Xây dựng tư duy toàn cầu hóa 
cho làng báo Việt Nam 
Trao đổi chuyên đề với đồng nghiệp Đài Tiếng nói VN 
TS. Nguyễn Đức A...
"Người ta bảo rằng nói ngược với toàn cầu 
hóa giống như nói ngược với các nguyên lý 
về trọng lực" 
(Kofi Annan, nguyên T...
Nội dung 
n Nhận diện toàn cầu hoá 
n Toàn cầu hóa là gì? 
n Vài ví dụ VN 
n Cơ hội và thách thức cho các nước nghèo n...
Vài câu hỏi gợi mở 
n TCH ở ngay trong lòng bàn tay chúng ta hằng ngày? 
n Vì sao một ký thịt heo ở một nước nghèo như V...
Một cách ngắn gọn, 
TCH là một tiến trình trong đó các hoạt động kinh tế, 
văn hóa và chính trị: 
n diễn ra trong một khô...
Cái gì là "toàn cầu" trong "toàn 
cầu hoá"? 
n Một tiến trình phá bỏ lãnh thổ (deterritorialisation), 
để tái cơ cấu khôn...
Toàn cầu hóa kinh tế 
n Các nền kinh tế ngày càng thẩm thấu và phụ thuộc 
lẫn nhau trong một thể thống nhất thông qua 
n...
Toàn cầu hóa kinh tế ở VN
Toàn cầu hóa về chính trị (1) 
n Sự gia tăng các tổ chức quản trị toàn cầu 
n Từ 37 tổ chức liên chính phủ vào năm 1909 ...
Toàn cầu hóa về chính trị (2) 
n Các tổ chức/chiến dịch dân sự toàn cầutrong 
n Từ vài trăm tổ chức phi chính phủ được c...
Toàn cầu hóa văn hóa 
n Sự tiêu thụ toàn cầu các sản phẩm văn hóa vật thể 
và phi vật thể, nhất là 
n các sản phẩm mang ...
Thế giới như một "ngôi làng toàn 
cầu"? 
n Hệ thống truyền thông toàn cầu như một lực lượng 
giái phóng, xóa bỏ dần mọi k...
Cái gì tạo nên toàn cầu hóa? 
n Chủ nghĩa tân tự do trong kinh tế (neo-liberalism) 
n thị trường tự do (không rào cản) s...
Cơ hội cho nước nghèo (1) 
n Thu hút đầu tư cần thiết cho phát triển từ các nước 
giàu bằng nguồn tài nguyên sẵn có 
n v...
Cơ hội cho nước nghèo (2) 
n Có động lực để tự đánh giá, điều chỉnh và cải cách 
đường hướng/phương thức phát triển kinh ...
Lời quan chức ngân hàng TQ về 
quan hệ Mỹ-Trung 
"Thoạt tiên chúng tôi sợ sói, rồi chúng tôi muốn 
nhảy với sói, và bây gi...
Nhưng cùng lúc... 
"Thế giới phẳng ngày nay cũng có nhiều cái lõm, có 
cái lõm đầy oan trái; đứng ở đáy của nó ngửa mặt 
l...
Thách thức với nước nghèo (1) 
n Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế bản địa quá 
yếu trước sự xâm nhập của các tập đoàn ...
Thách thức với nước nghèo (2) 
n Hố ngăn giàu nghèo ngày càng sâu 
n Tội phạm xuyên quốc gia (buôn người, ma túy...) 
n...
"Ngôi làng toàn cầu" hay "đế 
quốc văn hóa"? 
n Ai có thể tiếp cận “ngôi làng toàn cầu”? 
n Cái gì đang được trao đổi và...
Ai có thể tiếp cận "ngôi làng toàn 
cầu"? (1) 
n 75% số điện thoại vào 
đầu TK21 tập trung 
vào chín quốc gia. 
n Nay là...
Ai có thể tiếp cận "ngôi làng toàn 
cầu"? (2) 
"Toàn cầu hóa, theo cách định nghĩa của những kẻ 
giàu chúng ta, là một điề...
Cái gì đang được trao đổi trong 
"ngôi làng toàn cầu"? (1) 
n Dòng chảy sản phẩm văn hóa gần như một chiều 
n từ phương ...
Cái gì đang được trao đổi trong 
"ngôi làng toàn cầu"? (2) 
n Nghĩa là, "ngôi làng toàn cầu" không phải là nơi để 
các nề...
Ai kiểm soát ngôi làng toàn 
cầu? 
n Vài tập đoàn truyền thông đa quốc gia thống trị dòng 
chảy văn hóa toàn cầu 
n vd. ...
Hệ thống tin tức toàn cầu 
n Nguồn tin quốc tế mà chúng ta tiếp nhận hằng ngày 
chủ yếu đến từ 
n Vài hãng thông tấn toà...
Cấu trúc dòng tin tức toàn cầu
Quốc gia nguồn trên Google 
News (2008)
Không chỉ là số lượng... 
n Các nước nghèo vẫn 
chủ yếu được thể hiện 
qua những tin không 
tốt lành 
n Chiến tranh, xun...
Vai trò báo chí trước các làn sóng 
toàn cầu tại VN 
n Nâng cao dân trí và quan trí về TCH để chúng ta 
n không tiếp nhậ...
Hai nguyên lý cơ bản 
n Toàn cầu hóa cái bản địa 
n đặt những gì đang diễn ra trên VN trong xu thế toàn cầu 
n vd: vụ V...
Vài gợi ý hành động (1) 
n Tôn vinh cái tích cực nhưng không quên theo dõi sát 
sao và cảnh báo những hệ quả tiêu cực mà ...
Vài gợi ý hành động (2) 
n Chuẩn bị tư thế để công chúng Việt chuyển từ "tư 
duy tiểu nông" sang "tâm thế toàn cầu" 
n v...
Vài gợi ý hành động (3) 
n Giảm việc "dịch chay" tin tức từ báo chí phương Tây 
n Đưa tiếng nói VN ra thế giới bằng nhãn...
Vài gợi ý hành động (4) 
n Chuyên nghiệp hóa báo chí 
n toàn cầu hóa cho phép nhà báo dễ dàng tiếp cận, học hỏi 
và rút ...
Xin cảm ơn. Mời thảo luận.
Báo chí trong một Việt Nam đang toàn cầu hóa
Báo chí trong một Việt Nam đang toàn cầu hóa
Upcoming SlideShare
Loading in …5
×

Báo chí trong một Việt Nam đang toàn cầu hóa

1,684 views
1,539 views

Published on

Buổi thảo luận chuyên đề này nhằm giúp diễn giả và cử tọa trình bày và trao đổi những vấn đề then chốt mà toàn cầu hóa đang đặt ra cho các quốc gia nghèo như Việt Nam và vai trò của báo chí trong việc phát huy những lợi ích cũng như hạn chế tác động tiêu cực từ tiến trình này. Toàn cầu hóa là gì và vì sao nó không phải là một cái gì đó to lớn, vĩ mô và trừu tượng mà đang ảnh hưởng đến từng bữa ăn VN? Chúng ta đang ở đâu trong tiến trình toàn cầu hóa và đang đối diện với những cơ hội và thách thức nào? Trong bối cảnh đó, báo chí Việt Nam cần một tâm thế như thế nào để đón nhận các làn sóng kinh tế, văn hóa và chính trị toàn cầu và đóng góp cho một Việt Nam phát triển bền vững? Những tồn tại trong nền báo chí nước nhà cũng được trình bày thẳng thắn với mong muốn cùng nhau nhận thức vấn đề rõ ràng hơn.

Đây là phiên bản mới nhất, được trình bày với đoàn cán bộ cao cấp Đài Tiếng nói Việt Nam sang học tập tại ĐH Bournemouth, Anh. Các phiên bản trước đã trình bày tại một số trường đại học, đơn vị báo chí và cơ quan quản lý TTTT ở TPHCM và Đà Nẵng trong các năm qua.

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total views
1,684
On SlideShare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
38
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Báo chí trong một Việt Nam đang toàn cầu hóa

  1. 1. Xây dựng tư duy toàn cầu hóa cho làng báo Việt Nam Trao đổi chuyên đề với đồng nghiệp Đài Tiếng nói VN TS. Nguyễn Đức An Giảng viên chủ chốt Trường Truyền thông, ĐH Bournemouth Bournemouth, England, 21/11/2014
  2. 2. "Người ta bảo rằng nói ngược với toàn cầu hóa giống như nói ngược với các nguyên lý về trọng lực" (Kofi Annan, nguyên Tổng thư ký LHQ)
  3. 3. Nội dung n Nhận diện toàn cầu hoá n Toàn cầu hóa là gì? n Vài ví dụ VN n Cơ hội và thách thức cho các nước nghèo như VN n Báo chí với các vấn đề TCH ở VN n Vài gợi ý hành động n Trao đổi và thảo luận
  4. 4. Vài câu hỏi gợi mở n TCH ở ngay trong lòng bàn tay chúng ta hằng ngày? n Vì sao một ký thịt heo ở một nước nghèo như VN gần như bằng giá ở Anh? n Vì sao nhiều thứ đồ giày da, may mặc tại các nước phương Tây rẻ hơn ở VN? n Người Việt đang góp phần làm nhiều người phương Tây thất nghiệp?
  5. 5. Một cách ngắn gọn, TCH là một tiến trình trong đó các hoạt động kinh tế, văn hóa và chính trị: n diễn ra trong một không gian toàn cầu; n được tổ chức trên phạm vi toàn cầu một cách có chủ đích; và n phụ thuộc lẫn nhau ở cấp độ toàn cầu.
  6. 6. Cái gì là "toàn cầu" trong "toàn cầu hoá"? n Một tiến trình phá bỏ lãnh thổ (deterritorialisation), để tái cơ cấu không gian xã hội n lãnh thổ truyền thống và khoảng cách ngày càng trở nên ít quan trọng n thế giới trở thành một không gian siêu biên giới duy nhất n Nói đến tính toàn cầu là nói đến các quan hệ siêu biên giới bất kể khoảng cách địa lý; khác với tính quốc tế (quan hệ xuyên biên giới qua các khoảng cách địa lý).
  7. 7. Toàn cầu hóa kinh tế n Các nền kinh tế ngày càng thẩm thấu và phụ thuộc lẫn nhau trong một thể thống nhất thông qua n dòng chảy xuyên lục địa của tư bản, dữ liệu, hoạt động sản xuất, hàng hóa, dịch vụ n dòng chảy lao động và làn sóng nhập cư siêu biên giới; n các hiệp ước thương mại toàn cầu; n các công ty đa quốc gia (MNC) và xuyên quốc gia (TNC) n Đo lường qua n FDI toàn cầu (tăng từ 23 tỷ USD năm 1975 lên 1538 tỷ năm 2007) n Tổng giá trị giao thương hàng hóa toàn cầu (từ 10.120 tỷ lên 15.575 tỷ USD trong 2005-08).
  8. 8. Toàn cầu hóa kinh tế ở VN
  9. 9. Toàn cầu hóa về chính trị (1) n Sự gia tăng các tổ chức quản trị toàn cầu n Từ 37 tổ chức liên chính phủ vào năm 1909 lên đến gần 300 vào năm 1999 (WTO, IMF, World Bank, WHO, ILO, IPCC…) n Mỗi tổ chức thực hiện chức năng tương tự như một bộ/ ngành trong các chính phủ quốc gia, mang quyền lực nhất định lên từng quốc gia (vd: WTO chi phối 95% hoạt động giao thương toàn cầu) n Sự gia tăng các cuộc gặp cấp cao đa phương để giải quyết các vấn đề toàn cầu n từ chỗ hiếm thấy cách đây một thế kỷ đến hơn 4.000 hội nghị thượng đỉnh mỗi năm hiện nay
  10. 10. Toàn cầu hóa về chính trị (2) n Các tổ chức/chiến dịch dân sự toàn cầutrong n Từ vài trăm tổ chức phi chính phủ được công nhận vào đầu thế kỷ 20 đến trên 5.000 vào đầu thế kỷ 21. n Đại diện cho quyền lực thường dân, thúc đẩy sự hợp tác siêu biên giới và tìm cách ảnh hưởng và định hướng chính sách trong các vấn đề toàn cầu n Khi mỗi quốc gia trở thành một mắt xích một chuỗi thiết chế toàn cầu, phải chăng quyền lực chính thể quốc gia-nhà nước truyền thống đang ngày càng suy giảm?
  11. 11. Toàn cầu hóa văn hóa n Sự tiêu thụ toàn cầu các sản phẩm văn hóa vật thể và phi vật thể, nhất là n các sản phẩm mang thương hiệu toàn cầu (vd. thức ăn nhanh MacDonald’s, tin tức BBC, vịt Donald, chuột Mickey, format truyền hình, chương trình thể thao) n các sản phẩm đưọc phân phối qua các mạng lưới truyền thông toàn cầu ngày càng được "cởi trói" n Sự xuất hiện ngày càng rõ nét của một nền văn hóa toàn cầu, cho một nền công dân toàn cầu n một "ngôi làng toàn cầu" (Marshall McLuhan) đang thực sự thành hình?
  12. 12. Thế giới như một "ngôi làng toàn cầu"? n Hệ thống truyền thông toàn cầu như một lực lượng giái phóng, xóa bỏ dần mọi khoảng cách về không gian và thời gian n Cả thế giới cùng kết nối thành một cộng đồng, cùng chia sẻ hình ảnh, thông tin, giá trị văn hoá và mối quan tâm qua truyền hình, Internet… n Kết quả, theo McLuhan và những người ủng hộ, là sự xoá bỏ các mâu thuẫn/xung đột văn hoá và sự thông hiểu lẫn nhau giữa các dân tộc, làm nên một thế giới hòa đồng, cùng hành động vì lợi ích/giá trị chung
  13. 13. Cái gì tạo nên toàn cầu hóa? n Chủ nghĩa tân tự do trong kinh tế (neo-liberalism) n thị trường tự do (không rào cản) sẽ điều tiết để đưa nền kinh tế đến hiệu quả tốt nhất n Sự gia tăng năng lực ngành vận tải quốc tế n đường không, đường bộ, đường biển n Sự phát triển chưa từng thấy của công nghệ TTTT n Máy tính, vệ tinh, truyền hình cáp và Internet làm không gian và thời gian không còn là rào cản với nhiều hoạt động kinh tế-xã hội
  14. 14. Cơ hội cho nước nghèo (1) n Thu hút đầu tư cần thiết cho phát triển từ các nước giàu bằng nguồn tài nguyên sẵn có n vd: lao động rẻ, tài nguyên n Tiếp thu công nghệ/tri thức hiện đại, nhân lực chuyên môn cao, các giá trị văn hóa-tư tưởng từ nước mạnh n Đưa sản phẩm có lợi thế cạnh tranh đến các thị trường rộng lớn do ít rào cản thương mại n cd. hàng dệt may, giày dép, cà phê
  15. 15. Cơ hội cho nước nghèo (2) n Có động lực để tự đánh giá, điều chỉnh và cải cách đường hướng/phương thức phát triển kinh tế, chính trị, văn hóa, giáo dục... n Giao lưu, tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại dễ dàng và nhanh chóng hơn n Tham gia "thế giới phẳng" (Thomas Friedman) n mỗi cá thể/cộng đồng đều có cơ hội thành công như nhau trên một sân chơi toàn cầu, bất luận họ đang ở đâu, nhờ sự hội tụ của cáp quang, máy tính và phần mềm xử lý công việc
  16. 16. Lời quan chức ngân hàng TQ về quan hệ Mỹ-Trung "Thoạt tiên chúng tôi sợ sói, rồi chúng tôi muốn nhảy với sói, và bây giờ chúng tôi muốn trở thành sói"
  17. 17. Nhưng cùng lúc... "Thế giới phẳng ngày nay cũng có nhiều cái lõm, có cái lõm đầy oan trái; đứng ở đáy của nó ngửa mặt lên mà hôm nay vẫn còn thấy thời đại mặt trời quay chung quanh quả đất" (Nguyễn Trung)
  18. 18. Thách thức với nước nghèo (1) n Năng lực cạnh tranh của nền kinh tế bản địa quá yếu trước sự xâm nhập của các tập đoàn toàn cầu n Vd: Coca Cola/Pepsi thôn tính thị trường nước giải khát VN n Xã hội rủi ro với những nguy cơ khó lường n khủng hoảng kinh tế có thể xảy ra đột ngột; nguy cơ thất nghiệp cao khi nhiều doanh nghiệp cạnh tranh kém, sự lan nhanh dịch bệnh toàn cầu (e.g. Ebola, SARS) n Rủi ro càng cao khi năng lực quản trị quốc gia/tổ chức/doanh nghiệp chưa phù hợp với xu hướng toàn cầu
  19. 19. Thách thức với nước nghèo (2) n Hố ngăn giàu nghèo ngày càng sâu n Tội phạm xuyên quốc gia (buôn người, ma túy...) n Nguy cơ trở thành "bãi rác công nghiệp" n Các thảm hoạ môi trường n Nguy cơ mất dần chủ quyền một cách tinh vi n Nguy cơ "đô hộ văn hóa"
  20. 20. "Ngôi làng toàn cầu" hay "đế quốc văn hóa"? n Ai có thể tiếp cận “ngôi làng toàn cầu”? n Cái gì đang được trao đổi và sẻ chia trong “ngôi làng toàn cầu”? n Ai đang kiểm soát “ngôi làng toàn cầu”?
  21. 21. Ai có thể tiếp cận "ngôi làng toàn cầu"? (1) n 75% số điện thoại vào đầu TK21 tập trung vào chín quốc gia. n Nay là khoảng cách số n sự thâm nhập rất bất cân xứng của Internet và các công nghệ kỹ thuật số
  22. 22. Ai có thể tiếp cận "ngôi làng toàn cầu"? (2) "Toàn cầu hóa, theo cách định nghĩa của những kẻ giàu chúng ta, là một điều rất đẹp... Bạn nói về Internet, bạn nói về điện thoại di động, bạn nói về máy tính... Những thứ này không ảnh hưởng gì đến hai phần ba nhân loại" (Jimmy Carter)
  23. 23. Cái gì đang được trao đổi trong "ngôi làng toàn cầu"? (1) n Dòng chảy sản phẩm văn hóa gần như một chiều n từ phương Tây sang các nước khác n và, trong phương Tây, từ Mỹ sang các nước khác n Ví dụ, vào đầu thế kỷ 21 n Châu Âu: 71% các chương trình hư cấu trên truyền hình đến từ Mỹ (2000) n Úc: 81% các phim chiếu tại các rạp đến từ Mỹ (2001) n Toàn cầu: 75% các chương trình truyền hình xuất khẩu trong thập niên 1990 đến từ Mỹ
  24. 24. Cái gì đang được trao đổi trong "ngôi làng toàn cầu"? (2) n Nghĩa là, "ngôi làng toàn cầu" không phải là nơi để các nền văn hóa đối thoại, chia sẻ để thông hiểu nhau hơn mà là nơi để các giá trị phương Tây (nhất là giá trị Mỹ) thống trị qua hệ thống truyền thông siêu biên giới hùng mạnh n Một kiểu đế quốc văn hóa? n Giá trị phương Tây xâm nhập khắp nơi, làm mất đi sự nguyên dạng và khả năng tự chủ về văn hóa n "Ngôi làng toàn cầu" hay "ngôi làng phương Tây" hay thậm chí là "ngôi làng Mỹ"?
  25. 25. Ai kiểm soát ngôi làng toàn cầu? n Vài tập đoàn truyền thông đa quốc gia thống trị dòng chảy văn hóa toàn cầu n vd. News Corp (http://www.bbc.co.uk/news/world-14104349) n Mục tiêu lợi nhuận trên hết n chú trọng phục vụ nhóm "dân làng" giàu có hơn là số đông (nước nghèo như VN không phải là đối tượng chính) n Thường song hành với các lợi ích chính trị-kinh tế của các nước lớn
  26. 26. Hệ thống tin tức toàn cầu n Nguồn tin quốc tế mà chúng ta tiếp nhận hằng ngày chủ yếu đến từ n Vài hãng thông tấn toàn cầu (AP, UPI, Reuters, AFP) hoặc gần như toàn cầu (Deutsche Press Agentur, Kyodo News...) n Các kênh truyền hình/tờ báo có tầm với toàn cầu (BBC, CNN, New York Times...) n Tạo ra một cấu trúc lệ thuộc: chúng ta phải nhìn thế giới chủ yếu vẫn qua con mắt nhà giàu. n Dù muốn hay không, báo chí các quốc gia nghèo như VN cũng đã đóng vai trò chính trong việc củng cố nhãn quan này qua thời gian
  27. 27. Cấu trúc dòng tin tức toàn cầu
  28. 28. Quốc gia nguồn trên Google News (2008)
  29. 29. Không chỉ là số lượng... n Các nước nghèo vẫn chủ yếu được thể hiện qua những tin không tốt lành n Chiến tranh, xung đột, tai họa, khủng bố… n Thường với rất ít sự giải thích và thông tin nền để công chúng hiểu được thế giới bên ngoài
  30. 30. Vai trò báo chí trước các làn sóng toàn cầu tại VN n Nâng cao dân trí và quan trí về TCH để chúng ta n không tiếp nhận TCH một cách vô thức như hiện nay n ứng phó hiệu quả với các làn sóng toàn cầu n có thể ham gia giải quyết các vấn đề toàn cầu n Đẩy lùi tâm lý "sợ sói", chuẩn bị tư thế để tự tin "nhảy với sói", thúc đẩy khát vọng "trở thành sói" n bình tĩnh theo dõi, nhận ra cơ hội cũng như thách thức để hiểu rõ ta đang ở đâu, có gì trong "thế giới phẳng"
  31. 31. Hai nguyên lý cơ bản n Toàn cầu hóa cái bản địa n đặt những gì đang diễn ra trên VN trong xu thế toàn cầu n vd: vụ Vedan giết sông Thị Vải, Coca Cola lách thuế, McDonald vào VN… n Bản địa hóa cái toàn cầu n dẫn luận từ các sự kiện/vấn đề mang tính toàn cầu ở nơi khác đến những gì đang diễn ra trên đất VN n vd: làm sao để "mang trái đất về sau vườn nhà" trong vấn đề biến đổi khí hậu; vụ toà nhà Rana sập đổ ở Bangladesh có ý nghĩa gì với VN?
  32. 32. Vài gợi ý hành động (1) n Tôn vinh cái tích cực nhưng không quên theo dõi sát sao và cảnh báo những hệ quả tiêu cực mà TCH có thể mang lại. n Theo sát để chủ động dự báo các xu thế toàn cầu, thúc đẩy/phản biện chính sách n Đón nhận mặt sáng cùng lúc cảnh giác với những mặt tối trong hành vi/phương thức làm ăn của các tập đoàn/tổ chức xuyên quốc gia n Nhất là trong các vấn đề môi trường, đạo đức kinh doanh
  33. 33. Vài gợi ý hành động (2) n Chuẩn bị tư thế để công chúng Việt chuyển từ "tư duy tiểu nông" sang "tâm thế toàn cầu" n vd. xoá tâm lý "vọng ngoại", bỏ tư duy "nhập gia tuỳ tục" n Tránh kiểu làm báo "tự sướng" n dũng cảm "tự xét tật mình" để nhận biết và cảnh báo những "cái lõm oan trái" trên thế giới phẳng n Theo dõi và giúp đỡ những thành phần dễ bị tổn thương vì TCH nhất n tác động vào các chính sách xã hội về y tế, giáo dục và các dịch vụ xã hội cơ yếu khác vì lợi ích người nghèo
  34. 34. Vài gợi ý hành động (3) n Giảm việc "dịch chay" tin tức từ báo chí phương Tây n Đưa tiếng nói VN ra thế giới bằng nhãn quan toàn cầu ("đóng khung" vấn đề VN trong cái toàn cầu) n Tận dụng công nghệ TTTT một cách thông minh và hợp lý n Tận dụng các kênh thông tin quốc tế phi chính thống, nhất là các trào lưu dân sự toàn cầu (vd. NGO) n Sẵn sàng tư thế không gian tin tức toàn cầu hoá n vừa tận dụng vừa cạnh tranh các nguồn thông tin chính thống và phi chính thống từ khắp nơi trên thế giới qua các hệ thống truyền thông số
  35. 35. Vài gợi ý hành động (4) n Chuyên nghiệp hóa báo chí n toàn cầu hóa cho phép nhà báo dễ dàng tiếp cận, học hỏi và rút kinh nghiệm từ báo chí quốc tế n Nếu không nâng cao kỹ năng và thái độ làm báo chuyên nghiệp, thì ta chưa kịp tiếp thu mặt mạnh, đã bị nhiễm những kiểu làm báo không lành mạnh từ bên ngoài n Tăng cường hợp tác với giới học thuật, tổ chức dân sự trong và ngoài nước n Đọc, đọc và đọc!
  36. 36. Xin cảm ơn. Mời thảo luận.

×