400- 500kg super l©n, 400kg kali sunph¸t. Bãn lãt toµn bé ph©n chuång vµ l©n. - MËt ®é: • Cµ chua mói: 30.000 - 32.000 c©y, hµng c¸ch hµng 70 -80cm, c©y c¸ch c©y 40 - 50 cm. • Cµ chua hång: 35.000 - 40.000 c©y, hµng c¸ch hµng 70 - 80, c©y c¸ch c©y 30 - 40 cm. • Cµ chua bi: 25.000 - 30.000 c©y/ha, hµng c¸ch hµng 70 - 80, c©y c¸ch c©y 50 - 60 cm. - Tríc khi ®em c©y ®i trång, cÇn chän nh÷ng c©y to khoÎ, nhiÒu rÔ, th©nth¼ng kh«ng cong l¸, nân to vµ dµy, cã mµu xanh t ¬i, cao trung b×nh 15 - 17cm,cã 6 - 7 l¸ thËt lµ tèt nhÊt. Nh÷ng c©y cã biÓu hiÖn xo¨n, xïm l¸ kh«ng ®îc®em trång. * L¸ cµ chua cã thÓ hót c¸c chÊt dinh dìng ®Ó cung cÊp cho c©y. Tríc khitrång 3 - 4 ngµy, mçi ngµy ngêi ta pha níc ®êng nång ®é 8 - 10% phun lªn l¸.BiÖn ph¸p nµy lµm cho lîng ®êng trong c©y t¨ng lªn, rÔ míi ra dÔ dµng h¬n. C©ysau khi trång phôc håi nhanh h¬n. Khi trång cÇn xÐn bít rÔ c¸i ®Ó c©y sau khitrång bÐn rÔ nhanh. Trång xong tíi níc ngay.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 33
  • 34. 5. Qu¶n lý vµ ch¨m sãc sau khi trång - Tíi níc: S au khi trång xong ph ¶i tíi níc li ªn tôc 7 ngµy liÒ n, tíi vµo bu æitíi vµo bu æi s ¸ng, sau khi c ©y bÐ n r tõ 2 - 3 ng µy tíi 1 lÇn. Ô - Tíi ph ©n th óc: C µ chua c Çn b ãn nhiÒ u lÇn, nhiÒ u ®î t. N ªn b ãn th óc vµoth êi k ú c ©y ra hoa, ®Ëu qu ¶ vµ sau m çi lÇn thu ho ¹ch qu ¶. + B ãn th óc ®î t 1 : 1 00kg u re / a, 1 00kg kali/h a b ãn sau trång 1 5 - 20 ng µy. h + B ãn th óc ®ît 2: 1 50kg u re / a, 1 50kg kali/h a b ãn sau trång 35 - 40 hng µy, tõ lóc ch ïm hoa ®Çu kÕ tqu ¶. + B ãn th óc ®ît 3: 1 00kg u re / a, 1 00kg kali/h a b ãn khi qu ¶ ®ang lín hnhanh. + Th óc sau ®ît h ¸i qu ¶ lÇn 1 , 2 ®Ó c ¸c ®ît qu ¶ sau ph ¸t tri Ón ®Çy ®ñ,ho µn ch Ønh víi lîng (50kg u rª / a + 50kg kali/h a). h - Vun xíi lÇn 1 ®îc tiÕ nh µnh tr íc khi c©y ra hoa ®Ëu qu ¶, vµo lóc b ãn th óc lÇn 1 . - Vun x íi lÇn 2 sau lÇn 1 lµ 1 0 - 1 2 ng µy. Trêng h îp nÕ ug Æp ma d Ý ®Êtth × x íi x ¸o ph ¸ v¸ng. ViÖc tíi níc th ùc hiÖn sau khi vun x íi xong. - L µm giµn: Lµm giµn ®îc tiÕn hµnh sau khi c©y ra chïm hoa thø 1. Lµmgiµn theo kiÓu hµng rµo. Mçi c©y cµ chua ®îc ®ãng 1 cäc th¼ng ®øng s¸t gècmèc buéc ®Çu tiªn díi chïm hoa thø nhÊt, c©y v¬n lªn ®Õn ®©u ngêi ta dïng r¹buéc th©n c©y vµo cäc ®Õn ®ã. Cäc thêng c¾t dµi 1,5m, ®ãng s©u xuèng ®Êt20cm. Buéc 1 c©y nøa theo hµng dµi nèi c¸c cäc víi nhau t¹o thµnh hµng rµo chocäc v÷ng ch¾c. Giµn cÇn ®îc c¾m th¼ng ®øng ®Ó cho qu¶ khái lã ra ngoµil¸, tr¸nh cho qu¶ khái bÞ t¸p n¾ng. - BÊm ngän, tØa cµnh.Môc ®Ých cña bÊm ngän, tØa cµnh lµ ®Ó tËp trung chÊt dinh dìng ®Ó nu«iqu¶. + TØa cµnh chØ ®Ó l¹i 1 th©n mÑ: Mçi c©y chØ ®Ó l¹i 1 th©n chÝnh, cßnc¸c mÇm xuÊt hiÖn ë c¸c n¸ch l¸ khi mäc dµi 3 - 4cm lµ vÆt ®i ngay. Sau khith©n chÝnh cã 4 - 5 chïm qu¶ th× tiÕn hµnh bÊm ngän ®Ó c©y ngõng sinh tr-ëng. + TØa ®Ó 2 cµnh: Tõ th©n chÝnh ra, ®Ó thªm 1 cµnh mäc tõ d íi n¸chcäng l¸ phÝa díi chïm hoa thø nhÊt. TÊt c¶ c¸c chåi non c¸c cµnh kh¸c cÇn c¾ttØa bá ®i.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 34
  • 35. + T Øa l¸ giµ: Vµo cu èi th êi k ú sinh tr ëng c ña c ©y, c µ chua c ã c µnh l¸sum su ª, c Çn tØa b á l¸ giµ t¹o th «ng tho ¸ng lµm cho c ©y c ã ®ñ ¸nh s ¸ng. 6. Phßng trõ s©u bÖnh. - Cµ chua thêng gÆp c¸c lo¹i s©u h¹i nh: S©u x¸m, S©u khoang ¨n l¸, ¨n cïiqu¶, S©u hång ®ôc qu¶ vµ rÖp. - Dïng c¸c lo¹i Dipterªc, Decis, Supracit ®Òu cã hiÖu qu¶. - Cßn bÖnh hay gÆp lµ mèc s¬ng (s¬ng mai) ë vô chÝnh vµ vô muén,bÖnh xo¾n l¸ ë vô muén vµ vô xu©n. Víi c¸c bÖnh nµy dïng thuèc Boocdo 1%phun kü cho c©y hoÆc Zineb, Polyram, Dithapem nång ®é 0,2 - 0,3% ®Ó ng¨nchÆn ph¸t triÓn cña bÖnh. Lîng phun 750 - 850 lÝt/ha. ë c©y gièng phunMoniter, Decis... 7. Thu ho¹ch. Tõ khi c©y ra hoa dÕn khi qu¶ chÝn kho¶ng 45 - 65 ngµy tuú vô vµ tuúgièng. Tuú theo yªu cÇu vËn chuyÓn mµ thu ho¹ch sím hay muén. Nãi chung khicµ chua ®· lín, ®…y søc, vá qu¶ c¨ng vµ bãng lo¸ng, chuyÓn tõ mµu xanh sangtr¾ng xanh, cµnh qu¶ cã nh÷ng vßng n©u lµ lóc h¹t ®· ph¸t dôc ®Çy ®ñ, cãthÓ thu ho¹ch vµ vËn chuyÓn ®i xa ®îc an toµn. Cßn nÕu kh«ng th× ®Ó qu¶chÝn 1/2 råi thu ho¹ch, 3 - 5 ngµy thu 1 lÇn. Khi thu ho¹ch bøt qu¶ nhÑ tay ®Ókh«ng lµm g·y nóm qu¶ vµ khái lµm ¶nh hëng ®Õn chïm qu¶. N¨ng suÊt cµ chua b×nh qu©n tõ 8 - 13 tÊn/ha, n¬i cao cã thÓ 30tÊn/ha. Kü thuËt th©m canh cµ I. C¸c gièng cµ phæ biÕn trång hiÖn nay - Cµ xanh: Cµ xanh trßn, Cµ xanh dµi. - Cµ tÝm : Cµ tÝm dµi, cµ tÝm cong, tÝm trßn - Cµ ph¸o. II. Kü thuËt trång 1. Thêi vô - Vô sím: Gieo vµo th¸ng 7,8. Thu ho¹ch qu¶ vµo th¸ng 11, 12. (Vô nµy thêng ®îc bè trÝ ë c¸c ch©n ®Êt tho¸t níc nhanh). - Vô chÝnh: Gieo vµo th¸ng 11, 12. Thu ho¹ch qu¶ vµo th¸ng 3 - 5. - Vô muén: Gieo th¸ng 1, 2. Thu ho¹ch qu¶ th¸ng 4 - 6. 2. Vên ¬m:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 35
  • 36. 2 - Lîng h ¹t gièng gieo 1 m cÇn 2 - 3g. 2 - §Ó trång 1ha cµ chua cÇn 400 - 500g h¹t gièng gieo trªn 200m vên ¬m. - - Khi c©y gièng ®îc 25 - 30 ngµy tuæi th× nhæ trång. 3. Lµm ®Êt, bãn ph©n a. Lµm ®Êt: - Lªn luèng réng 1,4 - 1,5m, Cao 20 - 30cm. - Trªn luèng trång 2 hµng nanh sÊu víi kho¶ng c¸ch 50 x 60cm. - §¶m b¶o mËt ®é 20 000 - 25 000 c©y/ha. b. Bãn ph©n: - 1ha bãn 15 tÊn ph©n chuång hoai, 200kg ®¹m urª, 200kg ph©n kali vµ200 - 250kg super l©n. - Bãn lãt toµn bé ph©n chuång, ph©n l©n vµ 1/3 lîng kali vµ ®¹m. - Sè cßn l¹i ®Ó bãn thóc 3 - 4 ®ît kÕt hîp xíi vun trong qu¸ tr×nh ch¨m sãc(sau trång 12 - 15 ngµy, chuÈn bÞ ph©n ho¸ mÇm hoa, b¾t ®Çu ra hoa). - TØa cµnh: C¸c cµnh n¸ch bªn díi chïm hoa ®Çu tiªn ph¶i tØa bá ®Ótho¸ng gèc. Sau chïm hoa ®Çu, gi÷ l¹i mçi c©y 2 - 3 cµnh. NÕu thÊy cµ sinh tr -ëng m¹nh cÇn tiÕn hµnh bÊm ngän ®Ó c©y ra nhiÒu cµnh, chèng ®æ tèt. 4. Phßng trõ s©u bÖnh - S©u ®ôc qu¶, S©u x¸m, Bä trÜ, NhÖn ®á, Bä rïa 28 chÊm, Bä phÊn, Ruåi®ôc qu¶: Dïng thuèc Sherpa, Basa, Padan, P«lytrin...... Theo híng d…n ghi trªn baob×. - BÖnh thèi nhòn (qu¶), Thèi cæ rÔ, HÐo xanh, §èm n©u, §èm vµng: Dïngthuèc ho¸ häc nh: Mancozeb, Benomyl.... Nhng chñ yÕu phßng bÖnh b»ng c¸chlu©n canh víi c©y trång kh¸c, lu«n vÖ sinh ®ång ruéng vµ bãn ph©n c©n ®èi. III. Thu ho¹ ch Khi cµ ®ñ ®é chÝn cÇn tiÕn hµnh thu ho¹ch kÞp thêi võa ®¶m b¶o chÊt l-îng, võa b¶o qu¶n qu¶ non trªn c©y ph¸t triÓn. Thêi gian thu ho¹ch 3 - 4Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 36
  • 37. ng µy/lø a. N ¨ng su Êt c µ d µi 20 - 40 tÊn / a, c µ trßn 1 7 - 20 tÊn / a, c µ ph ¸o 7 h h- 1 0 tÊn / a. h §Ó gièng: Ch än qu ¶ tè t ë ch ïm hoa th ø 2, th ø 3 trªn c ©y s ¹ch b Önh. M çic ©y ®Ó 2 - 4 qu ¶. S au khi ch Ýn thu vÒ ®Ó ch Ýn sinh lý tiÕ p 1 tu Çn n ÷a råi b æqu ¶ ®·i h ¹t, ph ¬i s ¹ch kh « ®Ó lµm gièng. kü thuË t th© m c anh ®Ë u c« ve leo I. G iÌi thiÖ u vÒ gièngTrong s è c ¸c lo µi ®Ëu ®ç c ã 2 lo µi thu éc d ¹ng c ©y le o- §Ëu bë: Qu¶ xanh, vá qu¶ låi lâm, h¹t mµu cµphª s÷a, c©y leo cao 2,5m. Qu¶¨n xanh, cã vÞ bïi vµ bë.- §Ëu ch¹ch: Qu¶ xanh tr¬n gièng con ch¹ch, h¹t tr¾ng c©y cao 2,5m. Qu¶ dïng¨n xanh. II. Kü thuËt trångTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 37
  • 38. 1. Thêi vô - Vô xu©n: G ieo th ¸ng 2-3 Thu ho ¹ch th ¸ng 4-5 - Vô thu: Gieo th¸ng 9-10 thu haäch th¸ng 11-12 2. Lµm ®Êt bãn ph©n CÇn thùc hiÖn lu©n canh víi c¸c lo¹i rau hoÆc c©y trång kh¸c - Cµy bõa kü - Lªn luèng réng 1m, cao 15 - 20cm, r·nh luèng s©u 20 - 25cm - Bãn lãt:10 - 13 tÊn ph©n chuång hoai ñ víi 150kg L©n + 50kg Kali/ha 3. Xö lý vµ gieo h¹t - H¹t gièng tríc khi gieo cÇn chän ®Ó ®¶m b¶o ®é ®ång ®Òu khi n¶ymÇm vµ c©y ph¸t triÓn tèt cho n¨ng suÊt cao. - Lîng h¹t gièng cÇn cho 1ha: 70 - 80kg. - Ng©m h¹t vµo níc l¹nh 1/2 - 1h, ®Ó r¸o níc vµ gieo ngay, gieo xong phñ 1líp ®Êt máng lªn trªn h¹t dµy kho¶ng 1cm, kh«ng nªn tíi níc ngay sau khi gieo v×vá h¹t c¸c lo¹i ®Ëu nµy rÊt máng dÔ bÞ nøt khi hót níc qu¸ m¹nh, sau khi gieo 2 -3 ngµy míi tíi nhÑ 4. Ch¨m sãc - Lµm cá xíi v¸ng, vun gèc - Tíi níc: + Thêi kú c©y cßn nhá 1- 2 ngµy/1lÇn + Thêi kú hoa ré nªn cho níc vµo ®Çy r·nh råi tÐ níc lªn mÆt luèng, sau®ã rót níc ngay vµ ®Ó kh« r·nh. - Bãn ph©n khi c©y ®Ëu cã vßi: R¹ch 2 bªn hµng 2 r·nh s©u 10 - 15m . Dïng1kg ph©n chuång hoai + 3 lÝt níc. HoÆc 1- 2kg ph©n ®¹m + 100lÝt níc. Tíi vµor·nh råi lÊp kÝn. - Lµm giµn (c¾m cho¸i): Khi c©y b¾t ®Çu cã vßi th× lµm giµn cho ®Ëuleo Dïng nøa ®Ó lµm cho¸i, cho¸i c¾m c¸ch c©y ®Ëu 7 - 10cm vÒ mét phÝa,sau khi c¾m 2 hµng c©y chôm vµo nhau th× cÇn cã 1 c©y nøa dµi ®Ó lµm suètvµ buéc suèt vµo c¸c cho¸i . Muèn cho cho¸i ®îc v÷ng ch¾c ë ®Çu c¸c luèng ng-êi ta buéc 1 c©y nøa dµi ®Ó liªn kÕt c¸c cho¸i ®Ëu ë c¸c luèng víi nhau. 5. Phßng trõ s©u bÖnhTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 38
  • 39. - S ©u ®ôc qu ¶: ph ¸t hiÖn kho¶ng 1 0% qu ¶ non b Þ h ¹i th × d ïng thu èc Sherpa25EC, Sum id icin 20EC 0,1 % (1 lÝt / a). Phun xong Ýt nh Êt 7-1 0 ngµy m íi ®îc thu hho ¹ch. - B Önh g Ø s ¾t: Trªn l¸ xuÊt hiÖn chÊm nhá mµu gØ s¾t - BÖnh ph©n tr¾ng: L¸ xuÊt hiÖn phÊn tr¾ng phñ trªn l¸ vµ th©n Hai bÖnh trªn phun Ri®«mil MZ72¦P2,5kg/ha, hoÆc Anvil 1 - 1,5lÝt, phunkhi míi chím bÖnh. - BÖnh lë cæ rÔ: Dïng validacin 0,15%(1lÝt /ha). III. Thu ho¹ ch Thu qu¶ ®ñ ®é chÝn nhng kh«ng giµ (qu¶ xanh ®Ëm sang xanh nh¹t, thÊyrâ vÕt h¹t ë th©n qu¶). Vµo thêi ®iÓm, ré, thu mçi ngµy 1 lÇn vµo s¸ng sím.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 39
  • 40. Kü thuËt th©m canh da hÊu I. GiÌi thiÖu mét sè gièng da ®ang trång 1. Da an tiªm §Æc ®iÓm : Q u ¶ to , trßn, vá c ã m µu ®en vµ s äc m ê, ru é t m µu ®á ¨nng ät. T räng lîng qu ¶ 4 -5 kg, n ¨ng su Êt ®¹t 32 - 40 tÊn / a, kh ¶ n ¨ng kh ¸ng hb Önh s¬ng m ai, n øt th ©n, ch Èy m ò (An ti ªm 94, 98, 1 00, 1 01 ,1 02). 2. Da H¾c Mü nh©n §Æc ®iÓm: Qu¶ dµi, ®Òu, vá ®en cã v©n xanh ®Ëm, ruét mµu ®á, rÊtngät. Träng lîng qu¶ 3 - 4 kg, n¨ng suÊt ®Æt 24 - 32 tÊn/ha. Kh¶ n¨ng kh¸ngbÖnh s¬ng mai. 3. Ngoµi ra cßn cã c¸c gièng da 224, Thuû l«i, Huúnh Ch©u 548... II. Thêi vô. - Vô xu©n: Gieo vµo th¸ng 2 - Vô hÌ: Gieo cuèi th¸ng 5 ®Çu th¸ng 6 III. ChuÈn bÞ ®Êt trång 1. Chän ®Êt - §Êt c¸t pha thÞt nhÑ - trung b×nh. - §Êt tiªu níc tèt vµ nhanh. - Nªn trång trªn ®Êt lu©n canh víi lóa níc 2 -3 vô hoÆc c©y trång hä bÇubÝ. - Kh«ng nªn trång trªn ®Êt thêng bÞ bÖnh hÐo xanh l¹c, kh« v»n lóa. 2. Lµm ®Êt, bãn v«i - Cµy bõa kü, lµm s¹ch cá kÕt hîp bãn 20 -25 kg v«i bét/sµo. - Lªn luèng réng 5 - 5,5m, cao 30 -40cm ( tuú mïa). R·nh luèng réng 30-35cm. 3. Bãn lãt 500 - 600kg ph©n chuång hoai + 50kg NPK 8:10:3/sµo. Bãn theo hèc hoÆctheo hµng. 4. Phñ nilon. Lîng nilon cÇn dïng 6kg/sµo IV. Xö lý gièng vµ c¸ch trång. 1. Ng©m ñ h¹t gièng: - Lîng gièng: 0,1kg/sµoTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 40
  • 41. - Ph ¬i l¹i h ¹t gièng díi n ¾ng nhÑ . - Ng©m h ¹t gièng trong níc (2s «i + 3l¹nh) 6h -> ñ trong v¶i s ¹ch 24 -36h(An ti ªm 7 - 8h). Khi h ¹t n øt nanh gieo trùc tiÕ p ho Æc lµm b Çu ( tranh th ñ th êivô). Khi c ©y c ã 2 l¸ th Ët th × ®em trång. 2. C¸ch trång: Trång 2 hµng ë 2 bªn mÐp luèng, c©y c¸ch c©y: 40 -60cm. §¶m b¶o mËt ®é 400 - 500 c©y /sµo. VI. Ch¨m sãc: - Lµm cá ( nÕu kh«ng phñ ni lon) - Bãn thóc, tíi níc. + LÇn 1: Sau trång 20 - 25 ngµy ( cã 3 -4 l¸) Hoµ 2kg urª/sµo ®Ó t íi.Trêi n¾ng tíi níc 2 lÇn/ ngµy. + LÇn 2: Khi nô hoa c¸i thø nhÊt në, bãn xa gèc 4kg urª + 3 kg Kali/sµo.KÕt hîp tíi r·nh. + LÇn 3: Khi qu¶ b»ng n¾m tay (sau tØa qu¶): Bãn 2kg urª + 2kg Kali/sµo. + Cã ®iÒu kiÖn bãn thªm lÇn 4 khi träng lîng qu¶ 1,5kg lîng ph©n nh lÇn 3. - Khi da b¾t ®Çu ph©n cµnh: Söa d©y, tØa bít cµnh 1 c©y ®Ó 1 d©yth©n chÝnh vµ 2 d©y phô 2 bªn, dïng que tre ®Ó cè ®Þnh c¸c d©y bß th¼ng. - Thô phÊn bæ sung: B»ng c¸ ch óp nô hoa ®ùc lªn nh ôy hoa c¸i, t õ6h - 9 h s¸ ng. - TØa bít qu¶: ch Ø l Ê y m ç i d © y 1 qu ¶ , qu ¶ ® Òu, cu è ng to, d µ inhiÒu l « ng t ¬ m í t. - BÊm ngän: §Ó c©y tËp trung dinh dìng nu«i qu¶. - Khi qu¶ lín (®êng kÝnh 5 -6cm): Dïng ngãi v©y ®Ó kª qu¶ vµ thØnhtho¶ng trë qu¶. VII. Phßng trõ s©u bÖnh. - Bä trÜ: Ph¸t hiÖn sím, dïng Regent, Conpidor, Ofatox, Sherpa, Decis... - S©u vÏ bïa: Dïng thuèc Karate, Polytrin phun sím. - BÖnh hÐo chÕtc©y con: Do nÊm ph¸ h¹i dïng Anvil, Monceren, Rovral. - §èm l¸ gèc nøt th©n ch¶y mñ: Do nÊm, dïng Ridomil, Benomyl, Carbenda.Phun ®…m lªn c©y vµ gèc da.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 41
  • 42. - B Önh hÐ o xanh do vi khu Èn: Cha c ã thu èc ®Æc hiÖu n ªn tu ©n th ñ c ¸chch än ®Ê t vµ lu ©n canh víi c ©y trång kh ¸c. C ã th Ó phun ph ßng thu ècKasugm ycin, S tre p tom ycin, ho Æc tíi vµo g èc Bo ãc ®«, S unph ¸t §ång. VIII. Thu ho ¹ c h. - Thêng sau 30 -35 ngµy sau khi th ô ph Ên ta kiÓm tra xem d a ®ñ ®é ch Ýn®Ó thu ho¹ch. - T ríc thu ho ¹ch ng õng tíi níc 5- 7 ngµy. - Thu ho ¹ch vµo s ¸ng s ím , chiÒ u m ¸t.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 42
  • 43. PhÇn II: c©y c«ng nghiÖp vµ c©y ¨n qu¶ ***************************************************************** kü thuËt th©m canh l¹ c I. Gièng l¹ c C¨n cø vµo ®Æc ®iÓm tù nhiªn cña tõng vïng ®Êt ®Ó bè trÝ gièng l¹cphï hîp víi tõng ®Þa ph¬ng ®Ó ®em l¹i n¨ng suÊt vµ hiÖu qu¶ kinh tÕ cao. - Vïng th©m canh nªn bè trÝ c¸c gièng l¹c L14, Sen lai, LVT, L08. - C¸c vïng kh¸c bè trÝ V79, Sen NghÖ An. II. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc 1. Thêi vô Tuú ®iÒu kiÖn cô thÓ cña tõng ®Þa ph¬ng ®Ó bè trÝ lÞch thêi vô gieotrång thÝch hîp. a. Vô Xu©n: Gieo tõ 15/1 - 15/2 - Vïng ®Êt thÊp, ven s«ng bè trÝ sím tr¸nh lôt tiÓu m·n, vïng trung dumiÒn nói bè trÝ sím ®Ó tr¸nh h¹n ®Çu vô. Thêi gian gieo tõ 20 - 30/1. - Vïng ®ång b»ng nªn gieo tËp trung tõ 1 - 15/2. b. Vô HÌ thu: Gieo l¹c tõ 1 - 15/6, gieo ngay khi thu ho¹ch c©y vô xu©n. c. Vô Thu §«ng: Tranh thñ trêi n¾ng r¸o lµm ®Êt gieo ngay. Nªn ¸p dông c«ng nghÖ che phñnilon. Thêi vô 25/8 - 10/9. 2. Chän ®Êt vµ lµm ®Êt a. Chän ®Êt - §Êt cã thµnh phÇn c¬ giíi c¸t pha, thÞt nhÑ, tiªu níc nhanh khi gÆp mato kh«ng bÞ ngËp óng. - Vïng ®Êt trång l¹c tríc ®©y thêng bÞ chÕt Îo nªn bè trÝ lo¹i c©ytrång kh¸c thay thÕ, nÕu trång l¹i ph¶i sö dông gièng kh¸ng bÖnh nh MD7, L14. b. Lµm ®Êt, lªn luèngTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 43
  • 44. - §Ê t ®îc c µy b õa k ü 2 - 3 lÇn , c µy s ©u tõ 25 - 30cm , ®¶m b ¶o s ¹ch c ávµ nh á, t¬i x èp. - L ªn lu èng: §èi víi l¹c che ph ñ nil th × tu ú thu éc vµo kÝch cì nil ®Ó b è on ontrÝ. + Nilon kh æ réng 1 ,2m :lªn lu èng réng 1 m ,gieo 4 h µng l¹c. + Nilon kh æ réng 0,6m : lªn lu èng réng 0,5m , gieo 2 h µng l¹c. + NÕ ul¹c kh «ng che ph ñ nilon b è trÝ theo b ¨ng, m çi b ¨ng réng 2 - 2,5m . 3. Ph©n bãn cho 1 ha a. Lîng ph©n - Lo¹i ph©n bãn + Bãn ph©n ®¬n: 8 - 10 tÊn ph©n chuång hoai môc + 400 - 500 kg L©n supe + 100 - 120 kgKali clorua + §¹m urª 60 - 80 kg + 400 - 500 kg v«i bét. + Dïng ph©n NPK: 3: 9: 6: 700 - 800kg + 8 - 10 tÊn ph©n chuång hoaimôc + 400 - 500 kg v«i bét. b. Ph¬ng ph¸p bãn - Bãn ph©n cho l¹c phñ nilon: Chñ yÕu bãn ph©n NPK 3:9:6. C¸ch bãn: Bãn lãt toµn bé ph©n chuång, ph©n NPK, 50% v«i bét. Lîng v«ibét cßn l¹i bãn khi l¹c ra hoa ré. - Bãn ph©n cho l¹c kh«ng phñ nilon: + Bãn ph©n ®¬n: Bãn lãt toµn bé ph©n chuång, l©n super, 50% ®¹m Urª,50% Kali vµ 50% v«i bét. Bãn thóc khi l¹c cã 3 - 4 l¸ l îng ®¹m vµ Kali cßn l¹i,lîng v«i cßn l¹i bãn vµo lóc l¹c ra hoa ré. + Bãn ph©n NPK 3:9:6: Bãn lãt toµn bé ph©n chuång, toµn bé ph©n NPK,50% lîng v«i bét. Lîng v«i cßn l¹i bãn thóc vµo thêi kú ra hoa ré. * Bãn ph©n trªn mÆt luèng xong bõa lÊp ph©n råi míi r¹ch hµng gieo l¹choÆc bãn ph©n vµo hµng ®· r¹ch cÇn lÊp líp ®Êt máng råi míi gieo h¹t. Tr¸nh®Ó h¹t l¹c tiÕp xóc víi ph©n dÔ bÞ thèi. 4. Lîng gièng vµ mËt ®é gieo a. Lîng gièng (1ha) Tû lÖ h¹t gièng n¶y mÇm > 90%.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 44
  • 45. - G ièng vô Xu ©n n ¨m tr íc ®Ó l¹ i: 240 - 250kg. - G ièng vô H Ì thu, Thu ®«ng: 200 - 220kg. b. Xö lý h¹t gièng + Xö lý h¹t gièng b»ng 3 l¹nh 2 s«i: ®æ 3 lÝt níc l¹nh vµo x«, chËu, ®æ tiÕp2 lÝt níc s«i vµo khuÊy ®Òu, ®æ 4kg l¹c nh©n vµo ng©m 5 - 6 giê sau ®ã vít ra®em ñ 1 ngµy ®ªm, chän nh÷ng h¹t n¶y mÇm ®em gieo tríc sè cßn l¹i tiÕp tôc ñ chon¶y mÇm. Kh«ng nªn dïng l¹c nÈy mÇm ë lÇn thø 3. - Lu ý: ChØ xö lý h¹t l¹c trong ®iÒu kiÖn thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi nh manhiÒu g©y ®é Èm cao mµ ®· ®Õn lóc thêi vô ph¶i gieo trång. Gièng l¹c xö lý chØ gieo trªn ®Êt ®· ®ñ Èm. c. MËt ®é + Kho¶ng c¸ch gieo: 20 - 25cm x 10cm, gieo 1 h¹t/hèc. MËt ®é: 38 - 40 2khãm/m . + ¸p dông c«ng nghÖ che phñ nilon kho¶ng c¸ch gieo: 25 x 18cm x 2 h¹t/hèc®Ó h¹n chÕ ®ôc lç trªn nilon. * H¹t l¹c ®îc gieo ë ®é s©u 3 - 4cm lµ tèt nhÊt. 5. Ch¨m sãc §èi víi l¹c kh«ng che phñ nilon a. Lµm cá - Lµm cá lÇn 1: Khi l¹c cã 3 - 4 l¸ thËt. Yªu cÇu cuèc c¹n, nhæ s¹ch cá ë gècl¹c lµm tho¸ng gèc ®Ó l¹c ph©n cµnh thuËn lîi. KÕt hîp bãn ph©n thóc lÇn 1 cho l¹c. - Lµm cá lÇn 2: Khi l¹c cã 7 - 8 l¸. Yªu cÇu cuèc s©u h¬n lÇn 1 t¹o®Êt t¬i xèp s¹ch cá. - Lµm cá lÇn 3: Khi l¹c ra hoa ®îc 7 - 10 ngµy, lÇn nµy lµm cá kÕt hîpvun gèc vµ bãn lîng v«i cßn l¹i cho l¹c 200 - 250kg/ha. b. Tíi níc Thêi tiÕt kh« h¹n, nÕu cã ®iÒu kiÖn nªn tíi cho l¹c ®îc cµng tèt, ®Æc biÖtë giai ®o¹n ra hoa vµ ®©m tia. NhÊt thiÕt kh«ng ®îc ®Ó l¹c ngËp óng níc. c Phßng trõ s©u bÖnh * Nhãm s©u ¨n l¸.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 45
  • 46. - T rong nh ãm n µy c ã s ©u khoang, s ©u x ¸m , s ©u cu èn l¸ , s ©u xanh. - S ©u x ¸m ch ñ yÕ u g ©y h ¹i giai ®o ¹n c ©y con (c ¾n ®ø t ngang g èc c ©ycon) lµm m Êt m Ët ®é ban ®Çu. C ¸c lo ¹i s ©u kh ¸c g ©y h ¹i trong su èt qu ¸ tr×nhsinh tr ëng ph ¸t tri Ón c ña c ©y l¹c. - M Ët ®é Ýt: B ¾t th ñ c«ng, khi m Ët ®é cao n ªn d ïng thu èc ho¸ h äc ®Ó xölý. + Regent 800WP: Theo liÒ u khuyÕ nc ¸o ho Æc BESTOX 5 EC : 25 EC thu èc +30lÝ t níc phun ®Ò u cho 1 s µo. * Nhãm chÝch hót - Nhãm nµy chñ yÕu lµ rÖp vµ rÇy ph¸ ho¹i bé l¸, cã thÓ dïng 1 trong c¸c lo¹ithuèc sau: Bassa 50EC; Aplan 10%; Conpidor 100SL 15 -21ml thuèc pha trong 30lÝt níc phun cho 1 sµo. * Sïng ®Êt. - Ph¸ ho¹i tõ khi l¹c gieo xuèng cho ®Õn khi l¹c ra hoa. - BiÖn ph¸p phßng trõ: + VÖ sinh ®ång ruéng, bãn v«i khi cµy bõa lµm ®Êt. + Kh«ng bãn ph©n chuång t¬i cho ruéng l¹c. + Thuèc ho¸ häc: Basudin bá vµo ®Êt khi lªn luèngvµ ®¶o ®Òu: Sè lîng 4-5kg/ha * BÖnh h¹i l¹c - BÖnh lì cæ rÔ: BÖnh ph¸t triÓn do nÊm ë thêi kú c©y con trong ®iÒukiÖn ma nhiÒu ít ®Êt, ®é Èm cao. L¹c bÞ nÊm ph¸ ho¹i ë phÇn cæ rÔ, rÔ, gècphÇn s¸t mÆt ®Êt. - BiÖn ph¸p phßng trõ: + Bè trÝ l¹c trªn ®Êt cao, tho¸t níc tèt, bãn v«i bét, trêi n¾ng tranhthñ xíi x¸o lµm tho¸ng ®Êt. + Dïng thuèc ho¸ häc: Rovral 50wp; Ridomil theo khuyÕn c¸o. - BÖnh hÐo xanh vi khuÈn. BÖnh nµy do vi khuÈn g©y h¹i. Thêi kú g©yh¹i tõ khi l¹c b¾t ®Çu ra hoa trë vÒ sau. Trong ®iÒu kiÖn l¹c ph¸t triÓn rËmTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 46
  • 47. r¹p ; Trêi c ã ma n ¾ng xen k Ï ®é Èm trong ®Ê t cao, nhiÖt ®é kh «ng kh Ý ë m øc o±35 C th× bÖnh thêng xuÊt hiÖn vµ ph¸ ho¹i. - BiÖn ph¸p phßng trõ: BiÖn ph¸p canh t¸c lµ chñ yÕu: + Lu©n canh c©y trång kh¸c. + VÖ sinh ®ång ruéng, cµy ¶i ph¬i ®Êt. + Bãn v«i khi cµy bõa lµm ®Êt. + Vïng tròng nªn lªn luèng cao, tho¸t níc nhanh, thêng xuyªn xíi x¸o ®Êtkh« tho¸ng. + KhuyÕn c¸o kh«ng ®îc dïng ph©n t¬i bãn, gieo l¹c ®óng mËt ®é, ®óngthêi vô, xö lý h¹t gièng (trong trêng hîp thêi tiÕt kh«ng thuËn lîi), dïng gièngkh¸ng bÖnh. 6. Thu ho¹ch 1. Khi l¹c cã sè cñ giµ ®¹t tõ 85 - 90% tæng sè cñ trªn c©y th× cho thuho¹ch. Chän ngµy n¾ng r¸o ®Ó thu ho¹ch ®Ó thuËn tiÖn trong viÖc ph¬i vµ b¶oqu¶n. 2. L¹c phñ nilon chÝn sím h¬n l¹c kh«ng phñ nilon tõ 7 - 10 ngµy nªn l¹cphñ nilon thu ho¹ch sím h¬n l¹c kh«ng phñ nilon gieo cïng thêi gian. Sau khi thuho¹ch l¹c xong thu gom nilon ®Ó cµy bõa vô sau. * ¸p dông c«ng nghÖ che phñ nilon 1. Vô Xu©n: Tuú thuéc vµo kÝch cì nilon ta cã thÓ chia luèng l¹c nhsau: - Nilon khæ réng 1,2m, lªn luèng 1,2m c¶ r·nh gieo 4 hµng däc theo luèng. - Nilon khæ réng 60cm, lªn luèng réng 0,6m c¶ r·nh gieo 2 hµng däc theo luèng. * Ph©n bãn: Nh ®· híng d…n ë phÇn ph©n bãn (IV) Sau khi gieo xong söa l¹i mÆt luèng thËt b»ng ph¼ng råi phun thuèc cá xongtiÕn hµnh che phñ nilon. * Chó ý: + Ruéng l¹c cã cá th©n ngÇm (cá gÊu, cá tranh) kh«ng nªn ¸pdông c«ng nghÖ nµy.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 47
  • 48. + Nh ÷ng ch ©n ru éng tho ¸t níc kÐ m kh «ng n ªn ¸p d ông c «ng ngh Ö n µy. + S au khi ph ñ nilon vÐ t ®Ê t gi÷ 4 m Ð p®Ó nilon kh ái b èc bay. + S au gieo 7-1 0 ngµy tiÕ n h µnh kiÓm tra l¹c ®· m äc hay cha nÕ um äc råi th ×tæ ch øc ®i ch äc lç cho l¹c lªn kh ái nilon, k Ých cì ®êng k Ýnh lç 5 - 6cm . + Khi l¹c ra hoa ré b ãn th óc v«i b ét 50% c ßn l¹i. 2. Vô HÌ thu vµ vô Thu ®«ng ¸p dông c«ng nghÖ che phñ nilon tríc tiªn ta cÇn chó ý: - Ruéng l¹c lµm vô hÌ thu , vô thu ®«ng kh«ng nªn chän ruéng cã ®Þah×nh thÊp, tròng ma thêng bÞ ngËp. - Ruéng l¹c ®îc tiÕn hµnh theo tr×nh tù sau: a. Luèng l¹c: 1,2m c¶ r·nh, mÆt luèng 1m, gieo 4 hµng. 0,6m c¶ r·nh, mÆt luèng 0,5m gieo 2 hµng. b. Ph©n bãn: Sè lîng ph©n bãn nh ruéng l¹c kh«ng phñ nilon. Ph©n bãn lãt 100% gåm cã: - §¹m, L©n supe, kali vµ ph©n chuång. - V«i bét bãn khi cµy bõa lµm ®Êt. - Bãn xong ph¶i söa l¹i luèng ph¼ng b»ng cµng ph¼ng cµng tèt. - Sau khi söa luèng tiÕn hµnh phun thuèc cá vµ phñ nilon. - Phñ nilon xong ta tiÕn hµnh chäc lç theo kÝch cì ë phÇn trªn (25 x 18cm) x 2 h¹t/ 1 lç vµ tiÕn hµnh gieo l¹c. - Ta cã thÓ lµm c¸i thíc chäc lç theo mËt ®é trªn gieo nhanh h¬n. - Gieo xong lÊp h¹t ë ®é s©u 3 - 4cm. c. Ch¨m sãc: Khi l¹c ra hoa ré tiÕn hµnh bãn v«i thóc sè lîng v«i cßn l¹i. Tãm l¹ i vô HÌ thu vµ vô Thu §«ng chØ kh¸c vô Xu©n ë chç - Vô Xu©n gieo l¹c råi míi phñ nilon.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 48
  • 49. - Vô H Ì thu vµ vô Thu §«ng xu ©n th × ph ñ nilon råi m íi ch äc nilon gieo h ¹t. Kü thuË t th©m c anh ®Ë u t¬ng I. C¸c gièng ®Ëu t¬ng phæ biÕn hiÖn nay Thêi gian ST N¨ngTT Tªn gièng Thêi vô (ngµy) suÊt(t¹ /ha) 1 DT 84 85 - 90 18 - 25 Xu©n, hÌ, thu ®«ng 2 DT 96 90 - 103 20 - 30 Xu©n, hÌ, thu ®«ng 3 M103 85 - 90 20 - 25 Xu©n, hÌ 4 VX 93 90 - 95 17 - 25 Xu©n, hÌ, thu ®«ng 5 §T 12 70 - 75 15 - 20 Xu©n, hÌ, thu ®«ng II. Kü thuËt gieo trång vµ ch¨m sãc 1. Thêi vô - Vô Xu©n: 15/2 - 10/3 - Vô HÌ thu: 15/6 - 30/6 - Vô §«ng 10/9 - 5/10 2. Chän ®Êt vµ lµm ®Êt a. Chän ®Êt - §Êt trång ®Ëu tèt nhÊt lµ ®Êt cã thµnh phÇn c¬ giíi c¸t pha, c¸t,thÞt nhÑ. Tíi tiªu chñ ®éng. b. Lµm ®ÊtTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 49
  • 50. - Cµy bõa ®Êt kü, nhá, s¹ch cá, t¬i xèp. - Lªn luèng: Réng 1 - 1,2m, ®iÒu kiÖn tho¸t n¬c tèt cã thÓ gieo theo b¨ngréng 2,5 - 3m. - R·nh luèng réng 25 - 30cm, cao 20 - 25cm. - R¹ch hµng: Mçi luèng ta cã thÓ r¹ch 3 hµng däc theo luèng hoÆc hµngngang luèng, hµng c¸ch hµng 30 - 40cm (tuú thuéc vµo tõng lo¹i gièng). 3. Ph©n bãn cho 1 ha ®Ëu t¬ng Sè lÓng Bãn thócTT Tªn ph©n Bãn lãt (kg/ha) (4 - 5 l¸) 1 Ph©n chuång 5000 - 6000 100% - 2 L©n supe 300 - 400 100% - 3 §¹m urª 60 - 80 50% 50% 4 Kali clorua 100 - 120 50% 50% 5 V«i 300 - 400 300 - 400 Bãn lãt NPK 3:9:6: 600kg/ha Bãn thóc §¹m urª: 20kg/ha Bãn thóc Kali clorua: 40kg/ha Bãn ph©n theo hµng lÊp qua ph©n råi míi gieo ®Ëu 4. Kho¶ng c¸ch vµ mËt ®é gieo - Vô Xu©n: 30 x 7cm (40 - 45 c©y/m2) - Vô HÌ thu: 35 - 40cm x 5 - 7cm (35 - 40 c©y/m2) - Vô §«ng: 30 - 35cm x 5 - 7cm (50 - 60 c©y/m2) * Lîng gièng gieo 50 - 60kg/ha. §é s©u lÊp h¹t 2 - 3cmTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 50
  • 51. 5. Ch¨m sãc L µm c á: Khi ®Ëu c ã 3 l¸ th Ët x ¸o x íi nh æ s ¹ch c á g èc, tØa ®Þnh g èc. - Vun g èc khi ®Ëu c ã 5 - 6 l¸ , lµm c á kÕ th îp b ãn th óc vµ vun g èc 6. Phßng trõ s©u bÖnh a. Dßi ®ôc nân, s©u ¨n l¸, s©u xanh Ph¸ h¹i l¸ vµ ngän lµm ¶nh hëng suèt qu¸ tr×nh sinh trëng, ph¸t triÓn cña®Ëu. - Thêng xuyªn kiÓm tra ®ång ruéng nÕu thÊy s©u xuÊt hiÖn kÞp thêi xö lý. Thuèc ho¸ häc: Dïng 1 trong c¸c lo¹i thuèc ho¸ häc sau ®©y Cyperan 50EC,Kinalux 25EC, Trebon phun theo híng d…n trªn bao b×. b. S©u ®ôc qu¶: Tr í c tr æ hoa 1 tuÇn ta phun phß ng khuyÕn c¸ o lÇn 1 Cyperan 50EC,Peran 50EC. Khi ®Ëu ®· cã 1 hoÆc 2 hoa në phun tiÕp lÇn 2. Khi ®Ëu ®· cã tr¸i phun tiÕp lÇn cuèi cïng Peran 50EC, Match 50ND phuntheo híng d…n trªn bao b×. c. S©u x¸m: Thêng c¾n ngang th©n vµ ph¸ h¹i nÆng thêi kú c©y con. Dïngthuèc ho¸ häc nh: C arbaryl, D iazinon ho Æc c ã th Ó b ¾t b »ng tay khi s ©u ëtu æi 4 - 5 vµ b ¾t vµo bu æi s ¸ng s ím . 7. Thu ho¹ch - Khi cã 2/3 sè qu¶ chuyÓn tõ mµu xanh sang mµu n©u th…m. - Chän ngµy n¾ng r¸o ®Ó thu ho¹ch. - Khi t¸ch h¹t xong kh«ng phíi trùc tiÕp lªn s©n g¹ch hoÆc s©n xi m¨ng mµph¶i ph¬i b»ng nong, cãt. - §Ó nguéi cho vµo bao nilon b¶o qu¶n.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 51
  • 52. Kü thuËt th©m canh Võng I. GiÌi thiÖu mét sè gièng võng 1. Võng vµng: Th êi gian sinh tr ëng 75 - 85 ng µy, Ýt ph ©n c µnh, n ¨ng su Êt®¹ t 500 - 800kg / a. h 2. Võng ®en: Thêi gian sinh trëng 90 - 100 ngµy, ph©n cµnh nhiÒu, n¨ngsuÊt ®¹t 1.000 - 1.200kg/ha. 3. Võng tr¾ng V6: Thêi gian sinh trëng 75 - 80 ngµy, kh«ng ph©n cµnh,n¨ng suÊt ®¹t 1.400 - 1.500kg/ha. II. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc 1. Thêi vô gieo trång - Vô Xu©n hÌ: Gieo cuèi th¸ng 3, ®Çu th¸ng 4. - Vô HÌ thu: Gieo sau khi thu ho¹ch c©y trång vô Xu©n, thêng cuèi th¸ng 5®Çu th¸ng 6. 2. §Êt trång võng a. Chän ®Êt - §Êt cao tho¸t níc nhanh. - §Êt cã thµnh phÇn c¬ giíi nhÑ, c¸t pha. - Kh«ng trång trªn ch©n ®Êt thêng bÞ bÖnh hÐo xanh, ®Êt thÊp ngËp óng. b. Lµm ®Êt vµ lªn luèng - Cµy bõa kü , s¹ch cá, ®Êt ®¶m b¶o t¬i xèp ®ñ Èm. - Lªn luèng réng 1 -1,2m, cao 25 - 30cm, mÆt luèng cã h×nh lng rïa ®Ótho¸t níc tèt.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 52
  • 53. 3. Lîng gièng vµ ph¬ng ph¸p gieo. a. Lîng gièng: 5 - 6 kg/ a h b. Ph¬ng ph¸p gieo - Trén ®Êt bét, c¸t kh« chia ra nhiÒu lÇn ®Ó v·i cho ®Òu. 4. Lîng ph©n bãn cho 1 ha TT Tªn ph©n Sè lÓng(kg) Ph¬ng ph¸p bãn 1 V«i bét 300 - 400 Bãn lãt khi cµy bõa lµm ®Êt 2 Ph©n chuång hoai 6000 - 8000 Bãn lãt khi lªn luèng gieo võng 3 NPK 3:9:6 400 - 500 Bãn lãt khi lªn luèng gieo võng 5. Ch¨m sãc võng - Khi võng cã 2 - 3 l¸ thËt tØa c©y nhæ cá gèc. - Khi võng cã 5 - 6 l¸ tØa c©y æn ®Þnh mËt ®é. 2 + Võng kh«ng ph©n cµnh mËt ®é 35 - 40 c©y/m 2 + Võng cã ph©n cµnh mËt ®é 25 - 30 c©y/m - VÐt r·nh luèng vµ kh¬i th«ng m¬ng ®Ó tiªu níc tèt cho ruéng võng. 6. Phßng trõ s©u bÖnh a. S©u ¨n l¸ Gåm s©u xanh, s©u cuèn l¸, s©u khoang. - Ph¸ ho¹i tõ khi võng 3 l¸ ®Õn qña giµ. - BiÖn ph¸p phßng trõ + B¾t thñ c«ng khi mËt ®é s©u cßn Ýt. + Xö lý thuèc khi mËt ®é s©u qu¸ cao b»ng 1 trong c¸c lo¹i thuèc: Trebon,Sherpa, Match 50EC, Peran 50EC, Polytin ... theo híng d…n trªn bao b×.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 53
  • 54. b. RÖp h¹i võng - R Öp ph ¸ ho ¹i võng tõ khi võng 6 - 7 l¸ ®Õ nra hoa, qu ¶, c ¾n l¸ xo ¨n, hoaÝt, qu ¶ nh á. - BiÖn ph ¸p ph ßng trõ + BiÖn ph ¸p canh t¸c: G ieo võng ®óng m Ët ®é, b ãn ph ©n c ©n ®èi, vÖsinh ®ång ru éng. + BiÖn ph ¸p h ¸o h äc: Actara, Karate , Regent phun theo ch Ø d …n trªn baob ×. c. S©u ®ôc qu¶ - S©u ph¸ ho¹i khi võng b¾t ®Çu cã qu¶ ®Õn qu¶ giµ. - BiÖn ph¸p phßng trõ D ï ng thuè c Padan 95% phun khi r é b í m ho Æ c th ê i k ú s © u non l µ hi Ö uqu ¶ nh Ê t. d. BÖnh h¹i võng BÖnh thèi th©n do nÊm. - TriÖu chøng: L¸ võng hÐo tõ tõ kh«ng ®ét ngét + C¸c bã m¹ch trong th©n kh«ng chuyÓn mµu. + Th©n ë díi gèc h¬i tãp l¹i vµ cã mµu n©u th…m. + Ph¸t sinh tõ lãng díi lªn cã chÊm nhá mµu ®en hoÆc n©u th…m. - BiÖn ph¸p phßng trõ + BiÖn ph¸p canh t¸c: VÖ sinh ®ång ruéng, bãn ph©n c©n ®èi, lªn luèngcao tho¸t níc tèt. + BiÖn ph¸p ho¸ häc: Dïng c¸c lo¹i thuèc §aconil, Anvil, Bavistin ... phun theo liÒu khuyÕn c¸o. * BÖnh hÐo xanh do vi khuÈn - TriÖu chøng: L¸ võng hÐo ®ét ngétTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 54
  • 55. + M ¹ch trong th ©n c ©y chuyÓn m µu xanh sang m µu ®en. + C ¾t ngang g èc nh óng vµo c èc níc sau 30 gi©y c ã dung d Þch m µu tr¾ngch ¶y ra. + RÔ c ©y: C ¸c m ¹ch d …n c òng b Þ th ©m ®en. - BiÖn ph ¸p ph ßng trõ: Lu ©n canh c ©y trång lµ biÖn ph ¸p c ã hiÖu qu ¶nh Êt, b ãn ph ©n c ©n ®èi, tho ¸t níc tè t, b ãn v«i b ét vµ vÖ sinh ®ång ru éng. + BiÖn ph ¸p ho ¸ h äc: Cha c ã thu èc ®Æc hiÖu. + Nh ÷ng ru éng b Þ ta tiÕ n h µnh nh æ b á c ©y chÕ t, phun Bo ãc ®« ho Æc r¾cv«i b ét sau khi ®· thu d än ®Ó h ¹n chÕ b Önh l© y lan. 7. Thu ho¹ch vµ b¶o qu¶n a. Thu ho¹ch - Khi võng l¸ gèc ®· rông, l¸ vµng, qu¶ vµng. - Bãc ra h¹t võng lé nguyªn mµu cña gièng lµ cã thÓ thu ho¹ch ®îc. - Ph¬i võng vµo nong, cãt kh«ng phíi trùc tiÕp lªn s©n g¹ch. b. B¶o qu¶n - Ph¬i kh«, qu¹t s¹ch cho vµo chum, v¹i, bao nilon ®Ó b¶o qu¶n. c. Chän võng gièng cho vô sau - C©y võng sai qu¶ s¹ch s©u bÖnh. - C©y võng thÊp ch©n (tõ mÆt ®Êt lªn ®Õn m¾t cã qu¶) ta ph¬i riªngcÊt gièng cho vô sau.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 55
  • 56. Kü thuËt th©m canh mÝa I. Mét sè gièng mÝa trång - Nh ãm gièng ch Ýn s ím (1 0 - 1 1 th ¸ng) + VN 84-41 37: N ¶y m Çm ®Ò u, sinh tr ëng nhanh, ®Ó nh ¸nh trung b ×nh, ch Þuóng kh ¸, Ý t s ©u ®ôc th ©n, træ c ê nhiÒ u nhng ph Çn ngän kh «ng b Þ b Êc. + ROC1 : §Î nh ¸nh s ím , tËp trung, tèc ®é v¬n lãng nhanh, tØ lÖ c ©y c ãhoa th Êp. N ¨ng su Êt trong ®iÒ u kiÖn th ©m canh ®¹ t 60 - 80 tÊn / a, kh ¸ng hb Önh cao, ch Þu h ¹n tè t. - Nh ãm gièng ch Ýn trung b ×nh (1 1 - 1 2 th ¸ng). + ROC1 0: Th êi k ú ®Çu sinh tr ëng ch Ëm , ®Î kho Î, th êi gian ®Î kÐ o d µi, c ©ynguyªn li Öu cao, ch èng ®æ tè t, hay b Þ s ©u ®ôc th ©n, t¸i sinh lu g èc tè t. + F1 56: §Î nh ¸nh s ím , tËp tru ng, kh ¶ n ¨ng t¸i sinh m ¹nh. M Ýa ra hoa m u én,n ¨ng su Êt tru ng b ×nh 55 - 60 tÊn / a, th ©m canh tè t ®¹ t 80 - 1 00 tÊn / a, h hch Þu ®îc h ¹n, th Ých øng trªn nhiÒ u lo ¹i ®Êt. + ROC1 6: N Èy m Çm nhanh, tËp trung, s øc ®Î kh ¸, t¸i sinh tè t ë vô 2 vµ 3.V¬n lãng nhanh, th ©n to võa ph ¶i, th ¼ng ®øng, ch èng rÐ t tè t, Ý t træ c ê, Ýtb Þ s ©u ®ôc th ©n, nhiÔ mnhÑ b Önh th an. N ¨ng su Êt 80 - 1 00 tÊn / a. h - Nh ãm gièng ch Ýn m u én (1 2 - 1 3 th ¸ng). + My 55-1 4: §Î nh ¸nh s ím , tËp trung, v¬n lãng nhanh, ®Ó g èc tru ng b ×nh,ra hoa m ¹nh. N ¨ng su Êt trung b ×nh 50 tÊn / a, ch èng ch Þu tè t ®iÒ u kiÖn b Êt hlîi, kh ¸ng b Önh th an vµ s ©u ®ôc th ©n tè t. + Q §1 5: §Î nh ¸nh trung b ×nh, t¸i sinh lu g èc tè t, dÔ rông l¸ , kh ¸ng b Önh th an.N ¨ng su Êt 75 - 85 tÊn / a.h II. Kü thuË t trång vµ ch¨ msãc A. Kü thuË t trång mÌi 1. Thêi vôTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 56
  • 57. - Vô §«ng xu ©n: + T rång m Ýa b »ng b Çu: ¦¬m b Çu tõ 1 - 1 5 /2 , trång 30/ 2 - 1 5/ . 1 1 + T rång b »ng hom : Th ¸ng 1 2 ®Õ nth ¸ng 3 n ¨m sau. - Vô thu: Trång tõ 1 0/ - 20/ 0 8 1 2. Chän ®Êt, lµm ®Êt, bãn ph©n - Tríc khi trång1 - 2 th¸ng, cµy 2 lÇn s©u 30 - 40cm, bõa kü ®¶m b¶o ®Êtt¬i xèp, nhá (víi ®Êt trång l¹i ®µo ph¸ gèc ®em ®èt hoÆc dïng m¸y b¨m nhá tr-íc khi lµm ®Êt). - V·i v«i bét: 500-1000kg/ha (§Êt míi khai hoang bãn thªm 25 - 30kgBasudin/ha phßng mèi). - R¹ch hµng s©u 25 - 30cm, díi hµng cã líp ®Êt nhá xèp dµy 5 - 10cm. Hµngc¸ch hµng 0,8 - 1,2m. - Bãn lãt 15 tÊn ph©n chuång + 180 - 200kg §¹m urª + 300kg Super L©n supe+ 150kg Kaliclorua/ha( NÕu kh«ng cã ph©n chuång thay b»ng 1.5 - 2 tÊn ph©n visinh h÷u c¬ s¶n xuÊt tõ bïn mÝa 5:2:3 ). R¶i theo r·nh lÊp ®Êt råi míi ®Æt hom. 3. Lîng gièng vµ mËt ®é trång. - Lîng gièng: 8 tÊn/ha (vô §«ng xu©n), 10tÊn/ha (Vô thu), t¬ng ®¬ngkho¶ng 32.000 - 35.000 hom/ha. - Lîng gièng trång b»ng bÇu: 3,5 - 4 tÊn/ha, t¬ng ®¬ng kho¶ng 25.000 -30.000 bÇu/ha. - Kho¶ng c¸ch vµ mËt ®é: + MÝa bÇu: Hµng x hµng: 1 - 1,1m, bÇu x bÇu: 0,4m. + Trång b»ng hom: Hµng x hµng: 1 - 1,1m. Trång hai hµng so le hoÆc mét hµnggèi ®Çu lªn nhau. §Êt ®åi vÖ trång 2 hµng song song. §Æt hom b»ng ph¼ng, lÊp®Êt s©u 4 - 5cm, d…m chÆt nÕu ®Êt kh«. 4. Ch¨m sãc a. Lµm cá: Sau trång 1 - 2 th¸ng cuèc ph¸ gèc, lµm s¹ch cá. b. Bãn ph©n, vun gèc. - Khi mÝa cã 4 - 5 l¸ bãn thóc ph©n lÇn 1vµ vun nhÑ vµo gèc. Lîng ph©n: 900kg NPK 8:3:5 hoÆc 450kg NPK 11:1:8/ha.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 57
  • 58. (C ¸c lo ¹i ph ©n n µy ®Ò u do nh µ m ¸y ®êng s ¶n su Êt). - Khi m Ýa kÕ tth óc ®Î nh ¸nh (9 - 1 0 l¸ gièng ng ¾n ng µy, 1 2 - 1 3 l¸ gièng d µing µy) b ãn th óc ph ©n lÇn 2 vµ vun cao vµo g èc. Lîng ph ©n: 500kg NPK 8:3:5 ho Æc 300kg NPK1 1 :1 :8/ha. c. Thêng xuyªn bãc l¸ kh« vµ ®Ó l¹i trªn ruéng. B. Xö lý vµ ch¨m sãc mÝa gèc - Sau khi thu ho¹ch ph¶i ch¾n gèc ®Ó l¹i 5 - 6 cm (mÝa vun cao luèng ph¶ichÆt s¸t mÆt ®Êt) tr¸nh dËp n¸t. - Dän s¹ch ruéng, tr¸nh ®èt l¸ trªn ruéng. - V·i 1000kg v«i bét/ha. - Cµy xÎ hai bªn luèng, lµm ®øt rÔ giµ (gèc ch a chÆt thÊp th× ph¶i b¹tgèc). - Khi ®Êt ®ñ Èm mÇm mäc ®Òu th× bãn 10 tÊn ph©n chuång + 1000kg NPK8:3:5 ( NÕu kh«ng cã ph©n chuång thay b»ng ph©n vi sinh h u c¬ 5:2:3, sè lîng1000kg/ha). - Vun tr¶ l¹i gèc. - Bãn thóc khi mÝa kÕt thóc ®Î nh¸nh 700kg NPK 8: 3:5. - Vun cao luèng. 5. Phßng trõ mét sè s©u bÖnh h¹i chÝnh. * Nhãm h¹i gèc: Gåm bä hung, Bä c¸nh cam…. TriÖu chøng t¸c h¹i: Ph¸t sinh g©y h¹i vµo mïa xu©n, hÌ( th¸ng 4 - 5). S©uphµ h¹i gèc vµ mÇm mÝa phÝa díi ®èt, nhÊt lµ mÝa lu gèc, lµm c©y hÐo vµchÕt BiÖn ph¸p phßng trõ: + Tríc khi trång nªn dïng Basudin 10H: 20 - 30kg/ha r¾c vµo r¶nh råi míi®Æt hom trång, n¬i cã nhiÒu bä hung tríc khi vun gèc lÇn 1 r¶i thªm thuèc nµyvµo gèc råi vun ®Êt + Lu©n canh víi c©y trång kh¸c hay cho níc vµo ng©m 2 - 3 ngµy * Nhãm ®©u ®ôc th©n: Gåm cã 5 lo¹i: TriÖu chøng t¸c h¹i: + S©u ®ôc th©n m×nh vµng: G©y h¹i chñ yÕu vµo thêi kú mÝa mÇm, s©unon ®ôc vµo mÇm ë díi mÆt ®Êt, lµm nân bÞ hÐo vµ chÕt.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 58
  • 59. + S ©u ®ôc th ©n 4 v¹ch: C òng h ¹i m Çm , nhng h ¹i m Ýa c©y lµ ch Ýnh. S ©u ®ôcvµo th ©n lµm cho m Ýa dÔ g·y, ®êng ®ôc còng t¹o cho n Êm b Önh th èi ®á x ©m nh Ëp. + S ©u ®ôc th ©n m ×nh tr¾ng: Ph ¸ h ¹i m Ýa c ©y, ®Æc biÖt lµ ë ®è t ngän,lµm cho ng än m Ýa b Þ hÐ o,l¸ xung quanh ng än m Ýa x ße ra kh «ng b ×nh th êng. + S ©u ®ôc th ©n m ×nh h ång: H ¹i m Ýa m Çm lµ ch Ýnh, khi m íi n ë g Æm b ªn trongl¸, sau ®ã tõ bÑ l¸ ®ôc vµo ngän vµ ph ¸ h ¹i ®iÓm sinh tr ëng lµm cho n ân m Ýa b ÞhÐ o. + S ©u ®ôc th ©n 5 v¹ch: Ph ¸ h ¹i khi m Ýa m Çm , lµm n ân b Þ hÐ o. Th êi k ú v¬nlãng c ©y b Þ rçng ru ét. S ©u ph ¸ h ¹i n Æng trªn m Ýa trång vô thu. BiÖn ph¸p phßng trõ: + Trång gièng mÝa nhiÔm s©u nhÑ. + Dïng Basudin 10G: 20 - 30kg/ha hoÆc Padan 4G: 30kg/ha. R·i vµo r·nhtríc khi trång hoÆc vµo luèng s¸t gèc tríc khi vun gèc. + Dïng bÈy ®Ìn b¾t s©u trëng thµnh. + C¾t bá c©y bÞ s©u vµ lµm s¹ch cá. + Khi s©u non ph¸t sinh dïng Padan 4G: 0,8 kg/ha. * Nhãm rÖp b«ng tr¾ng: Gåm rÖp b«ng tr¾ng, rÖp s¸p hång h¹i lãng…(Nhng h¹i m¹nh nhÊt lµ rÖp b«ng tr¾ng) TriÖu chøng t¸c h¹i: Ph¸ t sinh g©y h¹ i suèt n¨m, nhng m¹ nh nh Êt th¸ ng 9 - 11. RÖ p non b¸mvµ o ®èt m Ýa trong bÑ l¸ ®Ó hót chÊt dinh d ì ng, r Ö p bµ i tiÕt ra chÊt ®-êng t¹ o ®iÒu ki Ön cho bÖnh ph¸ t triÓ n vµ kiÕn ¨n m Ët cï ng cé ng sinh ví irÖ p vµ gió p r Ö p ph¸ t triÓ n BiÖn ph¸p phßng trõ: + Chon hom gièng trång s¹ch rÖp, bãc l¸ vµ ng©m níc v«i tríc khi trång + Thêng xuyªn kiÓm tra nÕu thÊy rÖp ph¸t sinh th× bãc l¸ vµ dïng tay xoagiÕt rÖp ngay tr¸nh l©y lan. + Bãn ph©n c©n ®èi. + Lµm s¹ch cá, bãc l¸ giµ kÞp thêi.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 59
  • 60. + D ïng T rebon 1 0EC, S upracid 40EC 0,1 - 0,5% , Bini 58.40EC , D ibad an95WP, O ncol 20EC… phun í t ®…m kh ¾p hai m Æt l¸ , th ©n. * BÖnh than: TriÖu chøng t¸c h¹i: Lµm cho l¸ mÝa bÞ biÕn d¹ng thµnh roi cong xuèng.C©y mÝa bÞ bÖnh hoµn toµn mÊt kh¶ n¨ng t¹o dãng vµ ë gèc ®Î nhiÒu nh¸ngnhá , song mÇm nh¸ng ®Òu bÞ bÖnh. BiÖn ph¸p phßng trõ: + Trång gièng kh¸ng bÖnh. + KÞp thêi nhæ bá vµ tiªu huû c©y mÝa bÞ bÖnh. + Dïng thuèc Tilt250ND pha víi níc nång ®é 0,2%, nhóng hom mÝa 5 phóttríc khi trång. * BÖnh gØ s¾t: TriÖu chøng t¸c h¹i: BÖnh tËp trung trªn l¸ b¸nh tÎ vµ l¸ giµ ë c¶ 2mÆt, ®Çu tiªn lµ vÕt ®èm dµi cã mµu vµng trong, sau ®ã vÕt bÖnh cã d¹ngh×nh trô, mµu n©u huyÕt, sê tay trªn l¸ thÊy gå ghÒ vµ dÝnh bét mµu vµng. BiÖn ph¸p phßng trõ: + Bãn ph©n c©n ®èi, ch¨m sãc c©y tèt. + Trång gièng kh¸ng bÖnh. + Dïng Tilt 250ND lîng 1 - 1,5lÝt/ha * Thèi ngän: TriÖu chøng t¸c h¹i: G©y h¹i trªn l¸ non, lµm cho phiÕn l¸ bÞ dÞ h×nh. BÞnÆng th× gèc phiÕn l¸ ng¾n l¹i, phiÕn l¸ kh«ng xoÌ ra b×nh th êng, ®ät bÞ chÕtthèi, ngöi cã mïi khã chÞu vµ cã bôi phÊn mµu hång nh¹t. BiÖn ph¸p phßng trõ: + Trång gièng kh¸ng bÖnh. + Thêi kú mÝa v¬n lãn c¾t tiªu huû l¸ bÖnh. + Dïng Booc®« hoÆc Sulph¸t ®ång + v«i + ®Êt r¾c vµo ngän (Tû lÖ10:40:50) III. Chu kú lu©n canh - §Êt tèt: Chu kú 5 n¨m:0 1 t¬ + 3 gèc + 1 lu©n canh. - §Êt ®åi vÖ ®é dèc15 : Chu kú 4 n¨m: 1 t¬ + 2 gèc + lu©n canh. IV. Thu ho¹ ch:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 60
  • 61. C ¨n c ø vµo ®Æc tÝnh c ña gièng m Ýa ®Ó ®Þnh th êi gian thu ho ¹chth Ých h îp ®¶m b ¶o n ¨ng su Êt cao vµ ®é ®êng lín. Kü thuËt th©m canh chÌ I. GiÌi thiÖu mét sè gièng chÌ: - Gi èng PH1: N¨ ng suÊt cao, ®¹ t 15 - 20 t Ên/ha, sø c ch è ng ch Þu t èt,ch Êt lî ng trung b× nh. - Gi èng LDP1: N¨ ng suÊt vµ ch Êt l î ng kh ¸ , sø c chèng ch Þu tèt,th Ých ø ng réng. NÕu ch¨m sãc t èt n ¨ng su Êt ®¹t 10 t Ên/ha, chÕ biÕn ch Ì ®ench Êt lî ng tèt, m ét s è vï ng cã thÓ chÕ biÕn ®î c ch Ì xanh. - Gièng LDP2: N¨ ng suÊt vµ ch Êt l î ng t èt, dï ng chÕ biÕn ch Ì ®en. Lµgi èng trång t èt nh Êt hi Ön nay cho vïng n ãng h ¹n. Ngoµi ra cßn cã mét sè gièng chÌ chÊt lîng tèt nh: chÌ TuyÕt San, Hïng§Ønh B¹ch, Keo am TÝch. Phï hîp víi ®iÒu kiÖn khÝ hËu l¹nh, cã ®é cao so víimÆt biÓn trªn 800m. II. Ph¬ng ph¸p nh©n gièng chÌ - Cã 2 ph¬ng ph¸p nh©n gièng chÌ + Nh©n gièng b»ng h¹t ( Ph¬ng ph¸p nµy Ýt dïng) + Nh©n gièng b»ng d©m cµnh (HiÖn nay chñ yÕu dïng ph¬ng ph¸p nµy) - Tiªu chuÈn c©y gièng + Thêi gian trong vên ¬m tõ 8 - 12 th¸ng tuæi. + ChiÒu cao c©y trªn 20cm, cã 6 - 8 l¸ thËt, l¸ cã mµu xanh vµng s¸ng. + §êng kÝnh gèc 3 - 5mm.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 61
  • 62. + Th ©n m µu n ©u trªn 1 / s ¹ch s ©u b Önh. C ©y ®îc b Êm ngän tr íc khi xu Êt 2,vên 7 - 1 0 ngµy III. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc 1. Thêi vô Cuèi th¸ng 8 ®Õn hÕt th¸ng 10 2. ThiÕt kÕ vên chÌ - L« chÌ nªn bè trÝ 1 - 2 ha. Hµng chÌ kh«ng qu¸ 200m, hµng chÌ thiÕt kÕtheo ®êng b×nh ®é. - ThiÕt kÕ vên chÌ cÇn chó ý ®Õn vÊn ®Ò quy ho¹ch giao th«ng, thuû lîi... + §êng chÝnh: Nãi liÒn trung t©m víi c¬ së s¶n xuÊt mÆt ®êng réng 5 - 6 m, 2bªn ®êng trång c©y vµ ®µo r·nh tho¸t níc. + §êng liªn ®åi, liªn l«: Nèi trôc chÝnh víi c¸c ®åi hoÆc gi÷a c¸c ®åi víi nhau,®êng réng 4 - 5 m. §©y lµ ®êng dïng ®Ó chë ph©n bãn , thuèc trõ s©u, mÐp ngoµi®êng trång c©y lÊy gç hoÆc c©y ¨n qu¶. + §êng liªn ®åi, quanh ®åi: Nèi liÒn ®êng liªn ®åi lªn ®Ønh ®åi, ®êngréng 3 - 4m. + §êng l«: Trong l« chÌ cø c¸ch tõ 150 - 200m lµm ®êng réng 20 - 25cm ®ÓtiÖn ch¨m sãc vµ thu ho¹ch. - ThiÕt kÕ ®ai rõng phßng hé cã t¸c dông gi¶m tèc ®é giã, lµm t¨ng Èm ®ékh«ng khÝ, chèng xãi mßn, c¶i t¹o ®Êt, h¹n chÕ sù l©y lan cña s©u bÖnh h¹i. - Cø 200 - 500m bè trÝ mét ®ai rõng ch¾n híng giã chÝnh réng 5- 10m. 3. Chän ®Êt, lµm ®Êt vµ bãn ph©n 0 - Chän ®Êt cã ®é dèc 8 - 10 cã tÇng canh t¸c dÇy. - Cµy s©u lµm s¹ch cá gèc c©y vµ ®¸ ngÇm (hoÆc cuèc lËt) r¹ch hµng s©u20 - 30cm, réng 50 - 60cm, hoÆc ®µo hè 25 x 20cm. - Bãn lãt ph©n cho 1 ha: + Ph©n h÷ u c¬ : 25 - 30 tÊn + L©n supe :500 - 600kg + V«i bét: 800 - 1000kg - Trén ®Òu víi líp ®Êt mÆt cho vµo hè lÊp tríc khi trång 1 th¸ng. 4. C¸ch trångTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 62
  • 63. - Trång víi kho¶ng c¸ch : 1 ,2 - 1 ,3m x 0,35 - 0,4m , mËt ®é 16.000 - 18.000 c©y/ha. - C¸ch trång : §µo l¹i hè réng 25cm, s©u 20 cm, kho¶ng c¸ch ®· ®Þnh s½n -> Bãc tói PE, gi÷ nguyªn bÇu ®Êt -> §Æt bÇu -> LÊp ®Êt chÌn chÆt xung quanh ->Tñ r¸c theo r¹ch hµng réng 40cm ->Tíi níc . 5. Ch¨m sãc c©y thêi kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n a. Trång dÆm Sau trång 1 - 3 th¸ng kiÓm tra ®Ó trång dÆm. b. Lµm cá Hµng n¨m ph¶i xíi x¸o lµm cá 2 lÇn xung quanh gèc chÌ vµo th¸ng 1 - 2 vµ th¸ng 8 - 9. c. Trång xen: Trång xen c©y l¹c, ®Ëu... hoÆc c©y ph©n xanh. d. Trång c©y bãng m¸t C¸ch 4 hµng chÌ trång 1 hµng c©y bãng m¸t, c©y c¸ch c©y 8 - 10m, 1 ha trång kho¶ng 120 - 150 c©y nh muång ®en, muång l¸ nhän... e. Bãn ph©n ®¬n cho 1 ha Lo¹ i chÌ LÓng ph©n Thêi gian Lo¹ i ph©n Ph¬ng ph¸p bãn (kg) (th¸ng)Tuæi chÌTuæi 1 §¹m urª 65 3-4 Trén ®Òu,bãn vµo r·nh s©u 6-8cm, Kali 50 3-4 c¸ch gèc 25-30cm, lÊp kÝn cloruaTuæi 2 §¹m urª 130 3 - 4 vµ 8 - Trén ®Òu, bãn vµo r·nh s©u Kali 70 9 6-8cm, c¸ch gèc 25-30cm, lÊp clorua 3 - 4 vµ 8 - kÝn 9§èn t¹o h×nh H÷u c¬ 15000 - 11 - 12 Trén ®Òu, bãn r¹ch s©u 15-20cm,lÇn 1 (2 L©n supe 20000 11 - 12 c¸ch gèc 30 - 40cm, lÊp kÝntuæi) 600Tuæi 3 §¹m urª 130 3 - 4 vµ 6 - Trén ®Òu, bãn vµo r·nh s©u Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 63
  • 64. Kali 1 00 7 6-8cm , c¸ch gèc30-40cm , lÊp clo ru a 3 - 4 vµ 6 - kÝn 7 f. §èn t¹o h×nh Khi cã 70% sè c©y cao 65 - 70cm, ®êng kÝnh gèc 1cm trë lªn th× ®èn t¹oh×nh - §èn lÇn 1 vµo 2 tuæi: C¸ch mÆt ®Êt 12 - 15 cm (th©n chÝnh), 30 - 35 cm (cµnh) - §èn lÇn 2 vµo tuæi 3: C¸ch mÆt ®Êt 30- 35cm th©n chÝnh, 40-45cm(cµnh). 6. Ch¨m sãc c©y ë thêi kú kinh doanh. a. Lµm cá. - Vô §«ng xu©n: Cµy gi÷ a h µng s©u 10cm, xí i x¸ o s¹ ch cá lÊp ph ©nh÷ u c¬ vµ c¸ c cµnh sau ®è n. - Vô H Ì thu: Cµy gi÷ a hµng s ©u 5cm, ®µo gèc c©y d¹i. 3 3 3 b. Tíi níc: CÇn 200m ( h¹n dµi), 100m (h¹n trung b×nh), 50m (h¹n ng¾n)/ha c. Tñ r¸c: c©y ph©n xanh vµo gèc dµy 10 cm, réng 50 - 60cm. d. Trång c©y bãng m¸t e. Bãn ph©n. + Bãn 20 - 25 tÊn ph©n chuång + 550 - 650 kg L©n supe/ha. (3n¨m/1lÇn). + Bãn §¹m urª, L©n supe, Kali clorua nh sau: * N¨ng suÊt chÌ < 6 tÊn/ha: Bãn 170 Ð 260kg §¹m urª + 240 - 360kg Kali. Chia ®Òu thµnh 3 - 4 lÇn ®Ó bãn, trong thêi gian tõ th¸ng 1- 9. * N¨ng suÊt chÌ 6 - 10 tÊn/ha: Bãn 260 Ð 360kg §¹m urª + 360 - 485kg Kaliclorua.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 64
  • 65. Chia ®Ò u th µnh 3 - 5 lÇn ®Ó b ãn, trong th êi gian tõ th ¸ng 1 - 1 0. * N ¨ng su Êt ch Ì >1 0tÊn / b ãn t¨ng §¹m urª lªn 3 - 4 lÇn. Kali cl ha: orua 2 - 2,5lÇn L ©n supe 1 ,5 - 2 lÇn. (so víi n ¨ng su Êt ch Ì < 6 tÊn / a). h + H µng n ¨m b ãn th ªm 1 0 - 20 kg MgO /ha f. Kü thuËt ®èn chÌ + §èn phít: §èn hµng n¨m (Thêi vô ®èn 15/11 - 1) vÕt ®èn n¨m sau cao h¬nn¨m tríc 3 - 5 cm. Khi vÕt ®èn díi cïng cao 70cm so víi mÆt ®Êt th× chØ ®èncao h¬n 1cm. + §èn löng: Khi vÕt ®èn cao 90cm so víi mÆt ®Êt (20 n¨m), chÌ nhiÒucµnh t¨m, bóp nhá, n¨ng suÊt gi¶m th× ®èn löng c¸ch mÆt ®Êt 60 - 65cm.HoÆc chÌ cã n¨ng suÊt cao nhng c©y cao qu¸ th× ®èn c¸ch mÆt ®Êt 70 -75cm. + §è n ® au: Khi c © y sinh tr ë ng kÐm, u bu í u, n ¨ ng su Ê t gi ¶ m th × ph ¶ i®è n ® au c ¸ ch m Æ t ®Ê t 40 -45cm. VÕt ®è n ph ¼ ng v ¸ t v µ o ph Ý a trong. + §èn trÎ l¹i: Vên chÌ giµ, c»n cçi, ®· ®èn ®au nhiÒu lÇn th©n c©y bÞs©u bÖnh ph¸ ho¹i n¨ng suÊt gi¶m th× ®èn trÎ l¹i c¸ch mÆt ®Êt 10 -15cm. - Thêi vô ®èn: Tõ th¸ng 12 ®Õn hÕt th¸ng 1, tr íc khi ®èn cÇn b ãn ph ©n. 7. Phßng trõ tæng hÓp s©u bÖnh h¹ i chÌ a. S©u h¹i bóp vµ l¸ chÌ. + Bä xÝt muçi: H¹i tõ th¸ng 8 - 12, lµm cho bóp chÌ cong queo vµ ®en thui. + RÇy xanh: H¹i tõ th¸ng 3 - 5 vµ 9 - 10, lµm cho bóp chÌ c»n l¹i, cã mµuvµng, mÐp l¸ cong lªn. NÕu bÞ h¹i nÆng, chãp l¸ bÞ kh« cã mµu th©m ®en vµ landÇn xuèng hai bªn mÐp l¸. + Bä trÜ: H¹i tõ th¸ng 6 - 9 lµm cho bóp chÌ bÞ biÕn d¹ng cong queo, gißn dÔg·y, h¹i nÆng th× l¸ non bÞ rông. + S©u chïm vµ s©u rãm: + NhÖn ®á n©u: H¹i tõ th¸ng 2 - 5 vµ th¸ng 9 - 11. + NhÖn ®á vµng: H¹i tõ th¸ng 5 - 6.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 65
  • 66. BiÖn ph ¸p ph ßng trõ : VÖ sinh n¬ng ch Ì s ¹ch s Ï, x íi x ¸o trõ nh éng, ph ¸tquang nh ÷ng c ©y k ý ch ñ nh: c ©y m ua, æi, gioi,… B ãn ph ©n c ©n ®èi, h ¸i ch Ìtri Ö t ®Ó, trång c ©y b ãng m ¸t. §iÒ u ch Ønh th êi gian ®èn ch Ì ®Ó khi n Èy ch åilÖch víi th êi gian rÇy ph ¸t sinh. L îi d ông nh ÷ng th iªn ®Þch c ã lîi, d ïng ¸nh s ¸ngm ¹nh ®Ó b Èy s ©u, rÇy. D ïng thu èc Pad an, Actara, Regent, T rebon, Confido700WG , Adm ire 050EC… HiÖn nay ®Ó s ¶n xu Êt ch Ì an to µn c Çn s ö d ông thu ècBVTV c ã ngu ån g èc tõ th ¶o m éc nh SH - 01 ®Ó d iÖt s ©u, ®Æc biÖt hiÖu qu ¶®èi víi B ä c ¸nh t¬ 1 00% ,R Çy xanh 74% . b. BÖnh h¹i chÌ: + BÖnh phång l¸ chÌ: BÖnh ph¸t sinh m¹nh vµo thêi kú th¸ng 3 - 5 vµ th¸ng9 - 10. Lµm cho mÆt trªn cña l¸ cã vÕt lâm tr¾ng bãng, mÆt d íi phång lªn nhvÕt báng vµ bÞ phñ líp nÊm máng mÞn mµu x¸m tro hoÆc tr¾ng. BiÖn ph¸p phßng trõ: Ch¨m sãc n¬ng chÌ tèt, lµm s¹ch cá, bãn Kali tõvô Xu©n, nhÆt bá c¸c cµnh bÞ bÖnh. BÞ nÆng th× nªn ®èn ®au hoÆc ®ènphít, thêi gian ®èn ®iÒu chØnh cho phï hîp víi t×nh h×nh ph¸t sinh bÖnh ë vïng®ã. Dïng thuèc ho¸ häc: Boocdo 1% hoÆc Sunphat ®ång 1% phun ®Òu kh¾p t¸nchÌ. Phun kÐp 2 lÇn c¸ch nhau 7 - 10 ngµy. Chó ý: Kh«ng phun thuèc ho¸ häc ®Þnh kú mµ theo ®iÒu tra, dù b¸o khis©u bÖnh míi ph¸t sinh. Dïng thuèc theo ®óng chØ d…n. Tríc khi thu ho¹ch 15ngµy kh«ng ®îc phun thuèc. V. Thu ho¹ nh vµ b¶o qu¶n a. H¸i chÌ trong thêi kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n. - ChÌ tuæi 1: Tõ th¸ng 10 bÊm ngän nh÷ng c©y cao 60cm trë lªn. - ChÌ tuæi 2: BÊm ngän nh÷ng c©y cao > 65cm. b. H¸i t¹o h×nh sau ®èn. + Sau ®èn lÇn 1: §ît ®Çu h¸i c¸ch mÆt ®Êt 40 - 46cm, nh÷ng ®ît sau h¸ih¸i chõa 2 l¸ vµ l¸ c¸. + Sau ®èn lÇn 2: §ît ®Çu h¸i cao h¬n chÌ ®èn lÇn 1 kho¶ng 5 - 15 cmh¸i 1t«m + 2 l¸, c¸c ®ît sau h¸i chõa b×nh thêng nh chÌ ®èn lÇn 1. c. H¸i chÌ kinh doanh - H¸i 1 t«m + 2 - 3 l¸ non, h¸i khi trªn t¸n cã 30% sè bóp ®ñ tiªu chuÈn, 10 -15 ngµy h¸i 1 løa.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 66
  • 67. - H ¸i ë vô Xu ©n: H ¸i ch õa 2 l¸ vµ l¸ c ¸ t¹o t¸n b »ng, nh ÷ng b óp cao h ¬nm Æt t¸n th × h ¸i s ¸t l¸ c ¸. - H ¸i víi vô H Ì thu : H¸i chõa 1 l¸ vµ l¸ c¸ ®Ó t¹o t¸n, nh÷ng bóp cao h¬nmÆt t¸n th× h¸i s¸t l¸ c¸. - H¸i vô Thu ®«ng: Th¸ng 11 h¸i chõa l¸ c¸, th¸ng 12 h¸i c¶ l¸ c¸.. d. H¸i chÌ ®èn ®au: §ît ®Çu h¸i 1 t«m + 2 - 3 l¸ non, ®Ó chõa 3 - 4 l¸ + l¸c¸. e. Ph©n lo¹i phÈm cÊp chÌ t¬i. C¨n cø vµo tû lÖ träng lîng thµnh phÇn b¸nh tÎ trong ®ät chÌ ®Ó x¸c®Þnh phÈm cÊp chÌ. - ChÌ lo¹i A tõ 0 - 10% b¸nh tÎ, l¸ giµ - ChÌ lo¹i B tõ 11 - 20% b¸nh tÎ, l¸ giµ - ChÌ lo¹i C tõ 21 - 30% b¸nh tÎ, l¸ giµ - ChÌ lo¹i D tõ 31 - 40% b¸nh tÎ, l¸ giµ f. B¶o qu¶n Sau thu ho¹ch ph¶i vËn chuyÓn vÒ nhµ m¸y chÕ biÕn ngay. Dïng sät hoÆc thïnggç ®Ó vËn chuyÓn chÌ tr¸nh dËp n¸t. Trong lóc chê chÕ biÕn nªn r¶i chÌ trªn nÒng¹ch, xi m¨ng s¹ch sÏ, tho¸ng m¸t, líp chÌ dµy tõ 20 - 30cm, c¸ch 2 - 3 giê ®¶o 1 lÇn. Kü thuËt th©m canh cµ phª catimor I. Ph¬ng ph¸p nh©n gièng - Cã 2 ph¬ng ph¸p nh©n gièng: + Nh©n gièng b»ng h¹t + Nh©n gièng b»ng ph¬ng ph¸p ghÐp cµnh - C©y gièng khi ®em ra trång ph¶i ®¹t tiªu chuÈn sau:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 67
  • 68. + §èi c©y gièng trång tõ h ¹t: Tu æi c©y ®¹t 6 - 8 th ¸ng, cã 5 - 7 l¸ th Ët, chiÒ ucao c©y ( kÓ tõ m Æt b Çu) 25 - 30cm , c©y m äc th ¼ng ®øng, m µu l¸ xanh ®Ëm . §êngkÝnh gèc th ©n ®¹t 3 - 4m m , c©y kh «ng cã d Þ tËt, kh «ng s ©u b Önh vµ ®îc hu ÊnluyÖn díi ¸nh s ¸ng hoµn to µn 1 0- 1 5ngµy tr íc lóc trång. + §èi víi c©y ghÐ p: Ngoµi tiªu chu Èn trªn c©y ghÐ p ph¶i cã Ýt nhÊt 1 cÆp l¸th Ët trë lªn, ch åi ghÐ pcao 1 0cm . II. Kü thuËt trång vµ ch¨ m sãc 1. Thêi vô: - Vô Xu©n: Th¸ng 3 - 4. - Vô Thu: Th¸ng 8 - 9 (Chñ yÕu). 2. ThiÕt kÕ vên c©y: NÕu khu ®Êt cã diÖn tÝch lín, ®Þa h×nh Ýt ph©n c¸ch nªn thiÕt kÕ thµnhvên réng 10 - 15ha, chiÒu dµi vên thiÕt kÕ theo ®êng ®ång møc. Trong mçi vênchia thµnh tõng l« réng 1ha (50 x 200m). NÕu khu ®Êt hÑp, ®Þa h×nh ph©n c¾t m¹nh th× chia l« theo ®êng ph©n c¾t®Þa h×nh. - Xung quanh cã ®êng vËn chuyÓn réng 4 - 5m. - Gi÷a c¸c l« tuú theo ®Þa h×nh mµ thiÕt kÕ ®êng ph©n bè theo ®êng®ång møc réng 2 - 3m. - Trång cµ phª theo kiÓu nanh sÊu, trång c¸c b¨ng c©y chèng xãi mßn. 3. Chän ®Êt, ®µo hè, bãn ph©n. - §Êt trång cµ phª ph¶i tèt cã tÇng ®Êt dÇy trªn 60cm, t¬i xèp, dÔ tho¸t n -íc. NÕu trång l¹i trªn ®Êt ®· trång cµ phª cÇn trång c©y c¶i t¹o ®Êt 2 - 3n¨m. §Êt chu kú tríc trång cµ phª bÞ bÖnh thèi rÔ th× cÇn lu©n canh víi c©ytrång kh¸c. NÕu ®Êt bÞ tho¸i ho¸ th× ph¶i cµy s©u >20cm ph¶i gieo c©y ph©nxanh.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 68
  • 69. - Tru íc khi trång 1 th ¸ng ph ¶i ho µn th µnh c «ng viÖc: §µo hè víi kÝch thíc40 x 40 x 50cm, bãn lãt 10 - 15kg ph©n chuång + 0,3kg ph©n L©n supe nungch¶y + 0,2kg v«i bét cho 1 hè vµ lÊp hè. 4. C¸c h trång - Trång víi kho¶ng c¸ch 2 x 1m ®¶m b¶o mËt ®é 5.000 c©y/ha. - Khi trång ph¶i trén ®Êt vµ ph©n trong hè 1 lÇn n÷a. Sau ®ã ®µo hènhá gi÷a hè réng 20cm, s©u 30cm, xÐ tói bÇu -> c¾t rÔ cäc cong -> ®Æt c©yth¼ng, mÆt bÇu ®Æt c¸ch mÆt ®Êt 3cm -> lÊp ®Êt ngang mÆt bÇu -> lµmbån -> tñ r¬m r¹ vµo gèc dµy 5 - 10cm, c¸ch gèc 5 - 10cm -> Che tóp vµo mïa §«ngcao c¸ch ®Ønh c©y 10 - 15cm kÝn híng §«ng b¾c, hë 1/4 phÝa T©y nam. 5. Ch¨ m sãc a. Trång dÆm: Sau trång 15 ngµy kiÓm tra thÊy c©y chÕt th× trång dÆmkÞp thêi. b. Lµm cá: Lu«n xíi x¸o lµm s¹ch cá, tñ gèc gi÷ Èm cho c©y. Nh÷ng n¬i khãlµm cã thÓ dïng thuèc trõ cá. c. Trång xen: Trong thêi kú kiÕn thiÕt c¬ b¶n cÇn trång xen c¸c c©y hä®Ëu ®Ó t¨ng ®é mïn cho ®Êt. d. Trång c©y che bãng: Trång c©y che bãng l©u dµi nh keo dËu, c©y dÇu trÈu víi kho¶ng c¸ch 10 x 10m/c©y. ë thêi kú kinh doanh t¸n c©y che bãng ph¶i cao c¸ch t¸n cµ phª 2,5 - 3m. e. Ph©n bãn (kg/ha)Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 69
  • 70. Tuæi cµ phªLo¹ i ph©n N¨m thø N¨m thø N¨m thø 3 C¸ch bãn 1 2 trë ®i§¹m u rª 150 - 250 350 - 400 550 - 600 Th¸ng 2:30%§¹m urª+ 30%Kali cloruaL©n supe 450 - 500 550 - 750 800 - 1000 Th¸ng 6:40%§¹m urª + 40%Kali cloruaKali Clorua 100 - 150 300 - 350 450 - 500 Th¸ng 11: 30%§¹m urª,kali clorua + 100% L©nH ÷ u c¬ 25 000 30 000 50 000 supe + Ph©n H/C - NÕu dïng ph©n NPK lo¹i 8 : 4 : 8 th× bãn víi sè lîng nh sau: N¨m thø 1: 1000kg NPK + 80 kg §¹m urª + 300 L©n supe. N¨m thø 2: 2000kg NPK + 250 L©n supe. N¨m thø 3: 3000kg NPK + 250 L©n supe + 100 kg kali clorua. C¸ch bãn nh ph©n ®¬n - Riªng n¨n trång míi: sau trång 2 -3 th¸ng bãn 25 - 30g §¹m urª vµ 25 -30g Kali clorua cho 1 hè. f. T¹o h×nh, tØa cµnh vµ ca ®èn phôc håi. - T¹o h×nh c¬ b¶n: Xu thÕ hiÖn nay chØ ®Ó mçi c©y mét th©n chÝnh, ph¶i thêng xuyªn c¾t c¸c chåi vît. - T¹o h×nh nu«i qu¶: Sau vô thu ho¹ch tiÕn hµnh c¾t c¸c cµnh c¬ b¶n s¸t mÆt ®Êt (c¸ch mÆt ®Êt 20 - 25 cm), cµnh cÊp 1 qu¸ yÕu, c¸c cµnh thø cÊp mäc s¸t th©n chÝnh, cµnh s©u bÖnh, c¸c cµnh giµ cçi ®· cho qu¶ nhiÒu n¨m. VÆt chåi vît tõ gèc, th©n chÝnh vµ trªn ®Ønh ngän. - T¹o h×nh ®au: Qua nhiÒu n¨m kinh doanh vên c©y cµ phª n¨ng suÊt gi¶m cÇn t¸i t¹o l¹i khung t¸n míi. Sau khi thu ho¹ch xong c¾t tÊt c¶ c¸c cµnh ë ®o¹n xa th©n chÝnh 15 - 20cm theo chiÒu ng¾n dÇn vÒ ®Ønh t¸n. sau ®ã cÇn xíi x¸o vµ bæ sung ph©n h÷u c¬. Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 70
  • 71. - Ca ®èn phôc håi: Khi vên c©y giµ cçi, n¨ng suÊt gi¶m h¼n (n¨m thø 9).Ph¶i t¸i t¹o l¹i khungt¸n míi b»ng c¸ch: Sauvô thu ho¹ch tiÕnhµnh: 0 +Ca th©n c¸ch mÆt ®Êt 25 - 30cm, vÕtca ph¼ng, v¸t 1gãc 45 . + TØa cµnh c©y che bãng ®Ó ¸nh s¸ng lät vµo 60 - 70%. + R¶i 500 - 1000kg v«i bé/1ha vµo gi÷a hµng xíi trén ®Êt vµ vun gèc. + C¸c gèc chÕt th× ®µo bá vµ bãn 5 - 10kg ph©n h÷u c¬ + 0,2 - 0,3kg L©n supe/hè -> trång dÆm. + Sau ca ®èn 1 - 2 th¸ng chän vµ gi÷ l¹i 4 - 5 chåi to khoÎ. Khi c¸c chåi cao 25 -30cm chän vµ gi÷ l¹i 2 chåi. VÆt chåi vît ph¸t sinh trªn c¸c chåi gi÷ l¹i. + §Çu mïa ma tiÕn hµnh bãn ph©n theo ®Þnh lîng. + Gieo c¸c c©y hä ®Ëu. + Khi c©y cao 1,6 - 1,7m tiÕn hµnh t¹o tØa nh chu kú ®Çu. g. Phßng trõ s©u bÖnh. + S©u ®ôc th©n: G©y h¹i trªn c©y cµ phª n¨m thø 3 trë ®i, lµm l¸ hÐo vµng,th©n dÔ g·y. Ph¸ h¹i th¸ng 3 - 4 vµ th¸ng 10 - 11. BiÖn ph ¸p ph ßng trõ : D ïng biÖn ph ¸p tæng h îp, ch ¨m s ãc c©y tèt cµnh l¸ ph ¸ttriÓn c©n ®èi, trång c©y che b ãng ph ï h îp, thu gom c©y b Þ s ©u ®em ®èt, trångm Ët ®é d µy. D ïng thu èc Supracid 40EC 0,5% + d Çu D iezel 0,5% hoÆc D iazinol EC0,25% + d Çu diezen 0,5% , quÐ thoÆc phun lªn th ©n c©y. D ïng h çn h îp thu èc Supracidhay Sum it nh µo víi ®Êt sÐ t+ ph ©n tr©u b ß t¬i quÐ tlªn th ©n cµnh ph Çn ho¸ gç. hion + S©u tiÖn vá: G©y h¹i giai ®o¹n kiÕn thiÕt c¬ b¶n lµm c©y hÐo vµng vµ chÕt. Saukhi ®Î trøng s©u non ph¸ ho¹i tõ th¸ng 3 trë ®i. BiÖn ph¸p phßng trõ: Dïng c¸c lo¹i thuèc nh s©u ®ôc th©n phun vµ quÐt lªn th©nvµo th¸ng 1 vµ 5, phun kÐp. + RÖp h¹i rÔ: G©y h¹i tõ th¸ng 5 trë ®i. BiÖn ph¸p phßng trõ: thêng xuyªn kiÓm tra gèc thÊy 30 con/gèc th× xö lý: Bíi®Êt xung quanh gèc d¹ng phÔu c¸ch gèc s©u 10cm. Dïng c¸c lo¹i thuèc: Basudin,Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 71
  • 72. Subatox, Bassa nång ®é 0,2%+ 1%dÇu diezel t íi mçi gèc 0,5 - 1lÝt råi lÊp ®Êt l¹i.HoÆc dïng thuèc bét hay h¹t nh Bam, Sumithion, Furadan 20g/gèc. Chó ý kiÕnvµ nícch¶y lµ nguån l©y lan. + RÖp v¶y xanh, rÖp v¶y n©u: G©y h¹i vµo mïa kh« trªn cµ phª kiÕn thiÕt c¬ b¶nvµ n¨m ®Çu kinh doanh. BiÖn ph ¸p ph ßng trõ : Lµm s ¹ch cá, c¾t b á cµnh ch ¹m ®Êt, d ïng thu èc B58, hrathion n ång ®é 0,2% phun kÐ p2 lÇn c¸ch nhau 7 - 1 0ngµy.Subatox, Sut + Mät ®ôc cµnh: Ph¸t triÓn ®Çu mïa kh«, ®ôc lç nhá bªn díi cµnh lµmcµnh hÐo chÕt. HiÖn cha cã thuèc phßng trõ hiÖu qu¶, nªn ph¶i ph¸t hiÖn kÞp thêi vµ c¾t bácµnh bÞ mät. + Mät ®ôc qu¶: BiÖn ph¸p: CÇn vÖ sinh ®ång ruéng, thu ho¹ch qu¶ kÞp thêi, nhÆt ®èt hÕt qu¶kh« trªn cµnh tr¸nh l©y lan. Dïng thuèc Thiodan 0,25% phun vµo giai ®o¹n qu¶ ®· giµ. + BÖnh gØ s¾t: BÖnh tÊn c«ng phÝa díi mÆt l¸ vÕt bÖnh cã mµu vµng da cam,xuÊt hiÖn vµo ®Çu mïa ma, ph¸t triÓn m¹nh vµo cuèi mïa ma. BiÖn ph¸p phßng trõ: Sö dông gièng kh¸ng bÖnh, lo¹i bá c©y con bÞ bÖnh, ghÐpnèi ngän nh÷ng c©y bÞ bÖnh nÆng trªn vên s¶n xuÊt. Phun Tilt, Boocdo, Bayletonnång ®é 0,1% hay Anvil 0,2%, phun 0,5 - 1 lÝt/c©y vµo díi mÆt l¸ khi c©y cã 10% l¸bÞ bÖnh phun 2 - 3 lÇn c¸ch nhau 1 th¸ng. Bãn ph©n ®Çy ®ñ vµ t¹o h×nh th«ngtho¸ng. + BÖnh kh« cµnh, kh« qu¶: BÖnh t¹o ra nh÷ng vÕt lâm n©u lµm cµnh, qu¶ kh«dÇn (haBÖnh nµy thêng bÞ ë vên thiÕu dinh dìng). BiÖn ph¸p phßng trõ: Trång c©y che bãng hîp lý, bãn ph©n c©n ®èi ®Çy ®ñ, c¾tbá cµnh mang bÖnh. Dïng thuèc Derosal 0,2%, Carbenzin 0,2%, Tilt 0,1%, Bumper 0,1%,Topsin 0,1%, phun khi xuÊt hiÖn vÕt bÖnh ®Çu tiªn, phun 2 - 3 lÇn c¸ch nhau 20 - 30 ngµy. + BÖnh lë cæ rÔ:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 72
  • 73. BiÖn ph¸pphßng trõ : Trong vên ¬m tr¸nh Èm qu¸ ®iÒuchØnh ¸nh s¸ng thÝch hîpnhæ bá c©y bÞ bÖnh. Dïng thuèc Validacin 2%, Bendazal 0,2%. Trªn vên s¶n xuÊtkh«ng ®îc ®äng níc, qu¸ tr×nh ch¨msãc kh«ng g©y vÕt th¬ng ë rÔ, tiªu huû c©y bÞbÖnh nÆng. Dïng Benlate 0,5%vµ Validacin 3%t íi vµo gèc bÞ bÖnh 1- 2 lÝt / c©y,t íi 2 - 3 lÇn c¸ch nhau 15ngµy. + BÖnh thèi rÔ: Lµ bÖnh rÊt nguy hiÓm v× g©y chÕt hµng lo¹t, hiÖn cha cãthuèc ®Æc trÞ. BÖnh do nÊm vµ truyÕn trïng kÕt hîp g©y h¹i. C©y bÞ bÖnh sinh tr-ëng chËm, Ýt ph©n cµnh thø cÊp, l¸ cã mµu vµng, cæ rÔ bÞ thèi. Cµphª ë thêi kúKTCB bÞ nghiªm trong h¬n thêi kú KD BiÖn ph¸p phßng trõ: Trång gièng s¹ch bÖnh, thêng xuyªn kiÓm tra vên ph¸thiÖn c©y bÞ bÖnh sím ®µo c©y vµ toµn bé rÔ ®em ®èt. Vïng bÖnh t íi Benlate hayBenrazol 0,5% tíi 5lÝt/gèc 2 - 3 lÇn c¸ch nhau 15 ngµy. Bãn ph©n ®Çy ®ñ, t¨ng c-êng bãn ph©n hu c¬, h¹n chÕ xíi x¸o trong vên c©y bÞ bÖnh. Cã thÓ trång xung quanhgèc cµphª b»ng c©y cóc v¹n thä, rÔ c©y nµy tiÕt ra chÊt cã thÓ tiªu diÖt vµ xua®uæi tuyÕn trïng. III. Thu ho¹ ch chÕ biÕn vµ b¶o qu¶n 1. Thu ho¹ch: Tríc thu ho¹ch cÇn gi¸m ®Þnh (qu¶ gÇn chÝn vµo th¸ng 8 - 9). - Thu ho¹ch nhanh gän , ®óng ®é chÝn. - Thu ho¹ch tõng l« 1, h¸i hÕt qu¶ chÝn, h¸i tõng qu¶, tr¸nh tuèt Èu, tr¸nhlµm g·y cµnh. - TØ lÖ qu¶ kh«, xanh cho phÐp 3% ë ®Çu vô vµ gi÷a vô, 15% cuèi vô. - S¶n phÈm thu vÒ nªn chÕ biÕn ngay. NÕu cha chÕ biÕn th× r¶i trªn nÒn caotho¸ng m¸t. 2. ChÕ biÕn: Cã 2 ph¬ng ph¸p - Ph¬ng ph¸p chÕ biÕn ít: Qu¶ t¬i => lµm s¹ch => x¸t t¬i, t¸ch vá => ng©m ñ =>röa s¹ch => cµ phª thãc => xay kh« => ®¸nh bãng => ph©n lo¹i => ®ãng bao. - Ph¬ng ph¸p chÕ biÕn kh«: Qu¶ t¬i => lµm s¹ch => sÊy kh« => xay qu¶ kh« =>ph©n lo¹i => ®ãng bao. 3. B¶o qu¶n:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 73
  • 74. Trong kho kh« r¸o, tho¸ng, s¹ch, kh«ng cã mïi khãi. Cã thÓ ®ùng trong thïng phi,thïng gç...Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 74
  • 75. Kü thuËt th©m canh xoµi I. GiÌi thiÖu c¸c gièng xoµi Gièng xoµi §Æc ®iÓmXo µi c ¸t Ho µ L éc Xu Êt x ø tõ huyÖn C ¸i B Ì (TiÒ n G iang) vá qu ¶ m µu vµng chanh, th Þt m µu vµng t¬i, ngät, th ¬mXo µi Tîng Q u ¶ n Æng 700-800g ra hoa s ím th ¸ng 3 ®· c ã thu ho ¹ch, vÞ nh ¹tXo µi Trøng (Xo µi trßn Q u ¶ trßn nh á ch Ýn vµo th ¸ng 5, vá m µu xanh vµng,Yªn Ch ©u) th Þ t qu ¶ vµng ®Ëm nhiÒ u níc, ng ät ®Ëm vµ th ¬m .G ièng GL1 lµ gièng c ã §©y lµ gièng lai tõ khi hoa n ë ®Õ n khi thu ho ¹chngu ån g èc T rung 1 20-1 30 ngµy, qu ¶ h ×nh thu «n d µi, th Þt qu ¶ vµngQ u èc. ®Ëm vÞ ng ätG ièng GL2 lµ gièng c ã §©y c òng lµ gièng lai tõ khi hoa n ë ®Õ n khi thu ho ¹chngu ån g èc T rung 1 20-1 40 ng µy ch Ýn vµo th ¸ng 8-9 th Þt qu ¶ vµng nh ¹t,Q u èc. ngät ®Ëm . * B µ con n «ng d ©n n ªn m ua gièng xo µi ë nh ÷ng c ¬ s ë s ¶n xu Êt c ã uy tÝn vµch Êt lîng. II. Ph¬ng ph¸ p nh©n gièng Nh©n gièng b»ng ph¬ng ph¸p ghÐp cµnh, ®èi víi c©y xoµi ta dïng ph¬ng ph¸pghÐp cµnh lµ chñ yÕu, ngoµi ra cßn dïng ph¬ng ph¸p ghÐp m¾t cöa sæ. III. Kü thuËt trång vµ ch¨ m sãc 1. Thêi vô trång - Vô xu©n th¸ng 2,3,4 - Vô thu : §ång b»ng th¸ng 8,9,10 MiÒn nói th¸ng 7,8 2. Chän ®Êt, ®µo hè, bãn lãt - Nh÷ng vïng ®Êt nhiÖt ®é qu¸ l¹nh kh«ng nªn trång xoµi - §µo hè kÝch thíc 80 cm x 80 cmTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 75
  • 76. * Chó ý : Khi ®µo h è líp ®Ê t m Æt ®Ó m ét b ªn, b á xu èng ®¸y h è, líp ®Êts ©u ®Ó lªn trªn. - B ãn lã t m ét h è: Ph ©n chu ång: 30- 50 kg L ©n supe: 0,5- 1 kg Kali clo ru a: 0,3- 0,5 kg V«i: 0,5 kg - C ¸ch b ãn : Ph ©n chu ång + L ©n supe + V«i + líp ®Êt m Æt cho xu èng ®¸y h è. T èt nh Êt lµ ®µo h è, b ãn ph ©n xu èng h è tr íc 1 th ¸ng sau m íi ®a c ©y vÒ trång. 3. MËt ®é - kho¶ng c¸ch - MËt ®é tõ 120-150 c©y/ha. - Kho¶ng c¸ch : 8 x8 m hoÆc 8 x 10 m. - NÕu trång ë nh÷ng n¬i ®Êt xÊu th× mËt ®é t¨ng lªn. Kho¶ng c¸ch 6 x 6 m hoÆc 6 x 7 m. 4. C¸ch trång : R¹ch bá tói nilon, ®Æt c©y ë chÝnh gi÷a hè sao cho cæ rÔc©y thÊp h¬n mÆt ®Êt 3-5 cm. LÊp kÝn mÆt bÇu cét c©y vµo cäc tr¸nh ®æng·. Phñ r¬m r¹, cá kh« vµo gèc c©y, tíi níc gi÷ Èm. 5. Ch¨m sãc sau khi trång a. Tíi níc : Tíi 1-2 lÇn / ngµy ®Õn khi c©y phôc håi sinh trëng. b. Trång dÆm c. Lµm cá : Lµm cá, xíi x¸o, kÕt hîp trång c©y hä ®Ëu trªn b¨ng d. Ph©n bãn - Lîng ph©n bãn cho mét c©y trong mét n¨m khi cha cã qu¶ : §¹m §¹m urª: 300- 400 g L©n supe: 500 g Kali clorua: 300- 400 g - H»ng n¨m bãn vµo th¸ng 6, 7 vµ th¸ng 12 - Bãn ph©n xung quanh t¸n c©y Ð lÊp kÝn - Khi xoµi cã qu¶ bãn 3 ®ît trong n¨m * Th¸ng 12: Ph©n chuång: 50 kg Ð 100 kg/ c©y Ph©n L©n supe: 0,3 Ð 0,5 kg / c©yTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 76
  • 77. * Th¸ng 3: Ph©n ®¹m urª: 0,2 – 0,3 kg/ c©y Kaly clorua: 0,4 – 0,5 kg/ c©y * Th¸ng 6,7: Bãn ®¹m urª: 0,3 – 0,4 kg / c©y e. §iÒukhiÓn cho hoa xoµi në chËm.Ph¬ng ph¸p nµy nãi chung hiÖu qu¶ thÊp. - BÎ chïm hoa: Do ®iÒu kiÖn khÝ hËu ë NghÖ An mét sè gièng xoµi ra hoasím vµo cuèi th¸ng 12 ®Õnth¸ng 2 gÆp rÐt vµ m Èm nªn Ýt ®Ëu qu¶. Trong tr - aêng hîp nµy cÇn bÎ chïmhoa ë ®Ønh t¹o ®iÒukiÖn cho hoa ®ît 2 xuÊt hiÖn vµocuèi th¸ng 3 thuËn lîi cho ®Ëu hoa ®Ëu qu¶. Cô thÓ c¸c ®ît nô trong th¸ng 11-12th× nªn bÎ khi chïmnô hoa cã ®é dµi 5 - 7cm. * Chó ý: CÇn thö nghiÖm trong ®iÒu kiÖn trång xoµi cô thÓ ë ®Þa ph¬ng m×nh. - Dïng c¸c chÊt ®iÒu tiÕt sinh trëng ®Ó khèng chÕ xoµi ra hoa sím. Dïng B9(§aminozide) 1000 - 2000PPm phun cho c©y trong th¸ng 12 ®Õn th¸ng 1 n¨m sauphun 2 - 3 lÇn lµm cho c©y chËm nÈy mÇm. 6. Phßng trõ s©u bÖnh * RÇy b«ng xoµi: Lµm l¸ bÞ qu¨n queo, ch¸y b×a l¸, chïm hoa bÞ vµng, kh«vµ rông, thêi gian g©y h¹i tõ th¸ng 10 d¬ng lÞch ®Õn th¸ng 6 d¬ng lÞch n¨m sau. BiÖn ph¸p phßng trõ : Phun níc x µ ph ßng (5g/lÝ t) c ¸ch nhau 2- 4 ng µy phunm ét lÇn khi xo µi ra hoa ho Æc d ïng Basa (1 ,5 Ð 20% ). * Ruåi ®ôc qu¶: Lµm qu¶ bÞ nhòn vµ thèi. BiÖn ph¸p phßng trõ: Phun Dibrom 50 EC, Basa ( 0,25%). Dïng b…y diÖtruåi, nhÆt vµ tiªu huû nh÷ng qu¶ bÞ rông., g©y h¹i tõ th¸ng 4 ®Õn th¸ng 8. * BÖnh th¸n th: ë l¸ non - ®èm bÖnh cã t©m mµu x¸m, viÒn vµng xanhlµm l¸ ch¸y. Trªn qu¶ ®èm bÖnh cã mµu ®en lâm xuèng lµm rông qu¶ non vµhoa. BiÖn ph¸p phßng trõ: C¾t c¸c cµnh bÞ nhiÔm bÖnh t¹o ®é th«ng tho¸ng ët¸n l¸. Dïng Benlate 50 WP 0,1%. * BÖnh thèi qu¶: BÖnh lµm thèi m¶ng thÞt n¬i gÇn cuèng hoÆc n¬i vá qu¶bÞ x©y x¸t. BiÖn ph¸p phßng trõ: Phun Benlate 50 WP 0,1% víi l¬ng 10lÝt / c©y tríckhi h¸i qu¶ hai tuÇn.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 77
  • 78. * BÖnh ch¸y l¸: b Önh ph ¸t tri Ón trong m ïa ma, g ©y h ¹i l¸ c µnh vµ qu ¶,trªn qu ¶ b Önh c ßn m äng níc sau ®ã lan nhanh lµm th èi qu ¶. B Önh l© y lan nh êníc ma. BiÖn ph ¸p ph ßng trõ : C ¾t b á l¸ vµ c¸c cµnh b Þ b Önh phun thu èc Cooper-zn,Benom yl . 7. Thu ho¹ch Thu ho¹ch ®óng ®é chÝn. Khi cuèng qu¶ cã mµu vµng s¸ngTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 78
  • 79. Kü thuËt th©m canh døa cayen I. §Æc ®iÓm døa Cayen - Kh«ng cã gai, qu¶ to ( 1,5 – 3,6 kg). - Phï hîp ¨n t ¬i vµ chÕ Õn®å hép xuÊt khÈu. bi - Døa Cayenvá máng,m¾t n«ngnªnhay bÞ r¸m vµ d dËpn¸t khi vËn chuyÓn. Ô II. Trång míi døa Cayen 1. Thêi vô : Cã thÓ trång quanh n¨m: - Vô xu©n : Tèt nhÊt tõ 15/2-15/5. - Vô thu ®«ng : Cã thÓ tõ th¸ng 8-11. * Chó ý: Trong th ¸ng 8 - 9 tu yÖ t ®èi kh «ng trång d øa vµo th êi ®iÓm c ãma lín , ma kÐ o d µi. Trång trong vô thu n ªn ch än ch åi non ®Ó trång, c ô th Ó d øa cayen c ãträng lîng 200g. 2. C hän ®Ê t trång døa Trong ®iÒ u khiÖn ë Ngh Ö An c ¸c lo ¹i ®Ê t vïng n ói vµ vïng b ¸n s ¬n ®Þac ¬ b ¶n ®¹t ti ªu chu Èn ®Ó trång d øa C ayen. 3. ThiÕ tkÕ hµng vµ l« ®Ê t trång døa 0 - §Êt c ã ®é d èc díi 8 bè trÝ l« døa tõ 2 -3 ha. 0 0 - §Êt cã ®é dèc 8 - 15 bè trÝ l« døa tõ 1 - 1,5 ha. * Chó ý: ThiÕt kÕ hµng døa theo ®êng ®ång møc. 4. HÖ thèng ®êng giao th«ng trong ®åi døa - §êng trôc chÝnh ®Ó vËn chuyÓn vËt t s¶n phÈm yªu cÇu réng 5 -6m. - §êng liªn ®åi phôc vô « t« m¸y kÐo yªu cÇu ®êng réng 3,5 - 4 m. - §êng l« phôc vô m¸y kÐo xe bß yªu cÇu mÆt ®êng réng 1,5 - 2 m. - §êng ch¨m sãc phôc vô cho viÖc ®i l¹i ch¨m sãc thu ho¹ch mÆt ®êng réng 1,5 - 2m. 5. Lµm ®Êt:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 79
  • 80. - Cµy 2 lÇn, bõa 2 lÇn, cµy s©u 25 – 30 cm - R¹ch hµng bãn lãt tr íc khi trång 1-2 ngµy – r¹ch hµng s©u 1,5– 20 cm - §èi víi ®Êt trång døa nhiÖm kú 2 tèt nhÊt dïng bõa ®Üa nÆng, bõangang, bõa däc nhiÒulÇn ®Ó nghiÒnn¸t th©n døa. Sau ®ã bãn 500 – 700 kgv«i bét vµ cµy lÊp th©n døa ®Ó lµm ph©n bãn lãt cho døa hoÆc c©y trångkh¸c vô tiÕptheo. 6. ChuÈn bÞ chåi gièng døa a) Tiªu chuÈn chåi Träng lÓng ChiÒu dµi Lo¹ i chåi V Þ trÝ (gam) (cm)- Chåi n¸ch 250 Ð 350 30 Ð 40 Ph¸t sinh ra tõ n¸ch l¸- Chåi cuèng 200 Ð 250 20 Ð 30 Ph¸t sinh tõ cuèng qu¶- Chåi ngän 250 Ð 300 20 Ð 30 N»m trªn ®Ønh qu¶ døa- Chåi d©m hom 200 - 250 20 - 30 D©m hom ë vên ¬m - Chåi lµm gièng ph¶i mËp, mµu l¸ xanh ®Ëm kh«ng ®îc dËp n¸t, ®Ønhsinh trëng kh«ng bÞ thèi, kh«ng cã dÊu hiÖu nhiÔm s©u bÖnh. Lo¹i nh÷ng chèi bÞdËp n¸t phÇn gèc. b) Ph©n lo¹i chåi vµ xö lý chåi trîc khi trång - Yªu cÇu trång cïng mét lo¹i chåi trªn mét l« vµ cã khèi lîng kh«ng kh¸cnhau nhiÒu. - Ph©n lo¹i chåi thµnh c¸c nhãm cã khèi lîng gÇn nhau. - Xö lý : DiÖt rÖp s¸p, nhóng vµo thuèc Bi58 (0,15-0,2 %) thêi gian 3 Ð5 phót. DiÖt nÊm bÖnh nhóng vµo thuèc Aliete 0,6% thêi gian 3-5 phót Bãc l¸ kh« ë gèc ®Ó c©y døa khi trång mau bÐn rÓ 7. C¸c h trång. a. MËt ®é – Kho¶ng c¸chTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 80
  • 81. MËt ®é trång døa phô thuéc vµo c¸c yÕutè sau: - §Þa h×nh, tÝnh chÊt ®Êt ®ai, ®é dèc vµ ®iÒukiÖn thêi tiÕt - §Æc tÝnh sinh vËt häc vµ yªu cÇu ngo¹i c¶nh - Kh¶ n¨ng ®Çu t vµ tr×nh ®é th©m canh - S¬ ®å bè trÝ * * * * b a * * * c * * * * b a * * * Ghi chó : a : Kho¶ng c¸ch gi÷a 2 c©y trªn mét hµng. b : Kho¶ng c¸ch gi÷a 2 hµng ®¬n. c : kho¶ng c¸ch gi÷a 2 hµng kÐp. * ë NghÖ An khuyÕn c¸o c¸c mËt ®é trång sau: + Vïng ®Êt tèt mËt ®é trång 45.000 Ð 50.000 c©y/ha a = 40cm b = 30cm c = 80cm + Vïng ®Êt míi khai hoang ph¸ m¸u mì mËt ®é trång 50.000 Ð 55.000c©y/ha : a = 35cm b = 30cm c = 80cm + Vïng ®Êt xÊu Ð tÇng canh t¸c máng, mËt ®é trång 55.000 Ð 60.000c©y/ha : a = 30cm b = 30cm c = 80cmTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 81
  • 82. b) C¸ch trång : T rång th µnh h µng kÐ p theo ®êng ®ång m øc, c ¸c h µng d øaph ¶i th ¼ng vµ song song d ïng c µy r¹ch h µng s ©u 1 5 - 20 cm ho Æc d ïng qu èc nh ácu èc h è s ©u 1 5 cm , b ãn lã t kh «ng ®Ó ch åi d øa tiÕ p x óc trùc tiÕ p víi ph ©n. Ch ó ýkhi trång n ân d øa n »m cao h ¬n m Æt ®Ê t m ét ch ót ®Ó khi ma ®Ê t kh «ng lÊpn ân. c) Ph©n bãn * Vô 1 (Tõ trång ®Õn thu ho¹ch lÇn 1) + Lîng ph©n bãn : - Ph©n h÷u c¬ 10 tÊn, kh«ng cã ph©n h÷u c¬ thay b»ng ph©n kho¸ng h÷uc¬ ®a vi lîng1000 kg. - V«i bét : 700 kg/ha. - NPK 8:4:8 : 6000 kg. - Kaly clorua : 300 kg/ha. + Thêi gian bãn. - Tríc khi trång bãn toµn bé ph©n h÷u c¬ ( ph©n vi sinh hoÆc ph©nkho¸ng) + 100% v«i + 1500 kg/ha NPK 8:4:8. - Sau trång 2-3 th¸ng bãn 1500 kg/ha NPK 8:4:8. - Sau lÇn 1 tõ 2-3 th¸ng bãn 1500 kg/ha NPK 8:4:8. - Tríc xö lý ra hoa 2-3 th¸ng bãn 1500kg NPK 8:4:8 + 300kg Kaly clorua. + Ph¬ng ph¸p bãn. - Bãn r·nh: Cµy r¹ch hai bªn hµng bãn theo c¸c ®êng r¹ch xong lÊp ®Êt l¹i. - Bãn hèc: §µo hèc cã chiÒu s©u 5 - 10cm gi÷a 2 hµng døa ( trong méthµng kÐp), bãn ph©n lÊp ®Êt l¹i. - Bãn b»ng th×a: Ph©n ®îc trén ®Òu dïng th×a lµm b»ng sø xóc ®ætrùc tÕp vµo c¸c gèc l¸ s¸t mÆt ®Êt. Cã thÓ dïng thuèc phun qua l¸ sÏ mang l¹i hiÖu qu¶ cao.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 82
  • 83. ë NghÖ An ®ang ¸p dông ph¬ng ph¸p bãn r·nh. 8. Ch¨m sãc døa a. Ch¨m sãc vên døa + DÆm c©y : Sau khi trång 15 Ð 20 ngµy tiÕn hµnh kiÓm tra vên døa, nÕuthÊy c©y chÕt th× ph¶i trång dÆm b»ng chåi tèt cïng lo¹i. + Lµm cá, xíi x¸o: - 1 n¨m lµm cá 3 lÇn, kh«ng ®Ó cá l…n ¸t vµ tranh chÊp dinh dìng cña døa. - Sau mçi lÇn thu ho¹ch tiÕn hµnh tØa chåi ®Þnh h×nh, lµm cá, xíi x¸o,bãn thóc vµ vun gèc cho døa. b. Ph©n bãn : Vô 2 + Bãn ph©n tõ giai ®o¹n thu ho¹ch lÇn 1 ®Õn lÇn 2. - Ph©n h÷u c¬ : 10 tÊn, kh«ng cã thay b»ng ph©n vi sinh 1000kg. - NPK 8:4:8 = 4500 kg/ha. - Kali 200kg/ha. * C¸ch bãn : Sau thu ho¹ch døa vô 1 bãn toµn bé ph©n h÷u c¬ (hoÆc ph©nvi sinh) + 1500 kg NPK 8:4:8. - Sau bãn lÇn 1 : 2 - 3 th¸ng bãn 1500 kg/ha NPK 8:4:8, bãn xong lÊp ®Êtl¹i. - Tríc khi xö lý ra hoa 2-3 th¸ng bãn lÇn cuèi víi lîng 1500 kg/ha NPK8:4:8 + 200 kg Kali. + Ph¬ng ph¸p bãn: - Bãn r·nh: Cµy r¹ch hai bªn hµng, bãn theo c¸c ®êng r¹ch xong lÊp ®Êt l¹i. - Bãn hèc: §µo hèc cã chiÒu s©u 5 - 10cm gi÷a 2 hµng døa ( trong méthµng kÐp), bãn ph©n lÊp ®Êt l¹i. - Bãn b»ng th×a: Ph©n ®îc trén ®Òu dïng th×a lµm b»ng sø xóc ®ætrùc tiÕp vµo c¸c gèc l¸ s¸t mÆt ®Êt.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 83
  • 84. ë NghÖ An ®ang ¸p dông ph¬ng ph¸p bãn r·nh. 9. Phßng trõ s©u bÖnh * RÖp s¸p : Lµ m«i giíi g©y bÖnh hÐo l¸ døa BiÖn ph¸p phßng trõ :: X ö lý ch åi tr íc khi trång b »ng thu èc Bi58 n ång ®é0,1 -0,2% ho Æc Basudin 0,1 % + 0,4% , d Çu ho ¶ ng ©m trong 3-5 ph ót. * S©u h¹i rÓ t¹ o ra vÕ t th ¬ng c ¬ gi íi tõ ®ã tu yÕ n trï n g vµ n Êm b Önhx ©m nh Ëp vµo g ©y n ªn h iÖn t îng th èi ®e n th ©n ch åi d øa lµm cho v ên d øatµn lô i rÊ t nh anh. BiÖn ph¸p phßng trõ : Dïng thu èc Lind afor 2 kg/ a ho Æc Sevidol 8G 25 hkg/ a, ho Æc Mocap 20C 9 lÝ t/h a b ãn vµo xung quanh vïng rÓ ®Ó d iÖt s ©u hnon. Nh ÷ng vên d øa b Þ h ¹i n Æng th × ph ¶i lu ©n canh víi c ©y trång kh ¸c 1 - 2n ¨m tr íc khi trång l¹i chu k ú m íi. * BÖnh thèi nân: Do vi khuÈn g©y nªn. BiÓu hiÖn nân c©y bÞ mÒm nhònsau ®ã bÞ thèi. BÖnh thèi nãn ph¸t triÓn m¹nh trong ®iÒu kiÖn nhiÖt ®é thÊp 0(12 - 2 C) ®é Èm kh«ng khÝ cao trªn 80%. BiÖn ph¸p phßng trõ: ¸p dông biÖp ph¸p canh t¸c tæng hîp. Bãn c©n ®èiNPK chó ý bæ sung Magie. Khi cã bÖnh phun thuèc Manceb 0,5% hoÆc Alliete0,2% víi lîng phun 1000 lÝt/ha, phun 3 - 4 lÇn, c¸ch nhau 10 - 15 ngµy. * BÖnh hÐo vi rót: §©y lµ mét bÖnh kh¸ nguy hiÓm c¸c l¸ hÐo dÇn tõngän xuèng, khi hiÖn tîng hÐo x¶y ra, bé rÔ c©y ®· ngõng sinh tr ëng kh«ng cãkh¶ n¨ng hót níc vµ dinh dìng. BiÖn ph¸p phßng trõ: ¸p dông biÖn ph¸p phßng trõ tæng hîp chó ý tiªu diÖtrÖp s¸p vµ kiÕn, chän chåi s¹ch bÖnh xö lý ®Êt tríc khi trång. * TuyÕn trïng h¹i rÔ: G©y h¹i ®Õn sù ph¸t triÓn cña bé rÔ. BiÖn ph¸p phßng trõ: Xö lý ®Êt tríc khi trång lu©n canh víi c¸c c©y trångkh¸c khi ph¸t hiÖn cã tuyÕn trïng g©y h¹i trong s¶n xuÊt cã thÓ phun hoÆc bãnquanh hµng døa c¸c lo¹i thuèc sau: §icloroproplu, Captazol hoÆc §BCP.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 84
  • 85. 10. KÝ thÝ døa ra hoa (xö lý da ra hoa) ch ch a. Tiªu chuÈn c©y døa ®Ó xö lý - C ©y c ã 40- 42 l¸. - 1 2 Ð 1 3 th ¸ng sau trång. b. C¸c chÊt dïng kÝch thÝch ra hoa * Axetilen (®Êt ®Ìn) - Xö lý níc : Cø 1 lÝt níc hoµ tan 4-5g ®Êt ®Ìn ®Ëp nhá. Dïng dung dÞch®· pha, ®æ vµo nân døa mçi c©y 50 mm, hoÆc rãt ®Çy nân. - Xö lý kh« : §Ëp nhá ®Êt ®Ìn, kÝch thíc b»ng h¹t ®Ëu t¬ng. Bá vµo nândøa mçi c©y mét h¹t vµo buæi s¸ng, khi cßn s¬ng ®äng ë nân. NÕu kh«ng cã s¬ngph¶i phun níc mét lît trªn toµn bé c©y døa råi míi bá h¹t ®Êt ®Ìn vµo nân døa. - Thêi gian xö lý : Buæi s¸ng 5- 8h, buæi chiÒu 16-19h. Nªn xö lý kÐp, nÕuxö lý xong gÆp ma ph¶i xö lý l¹i. * Ethrel: Pha ethrel víi níc s¹ch cã nång ®é 0,2 - 0,4% (2 - 4 ml ethrel + 1lÝt níc) rãt vµo nân døa 10 - 15 ml/c©y. §Ó t¨ng hiÖu qu¶ xö lý ta thªm ®¹m: 2,5 lÝt ethrel + 20kg §¹m urª +1000 lÝt níc phun cho 1 ha. * Chó ý: - ë NghÖ An chñ yÕu dïng ®Êt ®Ìn ®Ó xö lý, hiÖu qu¶ tèt. - Vµo th¸ng 8 - 10 do lîng ma lín v× vËy ph¶i thªm ®Êt ®ÌnnhiÒu h¬n c¸c thêi vô kh¸c. 11. Thêi gian xö lý vµ thu ho¹ ch Th¸ng Tõ xö lý - ra Tõ xö lý - thu Thêi gian cho thu xö lý hoa (ngµy) ho¹ ch (th¸ng) ho¹ ch (th¸ng) 8 Ð 10 50 Ð 60 6Ð7 2Ð5 11 Ð 12 60 Ð 70 7 Ð 7,5 6Ð7 4Ð6 30 Ð 35 4,5 - 5 9 Ð 11Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 85
  • 86. 7 40 - 45 5- 6 12- 1 * Mét sè ®iÒu cÇn lu ý: a. H·m chåi ngän: Sau khi ra hoa 3 - 4 tuÇn dïng lo¹i ®ôc riªng khoÐt®Ønh sinh trëng kÌm theo l¸ nân ë hoa ngän vµo nh÷ng ngµy n¾ng. b. Chèng r¸m qu¶:Vô 2 vun gèc ®Ó c©y døa kh«ng ®æ ng·.Khi døa t¾t hoa tiÕn hµnh phñ cá, r¬m r¹ kh« lªn ®Çu qu¶ døa.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 86
  • 87. Kü thuËt th© m canh cam I. Gi¸trÞ kinh tÕ NghÖ An Cam lµ c©y ¨n qu¶ cã gi¸ trÞ kinh tÕrÊt lín, s¶n phÈm cam ëNgÖ An ®· trë thµnh hµng ho¸, ®îc thÞ tr êng tiªu thô chÊp nhËn.Qu¶ cam ngoµi viÖc dïng ¨n t ¬i cßn dïng lµm ®å hép, níc ngät… Trong ®«ng y dïng vá qu¶ cam, l¸ vµ rÔcam lµm thuèc ch÷a ho, trÞ c¶m,trî tim. II. Giíi thiÖu c¸cgièng cam ®ang trång ëNghÖ An 1. Cam x· §oµi Sím cho qu¶, chÝn vµo dÞp tÕt, träng lîng qu¶ 200 - 250g, 16 - 18h¹t/qu¶. Th¬m ngon, n¨ng suÊt cao, chÝn muén h¬n V©n Du vµ S«ng Con. 2. Cam V©n Du Sinh trëng khoÎ, ph¹m vi thÝch nghi réng, träng lîng qu¶ 200 - 250g, 10 -14 h¹t/ qu¶, n¨ng suÊt cao, chÊt lîng tèt, chÝn trung b×nh. 3. Cam S«ng Con Cµnh l¸ kh«ng gai, xuÊt khÈu tèt, träng lîng qu¶ 200g, Ýt h¹t, mäng níc,n¨ng suÊt trung b×nh, chÊt lîng kh¸, chÝn sím. Sinh trëng, ph¸t triÓn kÐm h¬n camV©n Du. 4. Cam Valencia Lµ gièng chÝn muén khi qu¶ chÝn cã thÓ ®Ó trªn c©y kho¶ng 2 -3th¸ng, Ýt bÞ rông. V× vËy ph¸t triÓn gièng cam nµy lµ rÊt tèt, c¬ cÊu vµogièng chÝn muén (thu ho¹ch gÇn tÕt ©m lÞch). II. Ph¬ng ph¸p nh©n gièng 1. Nh©n gi«ng v« tÝnh: Cã 2 ph¬ng ph¸p : ChiÕt, ghÐp a. ChiÕt cµnh : + Nhîc ®iÓm: HÖ sè nh©n gièng thÊp, tuæi thä c©y trång ng¾n. + ¦u ®iÓm: C©y sím cho qu¶, gi÷ ®îc ®Æc tÝnh cña c©y mÑ.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 87
  • 88. b. GhÐpc©y : §©y lµ ph¬ng ph¸p tèi u nhÊt hiÖn nay v× c©y gi÷ ®îc®Æc tÝnh c©y mÑ,hÖ sè nh©n gièng cao lîi dông ®îc u ®iÓm cña tæ hîp ghÐp. 2. Nh©n gièng h÷u tÝnh: Lµ nh©n gièng c©y con tõ h¹t, ph¬ng ph¸p nµy dÔlµm cã hÖ sè nh©n gièng cao, c©y cã bé rÔ khoÎ, song cã nhîc ®iÓm lµ c©y l©u choqu¶, ®é ®ång ®Òu kÐm, kh«ng gi÷ ®îc ®Æc tÝnh cña c©y mÑ. V× vËy hiÖn nayngêi ta kh«ng dïng ph¬ng ph¸p nµy. * KhuyÕn c¸o bµ con n«ng d©n nªn mua gièng bªng c©y ghÐp ë nh÷ngc¬ së s¶n xuÊt cã ®Þa chØ tin cËy. * Tiªu chuÈn c©y gièng: Cã 2 - 3 cÊp cµnh, chiÒu cao kÓ tõ m¾t ghÐp30 cm, sinh trëng ph¸t triÓn tèt, kh«ng cã s©u bÖnh ®Æc biÖt lµ bÖnh vµngl¸. III. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc 1. Trång mÌi cam a Thêi vô trång - Vô Xu©n: Th¸ng 2, 3, 4 - Vô Thu: §ång b»ng: th¸ng 8 Ð 10 Trung du: th¸ng 8 Ð 9 Vïng nói: th¸ng 7 - 8 b. Lµm ®Êt - Tèt nhÊt trång cam n¬i kh« r¸o nhng ®ñ Èm. - §Êt trång l¹i cam ph¶i lu©n canh c©y hä ®Ëu Ýt nhÊt lµ 2 n¨m ®Ó c¶i t¹o®Êt. - Tríc khi trång 2 th¸ng ®Êt ph¶i ®îc khai hoang, dän s¹ch cá d¹i, cµy bõakü, ®µo hè, bãn ph©n lãt. c. ThiÕt kÕ vên c©y * ThiÕt kÕ vên cam . - §ai rõng ph ßng h é. * ThiÕ tkÕ vên c ©y. - §¶m b ¶o tíc ti ªu thu Ën lîi, ch èng x ãi m ßn.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 88
  • 89. 0 - DiÖn tÝch l«: Bè trÝ tõ 1 - 2ha. §Êt cã ®é dèc tõ 4 - 10 thiÕt kÕ l«hµng theo ®êng ®ång møc. - X©y dùng c¸c ®Ëp chøa níc. d. §µo hè Hè ®îc thiÕt kÕ theo ®êng th¼ng ë ®Êt b»ng hoÆc theo ®êng ®ång møcë ®Êt dèc kÝch thíc hè tuú theo tõng lo¹i ®Êt. - §Êt tèt vµ t¬i xèp, ®µo hè 80cm x 80cm x 80cm. - §Êt ®åi, ®Êt xÊu, ®µo hè 1m x 1m x 1m. e. Kho¶ng c¸ch vµ mËt ®é Tuú theo gièng, ®Êt trång tèt hay xÊu vµ tr×nh ®é th©m canh mµ bètrÝ kho¶ng c¸ch trång cho thÝch hîp. - §Êt tèt trång kho¶ng c¸ch : 5m x 4m, 500 c©y/ha. hoÆc 4,0m x 4m, 625 c©y/ha. - §Êt xÊu trång : 4m x 3,0m, 832 c©y/ha. f. Ph©n trén lÊp hè + Lîng ph©n cho mét hè - §Êt tèt : Ph©n chuång hoai : 40 Ð 50 kg/hè. Ph©n L©n supe : 0,5 Ð 1 kg/hè. V«i bét: 0,5 kg/hè. - §Êt xÊu : Ph©n chuång ho¹i: 80 Ð 100 kg. Ph©n L©n supe: 1 kg. V«i bét: 0,5 Ð 1 kg. Trén ®Òu c¸c lo¹i ph©n trªn víi ®Êt mÆt (nöa ®©t trªn) lÊp ®Çy hè ñ1 - 2 th¸ng tríc khi trång.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 89
  • 90. g. C¸ch trång - C¸c vïng trång cam nh : NghÜa §µn, T©n Kú, Anh S¬n… C¸ch trång: R¹chbá tói nilon, ®Æt bÇu c©y th¼ng ®øng vµ ngang víi mÆt ®Êt ë gi÷a hè ®· ®µo,m¾t ghÐp quay vÒ híng giã chÝnh, lÊp ®Êt vµ nÐ chÆt xung quanh gèc, dïng r¬m r¹hoÆc cá kh« tñ gèc, tíi níc gi÷ Èm. Trång xong ®ãng cäc buéc c©y tr¸nh giã b·olay. - Vïng Nghi Léc (Nghi Diªn, Nghi V¹n…) lµm liÕp ®Ó trång. - Vïng Cöa Lß, Cöa Héi (vïng ®Êt c¸t) trång ©m xuång (3 Ð 5cm). * Nªn trång xen c©y hä ®Ëu, c©y ph©n xanh gi÷a hµng cam ®Ó t¨ng ®émµu mì cho ®Êt. 2. Ch¨m sãc cam a. Trång dÆm : Sau khi trång míi 15 Ð 20 ngµy, trång dÆm kÞp thêinh÷ng c©y bÞ chÕt. Kü thuËt trång dÆm thao t¸c nh trång míi. b. Lµm cá tñ gèc Vên cam ph¶i lu«n s¹ch cá d¹i. Nªn thêng xuyªn tñ gèc cho c©y cam . VÖ sinh xung quanh bê l«, t¹o cho vên cam tho¸ng, s¹ch cá d¹i, h¹n chÕ ®îchiÖn tîng s©u bÖnh h¹i. c. Tíi níc - Sau khi trång tíi níc ngay. - C©y cam rÊt sî óng, chó ý tiªu níc khi cã ma to. - ë nh÷ng vïng cã ®iÒu kiÖn níc th× nªn cã chÕ ®é tíi níc cho cam. d. Trång xen Nªn trång xen ®Ó h¹n chÕ cá d¹i, chèng xãi mßn t¨ng dinh d ìng cho ®Êt, trångxen c¸c lo¹i c©y hä ®Ëu (®Ëu xanh, ®Ëu t¬ng, l¹c…) kh«ng nªn trång s¾n, khoai,ng«. e. T¹o h×nh, tØa cµnhTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 90
  • 91. §©y lµ biÖn ph¸p h¹n chÕs©u bÖnh ®ång thêi tËp trung dinh dìng cho c©ysinh tr ëng vµ ph¸t triÓn tèt, thêng xuyªn c¾t tØa cµnh s©u bÖnh, cµnh nhá,cµnh vît, cµnh t¨m, cµnh qu¶ mäc yÕu. NÕuqu¶ nhiÒucÇn tØa bít qu¶ ®Ó c©ytËp trung dinh dìng, nu«i qu¶ ®Òu vµ t¨ng phÈmchÊt qu¶. Thêng xuyªn xoa chåivµo phÇn gèc ghÐp. f. Bãn thóc cho cam §Ó t¨ng tÝnh ®Ò kh¸ng cho c©y cÇn bãn ph©n ®Çy ®ñ vµ c©n ®èi, t¹o®iÒu kiÖn cho c©y sinh trëng vµ ph¸t triÓn tèt. Chó ý bãn t¨ng lîng ph©nchuång, phun bæ sung ph©n bãn l¸ thêng xuyªn ®Ó gi÷ bé l¸ lu«n lu«n cã mµuxanh. Sau khi trång c©y ®· æn ®Þnh vµ ra léc bãn thóc mét ®ît víi l îng §¹m urª100 kg + kaliclorua 100 kg/ha. Sau ®ã bãn thóc theo ®é tuæi cña c©y. Lîng ph©n bãn theo tuæi nh sau - Bãn ph©n ®¬n Tuæi c©y LÓng ph©n bãn c©y (kg/n¨m) (tuæi) Ph©n §¹ m urª L©n supe Kali clorua chuångTõ 1- 3 20 Ð 30 0,2 Ð 0,3 0,5 Ð 0,7 0,3 Ð 0,4Tõ 4 Ð 6 40 Ð 50 0,5 Ð 0,8 0,8 Ð 1,2 0,4 Ð 0,5Tõ 7 Ð 8 60 Ð 100 0,8 Ð 1,0 1,2 Ð 1,5 0,6 Ð 0,8Tuæi trëlªn Thêi vô vµ tû lÖ bãn ph©n mçi lÇn Thêi Lo¹ i ph©n bãn vµ tû lÖ % LÇn bãn ph©n gian so vÌi c¶ n¨m (th¸ng)Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 91
  • 92. 1. Bãn lãt 11- 2 1 H÷u c¬ + L©n supe+ v«i 100%2. Bãn ®ãn hoa, thóc cµnh xu©n 1-3 40%§¹m urª + 40%Kali clorua3. Bãn thóc qu¶, chèng rông 30%§¹m urª + 30%Kali clorua 5- 6qu¶4. Bãn thóc cµnh thu vµ t¨ng 30%§¹m urª+ 30%Kali clorua 7- 8träng l îng qu¶ + Ph¬ng ph¸p bãn ph©n : - Bãn lãt cuèi n¨m, cuèc r·nh s©u 20cm, xung quanh t¸n c©y cho ph©n h÷uc¬ vµ L©n supexuèng råi lÊp ®Êt l¹i. - Bãn thóc v« c¬ : C¸c lo¹i ph©n v« c¬ trén ®Òu, cuèc ®Êt xung quanht¸n s©u kho¶ng 5-10cmv·i ®Òuvµ lÊp kÝn. * Khi dïng ph©n tæng hîp NPK th× cÇn ph¶i tÝnh to¸n theo tû lÖ nguyªn chÊtvµ ®iÒu chØnh thªm mét sè cßn thiÕutrong tõng lo¹i ph©n cho phï hîp. Cô thÓ nhsau:- Ph©n NPK 16:16:8 Tuæi c©y Lî n g ph©n bãn NPK lo¹i 16:16:8 (kg/ha) 1-3 350 kgNPK + 30 kg §¹m urª + 150 kg kali clorua 4-6 600 kgNPK + 200 kg §¹m urª + 170 kg kali clorua 7 tuæi trë ®i 750 kgNPK + 250 kg §¹m urª + 300 kg kali clorua- Ph©n NPK 8:10:3 Tuæi c©y Lî n g ph©n bãn NPK lo¹i 8:10:3 (kg/ha) 1-3 600 kgNPK + 70 kg §¹m urª + 190 kg kali clorua 4-6 1000 kgNPK + 230 kg §¹m urª + 200 kg kali cloruaTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 92
  • 93. 7 tuæi trë ®i 1200 kgNPK + 250 kg §¹m urª + 350 kg kali clorua Lo¹i ph©n tæng hîp: NPKchia ®Òubãn 4 lÇn trong n¨mnh thêi gian trªn. 3. Phßng trõ s©u bÖnh . a. HiÖn tîng rông hoa rông qu¶: Nguyªn nh©n do vên c©y thiÕu dinh dìng, kh« h¹n c©y thiÕu níc s©u bÖnhg©y h¹i. BiÖn ph¸p kh¾c phôc: Bãn ®ñ ph©n tñ gèc tíi níc gi÷ Èm phßng trõ s©ubÖnh kÞp thêi. b. S©u vÏ bïa : S©u non ph¸ ho¹i quanh n¨m nhÊt lµ c¸c ®ît léc non tõth¸ng 4 Ð th¸ng 10 BiÖn ph¸p phßng trõ : D ïng thu èc D ecis 2,5 EC , Po lytrin P 440EC phun vµoc ¸c ®ît léc non 2 lÇn ( lÇn 1 khi m íi nh ó léc 1 - 2cm , lÇn 2 khi c ©y ra léc ré). * Chó ý: Phun ®óng ®Þnh kú, phun dÆm. c. RÇy chæng c¸nh: T¸c h¹i chÝnh cña rÇy chæng c¸nh lµ m«i giíi truyÒnvi khuÈn g©y bÖnh vµng l¸. BiÖn ph¸p phßng trõ: Dïng bassa 50EC, Regent 800WG, trebon 20ND phuntrõ sím theo c¸c ®ît léc ®Ó h¹n chÕ kh¶ n¨ng truyÒn bÖnh cña rÇy. d. S©u ®ôc cµnh, ®ôc th©n: S©u non sau khi në ®ôc vµo cµnh thµnh ®-êng hÇm ®i tõ cµnh t¨m ®Õn cµnh to vµ tíi th©n lµm cho cµnh óa vµng råi chÕtc¶ cµnh. BiÖn ph¸p phßng trõ: VÖ sinh vên, tØa cµnh, t¹o t¸n lµm cho vên camth«ng tho¸ng, c¾t cµnh t¨m cã s©u ®em thiªu huû. Dïng kim tiªm b¬m c¸c lo¹i dungdÞch Polytrin P440 EC 1% hoÆc Admire 1 - 2% vµo c¸c lç ®ôc råi bÞt kÝn b»ng®Êt sÐt. Th¸ng 12 - 1 tæ chøc quÐt thuèc Booc®« hoÆc v«i vµo th©n c©y ®Ó h¹nchÕ s©u bÖnh. e. NhÖn ®á - NhÖn tr¾ng: Lµ nguyªn nh©n g©y nªn r¸m qu¶ vµ b¹c l¸.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 93
  • 94. BiÖn ph¸p phßng trõ : Dïng c¸c lo¹i thuèc trõ nhÖn Pegasus 500ND, Ortus3SC comite hoÆc c¸c lo¹i dÇu kho¸ng DCTronplus 0,5%(Phun dÇu kho¸ng khi míih×nh thµnh qu¶). f . BÖ l oÐ : D vi khuÈn g©y r a. H¹i l ¸, qu¶, cµnh. nh t o g. BÖ sÑo: D nÊm g©y r a ph¸ ho¹i c¸c bé phËn m m cña cµnh non, l ¸, nh o Òhoa vµ qu¶ nhá. BiÖn ph¸p phßng trõ: C¾t vµ ®èt c¸c cµnh bÖnh Phun Boãc ®«, Kasur an 50WP, phun vµo t h¸ng 1 1 2, 3. 2, , h. BÖ l ¸ vµng g© xanh (xanh qu¶) hay gäi l µ bÖ Gr eening nh n nh BiÖn ph¸p phßng trõ: Cha cã t huèc phßng t r õ, v× vËy cÇn ¸p dông c¸c biÖnph¸p t æng hîp sau: * Tr ång c©y gièng s¹ch bÖnh. * Ph¸t hiÖn c©y bÖnh kÞp t hêi ®µo bá vµ ®èt ngay. * Phun t huèc diÖt t r õ r Çy chæng c¸nh l µ m giíi t r uyÒ bÖnh, phun vµo «i nc¸c ®ît l éc t r ong n¨m m ®ît l éc phun 2 l Çn. , çi C¸c biÖn ph¸p chèng t ¸i nhiÔ bÖnh Gr eening : m - C¶i t hiÖn c©y ®Çu dßng b»ng kü t huËt vi ghÐ ®Ønh sinh t r ëng (D c¸c p oviÖn nghiªn cøu l µm). - §Çu t t h©mcanh ngay t õ ®Çu ®Ó t ¨ng søc ®Òkh¸ng cho c©y. - Nh©n gièng c©y s¹ch bÖnh t r ong nhµ l íi. - Chän t huèc cã hiÖu qu¶ cao nhÊt cho c¸c l o¹i s©u bÖnh, ®Æc biÖt diÖtt r õ t r iÖt ®Ó r Çy chæng c¸nh. k. Ruåi ® qu¶: Hµng n¨m r uåi xuÊt hiÖn t õ t h¸ng 6 ®Õ t h¸ng 1 , h¹i ôc n 1nÆng vµo giai ®o¹n qu¶ b¾t ®Çu chÝn vµ t hu ho¹ch. BiÖn ph¸p phßng trõ: D t ói nil on bao gãi t õng qu¶, phun phßng t r õ b»ng ïnghçn hîp 5%b¶ Pr ot ein + 1 Pyr inex 20EC, m c©y phun 50 m , phun ®Þnh kú 7 % çi lngµy m l Çn. étTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 94
  • 95. l . Ngµi chÝch hót : G©y h¹i vµo ban ®ªm ë nh÷ng vên cam ®· lín vµ b¾t ®ÇuchÝn cho ®Õnthu ho¹ch. BiÖn ph¸p phßng trõ: B¶o qu¶n qu¶ b»ng giÊy hoÆc tói nilon, b¾t b»ngtay vµ th¾p ®iÖn s¸ng vµo ®ªm. §Æt bÈy b· chua ngät (níc døa Ðp+ §iptecide90WP1%)®Æt tõ 15- 20 b·/ha. 4. Thu ho ¹ch cam Thu h¸i ®óng ®é chÝn, h¸i nh÷ng ngµy n¾ng r¸o, thu ngµy nµo th× b¸n ngµy®ã. Kü thuËt th© m canh nh·n I . Giíi thiÖu c¸c gièng nh·n ®ang trång ë NghÖ An: * Nhãmnh·n cïi gåm: Nh·n lång, nh·n cïi, nh·n ®êng phÌn. - §Æc ®iÓm: + Nh·n Lång: Qu¶ to gÇn b»ng qu¶ v¶i thiÒu. Vá qu¶ dµy, gißn, dÔ t¸ch, cïidµy, phÇn ¨n ®îc chiÕm 63,25% träng lîng qu¶, ¨n ngät. + Nh·n cïi: Qu¶ to, h×nh cÇu h¬i dÑt. Cïi dµy, thêng kh«, phÇn ¨n ®îc chiÕm60% träng lîng qu¶, ¨n ngät. + Nh·n ®êng phÌn: Qu¶ nhá h¬n nh·n lång, cïi t¬ng ®èi dµy, trªn mÆt cïicã c¸c u nhá nh côc ®êng phÌn, ¨n ngät s¾c, th¬m ®Æc biÖt. * Nhãm nh·n níc gåm: Nh·n thãc, nh·n tr¬. - §Æc ®iÓm: + Nh·n níc: Qu¶ nhá, cïi máng, nhiÒu níc, ®é ngät võa ph¶i, ¨n t¬i kÐm, phÇn ¨n®îc chiÕm 38,63%, khã t¸ch khái h¹t. + Nh·n thãc: Qu¶ nhá, trªn chïm nhiÒu qu¶, cïi máng, nhiÒu níc, h¹t to, ®éngät võa, khã t¸ch khái h¹t. II. Ph¬ng ph¸ p nh©n gièngTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 95
  • 96. C¸c ph¬ng ph¸p nh©n gièng lµ: gieo h¹t, chiÕt cµnh vµ ghÐpnh·n. GhÐpnh·nlµ tiÕnbé kü thuËt míi trong nghÒtrång c©y ¨n qu¶. GhÐpnh·n cã hÖ sè nh©ngièng cao, bé rÔkhoÎ h¬n, gi÷ ®îc nh÷ng ®Æc tÝnh tèt cña c©y mÑ. KhuyÕnc¸o bµ con n«ng d©n nªn mua gièng b»ng c©y ghÐpvµ cã ®Þa chØrâ rµng, tin cËy. III. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc 1. Thêi vô - Vô Xu©n : Th¸ng 2, 3, 4 - Vô Thu: §ång b»ng, trung du th¸ng 8, 9 Ð 15/10. MiÒn nói : Th¸ng 7, 8 2. Lµm ®Êt, ®µo hè, bãn ph©n - Lµm ®Êt, ®µo hè, bãn ph©n lãt tèt nhÊt nªn lµm tríc khi trång métth¸ng. Chó ý: Vïng ®ång b»ng cÇn ®µo m¬ng vît ®Êt lªn cao hay ®¾p ô ®Ótr¸nh ngËp óng, vïng gß ®åi vïng nói thiÕt kÕ theo ® êng ®ång møc hoÆc ®êngbËc thang. KÝch thíc hè vµ lîng ph©n bãn KÝch thÌc hè Lo¹ i ph©n bãn (kg/hè) Lo¹ i ®Êt L©n S©u Réng H÷u c¬ Kali clorua V«i supe§ång b»ng 50 60 30 - 50 1 Ð 1,5 0,5 0,5§Êt ®åi 60 Ð 100 60 - 100 30 - 50 1,5 Ð 2,0 0,5 0,5 Ð 1,0 * Ghi chó : §Êt c¸t ( Cöa Lß, Cöa Héi, DiÔn Ch©u… ) Hè ®µo : 60cm x 60cm (®a ®Êt ruéng, bïn ao, ®Êt tèt ) ®æ vµo hè,kh«ng ®æ ®Êt c¸t ®µo ë hè. 3. Kho¶ng c¸ch mËt ®é Lo¹ i ®Êt Kho¶ng c¸ch (m) MËt ®é Ghi chóTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 96
  • 97. (c©y/ ha)- §Êt ruéng- ®Êt v- 8 x8 150ên- §Êt ®åi 7 x 7 hay 6 x 7 200 – 240- §Êt c¸t 6x6 278 C¸ch trång : R¹ch bá tói ni lon, ®Æt bÇu chÝnh gi÷a hè ®· ®µo, lÊp®Êt kÝn mÆt bÇu sao cho mÆt bÇu thÊp h¬n mÆt ®Êt 1 - 2cm. Cßn trångtrªn ®Êt c¸t mÆt bÊu thÊp h¬n mÆt ®Êt tõ 3 – 5cm, tr¸nh lµm vì bÇu, ®øtrÓ c©y. Cét c©y ®· trång vµo cäc ®Ó tr¸nh ®æ ng· sau ®ã tñ r¬m r¹ hoÆccá kh« vµo gèc, t íi níc gi÷ Èm. 4. Ch¨m sãc sau khi trång a. Trång dÆm: Sau khi trång mét th¸ng nªn kiÓm tra trång dÆm kÞp thêi®Ó ®¶m b¶o mËt ®é c©y. b. Lµm cá: Kh«ng ®Ó cá d¹i lÊn ¸t vµ tranh chÊp dinh dìng cña c©y nh·n.KÕt hîp trång xen c¸c lo¹i c©y hä ®Ëu. 5. Bãn ph©n cho nh·n * Thêi kú c©y nh·n cßn bÐ: 1 n¨m cã thÓ bãn 4 Ð 6 lÇn. N¨m thø nhÊt,dïng níc ph©n h÷u c¬ ®· ñ kü pha lo·ng víi nång ®é 30% ®Ó tíi. NÕu dïng §¹murª th× 1 c©y tíi 25 Ð 50g / n¨m. - N¨m thø 2, 3 trë ®i mïa ®«ng bãn thªm ph©n h÷u c¬ 30 kg/c©y + 0,3 -0,4 kg L©n supe + 0,3 Ð 0,4 kg Kali clorua /c©y/n¨m. * Bãn thêi kú nh·n cho qu¶ : - LÇn 1: Bãn vµo ®Çu th¸ng 2, mçi c©y 10-15lÝt ph©n chuång pha lo·ng. - LÇn 2: Bãn cuèi th¸ng 3 ®Çu th¸ng 4 mçi c©y bãn 0,5 Ð 0,7 kg §¹m urª - LÇn 3: Bãn vµo th¸ng 6 mçi c©y 0,5 Ð 1,0 kg §¹m urª + 0,3 Ð 0,5 kg Kaliclorua hoÆc NPK 8:4:8 2 Ð3 kg. - LÇn 4 : Mçi gèc bãn ph©n chuång 50 kg + 0,5 kg §¹m urª + 5kg L©n supe +0,5 kg Kali clorua * Chó ý : LÇn bãn thø 1 vµ thø 4.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 97
  • 98. * Ph¬ng ph¸p bãn : Bãn díi t¸n c©y vµ ë ®é s©u 30 – 40cm 6. Phßng trõ s©u bÖnh a. Bä xÝt: ChÝch hót lµm ®ät qu¶, hoa bÞ hÐo, qu¶ bÞ rông. BiÖn ph ¸p ph ßng trõ : Th ¸ng 1 2 - 1 b ¾t b ä x Ýt qua ®«ng vµo nh ÷ng ®ªm tèitrêi. Phun Tre bon (0,2- 0,5% )vµo cu èi th ¸ng 4 vµ th ¸ng 8, 9. b. S© u tiÖ n th© n nh·n: G ©y h ¹i vµo vô xu ©n, thu BiÖn ph¸p phßng trõ : D ïng gai m ©y hay s îi thÐ p cho vµo trong lç ngo ¸y vµkÐ o s ©u ra. B ¬m Po lytrin (0,2% ) vµo c ¸c vÕ t®ïn trªn th ©n c ©y. S au thu ho ¹chvÖ sinh vên, quÐ tníc véi ®Æc vµo g èc th ©n c ©y. c. RÖ p h¹i hoa qu¶ non: G ©y rông hoa vµ qu ¶ non. BiÖn ph¸p phßng trõ : D ïng T re bon (0,1 - 0,2% ) phun hai lÇn : + L Çn 1 khirÖp xu Êt hiÖn + L Çn 2 c ¸ch lÇn 1 tõ 5- 7 ng µy d. S© u ® ôc nân cµnh nh·n: B é ph Ën b Þ h ¹i lµ c µnh non BiÖn ph¸p phßng trõ : Phun D ecis 0,2 - 0,3% , T rebon 0,1 - 0,2% phun lµm hai®ît, §ît 1 khi nh ó léc, ®ît 2 sau ®î t m ét kho ¶ng 2 tu Çn. e. D ¬i h¹i nh·n: Ch óng ®i tõng ®µn vµo ban ®ªm ¨n qu ¶ ch Ýn trªn c ©y vµg ©y th iÖ t h ¹i lín. BiÖn ph¸p phßng trõ : D ïng tiÕ ng ®éng ®Ó xua ®u æi, che ch ¾n c ©y b »ng válíi, bao trïm qu ¶ trong bao nilon. f. BÖ nh mèc s¬ng, s¬ng mai: H ¹i hoa nguy hiÓm nh Êt, b Önh lµm cho c ¶ch ïm hoa b Þ h áng, b Önh ph ¸t tri Ón m ¹nh khi c ã ma ph ïn, Èm ®é kh «ng kh Ý cao,trêi ©m u. BiÖn ph¸p phßng trõ : VÖ sinh ®ång ru éng, c ¾t tØa c ©y th «ng tho ¸ng. - D ïng bo ãc ®« 1 % .Ri®«m il.MZ 0,2% , Anvil 0,2% ®Ó phun. Phun 2 lÇn : + L Çn 1 : khi c ©y ra giß + L Çn 2: khi giß n ë hoa tõ 5- 7 ng µy g. BÖ nh thè i vµ l cæ rÔ : B é ph Ën b Þ h ¹i lµ r , cæ r th êng xÈy ra trong ì Ô Ôvô Thu.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 98
  • 99. BiÖn ph¸p phßng trõ : XÎ r·nh chèng óng cho c©y, c¾t tØa cµnh t¹o c©yth«ng tho¸ng, h¹n chÕ íi níc bãn ph©n. t Tíi Bavistin 0,3%,Seoreo0,05%hai ®ît vµo gèc, mçi ®ît c¸ch nhau2 - 3 tuÇn. 7. Thu ho¹ch - Khi vá qu¶ chuyÓn tõ mµu n©u h¬i xanh sang mµu n©u s¸ng, h¹t tõ mµun©u sang ®en nh¸nh lµ nh·n chÝn. NghÖ An thu ho¹ch qu¶ th¸ng 7 Ð 8. - Thu ho¹ch vµo nh÷ng ngµy n¾ng r¸o. - C¾t ë gèc chïm qu¶ ( tèi ®a chØ c¾t thªm 1-2 l¸). - §Ó qu¶ n¬i r©m m¸t, kh«ng xÕp thµnh ®èng. Kü thuËt th© m canh v ¶ i I. C¸c gièng v¶i : V¶i chua, v¶i nhì, v¶i thiÒu 1. V¶i chua Qu¶ to, h¹t to chÝn sím cuèi th¸ng 4, ®Çu th¸ng 5, ¨n chua. 2. V·i nhì Qu¶ b»ng qu¶ v¶i chua, h¹t to, chÝn gi÷a th¸ng 5 - 6, ¨n ngät, Ýt chua. 3. V¶i thiÒu Nhá h¬n qu¶ v¶i chua, h¹t nhá, chÝn muén th¸ng 6 -7, ¨n ngon, kh«ng chua II. Ph¬ng ph¸p nh©n gièng v¶i 1. Nh©n gièng b»ng ph¬ng ph¸p chiÕt HÖ sè nh©n thÊp, gi÷ ®îc c¸c ®Æc tÝnh tèt cña c©y mÑ. N©ng cao ®îctÝnh thÝch nghi cña c©y gièng ®èi víi ®iÒu khiÖn khÝ hËu. Ph ¬ng ph¸p chiÕt dÔsèng dÔ lµm nhng nÕu s¶n xuÊt lín th× cÇn ph¶i ghÐp.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 99
  • 100. 2. Nh©n gièng b»ng ph¬ng ph¸p ghÐp . - ¦u ®iÓm h Ö s è nh ©n gièng cao, gi÷ ®îc ®Æc tÝnh c ña c ©y m Ñ ,ph¬ngph ¸p n µy ®îc coi lµ ch ñ ®¹o trong viÖc nh ©n gièng hiÖn nay. H iÖn nay d ïng ph¬ng ph ¸p ghÐ p c µnh, ghÐ p ch Î b ªn lµ ch ñ yÕ u. * KhuyÕ n c ¸o b µ con n «ng d ©n n ªn m ua c ©y ghÐ p ë c ¬ s ë s ¶n xu Êt c ©yghÐ p tin c Ëy. III. Kü thuË t trå ng vµ c h¨ m s ãc 1. Thêi vô trång a. Vô Xu©n: Th¸ng 2 - 3 b. Vô Thu: Vïng ®ång b»ng: Th¸ng 8, 9, 10. Vïng miÒn nói: Th¸ng 7, 8 2. Lµm ®Ê,t ®µo hè, bãn lãt - §Êt trång v·i tèt nhÊt cµy lªn mét lît sau ®ã míi ®µo hè. - Vïng ®ång b»ng cÇn ®µo m¬ng vít ®Êt lªn cao ®Ó tr¸nh óng. - Vïng gß ®åi miÒn nói ®µo hè theo ®êng ®ång møc, nanh sÊu. + KÝch thíc hè, bãn lãt : KÝch thÌc (cm) LÓng ph©n bãn (kg/hè) Lo¹ i ®Êt H÷u Kali S©u Réng L©n supe c¬ clorua§Êt ®ång 40 80 2- 30 0,5 0,5b»ng§Êt ®åi 100 100 30- 40 0,6 0,6 3. Kho¶ng c¸ch vµ mËt ®é trångTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 00
  • 101. Lo¹i ®Êt Kho¶ ng c¸ h (m) c MËt ®é (c©y/ ha)§Êt ruéng, vên 9 x 10, 10 x 10 100 – 110§Êt ®åi 7 x 8, 8 x 8 150 - 180 4. C¸ch trång R¹ch bá tói nilon, ®Æt bÇu chÝnh gi÷a hè ®· ®µo, lÊp kÝn mÆt bÇusao cho mÆt bÇu thÊp h¬n mÆt ®Êt 2cm tr¸nh lµm vì bÇu ®øt rÔ, cét c©y ®·trång vµo cäc ®Ó tr¸nh ®æ ng·, tñ r¬m r¹, cá kh« vµo gèc råi tíi níc gi÷ Èm. 5. Trång xen Trång xen c©y hä ®Ëu ( l¹c, ®Ëu t¬ng, ®Ëu xanh); c©y ph©n xanh ( cètkhÝ, c¸c lo¹i muång) ®Ó t¨ng thu nhËp, che phñ ®Êt chèng xãi mßn vµ t¨ng ®é ph×cho ®Êt. 6. Ch¨m sãc sau khi trång. a. Tíi níc: NÕu trêi n¾ng h¹n: mçi ngµy tíi mét lÇn, 1 thïng tíi 4 Ð 5 c©y,tíi ®Õn khi phôc håi sinh trëng. b. Lµm cá: Xíi x¸o lµm cá, kh«ng ®Ó cá d¹i lÊn ¸t hoÆc che phñ c©y v¶i.Nªn kÕt hîp trång xen c¸c lo¹i c©y hä ®Ëu trong nh÷ng n¨m ®Çu khi c©y ch akhÐp t¸n. c. Bãn ph©n: LÓng ph©n bãn hµng n¨m cña c©y v¶i (g/c©y)Tuæi c©y §êng kÝnh §¹ m urª L©n supe Kali clorua t¸n (m) 4Ð5 1,0 Ð 1,5 400 800 320 6Ð7 2,0 Ð 2,5 660 1000 504 8Ð9 3,0 Ð 3,5 880 1300 610Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 01
  • 102. 10 – 11 4,0 – 4,5 1100 1700 840 12– 13 5,0 – 5,5 1320 2000 960 14 – 15 6,0 – 6,5 1760 2500 1440 > 15 > 6,5 2200 300 1630 Thêi kú bãn : Bãn 2 lÇn - LÇn thø 1: Sau khi thu ho¹ch qu¶ th¸ng 6 – 7 - LÇn thø 2 : Sau ®ît léc mïa thu. Th¸ng 9 – 10 . Ph¬ng ph¸p bãn: Bãn xung quanh t¸n c©y víi chiÒuréng 30 cm d. T¹o h×nh c¾t t Ø ®©y l µ biÖn ph¸p kü t huËt cã ý nghÜa t r ong a:viÖc t h©m canh c©y v¶i. T¹o h×nh c©y con, t ¹o cho c©y t hÊp cã ®ñ sè cµnhph©n bè ®Ò t iÖn cho ch¨msãc, chèng b·o t èt . u, C¾t bít nh÷ng cµnh m qu¸ dµy, cµnh s©u bÖnh, cµnh t ¨m äc . 7. Phßng trõ s©u bÖnh: a. Bä xÝt v¶i : Bä vµ s©u lµm cho ®ät vµ chïm hoa hÐo, qu¶ non rông, qu¶ línthèi. BiÖn ph¸p phßng trõ : Rung c µnh, rung c ©y cho b ä x Ýt r¬i xu èng ®Êt råib ¾t, d iÖt (th ¸ng 1 2, 1 ). C ¾t l¸ c ©y c ã æ trøng ®em ®èt. - Thu èc ho ¸ h äc : Sheripa 25EC ho Æc Fasta x 50EC khi b ä xÝt non ph ¸t sinh ré. b. S©u ®ôc qu¶ v¶i : Lµm rông qu¶ non, thèi vµ rông qu¶ to, tû lÖ h¹i cãthÓ lªn tíi 20 Ð 30%. BiÖn ph¸p phßng trõ: Phun Trebon 0,20%, Dipterec 0,2 Ð 0,3% khi qu¶ míi®Ëu ®êng kÝnh 0,2 - 0,5cm vµ sau ®ã kho¶ng 1cm phun thuèc mét lÇn n÷a. + §èi víi v¶i chÝn: Dïng tiÕng ån ®Ó xua ®æi, che ch¾n b»ng vã líi, rµob»ng cµnh tre, ®èt ®Ìn dÇu, nÕu cã ®iÒu kiÖn th× th¾p ®Ìn ®iÖn trªn ngänc©y ®Ó xua ®uæi. c. S©u gÆm vá cµnh: Th¸ng 4 Ð5 s©u non në ra, gÆm vá c©yTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 02
  • 103. S©u lín ®ôc vµ ph¸ ho¹i lâi cµnh lµm cho cµnh suy yÕu. BiÖn ph¸pphßngtrõ : - Mïa ®«ng lµm vÖ sinh cho vên. - B¾t giÕt c¸c s©u tr ëng thµnh. - Th¸ng 6 – 9 kiÓm tra theo dâi th©n cµnh c©y thÊy cã vÕt ®ôc th× t×mc¸ch xö lý. VÝ dô: Dïng mãc s¾t hoÆc m©y mãc s©u non ®Ó giÕt. Dïng xi lanhb¬mc¸c lo¹i thuèc Polytrin 50EC, Sumicidin 1– 20%vµo lç ®ôc. d. NhÖ l «ng nhung : n - Lµml ¸ biÕ d¹ng cong queo. n BiÖn ph¸p phßng trõ: Pegasus 500NP, Or t us 3SC phun khi l éc non vïa nhó. e. BÖnh mèc s¬ng: Do 1 lo¹i nÊm g©y ra, g©y h¹i trªn qu¶, lµm qu¶ thèi vµ rông, h¹i léc nonvµ chïm hoa. BiÖn ph¸p phßng trõ: - Lµm vÖ sinh vên mïa ®«ng. - Phun Boãc ®« 1%, Metaxyl 25WP, Score 250EC, Ridomil MZ 72WP khithÊy bÖnh chím xuÊt hiÖn. Phun vµo mïa xu©n khi c©y ra léc vµ ra nô. Phun vµo 2 lÇn tr íc khi giêhoa në 5 Ð 7 ngµy. f. BÖnh thèi hoa: BÖnh xuÊt hiÖn khi c©y ra giß hoa (th¸ng 1) lµm cho c¸c chïm hoa thèikh« cã thÓ lµm gi¶m 80 - 100% n¨ng suÊt. BiÖn ph¸p phßng trõ: Phun Booc®o 1%, Ri®omil MZ72, Anvil 0,2% Phun lÇn 1khi c©y ra giß hoa, lÇn hai tríc khi hoa në 5 - 7 ngµy. 8. Thu ho¹ch : - Kh«ng nªn h¸i qu¶ sím. - Tiªu thô t¹i chç h¸i lóc vá qu¶ cã mµu ®á th…m. - Chë ®i xa h¸i lóc vá qu¶ cã mµu xanh vµng b¾t ®Çu chuyÓn sang mµu hång.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 03
  • 104. - Chän ngµy n¾ng r¸o ®Ó h¸i qu¶. - ChØ nªn bÎ cµnh mang qu¶ kh«ng kÌm theo l¸. - H¸i xong kh«ng nªn chÊt ®èng mµ r¶i ra tõng líp máng ®Ó n¬i r©m m¸t. Kü thuËt th© m canh d©u I. Mét sè gièng d©u. - Gièng d©u l ai: F1 VH9, VH1 , 3. C¸c gièng d©u t r ªn ®Ò cã chÊt l îng l ¸ t èt , l ¸ t o m xanh ®Ëm kh«ng cã u µu ,h¹t , Ýt hoa, chÞu h¹n t èt , t hÝch øng t r ªn nhiÒ l o¹i ®Êt . N¨ng suÊt l ¸ t r ong u®iÒ kiÖn t h©mcanh ®¹t 50 t Ên/ ha. u - Gièng nh©p néi: Hµ sè7, Phó n«ng14. Lµ c¸c gièng d©u ghÐ víi m ghÐ l µ gièng d©u cao s¶n cã n¨ng suÊt cao, p ¾t pcµnh d©u ph¸t t riÓn t h¼ng, r a hoa c¸i, qu¶ d©u nhá vµ Ýt , bé r Ôph¸t t r iÓn m¹nh.S l îng l ¸ d©u n¨mt hø nhÊt 1 ¶n 7.000kg/ ha, n¨mt hø 2 h¬n 33 000kg/ ha, n¨mt hø 3®¹t 45. 000kg/ ha.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 104
  • 105. II. Ph¬ ng ph¸p nh©n gièng d©u. - Cã 2 ph¬ng ph¸p nh©n gièng chñ yÕu®ã lµ b»ng b»ng h¹t vµ b»ng hom,ngoµi ra cßn dïng ph¬ng ph¸p nh©n gièng b»ng ghÐp,chiÕtcµnh. III. Kü thuËt trång vµ ch¨m sãc. 1. Thêi vô + Trång b»ng h¹t: Quanh n¨m. + Trång b»ng hom: Th¸ng 12 ®Õn th¸ng 2 n¨m sau. 2. Chän ®Êt vµ lµm ®Êt + Chän ®Êt tho¸t níc tèt + Tríc khi trång 1 - 2 th¸ng: Cµy bõa kü, s©u 24 - 25 cm kÕt hîp san ph¼ngruéng -> ®µo r·nh s©u 30 - 40cm, réng 40 cm -> Bãn lãt 25 - 30 tÊn ph©nchuång + 800 kg L©n supe + 270 kg kali/ha -> lÊp ®Êt. 3. Kho¶ng c¸ch trång Hµng x hµng 1,3m - 1,5 m C©y x c©y 0,3cm - 0,4cm. 4. Tiªu chuÈn, xö lý, c¸ch trång c©y gièng vµ hom gièngTuæi c©y: 70 ngµy trë lªn Tuæi hom : 8 th¸ng trë lªn- ChiÒu cao ®¹t ≥ 30cm - §­êng kÝnh ®¹t ≥ 0,8 cm- §­êTiªuÝnh ®¹t ≥ 0,03 cm ng k chuÈn - Kh«ng s©u bÖnh- Kh«ng s©u bÖnh, l…n - Kh«ng l…n giènggièng- Ph©n lo¹i - Lo¹i cµnh bÖnh, rÖp, phÇn- C¾t ngän ®Ó l¹i phÇn th©n ngän vµ phÇn gèc - ChÆt thµnh hom dµi 20 -20 - 30cm- C¾tXötlýÓ cong dµi ®Ó l¹i 10 bí r 25 cm cã 2 -3 mÇm, tr¸nh dËp x­íc-15 cm- B¶o qu¶n n¬i r©m m¸t, gi÷ Èm - B¶o qu¶n n¬i r©m m¸tTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 05
  • 106. - Tr¸nh rÔ tiÕp xóc ph©n - §Æt hom ngiªng 15 0- Gi÷ rÔ th¼ng vµ lÊp kÝn cæ - Tr¸nh hom tiÕp xóc ph©nrÔ- Gi÷ c©y th¼ng nÐn ®Êt - C¾m 2 -3 hom/khãm (§Ó 1chÆt xung quanh-> Tíi níc mÇm phÝa trªn). - LÊp ®Êt vµ nÐn chÆt xung quanh -> Tíi níc Trång 5. Ch¨m sãc a. N¨m thø nhÊt + Tíc níc: - Sau khi trång cÇn tíi níc sau ®ã cø 3 - 4 ngµy tíi 1 lÇn ®Õn khi mÇm d©uph¸t triÓn ®îc 10 - 15cm. - Sau ma chó ý tho¸t níc kÞp thêi tr¸nh ®Ó vên d©u bÞ ngËp óng. + Trång dÆm: Sau trång 15 ngµy nÕu trång c©y, 30 ngµy nÕu trång b»nghom, ph¶i kiÓm tra ®Ó trång dÆm nh÷ng c©y bÞ chÕt hoÆc hom kh«ng nÈymÇm. + Lµm cá bãn ph©n - Thêng xuyªn lµm cá kÕt hîp xíi x¸o ®Êt. - Khi mÇm d©u cao 25 - 30 cm bãn thóc 50 - 60 kg §¹m urª/ha c¸ch gèc 10 -15 cm, s©u 5 - 10 cm. - Sau ®ã cø 2 th¸ng bãn 1 lÇn: 120 - 150 kg §¹m urª/ha - Khi d©u cho thu ho¹ch (5 th¸ng ®èi víi trång c©y, 6 - 7 th¸ng trång hom):60kg §¹m urª + 70kgL©n supe + 40kgKali clorua /haTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 06
  • 107. + Phßng t r õ s© bÖ : Nh c¸c c©y trång kh¸c sau khi trång thêng bÞ dÕ, u nhs©u rãm, s©u cuèn l¸.... ph¸ h¹i. CÇn kiÓm tra thêng xuyªn vµ tiÕnhµnh thñ c«ngkhi mËt ®é s©u Ýt. + Thu ho¹ch: Khi c©y sinh tr ëng ®¹t 1mtrë lªn chØ thu ho¹ch 30 - 40% l -îng l¸ cã trªn c©y. b. N¨m thø 2 trë ®i + §èn d©u * §èn t¹o h×nh (§Ó t¨ng sè mÇm trªn c©y) - Sau trång 1 n¨m vµo vô §«ng, ®èn c¸ch mÆt ®Êt 15 - 20 cm, vÕt ®ènv¸t, tr¸nh dËp n¸t, kh«ng nªn ®èn khi trêi ma. - Sau khi ®èn ®Õn vô Xu©n d©u nÈy mÇm, khi chåi cao 20 - 30 cm tØa bítchåi chØ ®Ó l¹i 2 - 3 chåi, khoÎ. - N¨m thø 3 trë ®i ®èn c¸ch vÕt ®èn cò 4 cm. * §èn hµng n¨m (§Ó ®iÒu chØnh thêi vô cho l¸). Cã c¸c ph¬ng ph¸p ®èn sau: - §èn §«ng: §èn cµo cuèi th¸ng 12 cho l¸ mïa HÌ, ®èn c¸ch vÕt ®èn cò 3 - 4cm - §èn HÌ: Tøc lµ ë vô §«ng chØ ®èn phít ngän 10 - 15cm ®Õn vô Xu©n thuho¹ch 2 løa råi ®èn thÊp. §èn vµo cuèi th¸ng 4 ®Çu th¸ng 5 cho l¸ vô Xu©n. - §è n l ö ng: V µ o th ¸ ng 8 - 9 ®è n c ¸ ch m Æ t ®Ê t 1m ®Ó t ¨ ng s è m Çm,n ¨ ng su Ê t l ¸ v ô Thu. * §è n s ¸ t ( ¸ p d ô ng d © u tr å ng d Ç y ë v ï ng ®Ê t b · i). §è n cu è i th ¸ ng 11® Õn hÕt th ¸ ng 12 ®é cao vÕt ®è n c ¸ ch m Æ t ®Ê t 2cm. * §èn phít vô §«ng (¸p dông ruéng lu ®«ng): §èn phít ngän vµo gi÷ath¸ng 12 c¾t ngän 20 - 30 cm cho d©u nÈy mÇm ®Òu, tËp trung.+ Lµm cá - Thêng xuyªn lµm cá s¹ch b»ng biÖn ph¸p thñ c«ng hoÆc dïng thuèc trõ cáLyphoxin 41SL phun vµo giai ®o¹n cá ph¸t triÓn m¹nh th©n l¸ th× hiÖu qu¶ míi cao.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 07
  • 108. * Chó ý: Phun thuèc ph¶i ®Òu kh¾p l¸ cá, kh«ng phun trªn ®Êt ngËp níc,kh«ng phun vµo mÇmd©u ®ang ph¸t triÓn lµm xo¨n l¸ + Cµy bõa vµ bãn ph© : n - S ®èn cµy gi÷a hµng s©u 1 - 20 cm cuèc xung quanh gèc, ph¬i gèc au 5 , - Ph©n bãn cho 1 n¨m ha/ Sè lî ng Sè lÇn Thêi gian bãn Lo¹i ph©n C¸ h bãn c (kg) bãn (th¸ g) nH÷u c¬ 25.000 - 1 1-1 1 2 Bãn s©u khi cuèc ph¬i gèc 30.000 c¸ch gèc 20cm s©u 1 cm -> 5L©n supe 500 1 1 -1 1 2 l Êp ®Êt§¹mur ª 250 - 300 5- 6 1,3,5,7,9 vµ 1 - C ®Ò p choc¸clÇnb 0 hia u h©n ãnKal i cl or ua 250 - 300 2 2 -3 vµ 1 - 1 1 2 - Bãn t heo gèc, c¸ch gèc 20 cm r ¶i ®Ò ph©n vµ l Êp , u ®Êt 6. Phßng trõ s©u bÖnh - S©u rãm, dÕ, s©u ®o, s©u cuèn l¸, s©u ®ôc th©n: VÖ sinh ®ång ruéng vµo vô §«ng, cµy ph¬i ®Êt, rung b¾t thñ c«ng, lo¹ibá cµnh l¸ bÞ s©u. - RÖp: Dïng hçn hîp 1 lÝt xµ phßng + 1 lÝt dÇu ho¶ + 15 lÝt níc khuÊy ®Òucho tan ®Ó phun hoÆc thÊm giÎ ®Ó lau. 0 - RÇy: Dïng Bassa 1 /00 + Suprathion 0,5% ®Ó phun. - BÖnh b¹c thau, gØ s¾t: Dïng ph¬ng ph¸p phßng trõ tæng hîp: + Trång gièng kh¸ng bÖnh.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 08
  • 109. + Trång ®óng mËt ®é. + Bãn ph©n ®Çy ®ñ, c©n ®èi. + VÖ sinh ®ång ruéng. + Khai th¸c ®óng løa. 0 +Dïngthuèc Anvil 5 SC2 /00, Benlat CBTN 4 g/lÝt (Thêi gian c¸ch ly 7 - 10 ngµy) 7. Thu ho¹ ch vµ b¶o qu¶n - Thu 8 - 10 løa/n¨m. - H¸i b»ng tay tr¸nh lµm xíc c©y, g·y cµnh. - Kh«ng ®Ó l¸ «i, hÐo. PhÇn III: c©y l© m nghiÖp **************************************************************************** Kü thuËt trång gõng I. Gi¸ trÞ kinh tÕ - Gõng dïng ®Ó lµm gia vÞ, chÕ biÕn dïng trong thùc phÈm, lµ mét lo¹i dîcliÖu dïng trong §«ng y. Gõng ®îc xem lµ mét vÞ thuèc gi¶i c¶m, gi¶i ®éc, trÞ ho,chøng ®Çy h¬i, ®au bông vµ n«n möa. - HiÖn nay gõng lµ mét mÆt hµng xuÊt khÈu cã gi¸ trÞ kinh tÕ cao. - Trång th©m canh tèt th× n¨ng suÊt ®¹t tõ 12 - 14 tÊn/ha/n¨m.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 09
  • 110. - Trång xen díi t¸n rõng, n¨ng suÊt tõ 6 - 7 tÊn/ha/n¨m. Lµ mét lo¹ic©y trång cho hiÖu qu¶ kinh tÕcao trong n«ng l©m kÕt hîp. II. C¸cgièng gõng Gåm cã 4 lo¹i: Gõng d¹i, gõng giã, gõng tr©u, gõng dÐ. Nhng hiÖn naytrång phæ biÕnlµ 2 lo¹i: Gõng tr©u vµ gõng dÐ. 1. Gõng tr©u: Cñ to, Ýt x¬, Ýt cay thÝch hîp víi xuÊt khÈu. 2. Gõng dÐ: Cñ nhá h¬n, vÞ cay vµ x¬ nhiÒu, hiÖn nay ®ang ®îc g©ytrång phæ biÕn vµ b¸n nhiÒu trªn thÞ trêng. 3. §Æc ®iÓm h×nh th¸i - Gõng thuéc lo¹i th©n th¶o cã chiÒu cao tõ 0,6 - 1m, l¸ mµu xanh ®Ëm dµitõ 20 - 25cm, réng 2 - 2,5cm. G©n cã mµu nh¹t h¬n phiÕn l¸, vß ra cã h¬ng th¬m. - L¸ mäc so le th¼ng ®øng cã bÑ l¸ nhng kh«ng cã cuèng l¸. Th©n ngÇmph×nh to chøa c¸c chÊt dinh dìng gäi lµ cñ. Quanh cñ cã rÔ nhá, rÔ chØ ph¸ttriÓn tËp trung ë líp ®Êt mÆt vµ rÔ ¨n s©u kho¶ng 15cm. III. §iÒu kiÖn g©y trång: - Gõng lµ c©y a s¸ng nhng còng cã thÓ ph¸t triÓn tèt díi t¸n rõng. Gõngph©n bè réng, thÝch hîp ë c¸c vïng khÝ hËu cã mét mïa kh« ng¾n. KhÝ hËu onhiÖt ®íi Èm, nhiÖt ®é b×nh qu©n n¨m tõ 21 - 27 C, lîng ma tõ 1.500 -2.500ml/n¨m. - §Êt ®ai: C©y gõng cÇn ®Êt t¬ng ®èi tèt, cã tÇng ®Êt dµy, t¬i xèp,Ýt ®¸ l…n, kh¶ n¨ng gi÷ níc vµ thÊm níc t¬ng ®èi cao. §Êt Èm nhng ph¶i tho¸tníc tèt, kh«ng g©y óng. Tèt nhÊt lµ trªn ®Êt thÞt nhÑ, cã hµm lîng mïn cao. IV. Kü thuËt trång. 1. Thêi vô: Thêi vô thÝch hîp lµ vô Xu©n tõ 25/2 - 15/4. 2. Lµm ®Êt + §Êt trång thuÇn: - Cµy bõa toµn diÖn, s©u 25 - 30cm. Lµm lµm ®Êt nhá, s¹ch cá d¹i, lµmph¼ng mÆt ®Êt råi míi r¹ch hµng.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 11 0
  • 111. - Khi r¹ch hµng nªn bè trÝ theo híng §«ng T©y ®Ó tËn dông ¸nh s¸ng mÆt trêi. Hµng r¹ch s©u 15- 17cm,hµng x hµng 60cm, c©y x c©y 25 - 30cm. + §Êt trång xen: §èi víi ®Êt díi t¸n rõng ®îc lµm theo r¹ch nªn bè trÝ theo ®êng ®ång møc ®Ó chèng xãi mßn röa tr«i, hoÆc lµm theo hè cã kÝch thíc lµ 40 - 50cm, dïng cuèc ®Ëp x¨m ®Êt trong hè thËt nhá råi vun cao 5 - 7cm 3. Ph©n bãn lãt: TÝnh cho 1ha a. Sè lîng: - Ph©n chuång hoai: 10 tÊn - L©n: 400kg - V«i bét : 400kg b. Ph¬ng ph¸p bãn: V«i bét bãn khi cµy bõa, lµm ®Êt. Ph©n h÷u c¬ vµ v« c¬ bãn theo hµng råi lÊp mét líp ®Êt máng lªn ®Óphñ kÝn ph©n. Kh«ng ®Ó gièng tiÕp xóc víi ph©n khi trång. 4. Xö lý gièng tríc khi trång - Tríc khi ra gièng chän nh÷ng cñ gõng cßn nguyªn vÑn, c¾t c¸c nh¸nh thµnh hom, mçi hom dµi tõ 2,5 - 3 cm. Trªn mçi hom lµm gièng Ýt nhÊt ph¶i cã mét chåi ngñ (m¾t mÇm). - §Ó diÖt trõ nÊm bÖnh tríc khi trång ta nªn ng©m trong dung dÞch BENOMIL-0,2% (2g/1 lÝt níc) trong 5 phót sau ®ã vít ra ®Ó 24 giê míi trång. - Lîng gièng ®Ó trång thuÇn lµ 2.800 - 3.000 kg/ha. - Lîng gièng ®Ó trång xen lµ 1.300 - 1.500 kg/ha. 5. C¸ch trång Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 11
  • 112. - §Æt homgièng xuèng hµng ë ®é s©u 6 -7cm, ®Ó m¾t mÇmphÝa trªnsau ®ã lÊp ®Êt mÞn phñ kÝn cñ gõng råi Ên chÆt tay ®Ó cho ®Êt ®îc tiÕpxóc víi cñ gõng sau ®ã lÊp ®Êt ngang b»ng mÆt ®Êt. * Chó ý: Khi t r ång nªn ®Æt homgièng t heo h×nh nanh sÊu. NÕ t r ång díi ut ¸n r õng t h× nªn t r ång 3 hom hè t heo h×nh t amgi¸c, c©y x c©y 20cm / . V. Ch¨ sãc: m - Sau khi t r ång l µ t iÕ hµnh t ñ gèc, vËt l iÖu t ñ l µ r ¬m r ¹, l ¸ m n , Ýa, vát r Êu. Tñ t heo hµng, t ñ xong t íi Èmcho c©y. - Th«ng t hêng sau khi t r ång t õ 25 - 30 ngµy t h× m chåi l ªn khái m äc Æt®Êt . Sau khi m t õ 45 - 50 ngµy t h× t iÕ hµnh l µmcá bãn ph©n, vun gèc. äc n + Lµm cá: KiÓm tra thêng xuyªn nhæ hÕt cá d¹i mäc quanh gèc. + Bãn ph©n thóc ®èi víi gõng trång thuÇn: 2 - LÇn 1: Sau 45 - 50 ngµy bãn 60 - 80kg ®¹m /ha (3 - 4kg/500m ) - LÇn 2: Sau lÇn 1 kho¶ng 40 - 45 ngµy bãn 70kg Kali/ha. Ph©n bãn trång xen b»ng 1/2 lîng ph©n trång thuÇn. + Kü thuËt bãn: Ph©n ®îc r¶i ®Òu xung quanh gèc, c¸ch gèc 5 - 7cmkh«ng cho ph©n r¬i s¸t gèc. Bãn khi thêi tiÕt r©m m¸t hoÆc sau ma vµ kÕt hîpvun gèc ®ît bãn ph©n lÇn cuèi. + Tíi níc: §èi víi c©y gõng rÊt a Èm nhng kh«ng chÞu óng, nªn chóng tacÇn lu ý khi trêi kh« h¹n nªn tíi ®ñ Èm. NhÊt lµ khi bãn ph©n lÇn 1 nÕu kh« h¹nph¶i tíi ®ñ Èm ®Ó gõng sinh trëng vµ ph¸t triÓn tèt. VI. Phßng trõ s©u bÖnh: Gõng Ýt s©u h¹i nhng v…n bÞ nÊm g©y h¹i ëtrªn l¸ vµ cñ nh: ch¸y l¸, thèi cñ. Nªn thêng xuyªn theo dâi qu¸ tr×nh sinh trëng,ph¸t triÓn cña c©y gõng trong tõng giai ®o¹n. - NÕu ph¸t hiÖn nÊm g©y h¹i ch¸y l¸ th× tiÕn hµnh ng¾t bá l¸ bÞ bÖnh rakhái khu vùc vên vµ tiÕn hµnh phun thuèc phßng trõ ngay. Dïng thuèc BENOMIL 50%Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 112
  • 113. WP [kho¶ng 40g/20 lÝt níc + 8 - 10ml chÊt phô da (keo)] ®Ó t¨ng ®é b¸m dÝnhtrªn l¸. - C¸ch phun: Phun ®Òu lªn 2 mÆt l¸ vµ quanh gèc. Mçi lÇn phun c¸chnhau 7 ngµy, phun 2 -3 lÇn sau khi nhiÔm bÖnh. VII. Thu ho¹ ch Sau khi gõng 9 th¸ng th× tiÕn hµnh thu ho¹ch, dïng liÒm c¾t ngang gècth©n c©y s¸t ®Êt, dïng cµo r¨ng ®µo quanh gèc bíi cñ gõng lªn, lo¹i bá ®ÊtdÝnh b¸m trªn cñ, thu gom tËp kÕt sau ®ã gõng ®îc ®ãng vµo sät tre hoÆc baot¶i ®em vÒ chÕ biÕn hoÆc b¸n. Ph¶i thao t¸c nhÑ nhµng kh«ng lµm x©y x¸t, bëi gi¸th¬ng phÈm cao khi cñ gõng ®ang cßn nguyªn vÑn. Kü thuËt trång L¸t m ª hi c« I. Gi¸ tr Þ cña c©y l¸t Mªhic« - L µ c © y g ç l í n, c ã ch ø a d Ç u, Ý t cong v ª nh, m è i m ä t, n ø t n Î , d ï ng®Ó s ¶ n xu Ê t ®å m é c. - C©y mäc nhanh, nÕu trång trªn ®Êt tèt n¨ng suÊt cao ®¹t 15 - 20 3m /ha/n¨m. II. §Æc ®iÓm sinh th¸i - C©y th©n gç th¼ng, t¸n réng, Ýt ph©n cµnh. - ¦a ®Êt nãng Èm, ph¸t triÓn nhanh vµo th¸ng 7 - 9, Ýt rông l¸.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 113
  • 114. - Rông l¸ hoµn toµn ®èi víi ®iÒukiÖn ®Êt kh«, khÝ hËu kh« h¹n. - DÔg©y trång ë mäi ®iÒukiÖn ®Þa h×nh, thÝch hîp trªn nói ®¸ v«i - §Êt tèt ph¸t triÓn nhanh h¬n. - ¦a s¸ng hoµn toµn ë giai ®o¹n vên ¬m. - RÔ ph¸t triÓn kÐm,rÔbµng ph¸t triÓn m¹nh, cã kh¶ n¨ng luån l¸ch qua cäcc¸c khe ®¸. - Kh«ng nªn trång trªn ®Êt bÝ chÆt, ngËp óng. - Lu ý c©y con khi míi n¶y mÇm,d bÞ s©u x¸m, èc sªn ph¸ ho¹i. Ô III. Kü thuËt ¬ m : 1. Xö lý h¹t gièng. - Do h¹t cã dÇu nªn ph¶i b¶o qu¶n kh« m¸t. - Thêi gian b¶o qu¶n 1 - 2 th¸ng sau khi thu ho¹ch. o - Xö lý h¹t: 2 s«i + 3 l¹nh (nhiÖt ®é 40 - 45 C). Ng©m kho¶ng 12giê. - Röa chua h¹t sau khi ng©m. - Cho h¹t vµo tói v¶i ®Ó ñ, hµng ngµy röa chua 1 lÇn. - Sau khi h¹t nøt nanh ®em gieo lªn luèng. 2. Lµm ®Êt gieo ¬m - Cµy bõa kü, xíi x¸o 3 - 4 lÇn. 2 - Lîng ph©n bãn: 3 - 4kg ph©n chuång hoai vµ 0,5kg v«i/m . - Tríc khi gieo h¹t cÇn xö lý thuèc tÝm 0,1% ®Ó s¸t trïng (1g thuèc pha1lÝt níc ®Ó phun). - Dïng b×nh b¬m hay b×nh hoa sen ®Ó tíi níc 1 - 2 ngµy råi míi gieo h¹t. - Gieo h¹t ®Òu, phñ kÝn ®Êt nhá dµy 1cm. - Gieo xong tíi níc 1 - 2 lÇn/ngµy. - Lµm giµn che b»ng mµng nilon, phªn h×nh m¾t c¸o. - Luèng gieo réng 1m, cao 15 - 20cm. Trang b»ng luèng. - R¾c v«i bét xung quanh luèng gieo ®Ó chèng c¸c lo¹i c«n trïng. 2 - LiÒu lîng v«i 0,5kg/m . 3. §ãng bÇu, lµm dµn che cÊy c©y - BÇu chuÈn bÞ s½n ghÐp lªn luèng.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 11 4
  • 115. - KÝch thíc bÇu 10 - 15cmcã d¸n ®¸y ®ôc lç. - Hçn hîp ruét bÇu: ph©n chuång hoai môc 20% ®Êt mïn ®Ëp nhá 80%trén ®Òuvµ cho vµo bÇu. - Lµm giµn che cã ®é chiÕus¸ng 50%. - CÊy c©y con vµo bÇu: Khi c©y con cã 2 l¸ kÐpl«ng chim nhæ cÊy vµobÇu. 2 - N cÊy rÔtrÇn: §Êt cµy bõa kü bãn ph©n chuång hoai 3 - 4kg/m . Õu Lªn luèng réng 1m, cao 15 - 20cm. Cù ly c©y 20 x 20cm. Cù ly hµng 25 x 25cm. 4. Ch¨m sãc c©y con Sau khi cÊy 1 th¸ng giì giµn che. Hµng ngµy tíi níc cho c©y 1 - 2 lÇn, 15ngµy sau khi cÊy lµm cá ph¸ v¸ng. Sau 1 th¸ng c©y ®· bÐn rÔ, æn ®Þnh tíi níc ph©n chuång hoai hoÆc NPK0,1% ng©m hoµ tan sau ®ã míi tíi, tíi xong tíi níc s¹ch ®Ó röa l¸. - Sau khi cÊy c©y con 1 th¸ng giì giµn che. - C ©y con 6 - 7 tu Ç n tu æ i cao 20 - 25 cm, ® ê ng k Ý nh 0,2 - 0,4cmc ã th Ó xu Ê t tr å ng. - Khi c © y ®ñ ti ª u chu È n xu Ê t v ê n c Ç n ph ¶ i ng õ ng t í i tr í c 15 - 20ng µy ®Ó h · m c © y. IV. Trång c©y - §Êt ph¶i chuÈn bÞ tríc 3 th¸ng: + Xö lý thùc b×: Ph¸t vµ dän dÑp (kh«ng ®îc ®èt). + §µo hè kÝch thíc 50 x 50 x 40cm + §µo theo ®êng ®ång møc, nanh sÊu(ch©n kiÒng). - X¨m lÊp hè vµ bãn ph©n tríc 15 ngµy. + Lîng ph©n 2 - 3 kg ph©n chuång hoai, 100g NPK vµ 200g v«i bét trén®Òu lÊp hè. - Thêi vô trång: + Trång vô xu©n sau tÕt ©m lÞch (th¸ng giªng vµ th¸ng 2). + Trång vô Thu vµo th¸ng 9 - 10.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 115
  • 116. (Chän ngµy r©m m¸t, m phïn). a - MËt ®é: 1.000 c©y/ha. C©y x c©y 2,5m, hµng x hµng 4m HoÆc 3,0m x 3,3m - Chän c©y tèt ®ñ tiªu chuÈn ®Ó ®em trång. NÕurÔ trÇn tr íc khi nhæph¶i kÐonhæ c©y vÒ 1 bªn nh»m lµm ®øt 1/2 rÔ, cßn 1/2 ®Ó l¹i duy tr× sù c©nb»ng thu chi níc cho c©y. - C¸ch trång: Dïng cuèc ®µo mét l¸t chÝnh gi÷a hè, bãc tói bÇu cho c©yxuèng hè vµ chÌn ®Êt xuèng ÐmchÆt ®Çy h×nh m©mx«i. V. Ch¨m sãc sau khi trång vµ bãn thóc - Sè n¨mch¨msãc 3 n¨m. - Sè lÇn ch¨msãc 3 lÇn/n¨m. - N¨mthø nhÊt: Ch¨msãc tiÕnhµnh trång dÆmsè c©y chÕt. - Kü thuËt ch¨m sãc: Luçng ph¸t d©y leo bôi rËm thÊp gèc díi 10cm, cuècxíi vun gèc réng 0,8 - 1m,s©u 10cm. - N¨m thø 2: Ch¨m sãc gièng nh n¨m thø nhÊt cã bãn ph©n 200 - 300gNPK/c©y, ®µo r·nh phÝa trªn sên bá ph©n c¸ch gèc 30cm. - N¨m thø 3: Chñ yÕutiÕn hµnh luçng ph¸t d©y leo, bôi rËm ®Ó c©y cã®iÒukiÖn ph¸t triÓn. VI. B¶o vÖ rõng trång: + CÊmch¨n th¶ gia sóc vµo rõng trång, phßng chèng ch¸y rõng Kü thuËt trång bå ®Ò I. Gi¸tr Þ kinh tÕ: Gç mÒm,nhÑ,thí mÞn, dÔ chñ yÕulµm bét giÊy vµ diªm. xÎ, II. Kü thuËt thu h¸i, chÕbiÕn, b ¶ o qu ¶ n: 1. Thu h¸i h¹t gièng: C©y tõ 8 tuæi trë lªn, thêi gian thu h¸i tõ ®Çuth¸ng 9 ®Õn th¸ng 10. 2. ChÕ biÕn: Qu¶ thu vÒ ñ ®èng 2 - 3 ngµy, ®èng cao 50cm, mçi ngµy®¶o 1 lÇn, qu¶ chÝn x¸t h¹t t¸ch khái vá. 3. B¶o qu¶n h¹t gièng: B¶o qu¶n trong c¸t Èm (1 h¹t + 2 c¸t).Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 116
  • 117. III. Kü thuËt gieo ¬m: 1. Thêi vô gieo ¬m + Vô xu ©n: ¬m th ¸ng 1 0 - 1 1 . + Vô thu: ¦¬m th ¸ng 5 - 6. 2. Xö lý h¹t gièng 0 Ng©m h¹t vµo níc Êm 40 C (2 s«i 3 l¹nh) trong 8 giê, ñ h¹t cho ®Õn nøtnanh th× ®em gieo. 3. CÊy h¹t vµo bÇu KÝch thíc bÇu PE (8 x 12 cm), 80% ®Êt mÆt + 20% ph©n chuång hoaimôc, lµm giµn che 50% ¸nh s¸ng. CÊy h¹t vµo bÇu ®é s©u lÊp ®Êt 1 cm. 4. Ch¨m sãc c©y trong vên ¬m + Tíi níc: Mçi ngµy tíi mét lÇn + Lµm cá ph¸ v¸ng 15 ngµy 1 lÇn kÕt hîp víi t íi ph©n chuång hoai môc hoÆcNPK 1%. + Phßng trõ s©u bÖnh: BÖnh thèi rÔ phun thuèc Booc®« 1%. S©u x¸m dïngtay b¾t hoÆc phun thuèc Sumithion. 5. Tiªu chuÈn c©y con khi xuÊt vên ChiÒu cao 25 - 30 cm, ®êng kÝnh cæ rÔ 2,5 - 3mm. IV. Kü thuËt trång c©y con cã bÇu: 1. Xö lý thùc b× hiÖn trêng - Trªn ®åi b¸t óp dèc ng¾n, ph¸t tr¾ng toµn bé. 0 - §é dèc trªn 20 , chõa d¶i rõng trªn ®Ønh 10m mçi bªn sên cßn l¹i ph¸ttheo b¨ng. Réng 40 - 50m, b¨ng chõa 10 - 12m, bè trÝ theo ® êng ®ång møc. lóccuèc hè 10 - 15 ngµy. 2. MËt ®é: Trång 1.660 c©y/ha, hµng x hµng 3 m, c©y x c©y 2m 3. KÝch thíc hè: 40 x 40 x40 cm 4. LÊp hè vµ ph©n bãnTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 117
  • 118. Ph©n NPK mçi hè bãn 0,2kg, ph©n chuång 2 kg/hè hoÆc ph©n vi sinh 1kg/hè. 5. VËn chuyÓn c©y con ®Õn n¬i trång Tíi níc tríc 1 ngµy, c©y dùng trong khay, sät… 6. Trång rõng + Vô Xu©n tõ 15 th¸ng 2 ®Õn 30 th¸ng 3 (vô chÝnh). + Vô Thu tõ th¸ng 9 - 10 (vôphô). V. Kü thuËt trång bå ®Ò b»ng ph¬ng ph¸p gieo h¹ t th¼ ng - ¸p dông cho nh÷ng n¬i tÝnh chÊt ®Êt rõng cßn tèt - Thêi vô ph¶i hoµn toµn tríc ngµy 30 th¸ng 11. Kü thuËt gieo h¹t th¼ng gièng nh kü thuËt trång c©y con, xö lý h¹t tríckhi gieo, mçi hè gieo tõ 3 - 5 h¹t VI. Ch¨m sãc qu¶n lý b¶o vÖ rõng 1. Trång dÆm: 10 - 15 ngµy sau khi trång kiÓm tra tû lÖ sèng ®Ótrång dÆm. 2. Ch¨m sãc rõng trång: + Vô Xu©n: TiÕn hµnh ch¨m sãc trong 3 n¨m - N¨m thø nhÊt 3 lÇn * LÇn 1: Tõ th¸ng 5 - 6 ph¸t thùc b× c¹nh tranh theo gèc, ®êng kÝnh 0,8- 1 m, thùc b× ph¸t thÊp 10 cm, trång dÆm * LÇn 2: Th¸ng 7 - 8 (nh lÇn 1) * LÇn 3: Th¸ng 10 - 11 ph¸t s¹ch cá toµn diÖn tÝch - N¨m thø 2 ch¨m sãc 2 lÇn * LÇn 1: Th¸ng 3 -4, ph¸t thùc b× c¹nh tranh víi c©y trång trªn toµn bédiÖn tÝch, d·y vun gèc ®êng kÝnh 0,8 - 1m. Bãn thóc ph©n NPK 5:10:3, lîng bãn100 - 150g/gèc. * LÇn 2: Th¸ng 8 - 9, ph¸t dän s¹ch cá xung quanh gèc ®êng kÝnh 0,8 - 1m - N¨m thø 3: Th¸ng 10 - 11 ph¸t dän thùc b× c¹nh tranh c©y trång trªntoµn bé diÖn tÝch. + Vô ThuTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 118
  • 119. - N¨mthø 1:1lÇn vµo th¸ng 10 - 11. Xíi vun gèc ®êng kÝnh 1m,trång dÆm. - N¨mthø 2: Ch¨msãc 3 lÇn * LÇn 1: Th¸ng 3 -4 dÉy cá xíi vun gèc ®êng kÝnh 0,8 - 1m,ph¸t dän thùcb× c¹nh tranh. * LÇn 2: Th¸ng 6 - 7 ph¸t dän thùc b× c¹nh tranh toµn bé diÖn tÝch, bãnthóc 100 - 150g/hè NPK lo¹i 5:10:3 * LÇn 3: Th¸ng 10 - 11ph¸t dän thùc b× thÊp <10cm,dÉy cá vun gèc ®êngkÝnh 0,8 - 1m. - N¨mthø 3: Ch¨msãc 2 lÇn * LÇn 1: th¸ng 4 - 5 tØa cµnh, chÆt c©y s©u bÖnh nÕucã, ph¸t dän s¹chcá xung quanh gèc. * LÇn 2: Ph¸t thùc b× toµn diÖn tÝch, chÆt tØa c©y s©u bÖnh. 3. B¶o vÖ rõng Thêng xuyªn qu¶n lý b¶o vÖ rõng trång kh«ng cho ngêi vµ tr©u bß ph¸ho¹i, phßng chèng löa rõng. Kü thuËt trång tre lÊy m¨ng I. GiÌi thiÖu mét sè lo¹ i tre lÊy m¨ng Chñ yÕu cña Trung Quèc vµ §µi Loan 1. Tre Lôc Tróc: Th©n c©y nhá, m¨ng nhá, n¨ng suÊt 10 tÊn/ha/n¨m. 2. Tre B¸t §é: Gièng nhËp tõ Trung Quèc, cñ m¨ng nÆng tõ 5 - 8kg/cñ,nÕu th©m canh tèt th× n¨ng suÊt cã thÓ ®¹t tõ 100 - 120 tÊn/ha/n¨m. 3. Tre §iÒn Tróc: Th©n to cã ®êng kÝnh 7 - 9 cm, cao 8 - 10 m, l¸ dµi30 - 40 cm, réng 6 - 7 cm dïng cho xuÊt khÈu. M¨ng ¨n gißn, ngät, n¨ng suÊt 20- 30 tÊn/ha/n¨m.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 119
  • 120. 4. Mao Tróc: Nh Ëp tõ T rung Q u èc, gie o b »ng h ¹ t, n ¨ng su Êt m ¨ngb ×nh qu ©n tõ 8 - 1 1 tÊn /h a/n ¨m . C h Êt l îng m ¨ng cao, ®Æc b iÖ t lo aÞ tren µy võ a kinh d oanh lÊ y m ¨ng võ a kinh d oanh lÊ y th ©n. C Ët th ©n tre d ïnglµm nguyªn li Öu v¸n d ¸n m Æt cao c Êp . II. G i¸ trÞ kinh tÕ + M ¨ng tre lµ lo ¹i rau s ¹ch ®îc d ïng lµm th ùc ph Èm trong níc vµ chÕ biÕ nxu Êt kh Èu. + Th ©n d ïng lµm ®å th ñ c «ng m ü ngh Ö, lµm nguyªn li Öu giÊy, lµm vËtli Öu x ©y d ùng vµ nhiÒ u s ¶n ph Èm kh ¸c. III. §iÒ ukiÖn g©y trång 1. KhÝ hËu: Tre lÊy m¨ng a khÝ hËu nãng Èm, vïng nhiÖt ®íi cã 2 mïa rârÖt. Ph©n bè ë ®é cao < 500m so víi mùc níc biÓn, a ¸nh s¸ng cùc ®oan, kÐm chÞubãng. 2. §Êt ®ai: Sinh trëng vµ ph¸t triÓn tèt trªn c¸c lo¹i ®Êt cã tÝnh chÊt®Êt rõng, tÇng ®Êt dµy, t¬i xèp, Èm, ®Êt båi tô ven s«ng, ven suèi kh«ng bÞngËp óng. IV. Kü thuËt chän c©y gièng vµ nh©n gièng 1. Chän c©y gièng Chän nh÷ng c©y b¸nh tÎ tõ 9 - 12 th¸ng tuæi, c©y khoÎ m¹nh ph¸t triÓn c©n®èi, kh«ng g·y ngän, kh«ng s©u bÖnh. 2. Nh©n gièng Cã 2 c¸ch nh©n gièng: Nh©n gièng b»ng gèc vµ nh©n gièng b»ng hom cµnh. + Nh©n gièng b¨ng gèc: Chän c©y cã ®é tuæi tõ 9 - 12 th¸ng tuæi tiÕnhµnh t¸ch gèc, sau khi t¸ch gèc chÆt phÇn ngän ®Ó l¹i phÇn gèc, chiÒu dµi homgèc tõ 0,8 - 1,2 m trong vô Xu©n hoÆc vô Thu. + Nh©n gièng b»ng hom cµnh (d¹ng ®ïi gµ): Nh©n gièng b»ng hom cµnh®ßi hái ph¶i cã kinh nghiÖm thùc tÕ. Chän c©y mÑ cã 9 - 12 th¸ng tuæi cã nhiÒucµnh chÐt b¸nh tÎ, nªn chän nh÷ng cµnh mäc phÇn gi÷a th©n, chän cµnh ®ïi gµTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 20
  • 121. cã mµu vµng s¸ng Ýt cµnh chÐt phô, tiÕnhµnh c¾t bá phÇn ngän, trõ l¹i 2 - 3m¾t ë phÝa ®ïi gµ gi¸p th©n c©y mÑ. Dän vÖ sinh quanh ®ïi gµ, bãc hÕt bÑmo vµ c¾t cµnh chÐt phô, dïng ca®¬n cë nhá, s¾c máng, c¾t tõ trªn xuèng. Chõa l¹i 1/5 phÇn tiÕpgi¸p gi÷a ®ïigµ vµ th©n c©y mÑ,sau ®ã dïng ca c¾t bÊmphÝa díi s¸t ®ïi gµ s©u 1/2 cm. VËt liÖu bã bÇu - §Êt thÞt nhÑph¬i kh« ®Ëp thËt nhá: 80%. - R¬mb¨mnhá: 10%. - Ph©n chuång hoai: 10%. Trén ®Òuvõa ®ñ Èm ®Ó bã bÇu. Tríc lóc bã bÇu dïng thuèc kÝch thÝch ra rÓ Phito hoãcmon thÊm vµo®ïi gµ tû lÖ 1 èng = 10 hom. Sau khi cho thuèc vµo lµ tiÕnhµnh bã bÇu ngay. L-îng ®Êt bÇu tõ 200 - 250 g/bÇu. Bã bÇu: Dïng d©y nilon mµu s¸ng trong dµi 40 cm, dµy 0,7mm, réng 4 -5cm quÊn quanh ®ïi gµ, quÊn tõ gèc ra, quÊn chÆt vµ kÝn ®Ó gi÷ Èm. Sau 15 - 20 ngµy th× ra rÓ, khi thÊy rÓ tõ mµu tr¾ng chuyÓn sangmµu vµng c¸nh d¸n, ®a ®i ¬m. ¦¬m: BÇu ¬m c©y 20 x 20 cm cã ®¸y. §Êt thÞt nhÑph¬i kh« ®Ëp nhá 90% ®Êt + 10%ph©n chuång hoai trén®Òu. C¸ch lµm: Dïng tay gë nhÑcho bÇu c©y t¸ch khái c©y mÑ®a vÒ tËp trungt¹i vên ¬m. Cho ®Êt vµo bÇu 1/3 sau ®ã bãc vá bÇu c©y cho hom cµnh vµo bÇu 0nghiªng 60 tiÕp tôc cho ®Êt vµo bÇu vµ nÐn ®Êt chÆt. (BÇu c©y sau khi t¸chkhái c©y mÑ lµ ph¶i lµm hÕt trong ngµy). BÇu c©y sau khi ¬m xong ®îc ®a vµo vên ¬m nu«i dìng, ®Æt hom c©ythµnh hµng trong luèng, tíi Èm thêng xuyªn. Nu«i bÇu tõ 6 - 8 th¸ng, c©y ®ñ l¸vµ rÓ thø cÊp, cã mét thÕ hÖ m¨ng míi lµ ®a ®i trång. V. Kü thuËt trång:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 21
  • 122. 1. Thêi vô: + Vô Xu ©n tõ th ¸ng 2 - 3 + Vô Thu tõ th ¸ng 9 - 1 0 2. MËt ®é: - 1 ha trång tõ 400 -500c©y lµ võa. Kho¶ng c¸ch 5 x 5m hoÆc 4 x 5m. Cã thÓ trång tha víi mËt ®é 200 c©y/ha.Sau n¨m thø 3 t¸ch gèc ®Ó trång bæ sung cho ®óng mËt ®é. 3. ChuÈn bÞ ®Êt trång: + §Êt dèc ®µo hè theo ®êng ®ång møc, bè trÝ theo h×nh nanh sÊu ®Óchèng xãi mßn. KÝch thíc hè: dµi 1m, réng 60 cm, s©u 60 cm. + §Êt b»ng ph¼ng ®µo hè cã kÝch thíc 60 x60 x60 cm. Hè ph¶i chuÈnbÞ tríc khi trång 1 th¸ng. + Ph©n chuång cho mçi hè: - §Êt xÊu ®åi dèc: 25 - 30 kg ph©n chuång hoai + 0,5 kg l©n. - §Êt tèt b»ng ph¼ng: 15 - 20 kg ph©n chuång hoai + 0,3 kg l©n. Ph©n ph¶i ®îc xö lý tríc khi trång 15 ngµy. 4. C¸ch trång + Dïng quèc xíi x¸o toµn bé ®Êt vµ ph©n trong hè, moi mét lç chÝnh gi÷a 0hè bãc vá bÇu c©y vµ ®Æt bÇu c©y xuèng hè nghiªng 45 , lÊy ®Êt mÆt lÊp®Çy hè. Nªn trång næi cã h×nh m©m x«i, kh«ng trång s©u. Trång xong ph¶idïng r¬m r¹ tñ gèc gi÷ Èm cho ®Êt. VI. Ch¨m sãc + Trong 2 n¨m ®Çu khi tre cha khÐp t¸n nªn trång c©y hä ®Ëu ®Ó gi÷ Èmvµ c¶i t¹o ®Êt. + Lµm cá xíi x¸o quanh gèc c©y 3 lÇn/n¨m. + Ph©n bãn n¨m 2 lÇn, mçi lÇn 20kg ph©n chuång hoai + 0,1kg ®¹m + 0,1kg kali + 0,1kg l©n vµo vô Xu©n vµ vô Thu. + §µo r·nh däc theo 3 phÝa cña bôi tre, däc theo chiÒu dµi cña rÔ, kÝchthíc réng 20 cm, dµi 80 cm, s©u 20 cm. Chia ®Òu ph©n ra c¸c r·nh råi lÊp ®ÊtkÝn. Mïa n¾ng h¹n cÇn tíi níc ®ñ Èm ®Ó m¨ng dÔ mäc. + B¶o vÖ: Ph¶i cã hµng rµo b¶o vÖ kh«ng cho gia sóc vµo ph¸ ho¹i.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 22
  • 123. VII. Thu ho¹ch vµ chÕ n m¨ g biÕ n a. Thu ho¹ch - C ¸c lo ¹i tre m ¨ng th êng c ã th êi vô ra m ¨ng tõ th ¸ng 4 - 9 ( c ã n ¬i kÐ od µi ®Õ n th ¸ng 1 1 ). R é nh Êt lµ th ¸ng 6 - 8, v× vËy trong th êi vô c Çn khai th ¸ck Þp th êi vµ ®óng quy tr×nh. - Q uan s ¸t xung quanh b ôi tre khi th Êy n øt ch ©n chim ta d ïng thu æng b íi®Êt ra th Êy c ñ m ¨ng d ïng giao s ¾c c ¾t c ñ m ¨ng c ¸ch g èc tre m Ñ 3 - 4 cm . - Ch ó ý khi c ¾t ph ¶i c ¾t th ¼ng theo chiÒ u vu «ng g ãc víi bÒ m Æt c ñam ¨ng, c ¾t xong lÊp ®Êt. Lu ý: Khi m¨ng nhó lªn mÆt ®Êt míi thu h¸i thêng cã vÞ ®¾ng. Ta cãthÓ tñ quanh gèc mét líp r¬m r¹ dµy tõ 20 - 30 cm, kh«ng cho m¨ng tiÕp xóc víi¸nh s¸ng mÆt trêi. - Thêi gian khai th¸c vµo lóc s¸ng sím khi cha cã ¸nh s¸ng mÆt trêi. b. ChÕ biÕn + Sö dông ¨n t¬i: Nªn lÊy nh÷ng cñ m¨ng khi cßn ë díi ®Êt, b¹t ®Êt lÊyvÒ bãc hÕt vá mo, c¾t l¸t máng hoÆc chÎ däc theo nhiÒu thanh nhá röa s¹ch chovµo nåi luéc 15 - 20 phót. + ChÕ biÕn kh«: Theo c¸ch cña Trung Quèc th× ®Ó m¨ng mäc lªn khái mÆt®Êt kho¶ng 0,8 - 1m míi thu h¸i. Thu h¸i vµo s¸ng sím khi kh«ng cã ¸nh n¾ng mÆttrêi hoÆc vµo nh÷ng ngµy ma. Sau khi thu h¸i tiÕn hµnh bãc bÑ vµ c¾t khoanh dµi 4- 6cm, nÕu chç nµo giµ th× lo¹i bá. Cho m¨ng vµo nåi luéc 2 giê ®ång hå vít ra ®Ór¸o níc cho vµo tói nilon ñ kÝn 15 ngµy cho lªn men ®a ra nong, nia ®Ó ph¬i kh«. VIII. §iÒu tiÕt c©y mÑ: Muèn trÎ ho¸ bôi tre chóng ta ph¶i ®iÒu tiÕt c©y mÑ cho phï hîp th× n¨ngsuÊt míi cao. Trong 3 - 5 n¨m ®Çu chØ lÊy m¨ng, sang n¨m thø 6 ta tiÕn hµnhthay thÕ c©y mÑ b»ng c¸ch lo¹i 1 c©y mÑ ®Ó l¹i 7 - 8 c©y b¸nh tÎ, sau ®ã c¸ch 2Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 23
  • 124. n¨m thay mét lÇn. Thay thÕc©y mÑnªn tiÕnhµnh vµo vô §«ng. (Chu kú khai th¸cm¨ng kho¶ng 20 - 25 n¨m). Kü thuËt Canh t¸c bÒn v÷ng tr ª n ®Êt dèc I. T×nh h×nh chung cñ a NghÖ An trong nh÷ng n¨ võa qua. m NghÖ An cã t æng diÖn t Ých t ù nhiªn t r ªn 1 t r iÖu ha, t r ong ®ã qui ,6ho¹ch ®Êt l ©mnghiÖp 1 8t r iÖu ha chiÕ 72%t æng diÖn t Ých. §Êt cã r õng ®Õ ,1 m nn¨m 2004 ®· cã xÊp xØ 745.000ha, hiÖn t ¹i ®Êt t r èng ®åi nói t r äc cßn435.000ha, ®é che phñ cña r õng ®· ®¹t ®îc 45,2%.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 124
  • 125. ë vïng trung du miÒnnói ®Êt ruéng vµ ®Êt b»ng Ýt, ®é dèc cao, ®Þah×nh phøc t¹p. Nªn ph¶i canh t¸c trªn ®Êt dèc. KÕt qu¶ trong nh÷ng n¨m võa qua canh t¸c bÒnv÷ng trªn ®Êt dèc ®· ®¹t®îc mét sè u nhîc ®iÓm sau: - ¦u ®iÓm: §· h×nh thµnh ®îc mét sè vên rõng, vên ®åi, trang tr¹i, t¹onªn ®îc c¸c ruéng bËc thang, che phñ ®Êt, khoanh nu«i b¶o vÖ rõng, trångrõng, chèng xãi mßn röa tr«i, t¨ng thu nhËp trªn ®¬n vÞ diÖn tÝch. - Nhîc ®iÓm: T×nh h×nh xãi mßn ®Êt vÉn diÔnra, hiÖu qu¶ kinh tÕ chacao, cha thêng xuyªn, liªn tôc. II. T¹i sao ph ¶ i canh t¸c bÒn v÷ng tr ª n ®Êt dèc? - Níc ta cã l îng m lín, tËp trung theo mïa. a - Khi m to h¹t m sÏ t¹o nªn dßng ch¶y. a a - Ph¸ vì vµ cuèn tr«i líp ®Êt trªn bÒmÆt. - Mµu mì cña ®Êt vµ ®Êt bÞ cuèn tr«i. - Khi mÆt ®Êt tr¬ trôi chØ cßn l¹i ®¸. - N¨ng suÊt c©y trång sÏ gi¶m, dÞch bÖnh sÏ x¶y ra. - G©y nªn lôt léi, ngËp óng vµ nhiÒutai ho¹ kh¸c, khÝ hËu, thêi tiÕt, m«itr êng sinh th¸i kh«ng æn ®Þnh. III. Môc ®Ých canh t¸c bÒn v÷ng tr ª n ®Êt dèc: - B¶o vÖ ®Êt chèng xãi mßn. - Duy tr× c¶i thiÖn ®é mµu mì cña ®Êt. - Khèng chÕ m ®Ó níc thÊm vµo ®Êt. níc a IV. Kü thuËt canh t¸c bÒn v÷ng tr ª n ®Êt dèc: Canh t¸c bªn v÷ng trªn®Êt dèc lµ viÖc ¸p dông c¸c biÖn ph¸p kü thuËt ®Ó thu nhiÒus¶n phÈm l©mnghÞªp l©u dµi æn ®Þnh, ®ång thêi ®Êt kh«ng bÞ röa tr«i vµ kh«ng bÞ gi¶mmµu mì. Cã 2 nguyªn t¾c cÇn gi¶i quyÕtsau:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 125
  • 126. a. BiÖn ph¸p c«ng tr × n h: §Ó t¹o nªn c¸c cÊu tróc vËt lý nh ruéng bËc thang, ®ãng cäc, xÕp®¸®µo r·nh nh»m kiÓm so¸t dßng ch¶y. §©y lµ lo¹i biÖn ph¸p rÊt cã t¸c dông ënh÷ng n¬i xãi mßn m¹nh hoÆc nh÷ng ®iÒu kiÖn lËp ®Þa khã kh¨n cÇn hç trîbiÖn ph¸p sinh häc ban ®Çu. Nhng còng ph¶i thÊy r»ng lo¹i biÖn ph¸p nµy thêngtèn c«ng søc vµ tiÒn cña, t¸c dông cña nã kh«ng toµn diÖn. Bíc1: Dïng thíc ch÷ A ®Ó x¸c ®Þnh ®êng ®ång møc, cã thÓ x¸c ®Þnh vÞtrÝ cña ®êng ®ång møc b»ng mét dông cô ®¬n gi¶n gäi lµ thíc ch÷ A, lµmb»ng 3 thanh gç hoÆc tre víi mét d©y däi. KÝch thíc ch÷ A: dµi 1,8m, réng0,9m, 1d©y däi. Bíc 2: X¸c ®Þnh ®êng ®ång møc b»ng thíc ch÷ A. Mét ch©n cña thícc¾m xuèng ®Êt, quay ch©n kia cho ®Õn khi d©y däi chØ r»ng c¶ 2 ch©n ®·ch¹m ®Êt ë cïng 1 ®é cao. Mét ngêi gióp viÖc ®ãng 1 cäc vµo bªn c¹nh ch©nsau cña thíc (ch©n thø nhÊt). Qu¸ tr×nh x¸c ®Þnh ®é cao nh vËy ®îc lÆp ®ilÆp l¹i vµ ®ãng cäc víi kho¶ng c¸ch 5mcho ®Õnkhi khÐpkÝn 1®êng. * C¸ch lµm: + Cã thÓ lÊy ®¸ kÌ thµnh hµng theo ®êng ®ång møc ®· x¸c ®Þnh réng 1mÐt. + LÊy cµnh th©n c©y ®ãng cäc phÝa díi xÕptheo ®êng ®ång møc ®Óchèng xãi mßn ng¨n chÆn ®Êt khái bÞ röa tr«i. + §µo r·nh, ®¾p bê ®Ó ng¨n chÆn vµ gi¶mdßng ch¶y gi÷ ®é Èm, chèng xãimßn + Lµm ruéng bËc thang ®Ó canh t¸c. * TÊt c¶ c¸c c¸ch lµm trªn ®Òuphô thuéc vµo ®Þa h×nh, ®é dèc vµ ®iÒukiÖn vËt t ®Ó chóng ta ¸p dông. NÕu®é dèc qu¸ cao th× cø 5 -10mÐtlµm 1 bËchoÆc lÊy ®¸ th©n cµnh c©y lµm 1 bËc, nÕu®é dèc võa ph¶i th× cø 10 - 15 mÐtlµm 1bËc b. BiÖn ph¸p n«ng sinh häcTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 26
  • 127. - Cã thÓ trång nh÷ng lo¹i c©y mäc nhanh ®Ó c¶i t¹o ®Êt, chèng xãi mßnvµ cung cÊp mét l îng ®¸ng kÓ cñi ®un hoÆc thøc ¨n cho gia sóc. §ã lµ nh÷ngloµi c©y hä ®Ëu nh keo dËu, cèt khÝ hoÆc cá voi, døa .v.v. o - §èi víi nh÷ng n¬i cã ®é dèc trªn 30 th× kho¶ng c¸ch ®êng ®ång møc o3 - 4m, díi 30 th× kho¶ng c¸ch 5 - 6m nªn ¸p dông biÖn ph¸p nµy, Ýt tèn kÐm vµth«ng dông dÔ lµm. - B¨ng c©y xanh võa cã t¸c dông c¶i t¹o t¨ng ®é ph× cho ®Êt, chèng xãimßn, lµm thøc ¨n cho gia sóc vµ mang l¹i hiÖu qu¶ kinh tÕ, t¨ng thu nhËp. - §èi víi b¨ng c©y xanh thuéc lo¹i hä ®Ëu hÕt mïa ma ®èn c¸ch gèc 50cm,b¨m nhá r¶i ®Òu toµn bé lªn diÖn tÝch canh t¸c ®Ó gi÷ Èm, t¨ng mïn cho ®Êt. c. Lo¹ i biÖn ph¸p tæng hÓp: Lµ sù phèi hîp gi÷a hai lo¹i biÖn ph¸p lµ biÖn ph¸p c«ng tr×nh vµ biÖnph¸p sinh n«ng häc. VÝ dô: Lµm ruéng bËc thang kÕt hîp trång c©y gi÷ bê ta luy hoÆc xÕp®¸. Kü thuËt trång keo lai I. GiÌi thiÖu c©y keo lai: - Keo lai lµ sù lai t¹o tù nhiªn gi÷a keo tai tîng vµ keo l¸ trµmTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 27
  • 128. - C©y keo lai Ýt s©u bÖnh, cã kh¶ n¨ng chèng chÞu mäi thêi tiÕt. - C¸c lo¹i gièng: BV10, BV16, BV32 ®· ®îc Bé NN&PTNT c«ng nhËn chotrång ®¹i trµ II. Gi¸ trÞ sö dông: Gç c©y keo lai, dai , ch¾c, c«ng dông lµm c¸c ®å gçgia dông, cét chèng hÇmlß, dïng lµm nguyªn liÖu giÊy. III. §iÒu kiÖn lËp ®Þa: - §Þa h×nh ®é cao tuyÖt ®èi <500m 0 - §é dèc 20 - 25 - Thµnh phÇn c¬ giíi ®Êt c¸t pha, sái - Lîng ma b×nh qu©n n¨m 1.600 - 1.800 mm IV. T¹ o c©y con ®Ó trång: - DiÖn tÝch vên gièng hom kho¶ng 1/800 - 1/1.000 diÖn tÝch trång rõnghµng n¨m. - Chän ®Êt, cµy bõa xö lý ®Êt. - C©y gièng gèc, cù ly trång: 0,8 x 0,4m hoÆc 0,5 x 0,5m. - Bãn lãt 2kg ph©n chuång hoai + 100g NPK/hè trén ®Òu trø¬c khi trång10 - 15 ngµy, sau ®ã tiÕn hµnh ch¨m sãc c©y gièng. + C¾t t¹o trång c©y gièng: - T¹o chåi lÇn ®Çu c¾t ngang th©n c©y ë ®é cao 70 cm. - C¾t xong khö trïng gèc b»ng Benl¸t nång ®é 0,15%. + X©y dùng vên hom: - §Ó s¶n xuÊt hom ta cÇn 1 sè c«ng tr×nh phôc vô sau: - HÖ thèng tíi vµ hÖ thèng phun s¬ng. - HÖ thèng dµn che, ®êng ®i lèi l¹i. V. Kü thuËt c¾ t cµnh vµ c¾ t hom: - D©m hom cã 2 c¸ch: - C¾t cµnh ph¶i b¶o qu¶n n¬i r©m m¸t, ng©m gèc vµo níc l·. - Hom c¾t dµi tõ 5 - 6 cm, mçi hom cã 1 - 2l¸, c¾t bít 2/3 diÖn tÝch phiÕn l¸, 0gèc hom c¾t v¸t 45 .Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 28
  • 129. - Cµnh c¾t xong ng©m vµo dung dÞch Benl¸t 200PPM trong 15 phót, sau®ã vít hom ra nhóng vµo gèc hom s©u 1,5 - 2cm vµo thuèc kÝch thÝch ra rÔIAA 500 PPM hoÆc ABI, TTG trong thêi gian 3 gi©y. - CÊy homtrùc tiÕpvµo bÇu, cÇn ®ãng bÇu tr íc 10 - 15ngµy. - KÝch thíc bÇu 7 x 11cm,8 x 12cm. - Dïng hÖ thèng phuns¬ng ®Ó t íi. - Hai lÇn phun: Mïa hÌ 30 phót, mïa ®«ng 60phót. - Thêi gian phun1lÇn 6 - 10 gi©y, sau 15- 20 ngµy c©y ra rÔ. - Ch¨msãc c©y homtrong vên 1 th¸ng ®iÒu chØnh ¸nh s¸ng, nhiÖt ®é, ®éÈm, xíi x¸o ph¸ v¸ng, t íi ph©n, lo¹i bá chåi bÊt ®Þnh. VI. Kü thuËt trång: - Ph¸t, dän thùc b× toµn diÖn hoÆc theo hµng, lµm ®êng ranh c¶n löa vµ®Òphßng ch¸y lan. - §µo hè tr íc 10 - 15ngµy. - MËt ®é trång 1100 - 1660c©y/ha. - KÝch thíc hè 40 x 40 x 40cm. - Hµng x hµng 3m, c©y x c©y 2m. - Bãn lãt 2kg ph©n chuång + 100 - 200g NPK/hè. - §¶o ®Òu, lÊp hè tr íc khi trång 10 - 15ngµy. - Tiªu chuÈn c©y con ®emtrång. + ChiÒucao c©y 30 - 35cm. + §êng kÝnh th©n 0,3 - 0,4 cm. * Kü thuËt trång: Bãc vá bÇu ®Ó cÊy ®øng gi÷a t©m hè trång, cã ®é dµy lÊp ®Êt tõ 2 -3cm. Chän ngµy r©m m¸t, ma phïn ®em c©y ®i trång. * Thêi vô trång: - Vô Xu©n tõ 15/2 - 30/3. - Vô Thu tõ 15/ - 30/10. VII. Ch¨m sãc, b¶o vÖ: - Ch¨m sãc c©y 3 n¨m.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 29
  • 130. - N¨mthø 1:3 lÇn/n¨m. - N¨mthø 2: 2lÇn/n¨m vµ bãn 100 - 150g NPK. - N¨mthø 3: 1lÇn/n¨m. * BiÖn ph¸p kü thuËt: - Lµm cá xíi x¸o ®Êt, vun gèc ®êng kÝnh 0,8 - 1m, s©u 10 cm. * Bãn ph©n: §µo r·nh s©u 15 - 20 cm, c¸ch gèc 30cm phÝa trªn dèc, r¾c ®Òuph©n lÊp ®Êt l¹i, luçng ph¸t d©y leo bôi rËm, ph¸t thÊp gèc 10cm. * B¶o vÖ: Kh«ng cho ngêi gia sóc vµo rõng trång ph¸ ho¹i. Kü thuËt trång, ch¨m sãc c©y Dã TrÇm I. G i¸ tr Þ kinh tÕ . C ©y g ç lín , t¸n th a th ¼ng cao 1 8 - 25 m , ®êng k Ýnh ngang ng ùc 30 - 40cm , ch ñ yÕ u ph ©n b æ ë biªn giíi ViÖt, L µo, C ¨m Pu chia. G ç ®îc s ö d ông trongx ©y d ùng c ¬ b ¶n, lµm ®å gia d ông lµm g ç d ¸n, b ét giÊy, trÇm c ã gi¸ trÞ xu ÊtTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 30
  • 131. khÈu, phôc vô c«ng nghiÖp chÕ Õnh¬ng liÖu, dîc liÖu. §Æc biÖt lµ ch÷a thÊp bikhíp, bÖnh ®Ëu mïa,®au bông, dïng cho phô n÷ sau khi sinh con. + Trªn thÕgiíi gi¸ 1kg trÇm h¬ng kho¶ng 1000 -5000USD, gi¸ 1kg tinh dÇutrÇm h¬ng kho¶ng 15000 -18000USD. + ë ViÖt Namtrong nh÷ng n¨m1989 - 1993 tuú theo chñng lo¹i: Lo¹i 1: 1200 -1600 USD/kg Lo¹i 2: 750 - 1100 USD/kg Lo¹i 3: 150 - 185 USD/kg Lo¹i 4: 65 - 80 USD/kg Lo¹i 5: 16 - 20 USD/kg. II. §iÒu kiÖn g©y trång o + KhÝ hËu: NhiÖt ®é b×nh qu©n n¨m 20 – 25 C, lîng ma trªn 1500 mm, ®éÈm kh«ng khÝ/80%. + §Êt ®ai: TÇng ®Êt dµy trªn 50cm, Èm, tho¸t níc, mïn trªn 3%, pH: 4 Ð6, kh«ng trång trªn ®Êt ®¸ v«i, ®Êt c¸t , ®Êt ngËp óng. + Thùc b×: ThÝch hîp nhÊt lµ ®Êt rõng nghÌo kiÖt vµ ®Êt rõng sau n-¬ng r…y. III. Nguån gièng: + Chän c©y mÑ trªn12 tuæi, sinh trëng tèt, t¸n ®Òu kh«ng bÞ s©u bÖnh. + Tèt nhÊt lµ c©y trong rõng gièng chuyÓn ho¸ ®Ó lÊy gièng + Thu h¸i qu¶ chÝn khi vá qu¶ chuyÓn tõ mµu xanh sang mµu sang mµuvµng m¬, nh©n h¹t ph¸t triÓn ®Çy ®ñ vµ chuyÓn sang mµu tr¾ng + ñ qu¶ 2 Ð 3 ngµy cho chÝn ®Òu råi ®em ph¬i trong n¾ng nhÑ tõ 12 - 14 giê ®Ó t¸ch h¹t ra khái qu¶ vµ lo¹i bá t¹p vËt. + H¹t thu ®îc tèt nhÊt lµ gieo ngay, nÕu kh«ng ph¶i b¶o qu¶n trong c¸tÈm, c¸t khi n¾m trong tay kh«ng rØ níc, bu«ng ra thÊy vÕt tay Øn trªn n¾mc¸t. Tû lÖ 2 phÇn c¸t víi mét phÇn h¹t theo khèi l îng, trén ®Òu, ®Ó n¬i tho¸ngm¸t,thêng xuyªn ®¶o h¹t 1 Ð 3 lÇn/ngµy vµ bæ sung ®é Èm khi thÊy h¹t bÞkh«. IV. T¹ o c©y con + Ng©m h¹t trong dung dÞch thuèc tÝm 0,1% tõ 3 - 4 giê, röa s¹ch h¹tloaÞ bá h¹t lÐp vµ thèi, råi ®em gieo trªn luèng ®· chuÈn bÞ s½n.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 31
  • 132. + Luèng gieo cao 15 - 20 cm réng 80 - 100cm, dµi 5 - 10 m. R·nh luèng 2réng 50 - 60 cm, bãn lãt 4 - 5 kg ph©n chuång hoai cho 1 m m¹t luèng, trén®Òu lµm ®Êt mÞn vµ san ph¼ng. 2 + V·i ®Òu h¹t lªn mÆt luèng, lîng h¹t gieo 0, 2 - 0, 25kg/m , sµng ®Êtbét hoÆc c¸t mÞn lÊp kÝn h¹t dµy 2, 5 - 3,0 cm , lµm dµn che bãng 50 - 60 % . + Thêng xuyªn tíi níc , lµm cá ph¸ v¸ng cho tíi 30 - 40 ngµy, c©y mÇm caotõ 6 - 8 cm, cã 2 - 4 l¸ mÇm th× nhæ ®Ó cÊy vµo bÇu. §Þnh kú 4 - 5 ngµy 2phun dung dÞch ben l¸t 0,5%, lîng phun lµ1,0 - 1, 2 lÝt / m . + Vá bÇu lµm b»ng tói nilon kÝch thíc 10 x10 cm, d¸n ®¸y ®ôc lç. RuétbÇu gåm 85% ®Êt bét trén víi 14% ph©n chuång hoai vµ 1% l©n theo khèi lîng.XÕp bÇu lªn luèng ®· chuÈn bÞ s½n gièng nh luèng gieo nhng kh«ng cÇn bãnlãt. Tíi níc ®ñ Èm cho luèng c©y gieo vµ luèng bÇu. Chän c©y ®ñ tiªu chuÈncÊy 1 c©y vµo bÇu, tíi níc gi÷ Èm vµ lµm dµn che. 2 + Níc tíi tõ 2 th¸ng tuæi mçi ngµy2 lÇn: 1,0 -1,5 lÝt/m .Th¸ng thø 3 - thø 24 ngµy tíi 1 lÇn 1,5 - 2,0 lÝt /m Sau 4 th¸ng 2 - 3 ngµy tíi 1 lÇn 2 2 - 3 lÝt /m . + Dµn che tríc 2 th¸ng tuæi che bãng 50 Ð 60 % , Th¸ng thø 3 ®Õn th¸ngthø 5 che bãng 30 Ð 40%, Sau 5 th¸ng dì bá dµn che. + Nhæ cá xíi ®Êt ®Þnh kú tríc 3 thÊng tuæi 15 - 20 ngµy/ lÇn. Tõ 3 - 6th¸ng tuæi 30 - 40 ngµy/ lÇn, sau 6 th¸ng cø 60 -70 ngµy/lÇn + Bãn thóc khi c©y xÊu vµ vµng b»ng hæn hîp, 1 ®¹m 2 l©n, nång ®é 20,5% lîng bãn 1, 5 - 2,0 lÝt/m , bãn khi trêi m¸t kh«ng ma vµ kÕt hîp bãn sau khilµm cá ph¸ v¸ng vµ ph¶i tíi níc röa l¸ sau khi tíi ph©n. 2 + Tíi dung dÞch ben l¸t nång ®é 0,5 - 1,0 % lîng tíi 0,8-1,0 lÝt/m theo®Þnh kú.Tríc 3 th¸ng 15 -20 ngµy tíi 1 lÇn, sau 3 th¸ng 30 - 40 ngµy tíi 1 lÇn.§Ó phßng trõ bÖnh thèi th©n vµ lì cæ rÔ, b¾t vµ diÖt s©u keo, s©u xanh ¨n l¸. + §¶o bÇu d·n c©y lÇn ®Çu khi c©y 5 - 6 th¸ng tuæi, cao 18-22 cm, lÇncuèi tríc khi ®em ®i trång 25 -30 ngµy. V. Tiªu chuÈn c©y con: + Tuæi: Trªn 12 th¸ng . Cao : Trªn 40 cm, ®êng kÝnh cæ rÔ trªn 0,35cm. Sinh trëng vµ ph¸t triÓn tèt, kh«ng s©u bÖnh, cong, g·y ngän, VI. G©y trång ch¨m sãc:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 32
  • 133. + Thêi vô trång thÝch hîp tèt, th©n th¼ng, c©n ®èi kh«ng s©u bÖnh,nhÊt lµ gi÷a mïa m a. + Ph¸t dän thùc b× theo b¨ng réng b»ng 1/3 -1/2 chiÒucao cña rõng, b¨ngchÆt tèt nhÊt theo híng §«ng T©y, n¬i ®èc theo ®êng ®ång møc. + Lµm ®Êt côc bé theo hè ®µo cã kÝch cì 40 x 40 x 40 cm. Bãn lãt hçnhîp 0,25 - 0,3 kg theo tû lÖ 2 ®¹m + 1l©n + 1kali cho 1hè. + M©t ®é 400 -500 c©y/ha, c©y c¸ch c©y 2m, hµng c¸ch hµng 3m. + Chän c©y ®ñ tiªu chuÈn, xÐbá vá bÇu, moi ®Êt ®Æt bÇu ngay ng¾n,lÊp ®Êt vôn vµ nÐnchÆt, vun ®Êt quanh gèc c©y cao h¬n mÆt ®Êt 4 - 5cm. + Ch¨msãc n¨m ®Çu 1- 2 lÇn, n¨mthø 2 – 3 mçi n¨m 3 lÇn, n¨m thø 4 ®Õnkhi ghÐp t¸n mçi n¨m 1 lÇn b»ng c¸ch vun xíi ®Êt xung quanh gèc ®êng kÝnhréng 1m. + Trång dÆmc©y chÕtngay tõ lÇn ch¨msãc ®Çu cña n¨m thø nhÊt. N¨mthø 2 – n¨mthø 3 bãn thóc 1n¨m1lÇn, 50g hçn hîp 2 ®¹m + 1l©n + 1kali cho métgèc. Bãn theo r¹ch s©u 5 -10cmxung quanh vµ c¸ch gèc 40 - 50cm lÊp ®Êt kÝnr¹ch sau khi bãn. + ChÆt dÇn c©y ë b¨ng cha ®iÒu chØnh ®é t¸n che ®Õnn¨m thø 4 c©ygiã trÇm ®îc ph¬i ra ¸nh s¸ng hoµn toµn. VII. Khai th¸c chÕbiÕn vµ th Þ tr êng. + Chän c©y cã nhiÒuu bíu cµnh l¸ x¬ x¸c, gç chuyÓn sang mµu vµng nh¹t,søc sèng kÐmrâ rÖt lµ ®· h×nh thµnh trÇm h¬ng ®¹t tiªu chuÈn khai th¸c. cãthÓ dïng khoan hoÆc dao chÆt s©u vµo th©n c©y thÊy gç cã mµu ®en bãng,xØn gi÷a gç vµ trÇm ph©n biÖt râ, chiÒudµy mÆt c¾t ngang dµy h¬n 1mmlµcã thÓ khai th¸c. + §µo gèc, ph¸t bá rÔvµ cµnh nh¸nh, ®Ïo bá phÇn gç mÒmxung quanh th©nl©ý phÇn gç vµ trÇm ë gi÷a. Dïng ®ôc n¹o bá phÇn gç cßn l¹i ®Ó t¸ch lÊykhèi hoÆc c¸c m¶ng trÇm tinh. + MÊy n¨m gÇn ®©y dã trÇm ®· ®îc g©y trång kh¸ réng r·i ë nhiÒun¬i,nhÊt lµ c¸c tØnh ven biÓn rung bé ®îc rÊt nhiÒuhé n«ng d©n hëng øng trångph©n t¸n trªn ®Êt sau n¬ng rÉy vµ trong vên nhµ. Qui tr × n h chÕbiÕn r ¬ m lóa b»ng ph¬ ng ph¸p UR ª - v«i I. Giíi t h iÖ u vÊn ®ÒTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 133
  • 134. R¬m lóa lµ thøc ¨n th« cho bß, nhiÒux¬ (32- 34%), nghÌo dinh dìng(2-3%protein), c¸c chÊt hu c¬ trong r¬m tiªu ho¸ ®îc Ýt (kho¶ng 48-50%) . Tuy nhiªn r¬m lóa chøa mét l îng ®¸ng kÓ n¨ng l îng tiÒm tµng. r¬mlóa lµ phô phÈm cña trång trät,vµ hµng n¨m ë níc ta cã khèi l îng kh¸ lín20 triÖu tÊn. R¬m nhiÒu nh thÕ®Ó t¨ng tÝnh thÌm ¨n n©ng cao hiÖu qu¶ sö dôngr¬m ngêi ta ®· chÕbiÓn¬m lóa b»ng ph¬ng ph¸p Ure-v«i. Ph¬ng ph¸p nµy®¬n gi¶n, dÔ¸p dông vµ ®· lµm t¨ng tû lÖ tiªu ho¸ thªm 10-15%, t¨ng gÇngÊp ®«i hµm l îng Nit¬ trong r¬m, gia sóc thÝch ¨n vµ ®· ¨n ®îc l îng chÊtkh« t¨ng 50% so víi r¬m kh«ng chÕbiÕn, cho t¨ng träng hµng ngµy cao h¬n30%, tiªu tèn thøc ¨n l¹i gi¶m 16%so víi r¬m cha chÕbiÕn. II. P h¬ n g p h¸p chÕb iÕn 1. C«ng thøc hçn hîp nguyªn liÖu Nguyªn liÖu C«ng thøc 1 C«ng thøc 2 R¬ m kh « 100 kg 100 kg Níc 70-80 lit 70-80 lit Ure 4 kg 3 kg V«i bét - 0,5 kg Muèi ¨n - 0,5 kg 2. Ph¬ng ph¸p ñ a. Ph¬ng tiÖn chøa r¬m ®Ó ñ: VÒ mÆt nguy ªn lý qu¸ tr × nh ñ r ¬m kh¸ c ho µn to µn qu¸ tr × nh ñ chuath ø c ¨ n xanh. ñ r ¬m kh« ng nhÊt thiÕt ®ßi há i yÕm khÝ nh ñ chua v× vËy h èñ vµ ch Êt ®Öm lã t nguy ª n liÖ u ñ kh« ng nhÊt thiÕt ph¶i kÝn tuyÖ t ®è i.Tuy nhiªn n ªn c ã nh÷ng vËt li Öu chøa ®ùng k Ýn th× ch Êt l î ng r¬ m ñ caoh¬ n, tû lÖ §¹m ur ª th Êt tho¸t d í i d¹ ng NH 3 th Êp h ¬ n. §Ó gi¶m chi ph Ý, ®Óøng dông mµ v…n ®¹t y ªu cÇu chÕ biÕn th × n ªn lîi dông nh÷ng ®iÒu ki Ön c ãs½ n cña gia ®× nh. Nh lîi dông c¸c gãc t êng, bÓ x©y, « chuång trèngkh «ng nu«i gia só c, hoÆc ñ ngay trong bao ph ©n ®¹m, bao t ¶i x¸ c r¾ n... b. VËt liÖu ®Öm lãt, che phñ: Cã th Ó dïng c¸ c m ¶nh nilon, v¶i m a r¸ ch, l¸ chuèi... ghÐp kÝn l¹ i ®Ó®¶m b¶o thø c ¨ n kh «ng nhiÔm ®Êt, c¸ t bÈn vµ h¹ n chÕ thÊt tho¸t §¹ m urª. c. C¸c bíc tiÕn hµnh:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 34
  • 135. - Hoµ tan §¹m urª, v«i, muèi vµo níc theo c«ng thøc ë b¶ng môc 2.1trªn. - Khèi l îng r¬m ñ mçi lÇn tuú thuéc vµo nhu cÇu sö dông cña giasóc vµ dông cô chøa ®ùng (nÕugia ®×nh cã 2 tr©u bß th× mçi lÇn ñ nªn ñ50kg). - LÇn l ît r¶i r¬m theo tõng líp (20cm) vµo hè ñ, khuÊy ®Òu dungdÞch §¹m urª, v«i, muèi vµ dïng « doa t íi ®Òu vµo r¬m, lÇn l ît tiÕn hµnhcho tíi khi hÕt l îng r¬m cÇn ñ. - Dïng vËt liÖu ®Öm lãt phñ kÝn l¹i, cã thÓ dïng g¹ch, ngãi, cñi kh«chÆn lªn ®Ó ®èng r¬m ñ lu«n kÝn trong suèt thêi gian ñ. • Nguyªn lý : Tíi ®Òu, nÐnchÆt, ñ kÝn. * Lu ý : N¬ i ñ ph ¶i ch än n¬ i kh« r ¸o, tr¸ nh n í c ma vµ n í c tõ n¬ ikh¸ c th Êm vµo. 3. C¸ch sö dông - R¬ m ñ kÝn trong thêi gian 7 - 10 ngµy b¾ t ®Ç u lÊy ra cho giasóc ¨n. - R¬m ñ ®¹t ch Êt lî ng chÕ biÕn tèt s Ï cã mµu vµng chanh, m ïi §¹ m ur ªkh «ng cã mïi nÊm mè c, r ¬m Èm vµ mÒm ®Òu. - Khi lÊy r¬ m ñ cho gia sóc ¨ n ch Ø nªn m ë ra m ét kho ¶ng tr èng ®Órót r ¬m ra (kh «ng lËt toµ n bé lí p ®Ö m lãt che ph ñ) lÊy r¬ m xong l¹i lÊplíp ®Öm lãt che ph ñ lªn cho kÝn. - Cho gia só c ¨ n tù do tuú kh ¶ n¨ ng cña ch óng. (M ét vµi tr ©u bßbiÕng ¨n nª n ph ¬ i r¬ m ®· chÕ biÕn trong bã ng m¸ t 30 - 45 phó t ®Ó bay bí tmïi §¹m ur ª tr í c khi cho ¨ n). S¬ ®å minh ho¹ quy tr× nh 2,5kgUre 0,5kg v«iTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 35
  • 136. 70 - 80 lÝt níc 0,5kg muèi 100kg r¬m kh« ñ kÝn 15 - 20 Cho gia sóc ¨n tù do ngµy Khi tr©u bß ®îc nu«i b»ng r¬m chÕbiÕnvµ cho gÆm cá hµng ngµy 4 -6giê, tr©u bß bÐokhoÎ vµ t¨ng träng tèt 9 - 12kg/th¸ng ngay c¶ trong mïa ®«ngthiÕucá. * Chó ý: Tuy Öt ®èi kh «ng s ö dông r ¬m ñ Ure cho bª nghÐ d í i 6 th¸ ngtuæi ¨ n.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 36
  • 137. Kü thuËt b ¶ o qu ¶ n mét sè lo¹i n«ng s¶n phæ biÕn: 1- Quy tr×nh b¶ o qu¶ n cam. HiÖn nay trªn thÕgiíi còng nh ë níc ta ¸p dông nhiÒuph¬ng ph¸p b¶o qu¶n®Ó b¶o qu¶n cam. Sau ®©y lµ quy tr×nh b¶o qu¶n cam ®¬n gi¶n, chi phÝ ®Çut thÊp dÔ dông víi ®èi t îng hé d©n. ¸p Quy tr×nh b¶o qu¶n nh sau: Thu h¸i Lùa chän Röa s¹ch Xö lý Lµm kh« Bao gãi B¶o qu¶n Ti ª u dïng 1- Thu h¸i: Cam ®îc thu h¸i vµo thêi ®iÓm qu¶ võa ®ñ ®é chÝn (1/2 - 2/3 qu¶ cãmµu vµng). Thu h¸i nhÑ nhµng, c¾t s¸t cuèng qu¶, vÕt c¾t ph¼ng tr¸nh ®©mháng c¸c qu¶ bªn c¹nh. Qu¶ c¾t råi ®Æt nhÑ nhµng vµo thóng, ®a vµo n¬i b¶oqu¶n. Kh«ng tung, nÐm vµ xÕp ®èng qu¶ cao qu¸ 40cm - 5cm. Kh«ng thu h¸i vµolóc trêi n¾ng nãng hay lóc cßn s¬ng. 2- Lùa chän: Chän qu¶ kh«ng cã trÇy xíc, chai sÇn, kh«ng bÇm dËp, kh«ng s©u bÖnh. 3- Röa s¹ch: Dïng níc s¹ch röa qu¶, tèt nhÊt lµ röa díi vßi níc. Dïng v¶imÒm lau röa ®Òu trªn toµn bé qu¶. Röa l¹i b»ng dung dÞch níc Javen pha lo·ngTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 37
  • 138. tû lÖ 1:1000. Trong qu¸ tr×nh röa níc Javen cã thÓ ®i g¨ng tr¸nh lµm h¹i datay. Thêi gian röa b»ng níc Javen lµ 1phót sau ®ã cho vµo ræ s¹ch ®Ó r¸o níc. 4- Xö lý b»ng níc nãng: 0 NhiÖt ®é níc xö lý trong kho¶ng 50 - 52 C. Cho cam vµo ræ nhá hoÆctói líi nhóng vµo níc xö lý. Thêi gian xö lý lµ 20 phót. Sau ®ã cam ®îc vít rahong kh« tù nhiªn hoÆc b»ng qu¹t giã. 5- Bao gãi b»ng mµng PE: Sau khi cam ®· ®îc hong kh« tiÕn hµnh bao gãi b»ng mµng PE. C¾t m¶nh 2PE cã diÖn tÝch 400 cm (20 x 20), ®Æt qu¶ cam vµo gi÷a sao cho phÇn cuèngqu¶ phÝa díi. Bäc kÝn qu¶, lËt chiÒu qu¶ vµ lóc nµy phÇn mói gÊp ë phÝa díi. 6- B¶o qu¶n: Tríc khi b¶o qu¶n cÇn vÖ sinh kho s¹ch sÏ, trêng hîp b¶o qu¶n nhiÒu cÇn xö 3lý khö trïng kho. §èt 1 kg bét Lu huúnh cho 100m kho, bÞt kÝn kho trong thêigian 2 - 3 ngµy. XÕp cam trªn dµn tre hoÆc ræ. XÕp theo líp, mçi líp kh«ng vît qu¸ 4 - 5líp qu¶. Gi÷a c¸c dµn cã kho¶ng trèng ®Ó th«ng tho¸ng. Trong thêi gian b¶oqu¶n cÇn tiÕn hµnh kiÓm tra thêng xuyªn, ®Þnh kú 15 - 20 ngµy kiÓm tra, ®¶oqu¶ 1 lÇn, víi nh÷ng qu¶ háng cÇn lo¹i bá. Nh÷ng qu¶ cam cã biÓu hiÖn sau cÇn lo¹i bá: - Cuèng long khái nóm vµ xung quanh nóm qu¶ cã 1 quÇng th©m, mÆt vátrªn ®á mäng vµ bãng. - VÕt ®en trßn lan réng trªn vá qu¶, trªn vÕt ®en quan s¸t thÊy mäng n-íc, bãng mÆt, cã thÓ xuÊt hiÖn c¸c ®¸m mèc mµu xanh hoÆc tr¾ng. - Nh÷ng qu¶ bÞ bÇm dËp do va ®Ëp, chuét bä c¾n thñng. Víi ph¬ng ph¸p b¶o qu¶n ®¬n gi¶n nµy ngêi d©n cã thÓ b¶o qu¶n camtrong vßng 45 - 60 ngµy. Tû lÖ hao hôt kho¶ng 13 - 15%. NhiÖt ®é thÝch hîp 0®Ó tiÕn hµnh b¶o qu¶n theo ph¬ng ph¸p nµy tõ 18 - 20 C. 2- B¶o qu¶n Ng«, Lóa. Ng« cã thÓ b¶o qu¶n theo nhiÒu ph¬ng ph¸p kh¸c nhau nh: B¶o qu¶n ëtr¹ng th¸i kh«; B¶o qu¶n ë tr¹ng th¸i l¹nh; B¶o qu¶n ë tr¹ng th¸i kÝn; B¶o qu¶nb»ng ho¸ chÊt; B¶o qu¶n trong kh«ng khÝ cã ®iÒu chØnh... trong hoµn c¶nhhiÖn nay cña níc ta nªn ¸p dông chÕ ®é b¶o qu¶n kÕt hîp gi÷a tr¹ng th¸i kh« vµkÝn, c¸ch ly khèi h¹t kh« víi m«i trêng bªn ngoµi ng¨n c¸ch h¹t kh« ®èi víi ¶nh h-Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 38
  • 139. ëng cña khÝ hËu nhiÖt ®íi Èm, phßng tr¸nh sù x©m nhËp cña s©u mät, vi sinhvËt. Quy tr × n h b ¶ o qu ¶ n nh sau: Thu ho¹ch ng« b ¾ p chÝn hoµn toµn (W=25 - 28%) Lµm kh« s¬ bé ( Ph¬i tÝch cùc hoÆc th«ng gi¸o tÝch cùc W = 18%) TÏ ng« Lµm s¹ch Ph©n lo¹i Lµm kh« bæ sung (W< 13%) B¶o qu ¶ n (§ãng bao hoÆc ®æ rêi) 1- Thu ho¹ch: Thu ho¹ch ng« khi ®· chÝn hoµn toµn. Lóc nµy ®é Èm cña b¾p ng«kho¶ng 25 - 28%. Tuy nhiªn trong thêi ®iÓm thu ho¹ch nÕu gÆp trêi ma ®é Èmng« cã thÓ lªn tíi 30 - 32%. 2- Lµm kh« s¬ bé: Sau khi thu ho¹ch tiÕn hµnh lµm kh« ng«. Ng« b¾p ® îc bãc vá, bá r©u. NÕugÆp thêi tiÕt thuËn lîi trêi n¾ng nãng cã thÓ ph¬i kh« tù nhiªn. Tr êng hîp thêi tiÕtbÊt lîi tiÕn hµnh lµm kh« b»ng m¸y sÊy. §èi víi quy m« hé cã thÓ sö dông lo¹i m¸ysÊy SH 200, ®©y lµ lo¹i m¸y sÊy ®¬n gi¶n, gi¸ rÎ, ®ang ®îc dïng phæ biÕn ®ÆcbiÖt thÝch víi vïng s©u vïng xa. TiÕn hµnh lµm kh« ng« ®Õn ®é Èm 18%.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 39
  • 140. 3- TÏ ng«: Ng« sau khi lµm s ¹ch s ¬ b é tiÕ n h µnh tÏ ng «. Ng« ®îc tÏ theo ph¬ng ph ¸pth ñ c «ng d ïng tay ®Ó tÏ ho Æc d ïng m ¸y. §èi víi ng « gièng, khi tÏ ph ¶i ®¹t yªuc Çu t¸ch ri ªng ph Çn h ¹t non ph Ýa ®Çu b ¾p (kho ¶ng 1 / chiÒ u d µi b ¾p). C ã th Ó 5tÏ ng« b »ng d ông c ô tÏ ng « quay tay ho Æc d ïng m ¸y tÏ ng« nÕ us ¶n xu Êt víi quym « lín. 4- Lµm s¹ch: Ng« h¹t sau khi tÏ ®îc tiÕn hµnh lµm s¹ch ®Ó lo¹i bá c¸c h¹t non, h¹t søt vìvµ c¸c t¹p chÊt kh¸c. Víi quy m« hé cã thÓ sµng s¶y b»ng tay, ®èi víi c¸c c¬ sës¶n xuÊt lín cã thÓ sö dông sµng liªn hîp PL - 4 cña ViÖn c¬ ®iÖn n«ngnghiÖp & CNSTH n¨ng suÊt 3-4 tÊn h¹t/giê. TiÕp tôc lµm kh« ng« ®Õn ®é Èm<13% vµ tiÕn hµnh b¶o qu¶n. 5- B¶o qu¶n: 5.1- §iÒu kiÖn b¶o qu¶n: §Ó gi¶m tæn thÊt trong b¶o qu¶n cÇn cã dông cô b¶o qu¶n thÝch hîp,kho b¶o qu¶n ph¶i kh« s¹ch, thïng chøa ph¶i cã n¾p kÝn, cã thÓ dïng bao nhùalång trong bao ®ay hoÆc bao t¬ døa ®Ó b¶o qu¶n. N¬i b¶o qu¶n ph¶i kh« r¸o,tho¸ng, kh«ng Èm dét cã m¸i che ma. Nhµ kho ph¶i cã phªn cãt ng¨n c¸ch sµn vµtêng kho, cã líi m¾t c¸o phßng chèng chim chuét vµ ®îc lµm vÖ sinh vµ phunthuèc phßng trõ c«n trïng h¹i kho. 5.2- C¸ch thøc b¶o qu¶n: Sau khi ®· lµm kh«, ng« b¾p ®îc b¶o qu¶n kÝn trong 2 líp bao, líp tronglµ tói nhùa, líp ngoµi lµ bao ®ay hoÆc bao t¬ døa. MiÖng bao ® îc buécchÆt. XÕp c¸c bao ng« ë n¬i kh« r¸o, cã sµn cao c¸ch mÆt ®Êt trªn 50 cm vµc¸ch têng v¸ch trªn 25 cm tho¸ng ®·ng, kh«ng Èm mèc. Thêng xuyªn kiÓm tra ph¸t hiÖn vµ xö lý sù cè kÞp thêi. Khi kiÓm traph¶i quan t©m xem xÐt t×nh tr¹ng ph«i ng«. Khi ph«i ng« cã hiÖn t îng biÕn mµu,biÕn d¹ng xuÊt hiÖn s©u mät, khèi ng« bÞ bèc nãng ph¶i tiÕn hµnh lµm kh«, lµms¹ch, ph©n lo¹i råi míi b¶o qu¶n tiÕp. Thêi gian b¶o qu¶n: Cã thÓ b¶o qu¶n ®îc 8 - 12 th¸ng. Ph¬ng ph¸p nµy cã thÓ sö dông cho b¶o qu¶n lóa. Víi vïng s©u, vïng xa cã ®iÒu kiÖn khã kh¨n, s¶n xuÊt Ýt cã thÓ ¸p dôngmét sè c¸ch sau:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 40
  • 141. Ng« sau khi thu ho¹ch vÒ tiÕnhµnh lét vá, vá cã thÓ bãc hoµn toµn hoÆctrõ l¹i líp vá trong. TiÕnhµnh buéc tóm thµnh chïm, mçi chïm7 - 10 b¾p treo ng-îc lªn ch¸i bÕp. Khi thu ho¹ch ng« kh«ng bÎ rêi b¾p mµ ®Ó kÌm 1®o¹n th©n c©y tõ 80 - 100cm. Bã thµnh tõng bã, mçi bã 7 - 10 c©y ®Ó dùng lªn. Cã thÓ gi÷ ®îc 15- 20 ngµy,khi gÆp thêi tiÕt thuËn lîi tÏ ra ph¬i vµ ¸p dông c¸c ph¬ng ph¸p b¶o qu¶n kh¸c. Trêng hîp ng« ®· ®îc tÏ nhng gÆp thêi tiÕt bÊt thuËn kh«ng tiÕnhµnh lµmkh« ®îc cã thÓ xö lý lµm thøc ¨n ch¨n nu«i. §æ khèi h¹t vµo tói nil«ng buéckÝn, khi ®ã thµnh phÇn kh«ng khÝ trong tói sÏ biÕn®æi theo chiÒuhíng t¨ng khÝCO2 ®ång thêi gi¶m khÝ O2 do ®ã kÐodµi thêi gian b¶o qu¶n. Tinh bét còng bÞph©n huû trong m«i tr êng yÕm khÝ t¹o ra c¸c axit, ®êng. C¸c lo¹i axit nµy cã t¸cdông kÝch thÝch tiªu ho¸ cho gia sóc. 3- B¶o qu ¶ n ®Ëu ® ç, l¹c: §Ëu ®ç, l¹c lµ c¸c lo¹i c©y mµucã gi¸ trÞ kinh tÕcao vµ ®îc trång phæ bi n níc Õëta. §©y lµ s¶n phÈmgiµu chÊt ®¹m, chÊt bÐonªn viÖc thu h¸i, s¬ ch b¶o qu¶nc¸c lo¹i c©y Õ,nµy cÇn ®îc quan t©m thùc hiÖn ®óng kü thuËt ®Ó tr¸nh tæn thÊt vÒsè l îng vµ suygi¶mchÊt l îng nh»mt¨ng hiÖuqu¶ kinhtÕchongêi s¶nxuÊt. Sau ®©y lµ quy tr×nh b¶o qu¶n ®Ëu ®ç, l¹c ®¬n gi¶n phï hîp víi quy m« hé gia®×nh: Thu ho ¹ch qu ¶ Lµm kh« s¬ bé t¸ch qu ¶ Lµm s¹ch Ph©n lo¹i Lµm kh« bæ sungTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 141
  • 142. B¶o qu ¶ n 1- Thu ho¹ch qu¶: §Ëu ®ç l¹c khi ®¹t ®ñ ®é chÝn cÇn tiÕn hµnh thu h¸i. Th«ng thêng khi thuho¹ch gÆp thêi tiÕt bÊt thuËn (trêi ma) cÇn tiÕn hµnh lµm kh« tr¸nh cho h¹t bÞn¶y mÇm. 2- Lµm kh« s¬ bé: Cã thÓ lµm kh« tù nhiªn hoÆc sö dông m¸y sÊy. 0 S©n ph¬i ph¶i kh« s¹ch nhÊt thiÕt ph¶i ph¬i nãng s©n ®¹t nhiÖt ®é >20 C 0míi tiÕn hµnh ph¬i h¹t. NhiÖt ®é ph¬i tèt nhÊt tõ 30 - 35 C. Khi n¾ng to nhiÖt®é s©n ph¬i qu¸ cao th× ph¶i gom h¹t vµo bãng m¸t ®Ó tr¸nh h¹t bÞ ch¶y dÇu,s…m mµu vµ trãc vá. NÕu lµm kh« b»ng m¸y sÊy th× nhiÖt ®é cña t¸c nh©n sÊy kh«ng qu¸ 0 070 C, nhiÖt ®é h¹t sÊy ph¶i díi 45 C. Khi sö dông thiÕt bÞ sÊy ®Ó sÊy l¹c nh©ncÇn quan t©m phßng tr¸nh c¸c hiÖn tîng x©y x¸t, dËp n¸t h¹t, trãc vá lôa, s…mmµu. Qu¸ tr×nh lµm kh« kh«ng chØ lµm gi¶m ®é Èm cña h¹t mµ cßn diÖt s©umät bÞ nhiÔm ngay tõ khi thu ho¹ch ngoµi ®ång. 3- T¸ch qu¶: Qu¶ sau khi ®· ®îc lµm kh« s¬ bé tiÕn hµnh t¸ch qu¶. Cã thÓ t¸ch thñ c«ng dïng tayt¸ch qu¶ ra khái c©y hoÆc dïng m¸y t¸ch h¹t. Trong qu¸ tr×nh t¸ch qu¶ tr¸nh hiÖn t îng lµmvì, dËp g©y tæn th¬ng qu¶. Trong trêng hîp thu ho¹ch gÆp thêi tiÕt thuËn lîi c«ng ®o¹nnµy cã thÓ tiÕn hµnh tríc c«ng ®o¹n lµm kh« s¬ bé. 4- Lµm s¹ch: H¹t sau khi lµm kh« s¬ bé cÇn tiÕn hµnh lµm s¹ch. Khèi ®Ëu ®ç, l¹c cÇn®îc tiÕn hµnh lo¹i bá t¹p chÊt (vá qu¶, l¸, rÔ, cµnh c©y, bôi, s¹n, c¸t, s©u mätsèng, x¸c s©u mät chÕt...). Tû lÖ t¹p chÊt ph¶i ë díi møc 1%. Trong qu¸ tr×nh lµms¹ch cã thÓ tiÕn hµnh ph©n lo¹i s¶n phÈm. C¸c s¶n phÈm ®a vµo b¶o qu¶n ph¶icã phÈm cÊp t¬ng ®¬ng nhau. 5- Lµm kh« bæ sung: S¶n phÈm sau khi ®· lµm s¹ch tiÕn hµnh cho lµm kh« bæ sung. Tuú theomôc ®Ých sö dông ®Ó ®a ra yªu cÇu møc Èm kh¸c nhau. Th«ng thêng:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 42
  • 143. - §Ó b¶o qu¶n ng¾n h¹n ®é Èm ®Ëu ®ç ph¶i díi 14%, ®é Èm cña l¹cph¶i díi 11%. - §Ó b¶o qu¶n 1 n¨m ®é Èm ®Ëu ®ç ph¶i díi 12%, ®é Èm cña l¹c ph¶idíi 10%. - §Ó b¶o qu¶n l©u dµi ®é Èm ®Ëu ®ç ph¶i díi 10%, ®é Èm cña l¹cph¶i díi 7%. Lµm kh« h¹t ®Õn®é Èm cÇn thiÕt lµ ®iÒukiÖn tiªn quyÕttrong b¶o qu¶n,cÇn ph¶i ngiªmngÆt chÊp hµnh ®iÒukiÖn nµy. 6- B¶o qu ¶ n: 6.1- ChuÈn bÞ dông cô b¶o qu¶n: Dông cô b¶o qu¶n (chum, v¹i, kho...) cÇn ®îc chuÈn bÞ tríc cho kh« s¹ch,theo ®óng yªu cÇu kü thuËt, kh«ng cã mïi l¹. Dông cô ®· dÝnh dÇu mì b«i tr¬nth× kh«ng nªn sö dông ®Ó b¶o qu¶n ®Ëu ®ç, l¹c vµ kh«ng b¶o qu¶n ®Ëu ®çl¹c víi c¸c s¶n phÈm hµng ho¸ cã mïi l¹ v× ®Ëu, ®ç, l¹c rÊt dÔ hÊp thô dÇu mì,sau ®ã kh«ng dïng lµm thùc phÈm ®îc. 6.2- C¸ch b¶o qu¶n: Víi khèi lîng lín cã thÓ sö dông kho ®Ó b¶o qu¶n, cã thÓ ®æ rêi hoÆc ®ãng bao.Khi ®ãng bao, miÖng bao ph¶i xÕp b»ng nhau, gÊp mÐp miÖng bao 2 lÇn, kh©u chÐo h×nh ch÷X, c¸c mói kh©u c¸ch nhau 3-5 cm. Kh«ng ®Ó bao hoÆc khèi h¹t xuèng sµn kho. Gi÷a khèi h¹t víi sµn kho, t -êng kho ph¶i cã ng¨n c¸ch tr¸nh hiÖn tîng ch¶y må h«i do mïa giã nåm lµm ít khèih¹t. XÕp bao trªn bôc gç c¸ch nÒn kho 30 cm, c¸ch têng kho 25 cm. XÕp bao ®andäc kiÓu 3 hoÆc 5 bao, quay miÖng bao vµo trong, gi÷a c¸c l« hµng cã lèi ®i®Ó kiÓm tra, theo dâi, vËn chuyÓn. Víi khèi lîng nhá cã thÓ b¶o qu¶n trong chum, v¹i, thïng cã n¾p kÝn.PhÝa díi lãt 1 líp vá trÊu kh« dµy 2 - 4 cm, ®æ khèi h¹t lªn trªn, phÝa trªnphñ 1 líp vá trÊu l…n l¸ xoan kh« ®Ëy kÝn n¾p. Còng cã thÓ trén tro víi®Ëu khi b¶o qu¶n. NÕu ®iÒu kiÖn cho phÐp cã thÓ b¶o qu¶n l¹c ë d¹ng cñ. Trong qu¸ tr×nh b¶o qu¶n ph¶i ®Þnh kú th«ng giã, kiÓm tra kho, kiÓm trac¸c l« hµng, theo dâi nh÷ng hiÖn tîng men mèc, bèc nãng, s©u mät ®Ó kÞp thêiph¸t hiÖn vµ xö lý c¸c sù cè cã kh¶ n¨ng g©y tæn thÊt. Khi kiÓm tra l¹c ph¶i t¸ch®«i h¹t, quan s¸y kü r·nh trong cña m¶nh nh©n. §©y lµ n¬i ®Çu tiªn xuÊt hiÖnnÊm mèc.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 1 43
  • 144. P HẦN IV. Nh÷ng hiÓu biÕt c¬ b¶n cña thuèc B¶o vÖ thùc vËt vµ c¸ch sö dông. I. §Þ nh nghÜa thuèc B¶o vÖ thùc vËt. - Thuèc B¶o vÖ thùc vËt lµ nh÷ng hîp chÊt ho¸ häc (V« c¬, h÷u c¬ )nh÷ng chÕ phÈm sinh häc (chÊt kh¸ng sinh, nÊm, siªu vi trïng, tuyÕn trïng...)nh÷ng chÊt cã nguån gèc thùc vËt, ®éng vËt ®îc sö dông ®Ó b¶o vÖ c©ytrång vµ n«ng s¶n chèng l¹i sù ph¸ h¹i cña nh÷ng sinh vËt g©y h¹i (c«n trïng,nhÖn, tuyÕn trïng, chuét, chim, thó rïng, nÊm, vi khuÈn, rong rªu, cá d¹i... gäit¾t lµ dÞch h¹i). - C¸c nhãm thuèc B¶o vÖ thùc vËt: Tuú theo c«ng dông ®Ó trõ dÞch h¹ithuèc ®îc chia thµnh 15 nhãm kh¸c nhau nhng sö dông réng r·i nhÊt trong n«ngnghiÖp thêng cã 4 nhãm: + Thuèc trõ s©u. + Thuèc trõ bÖnh. + Thuèc trõ cá d¹i.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 144
  • 145. + Thuèc trõ chuét. II. Thuèc trõ s©u §îc dïng ®Ó phßng trõ c¸c loµi c«n trïng g©y h¹i c©y trång trªn ®ångruéng, c«n trïng g©y h¹i trong kho. a/ T¸c ®éng cña thuèc. Thuèc trõ s©u cã thÓ t¸c ®éng ®Õn s©u h¹itheo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau: - T¸c ®éng ®êng ruét cßn gäi lµ t¸c ®éng vÞ ®éc: Thuèc theo thøc ¨n(l¸ c©y, vá th©n c©y...) x©m nhËp vµo bé m¸y tiªu ho¸ råi g©y ®éc cho s©u h¹i. - T¸c ®éng tiÕp xóc: Khi phun thuèc lªn c¬ thÓ c«n trïng hoÆc c«n trïngdi chuyÓn trªn th©n, l¸ cña c©y cã phun thuèc, thuèc sÏ thÊm qua da ®i vµobªn trong c¬ thÓ råi g©y ®éc cho s©u h¹i. - T¸c ®éng x«ng h¬i: Thuèc ë thÓ khÝ ( hoÆc thÓ láng hay thÓ r¾nnhng cã kh¶ n¨ng bay h¬i chuyÓn sang thÓ khÝ) x©m nhËp vµo c¬ thÓ c«ntrïng qua c¸c lç thë qua ®êng h« hÊp råi g©y ®éc cho s©u h¹i. - T¸c ®éng thÊm s©u: Sau khi ®îc phun thuèc lªn mÆt l¸, th©n c©y thuèccã kh¶ n¨ng x©m nhËp vµo bªn trong m« thùc vËt vµ diÖt ®îc nh÷ng s©u h¹i Ènn¸u trong líp m« ®ã. - T¸c ®éng néi hÊp (hay lu d…n): Khi ®îc phun thuèc lªn c©y hoÆc tíibãn vµo gèc thuèc cã kh¶ n¨ng hÊp thô vµo bªn trong dÞch chuyÓn ®Õn c¸c béphËn kh¸c cña c©y g©y ®éc cho nh÷ng loµi s©u chÝch hót nhùa c©y. Nh÷ng thuèc trõ s©u cã t¸c ®éng thÊm s©u hay lu d…n sau khi phun lªnl¸ ®îc trªn 6 giê nÕu cã gÆp ma còng Ýt bÞ röa tr«i do thuèc cã ®ñ thêi gianx©m nhËp vµo bªn trong th©n, l¸. - Thuèc t¸c ®éng g©y ng¸n: S©u h¹i míi b¾t ®Çu ¨n ph¶i nh÷ng bé phËncña c©y cã nhiÔm mét lo¹i thuèc cã t¸c ®éng g©y ng¸n th× ®· ngng ngay kh«ng¨n tiÕp, sau cïng s©u sÏ chÕt v× ®ãi. - T¸c ®éng xua ®uæi: Thuèc buéc s©u h¹i ph¶i di dêi ®i xa c¸c bé phËn cãphun xÞt thuèc do vËy kh«ng g©y h¹i ®îc c©y trång. b. §Æc ®iÓm cña thuèc trõ s©u Thuèc thêng t¸c ®éng ®Õn s©u h¹i ë giai ®o¹n s©u non (Êu trïng). S©unon ë tuæi cµng nhá cµng m…n c¶m víi thuèc dÔ bÞ thuèc g©y ®éc.Tr ëng thµnhcña nhiÒu loµi s©u h¹i còng dÔ bÞ thuèc g©y ®éc (rÇy n©u, bä xÝt, bä c¸nhcøng...) thuèc Ýt cã hiÖu qu¶ ë giai ®o¹n nhéng. Sù hiÓu biÕt vÒ c¬ chÕ t¸c ®éng cña thuèc ®Õn s©u h¹i lµ rÊt cÇn thiÕt,trªn c¬ së ®ã ®Ó dïng thuèc lu©n phiªn trªn c¸c ruéng vên chuyªn canh nh»mng¨n ngõa hoÆc kh¾c phôc hiÖn tîng kh¸ng thuèc cña s©u h¹i. III- Thuèc trõ bÖnh (trõ nÊm). §îc dïng ®Ó phßng trõ nhiÒu lo¹i vi sinh vËt g©y bÖnh cho c©y trång vµn«ng s¶n. Tuy cã tªn gäi thuèc trõ nÊm nhng nhãm thuèc nµy ch¼ng nh÷ng cãhiÖu lùc phßng trÞ nÊm ký sinh mµ cßn cã t¸c dông phßng trõ vi khuÈn, x¹khuÈn g©y h¹i cho c©y trång vµ n«ng s¶n. §èi víi bÖnh c©y trªn nguyªn t¾cphßng lµ chÝnh, thuèc phßng bÖnh cßn gäi lµ thuèc trõ nÊm tiÕp xóc, thuècb¶o vÖ c©y. Thuèc ®îc phun lªn c©y hoÆc trén vµo h¹t gièng cã t¸c dông ng¨nngõa vi sinh vËt g©y bÖnh, thuèc dïng sím khi dù b¸o bÖnh cã kh¶ n¨ng xuÊtTài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 145
  • 146. hiÖn g ©y h ¹i cho th ùc vË t, nÕ u d ïng m u én khi n Êm vi khu Èn ®· xu Êt hiÖn b ªntrong m « th ùc vË t th × thu èc kh «ng th Ó ng¨n ch Æn ®îc b Önh. IV- Thuèc trõ cá d¹ i Thuèc trõ cá ®îc dïng ®Ó diÖt trõ c¸c lo¹i thùc vËt hoang dai, cá d¹i, c©yd¹i mäc l…n víi c©y trång tranh chÊp níc, chÊt dinh dìng, ¸nh s¸ng víi c©y trångkhiÕn cho c©y trång sinh trëng vµ ph¸t triÓn kÐm, ¶nh hëng xÊu ®Õn n¨ng suÊtvµ phÈm chÊt n«ng s¶n. Thuèc trõ cá tuú theo lo¹i thuèc kh¸c nhau cã thÓ t¸c ®éng ®Õn cá d¹itheo nhiÒu c¸ch kh¸c nhau. - Thuèc trõ cá cã t¸c ®éng chän läc vµ thuèc trõ cá cã t¸c ®éng kh«ngchän läc: Thuèc trõ cá cã t¸c ®éng chän läc khi sö dông theo ®óng khuyÕn c¸o sÏchØ diÖt cá d¹i mµ kh«ng g©y h¹i c©y trång cßn thuèc trõ cá cã t¸c ®éngkh«ng chän läc ®îc sö dông ë n¬i kh«ng trång trät trõ cá trªn bê ruéng, trõcá tríc hoÆc sau vô gieo trång, trõ cá trªn ®Êt hoang ho¸ tríc khi khai ph¸,trõ cá cho c«ng tr×nh kiÕn tróc ... - Thuèc trõ cá tiÕp xóc vµ thuèc trõ cá néi hÊp: Thuèc trõ cã néi hÊp ( lu d…n) cã thÓ dïng bãn tíi vµo ®Êt hoÆc phun trªnl¸. Sau khi x©m nhËp vµo l¸, rÔ, thuèc dÞch chuyÓn ®Õn kh¾p c¸c bé phËn trongthùc vËt, thuèc dïng ®Ó trõ cá hµng n¨m vµ l©u n¨m. - Thuèc trõ cá tiÒn n¶y mÇm vµ hËu n¶y mÇm: Thuèc trõ cá tiÒn n¶y mÇm ph¶i®îc dïng sím ngay sau khi gieo khi cá s¾p mäc trªn ruéng, vÝ dô: Sofit. Thuèc trõ cáhËu n¶y mÇm ®îc dïng muén h¬n ®Ó phun lªn khi cá ®· mäc ®ang cßn non. V- TÝnh ®éc cña thuèc. Thuèc b¶o vÖ thùc vËt kh«ng chØ cã t¸c dông g©y ®éc ®Õn dÞch h¹i c©ytrång, mµ trong qu¸ tr×nh lu th«ng, sö dông nÕu kh«ng cã nh÷ng biÖn ph¸p ng¨nngõa thÝch hîp thuèc cã thÓ g©y ngé ®éc cho ngêi, sinh vËt cã Ých vµ m«i trêngsèng. - Tróng ®éc cÊp tÝnh: Khi mét lo¹i thuèc BVTV nãi riªng hay mét chÊt®éc nãi chung x©m nhËp vµo c¬ thÓ sinh vËt ®Õn mét lîng nµo ®ã c¬ thÓ sÏbÞ ngé ®éc biÓu hiÖn b»ng nh÷ng triÖu chøng ®Æc trng nh chãng mÆt, to¸tm« h«i, bu«n n«n, co giËt, ®ång tö bÞ gi·n, h«n mª... ®ã lµ sù tróng ®éc cÊptÝnh. - Tróng ®éc m·n tÝnh: Khi mét chÊt ®éc hay mét lo¹i thuèc b¶o vÖthùc vËt x©m nhËp vµo c¬ thÓ víi mét lîng nhá th× cha g©y ra tróng ®éccÊp tÝnh. Nhng nÕu ngµy nµy qua ngµy kh¸c thuèc liªn tôc x©m nhËp vµo c¬thÓ víi nh÷ng lîng nhá th× ®Õn mét lóc nµo ®ã c¬ thÓ sÏ bÞ suy yÕu vµ cãnh÷ng c¬ quan chøc n¨ng cña c¬ thÓ bÞ tæn th¬ng do t¸c ®éng cña thuèc. VI. Sö dông thuèc BVTV §Ó sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt an toµn vµ hiÖu qu¶ cÇn sö dôngtheo ph¬ng ph¸p 4 ®óng:Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 146
  • 147. - Dïng ®óng thuèc: Khi ch än m ua thu èc n «ng d ©n c Çn biÕ trâ lo ¹i d Þchh ¹i m ×nh c Çn ph ßng trõ. NÕ u kh «ng tù x ¸c ®Þnh ® îc th × ph ¶i nh ê c ¸n b é k üthu Ët nh Ën d iÖn vµ híng d …n ®Ó c ã c ¬ s ë ch än lo ¹i thu èc c ã hiÖu lùc cao trõlo ¹i d Þch h ¹i ®ã. - Dïng thuèc ®óng lóc: Dïng thuèc khi sinh vËt h¹i cßn ph©n bè ë diÖnhÑp vµ cßn ë c¸c pha ph¸t triÓn dÔ m…n c¶m víi thuèc võa ®¹t hiÖu qu¶ diÖt trõcao l¹i gi¶m ®îc chi phÝ. - Dïng thuèc ®óng liÒu lîng vµ nång ®é: Thuèc ph¶i ®îc dïng theo®óng liÒu lîng lÝt hoÆc kg/ha vµ tõ ®ã tÝnh ra lîng chÕ phÈm theo diÖn tÝchtõng vïng B¾c bé, Trung bé (theo híng d…n trªn nh·n m¸c). - Phun thuèc ®óng kü thuËt: * Dïng thuèc ®óng c¸ch thÓ hiÖn tríc hÕt ë kh©u pha thuèc. §a sè chÕphÈm thuèc b¶o vÖ thùc vËt sö dông trong n«ng nghiÖp hiÖn nay lµ c¸c chÕphÈm ë thÓ láng hoÆc ë thÓ r¾n, khi dïng ph¶i hoµ víi n íc. Pha thuèc ®óngc¸ch lµ lµm thÕ nµo ®Ó chÕ phÈm ®îc hoµ trén thËt ®ång ®Òu vµo níc, nh vËykhi phun thuèc sÏ tr¶i ®Òu lªn vËt ®îc phun (l¸ c©y, th©n c©y, mÆt ®Êt...). * Dïng thuèc ®óng c¸ch lµ trªn cïng mét khu ruéng chuyªn canh (n¨m nµocñng trång rau, trång b«ng c¶i...) kh«ng dïng liªn tôc trong c¶ vô còng nhtrong nhiÒu n¨m cïng mét lo¹i thuèc b¶o vÖ thùc vËt, nh»m ng¨n ngõa xÈy rahiÖn tuîng kh¸ng thuèc cña dÞch h¹i. Ngêi sö dông thuèc b¶o vÖ thùc vËt ngoµi tu©n thñ theo ph¬ng ph¸p 4®óng, cÇn ®¶m b¶o nghiªm ngÆt thêi gian c¸ch ly cña tõng lo¹i thuèc b¶o vÖthùc vËt trªn mçi lo¹i c©y trång. VII. GiÌi thiÖu mét sè lo¹ i thuèc cã hiÖu qu¶ trõ s©u, bÖnh trªnc©y trång chÝnh. 1. C©y lóa. - BÖnh ®¹o «n: Beam 75 WP, Flash 75 WP, Kaisai 21.2 WP, Fujione 50EC, Rabcide 30WP. - BÖnh ®¹o «n cæ b«ng: C¸c lo¹i thuèc trªn song liÒu lîng cao h¬n vµphun 2 lÇn tríc vµ sau træ 7 ngµy. - BÖnh b¹c l¸: Xanthomix 20 WP, Sasa 20 WP, Batocide 12 WP. - Kh« v»n: Jinggangmeizhu 5 SL, Validacin 3 - 5 L, Vivadomy 3 - 5 D - Thèi th©n, thèi bÑ, lem lÐp h¹t: Anvil 5SC, Rovrai 50 WP, Tilt Super300ND, Daconil 75 WP, Opus 125 SC. - S©u cuèn l¸ nhá: Regent 800 WG, Padan 95 SP, Sattrungdan 90 BTN,Peran 50, 10 EC, Tango 800 WG. - S©u ®ôc th©n 2 chÊm: Regent 800 WG, Padan 95 SP, Sattrungdan 90BTN. - NhÖn h¹i: Comite 73 EC, Otus 5 SC, Dandy 15 EC - RÇy n©u: Actara 25 WG, Regent 800 WG, Bassa 50 EC. 2. C©y l¹c - S©u khoang, s©u xanh, c©u cÊu: Match 50 ND, Polytrin 440 EC,Supracide 20 EC, Kinalux 20 EC, Sherpa 25 EC.Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 147
  • 148. - S ©u cu èn l¸: Regent 800 WG , Pad an 95 S P, Pe ran 50; 1 0 EC . - R Öp h ¹i l¹c: Trebon 1 0 EC , Actara 25WG. - B Önh hÐ o vµng: D aconil 75 WP, Vicacben- S 70 BTN, Vicacben 50 HP, - B Önh ®èm l¸ (®èm n ©u, ®èm ®en, ®èm m ¹ng nh Ön, g Ø s ¾t): TiltS upe r300 ND , Tilt 250 ND , Cham pion 77 WP, Folicu r 250 EW. 3. C©y ng« - S©u ®ôc th©n: Basudin 10H, 5H, Vibam 5H. - RÖp cê: Actara 25WG, Trebon 10 EC - S©u c¾n l¸: Regent 800 WG, Peran 50, 10 EC. - BÖnh kh« v»n: Jinggangmeizhu 5 SL, Validacin 3 - 5 L, Anvil 5 SC 4. C©y mÝa - RÖp b«ng tr¾ng: Oncol 20 EC, Supracide 40 ND, Bi58 40 ND, Bassa 50EC. - Sïng tr¾ng h¹i mÝa: Basudin 10H, 5H, Vibam 5H. 5. C©y rau - S©u khoang, s©u xanh: Vi-BT 1600WP, Sherpa 25 EC, Regent 800 WG,Match 50 EC, Decis 2.5 EC, Polytrin 440 EC, Pegasus 500 SC. - RÇy, rÖp: Actara 25 WG, Trebon 10 EC, Regent 800 WG - Bä nh¶y h¹i rau: Sherpa 25 EC, Decis 2.5 EC, Polytrin 440 EC - Dßi ®ôc l¸: Sherpa 25 EC,Regent 800 WG, Padan 95 Sp. - NhÖn h¹i: Comite 73Ec, Otus 5SC, Dandy 15EC - BÖnh ®èm l¸, bÖnh phÊn tr¾ng, th¸n th h¹i rau ®Ëu: Score 250 ND,Daconil 75 WP, VIcarben 50 HP, Anvil 5 Sc - BÖnh mèc s¬ng cµ chua, khoai t©y, th¸n th h¹i da: Ridomil MZ - 72WP,Champion 77WP, Daconil 75WP. BÖnh thèi th©n, lë cæ rÓ, ch¸y l¸: Rovral 50 HP, Anvil 5 Sc, Validacin5L 6. C©y Cam, chanh - S©u vÏ bua, s©u nhít: Bassa 50 EC, Polytrin 440 EC, Callous 500EC - RÇy, rÖp: Trebon 10 EC, Decis 2.5 EC, Supracide 50EC, Sherpa 25 EC. - NhÖn h¹i: Comite 73Ec, Otus 5SC, Dandy 15EC - BÖnh ch¶y g«m: Ridomil MZ - 72WP, Aliette 80WP. THE END ! CHÚC CÁC BẠN THÀNH CÔNG!Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 148
  • 149. Tài liệu trồng trọt – bảo vệ thực vật 149