• Like
  • Save
ARTE ISLAMIARRA
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

ARTE ISLAMIARRA

  • 1,842 views
Uploaded on

ARTE ISLAMIARRA …

ARTE ISLAMIARRA
DBH4

More in: Education , Travel , Business
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
1,842
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. ARTE ISLAMIARRA
  • 2. Aintzinate klasikoa ERDI AROA V. – XV. m Errenazimentu italiarraren hasiera Errenazimentuaren hasiera iparraldean Aro modernoa Europa garaikidea ISLAMIAR HEDAKUNTZA (VII. – VIII. m)
  • 3.  ISLAMIAR HEDAKUNTZA (VII. – VIII. m)  EKIALDEAN: o BIZANTZIAR INPERIOA (IV. – XV. m) o INPERIO OTOMANDARRA (XV. – XX. m)  MENDEBALDEAN: o GERMANIAR – ERROMATAR ERREINUAK (V. – VIII. m) o KAROLINGIAR INPERIOA (VIII. – IX. m) o ERROMATAR – GERMANIAR INPERIO SAKRATUA (X. – XIX. m) TESTUINGURUA:
  • 4. ISLAMIAR HEDAKUNTZA ISLAMIAR HEDAKUNTZA Mahomaren garaian Omeiatar kalifaldian Kalifaldi ortodoxoan Abbasiarrak Kalifa ortodoxoen hedakuntza Kalifa omeiatarren hedakuntza Abbasiarren hedakuntza Kaliferrien hiri/sede garrantzitsuenak
  • 5. BIZANTZIAR INPERIOA Bizantziar inperioaren lurrak 565- 1025 1025-1100 1100-1300 1300-1453 Justiniar generalen espedizioak Turkiar aurrerabidea Bizantziar inperioa
  • 6. INPERIO OTOMANDARRA
  • 7. K.o. 500 ERREINU GERMANIAR – ERROMATARRAK
  • 8. Frankoen erreinua Karlomagnoren konkistak Erresistentzia Karlomagnoren bizilekua KAROLINGIAR INPERIOA
  • 9. ERROMATAR – GERMANIAR INPERIO SAKRATUA Mugak972an Oton I.arekin Mugak1032an Conrado II.arekin ERROMATAR – GERMANIAR INPERIO SAKRATUA
  • 10. ARTEA
  • 11. • NOIZ? VII. – XV. m artean – VII. Mendetik – gaur arte – Gailurra Erdi Aroan GUDAK tolerantzia erlijiosoa → arte berrien hedakuntza • Islamaren hedakuntzarekin → Islamiar artearen hedakuntza
  • 12. • Fenomeno KULTURAL, ERLIJIOSO, POLITIKOEN espresio bide • NON? Hedadura handia: Egipto, Pertsia, India, Txina … Barietate estilistikoa EKLEKTIKOA (kultura ezberdinekin harremanetan izatearen ondorio)
  • 13. • Beste erlijioekiko jarrera irekiarekin eta hauen influentziarekin garatu eta hedatu bazen ere KORANAK zuzendutako artea – Jaungoikoa ahalguztidunarekiko menpekotasuna + tolerantzia jarrera irekian oinarritua • Esparru erlijiosoan: • Arte ARKITEKTONIKOA ↑ – arkitektura + eraikinen dekorazioak garrantzia – Eskultura / pintura ↓ • ARRANDITSUA – IKUSGARRIA – Saretak, kaligrafiazko dekorazioa, ilusiozko elementuak … • IRUDI lanetan bi ideia nagusi: – Miresgarria izatea: jainkozkoaren agerpena – Joera anikonikoa: (jaungoikoaren izatea ezin daiteke figuretan agertu) hasieran giza figurarik ez, geroago errepresentazio figuratiborik ez (salbuespenak)
  • 14. ARKITEKTURA
  • 15. • Arkitekturan egiturari baino DEKORAZIOARI (janzkerari) garrantzi handiagoa • ARGIA elementu garrantzitsua arkitekturan – kontrolatua, ez naturala → espazio intimistak + ilusionistak – Materialtasuna ↓ • URA modu arkitektonikoan – isla forma arkitektoniko mugikor + arina • hiri arkitektura / arkitektura erlijiosoaren banaketarik ez • Edertasuna barrualdean gordetzen da
  • 16. • Aurretik eraikitako hiriburuetara moldatzen – aldaketa nabarmenik ez • MESKITA garrantzitsuena hiriaren erdialdean • Inguruan ZOKOAK (merkatu txikiak) • Kale estuak (irteera gabeak gehienak) • Barne patioak • … Hiriak
  • 17. meskita
  • 18. zokoak
  • 19. kaleak
  • 20. barne patioak
  • 21. Etxe arabiarrak • Kanpoaldera guztiz itxiak (kanpo horma itxiak) • Barnealdeak zainduz + babestuz • PATIOA (kanpoaldeari ezkutatua)+ inguruan gelak (eguneroko bizitza) • Patioa → behe-barrua (arrera funtzioa) → esparru pribatua
  • 22. • Arkitektura lanik bikainena • OTOITZA erlijio islamiarraren betebeharrik garrantzitsuenetakoa • IMANak zuzendutako otoitz bateratuak – Imana = fedea predikatzen duena • ORNAMENTAZIO joera (horror vacui) – Material pobreak dekorazio handiz jantziak (material aberatsen itxura) • Hainbat elementu biltzen ditu, ordena/barietate handiak sortuz Meskita
  • 23. • Laukizuzen antolatua • SAHN (patioa) – SABIL (garbitze iturria) • otoitz egin aurretik garbiketa erritua • HARAM (otoitzerako areto nagusia) – fededunek otoitz bateratua egiteko lekua – QUIBLA (otoitzerako horma, Mecara zuzendua) – MIHRAB (Quiblako nitxoa) • MAXURA Quibla aurrean Mihrabaren inguruan leku berezia/nabarmena/banatua (printzearentzat … gordea) – MINBAR (Imanak otoitza zuzentzeko pulpitua) • ALMINAR/MINARETE – fededunak otoitzera deitzeko dorrea
  • 24. eskema SABIL (garbitze iturria) ALMINAR /MINARETE MIHRAB (nitxoa) MINBAR (pulpitua) HARAM (otoitzerako areto nagusia) SAHN (patioa) QUIBLA (otoitzerako horma)
  • 25. QUIBLA (otoitzerako horma) MIHRAB (nitxoa) SABIL (garbitze iturria) SAHN (patioa) HARAM (otoitzerako areto nagusia) ALMINAR /MINARETE
  • 26. Meskitak Mecako Kaaba santutegia (Arabia Saudi) gogoratzen duen forma du QUIBLA (otoitzerako horma) HARAM (otoitzerako areto nagusia) SAHN (patioa) SABIL (garbitze iturria) ALMINAR /MINARETE MINBAR (pulpitua) ATAURREAKANPO HORMA MIHRAB (nitxoa)
  • 27. Mecako meskita
  • 28. Musulmanentzat Lur osoa da meskita bat, baina KAABA da salat edo erritu otoitzak egiterakoan "Nia" edo asmoa zuzentzeko erreferentzia toki sinbolikoa. Kaaba santutegia
  • 29. Alminar/Minarete (otoitzera deitzeko)
  • 30. Sahn (patioa)
  • 31. Sabil (garbitze iturria)
  • 32. Quibla (otoitzerako horma)
  • 33. Mihraba (nitxoa)
  • 34. Minbar (pulpitua)
  • 35. Maxura (printze, kalifa, sultanentzat gordetako espazioa)
  • 36. Haram (otoitzerako areto nagusia)
  • 37. Sâlat (otoitza)
  • 38. Derbitxeak (mevlevíak)
  • 39. ELEMENTU DEKORATIBOAK eta PINTURA
  • 40. • Arkitekturan egiturari baino DEKORAZIOARI (janzkerari) garrantzi handiagoa • Materialak: zeramika, igeltsua, mosaikoak, harria, mosaikoak, beira, metala, egurra … • Ornamentazioak zentzu lineala + laua + plastikoa • Polikromia bizia • 3 dekorazio gai garrantzitsu: – Bizidunak – Abstraktuak – Epigrafeak
  • 41. • Egipto + Pertsiako tradizioa • Gutxiago erabiliak – Meskitetan ez dira agertzen – Liburu sakro, jauregietako freskoetan (paradisuaren isla …), zeramiketan, liburuetan … • Figura lauak nagusi • Lehoia sarritan (bizitzaren sinbolo) – Mesopotamiar eragina Bizidunak
  • 42. • ATAURIKEAK: – landare dekorazio estilizatu antinaturalista • GEOMETRIKOAK: – Sebka sareak (erronbo sareak) – Gurpil dekoratiboak – Mokarabeak (beheko aldea modu ahurrean zeiharki moztutako prismak) – Lazeriak (zinta/lerro amaigabeak, figura poligonal edo izarratu desberdinak osatuz elkar gurutzatzen direnak) Abstraktuak
  • 43. Ataurikea (landare motiboa)
  • 44. Sebka (erronbo sareak)
  • 45. Gurpil dekoratiboa
  • 46. Mokarabea (muqarna)
  • 47. Lazeria
  • 48. • Koranetik ateratako esaldiak + aipamenak – espazio + objektuei erlijio kutsua • KUFIKOA – Itxura zuzena duten letrak • NASKHI – Itxura kurbatua duten letrak (kurtsiba) *gehiago ere badira … Epigrafeak
  • 49. Kufikoa
  • 50. Naskhi
  • 51. ARTE ISLAMIARRA ESPAINIAN (Al - Andalus 711-1492)
  • 52. • ARTE SINKRETIKOA (doktrina ezberdinak moldatzeko ahalegina) • Zibila - erlijiosoa banaketarik ez • Joera anikonikoa (salbuespenekin) • Eskultura/pintura gutxi (miniaturetan …) • Arte estatikoa (oreka + egonkortasuna) – apurka garatuz • Dekorazio joera (horror vacui) – Estilizazio + geometrizazio joera • Simetria ardatzik ez (dinamismoa) • Arku barietate handia • Arkuak eta gangak → arkitrabatua + gangatua
  • 53. Arkuak • Lobulatua – Polilobulatua / trilobulatua • Ferra arkua – Bisigodoa / emirala / kalifala • Ferra arku zorrotza • Mixtilineoa (zuzenak + kurboak) • Elkar gurutzatuak • ….
  • 54. KORDOBAKO KALIFA ALDIA (929 – 1032)
  • 55. • Kalifa artea edo Kordobarra • Espainiako kultura islamiarraren gailurra • Hasieran indigenen arkitekturaren eragina – Elementu arkitektoniko erromatarrak + bisigodoak • X. mendean kapitel berriak – Korintiarretik eratorria – ataurike motiboak akanto hostoetan – Bizantziar eragina – korintiarra trepanoz tailatua (liztor- kabi teknika) • Ferra arkua erabiliena (bisigodoen eragina) – Altuera igoz → kalifa estiloko ferra arku tipikoa – Estradosa zentrotik mugituz, intradosarekiko ez-paralelo, salmeretan(oinarriko dobeletan) estutuz – Dekorazio zentzua → dobela zuri-gorriak / dekoratuak – lisoak tartekatuta
  • 56. • X. mende erdialdera → arku gingilduna (lobulatua) (gingil zenbaki bakoitia) + ferra arku apuntatua (zorrotza) • Alfiza → arkua markoztatzen duen dekorazio moldura (marko ukitzailea) • Arku elkar gurutzatuak dekorazio aukera anitza – Erronbo itsurako dekorazioa erabiliena (XV. mendera arte hedatua) • Gangak → aurreko guztiak + nerbio gizenekoak – berezia; binaka lotuak + klabean gurutzatu gabe • Dekorazioa – Begetala → antinaturalista (eragin siriarrekoa) – Geometrikoa → sinpletasuna; karratuak + laukizuzenak
  • 57. Kordobako meskita • Abderraman I.ak 786 – 788 (Omeiarra) • Espainiar arte islamiarraren prototipoa • San Bizente eliza bisigodoaren lekuan eraikia – Zenbait material aprobetxatuz • Dimentsioak ez ziren nahikoak izan fededun guztiei ostatu emateko: – 3 zabalkuntza: • 2 luzetara burualdeko horma handituz • 1 zabaletara
  • 58. • Laukizuzena + 2 unitate garrantzitsuz osatua – SAHN (patio zabala + irekia) • SABILa (garbiketa iturria) • Hegoalderantz ALMINAR/MINARETEA (oinplano karratuko dorrea; siriar kanpandorreen eragina) – Barrualde estalia: • HARAM (otoitzerako aretoa) • Oinplanoa: – 11 nabe sakoneran (erdiko nabea zabalagoa, QUIBLAra apuntatzen duen MIHRAB nitxoan bukatua) – ferra arkuz 2 solairutan antolatuak – Hauen gainean erdi puntuko arkuak (Meridako akueduktuan oinarritua) – Arkuak zutabeek (kolomak itsatsiak) eutsiak • Kanpoan kontrahormak (barruko nabeen banaketa lerroekin bat eginez)
  • 59. Zabalkuntza desberdinak
  • 60. 1.go zabalkuntza • Abderraman II.aren erregealdian 833 – 855 bitartean • QUIBLA bota + luzetara handitzeko – Nabeak 8 kolomekin luzatzen dira – MIHRABa material sendoagoekin ordezkatzen da • Atariak kaleetan banatzen dira • Alfizdun ferra arkua agertzen da
  • 61. • Alhaken II.ak 961. urtean • Luzetarako zabalkuntza – 10 koloma gehiago – Nabe nagusiaren gainean ertz ganga • MIHRABa argiztatzeko kupula (kalifa- kupula) – gela oktogonala + gela garrantzitsuena – aberatsena • Garapen formala – Bizantziar + korintiarretik eratorritako kapitelak – MIHRABa bizantziar eragineko mosaikoz aberastua – Edertasun handiko MAXURA 2.go zabalkuntza
  • 62. • Almanzor 986. urtean (Abu Amir Muhammad) • Meskita alde baterantz zabalduko du – MIHRABa ez da zentratua geratuko – Patioa + 19 nabe • Ferra arku apuntatua agertuko da • Erromatar + eraikuntza bisigodoetatik lortutako kolomak – altuera desberdinak, euskarri desberdinek batasuna lortzeko • Dobeletan bikromatismoa (zuria + gorria) 3.go zabalkuntza
  • 63. • Gaur egun beheko kolomak marmolezkoak + altuera berdinekoak – Beraietaik elkar gurutzatzen diren arkuak (funtzio estetikoa) – Kolomak + dobelak marmol landuaz estaliak (motibo begetal estilizatuak + epigrafeak) – MAXURAko ganga hondo urreztatutako mosaikoz estalia • Meskitak zentzu espaziala du • Sinbolismoa – zintzotasun + ausardiaz lurrari lotzen zaio
  • 64. Madinat Al-Zahara • Medina Azaharako hiri- jauregia • Abderraman III.ak eraikia (Kordobako meskitaren patioan ere moldaeraren bat egin zuen) • Arrastoak baino ez dira geratzen • Kalifa aldiko eraikin ederrenetakoa – Kalifa boterearen sinboloa (ekialdeko kalifen irudia) – Funtzio politiko- ideologikoa – Protokoloaren garrantzia • Terraza + murruetan egituratua • Pertsiar eragina barrualdean • Almorabideek suntsitu zuten XI. mendean
  • 65. Madinat al Zahara
  • 66. Saloi aberatsa Abderraman III.aren saloia
  • 67. Toledoko meskita • Musa-In-Alik eraikia 999.ean • Gurutze grekoko oinplano, lauki batean inskribatuta – Bizantziar eraginekoa • Arku elkar gurutzatuak • Ferra arkuak, lobulatuak • Sareta frisoan • Kalifa- kupula
  • 68. Toledoko Argiaren Kristo meskita
  • 69. Arte dekoratiboak • Dotoretasuna • Marfila: – Erliebe xehe + lauak – Marfilezko kutxak:  Erabilera desberdinak  Mota bi: zilindrikoak + laukiak – Tailer garrantzitsu 2:  Kordoba (X. m)  Cuenca (XI. m) • Ur-txarroak: ahotik ura isurtzen duten animali metaliko txikiak. – Inspirazio geometrikodun motibo abstraktuz dekoratuak
  • 70. TAIFA ERREINUETAKO ARTEA XI. Mendea (Kordobako kalifaldiaren erorkera ondoren 1032)
  • 71. • Arkitekturan egitura izaeran aldaketa. • Kalifa aldiko harlanduzko hormak adreiluengatik ordezkatuak • Arkuak + kolomak euskarri (kalifa estilotik eratorriak) • Ferra arkua toki sakratuetan kokatzeko + gainerako arkuak dekorazio moduan erabiliak • Ganga kopurua bikoiztu • Estuko polikromatuaren erabilera
  • 72. Zaragozako Aljaferia
  • 73. • Beni-Hud -en dinastia • Proportzio handiko jauregi laukia – Hormak indartzeko zirkulu-erdi formako dorreak – Omenaldiaren dorrea (Babiloniako jauregi islamiarrak gogoratzen) – Barnean paraleloak diren 3 areto luze:  Tximiniaren aretoa, Meskitaren aretoa, Erret -logela – Aretoen jarraian arkuteriaz osatutako patioa • Dekorazio ederra – Arku barietate amaigabeak, elkar gurutzatuak, ataurikez babestuak
  • 74. Malagako Alkazaba
  • 75. Almeriako Alkazaba
  • 76. AFRIKAR DINASTIEN ARTEA: Almorabideak eta Almohadeak
  • 77. • 1085.urtean kristauek Toledo konkistatu zuten • Arabiarrek Almorabideei (Saharako tribua) laguntza eskatu zieten • Almorabideak penintsulan finkatu ziren • Beranduago Almohadeak ere
  • 78. • Almorabideekin dekorazioaz gain sendotasun konstruktiboa • GOTORLEKUAK • Aparejuen sinpletasuna (solidoak + konpon errazak) • Adreilua + harlankaitza • Harlandua behealdean • Gangak kalifa estilotik eratorriak: • Nerbio kopurua bikoiztu + mehetu • Ferra arku apuntatua + gingilduna erabilienak • Dekorazioa mokarabeetan oinarritua (dekorazio epigrafikoa, ataurikea, lazeriak mantenduz)
  • 79. Sevillako Alkazarra Espainian arrasto gutxi Almorabideak (1086…)
  • 80. Igeltsuzko patioa ; mokarabez burututako gangarik zaharrenetarikoa
  • 81. Sevillako meskita Meskitarik garrantzitsuenak Afrikan: Tinmal, Hassan, Rabat, Kutubiyya … Almohadeak (1147…)
  • 82. • Laranjondoen patioa + alminarra (Giralda dorrea) bakarrik kontserbatzen dira •Funtzio ezberdinak izan ditu •Ganga desberdinez estalitako solairu/mailak •Kanpoko dekorazioa monotonia apurtuz •Dorrearen garapena / eraldaketa –Brontzean eginiko 3 bola zituen buruan –Errenazimentuan estatua birakor batez ordezkatu zen
  • 83. Almeriako meskita
  • 84. • ALMOHADEEN ERAIKUNTZA TIPIKOAK: – GOTORLEKUAK – HARRESI BAXUAK edo BARBAKANAK (bereizgarri)
  • 85. Bi gorputz poligonalez osaturiko babes dorrez osatua, bata bestearen barruan Nieblako gaztelua (Huelva)
  • 86. Sinbolismoa? Haizeen dorrea? Dodekagonala - 12 haizeetara zuzendua Urrearen dorrea (Sevilla)
  • 87. • Tarazea teknikaz egindako arketak Arte dekoratiboak
  • 88. ARTE NAZARIA - GRANADARRA (1238 – 1492)
  • 89. • Eraikuntza material pobreak + dekorazio panel sendoak • Behealdeak zeramika beiratuz • Goian almena mailakatuak + erdialdeak ataurike dekorazioz + epigrafiak • Sabaiak egurrezko estalki aberatsez jantziak – Zurtoin estilizatuak + mokarabezko dekorazioak • Arku erabilienak erdi puntuko arku goratua festoiekin (akairelatua) • Galgo koloma / nazari koloma – Estilizatua, kapitel zilindriko/kubikoa + fuste liraina
  • 90. Alhambra (Gorria)
  • 91. • XIV. – XV. m (Mohamed-ben-Nazar edo Al-Ahmar-ek erreinua Granadan finkatu zuen + Alhambra eraiki) • Jauregi itxurako eraikina (pertsiar + bizantziar jauregien eragina → ekialdeko eragina) • Zonaldeak era autonomo - independentean ordenaturik patio desberdinen inguruan – MEXUAR (zonalde publikoa – XIII. – XIV. m) – DIWAN (mitreen patioa –arrayanes-, zonalde ofizialista – XIV. m) – LEHOIEN PATIOA (zonalde pribatua XIV. – XV. m)
  • 92. Kapitel nazariak Zeramika apaingarri landuak motibo geometrikoekin
  • 93. Sebka dekorazioa eta bestelako dekorazio landuaren erabilera esanguratsua
  • 94. Ferra arku apuntatua eta ferra arku goratua erabilienak
  • 95. MEXUAR patioa
  • 96. MEXUAR aretoa
  • 97. • Justiziaren atetik zonalde publikoa • Alhambrako ataria • Justizia administratzen den zonaldea • Koloma nazariak • Sabaian egurra • Zeramikaz alikataturiko oin-ola • Horma guztiz dekoratuak (igeltsu gaineko dekorazio geometrikoa) • Mokarabe dekorazioa
  • 98. Mitreen patioa -arrayanes-
  • 99. • Alde ofizialista • Uraskako patio inguruan antolatua • Comares dorreak nagusitua – Patio inguruko gelen artean aipagarrienetakoa Comares aretoa • Artearen eta naturaren bategitea – Arkitektura irekia + integratzailea + piktorikoa (argia, kolorea, uretan landareen … isla) – Mikrokosmosaren errepresentazio sinbolikoa: koraneko paradisuaren sinboloa lorategiaren bidez – Ura funtsezko elementua (hornitzeko + praktikoa ; garbitzeko elementu + funtzio estetikoa, paradisua) • Koloma nazariak + arku goratuak eutsiz • Ataurike + igeltsu gaineko dekorazioa • patioaren inguruan, gela desberdinak; aipagarrienetako bat: Comares aretoa
  • 100. Comares aretoa
  • 101. • Oinplano karratua • Sabai aldea egurrezko gangaz burutua – dekorazio geometriko + epigrafikoez • Horma guztiak dekoratuak • Egiturazko elementu arkitektonikoaren gainetik dekorazio elementuak nagusitzen dira • Zeramikazko oin-ola • Igeltsuz konbinatuz + era erritmikoz islamiar dekorazio motibo guztiak
  • 102. Lehoien patioa
  • 103. • Zonalde pribatuan aretoek + patio/lorategiek garrantzia • Barruti + kanpo espazioaren komunikazioaren garrantzia • Patioek argi + dekorazio jokoen ekarpena • Islamiar paradisuaren isla • Lorategi pertsiarretan oinarritua • Oinplano karratua • kosmosaren irudi: – 4 ardatz/ubidez gurutzatuz = lau puntu kardinalak – Kosmos erdian iturria (unibertsoa zentratzen duen mendia/Jainkoa) • Lehoien iturriak oinarri oktogonala + 12 lehoi (judutar elkarteak sultanari egindako oparia) • Uraren sinbologia (Jainkotasunaren bertutea + botere politiko – erlijiosoa)
  • 104. Generalifea
  • 105. Eskaileraren eskutokitik ura irristatzen da soinu guztiz atseginak sortuz
  • 106. • Granadar gorterako pitxerrak (tonu urdinak + urreztatuak) aipagarriak • Isla metalikodun zeramika (XIV. m) Arte dekoratiboak