Zorg Magazine editie september 2011

sept 2011 HET ONAFHANKELIJK PROFESSIONEEL TIJDSCHRIFT VOOR DE ZORGSECTORVerschijnt 4x per jaar - nr.2 - 1 / 2011 (periode september-december) - 12 september 2011 - Antwerpen X - P 912873 DOSSIER: Informatisering in de zorg Communicatie, ook een zorg! 16 Healthstartup op zoek naar innovaties 22 QR-code Slaapkwaliteit als comfortbarometer 26 Psychiatrische problematiek in WZC 30 zie pagina 12

ZORG Magazine, het onafhankelijk tijdschrift voor de Vlaamse VOORWOORD MMC biedt u een compleet kennismakingspakket aan: zorgsector wordt driemaandelijks uitgegeven door: Michael Van Buggenhout Hoofdredacteur Ablecare BVBA Dit dekbed is uniek omdat het langs 4 zijden gelast en Consultancy, Research & Education De verzuiling voorbij... desinfecteerbaar is. Het kan in zijn geheel op 60°C gewassen worden. Bossaersstraat 87 2930 Brasschaat info@ablecare.be of www.ablecare.be Beste zorgprofessional, Dit is een visco-matras, bestaande uit 10 cm brandvrije kern Jaargang 1- nummer 2 Misschien hebt u in de vakantiemaanden het bericht gelezen: ‘commerciële 40kg/m3 + 5 cm brandvrij drukverlagend schuim 50kg/m3. De matras editie september-december 2011 bejaardenhomes lossen de rol in alle gewesten’. Hierin staat te lezen dat vooral is uitgevoerd met een MMC 210 PU hoes die MRSA resistent is. ISSN: 2033-7582 private vzw’s in Vlaanderen en Wallonië een boost kennen en dat stilaan de P 912873 PB 779 vzw’s, de commerciële bejaardenhomes opkuisen. Het bericht kwam van Jan Hertogen die met zijn Bug’s regelmatig de vinger op de wonde legt. Maar op Eindredactie: Michael Van Buggenhout welke wonde wordt de vinger nu eigenlijk gelegd? Hij spreekt van, en ik citeer: Een polyester gevuld hoofdkussen met afneembare hoes voor een “de sputterende motor van de commerciële bejaardenhomes”. Moest je de uiterst comfortabele slaap. Aan dit nummer werkten mee: tijd niet nemen om de zeer correcte cijfers in het artikel goed te lezen, dan zou Michael Van Buggenhout, Michel je plotsklaps denken dat ouderen in die voorzieningen, wegens geldgebrek, Marynissen, Bart Collet, Karel Vrints, Lieven geen eten meer krijgen of niet meer gewassen worden? MMC hoeslaken De Maesschalck, Sven De Proft, Hilde Dit laken blijft perfect om de matras zitten – zelfs in Taillieu, Valérie Duquet. Gaan we ons anno 2011 nog blindstaren op inrichtende machten? Hebben opwaartse positie – omdat de rek in de lengte van de stof zit. niet alle voorzieningen hetzelfde doel voor ogen? ZORG Magazine is een Het kan zonder kwaliteitsverlies 350 keer gewassen worden. Oplage: 1750 exemplaren uitgesproken onafhankelijk tijdschrift en wenst zich ook op deze manier te Abonnementen, adreswijzigingen en ook kunnen hier terecht. En trouwens, sputterende motor of niet, achter heel annuleringen: ZORG Magazine wordt gratis wat van de private vzw’s zitten dezelfde mensen als achter die ‘commerciële bedeeld, bij adreswijziging kunnen oud bejaardenhomes’ waar dhr. Hertogen over spreekt. én nieuw adres worden doorgegeven via Dit kennismakingspakket wordt u redactie@ablecare.be. Misschien wordt het eens tijd om over de grenzen en barrières heen te kijken. aangeboden aan € 250 excl. BTW Van onze buren kunnen we immers nog heel wat leren, of ze nu openbaar, Redactie: redactie@ablecare.be caritas, private vzw of een bvba of nv structuur hebben. Elke leidinggevende bij een minimum afname van 10 +32 3 633 18 11 +32 477 41 17 00 in de zorgsector krijgt te maken met dezelfde hindernissen, kansen en pakketten. uitdagingen. 9 Op de tien leidinggevenden zijn op zoek naar kwalitatief Drukkerij: Dirix-Vanhoof, Ekeren goede verpleegkundigen, 9 op de tien leidinggevenden dromen ‘s nachts van spontane sollicitaties, elke leidinggevende kijkt elke eurocent drie keer na alvorens deze uit te geven... De tijd is rijp om een gezamenlijk front te vormen (www.arqu.be) en de handen in elkaar te slaan en populistische koppen links te laten liggen over ‘sputterende motoren’ en ‘geloste rollen’... ZORG Magazine gaat hierop Advertenties: Advertentieruimte kan de komende maanden zeker terugkomen. Er zullen initiatieven genomen besproken worden met de redactie (zie worden en voorbeelden besproken worden waar samenwerking over de bovenstaande contactgegevens). grenzen heen van de inrichtende macht centraal zal staan. © Schriftelijke toestemming van de Laat ons in een sterk vergrijzende maatschappij waar er een dreigend tekort redactie is vereist voor eventuele overname is aan goede zorgvoorzieningen en wooneenheden elk initiatief aanmoedigen, van tekst en beeldmateriaal uit de publicatie. van welke strekking ze ook mag komen. Minister Vandeurzen wil 20 000 extra Meer informatie: bedden creëren, we zullen elke inrichtende macht nodig hebben om elk bed bel 0473 59 11 71 Alle artikels kunnen afzonderlijk en gratis gedownload worden via de website en elke kamer te realiseren. Misschien hebben we, om het met de woorden van Zorgnet Vlaanderen (zie pagina 4) te zeggen, echt wel nood aan: meer, Toonzaal MMC: Scherpeputstraat 16 - 9160 Lokeren (alleen op afspraak) van ZorgAndersTv (www.zorganderstv.be) anders en minder. Vernieuwde website: www. medical-mattress-care.com en deze van Ablecare (www.ablecare.be).2 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 3 Bezoek ons op stand 74

Congres “Health Community: Dossier: Informatisering in de zorg INHOUD Gezondheidszorg 2.0 – Waarom 3 samenwerken loont” Voorwoord Ook voor gezondheidswerkers in de residentiële ouderenzorg, kunnen Dankzij open innovatie tussen creatieve innovatie in de zorg. Voorts informaticatoepassingen, wanneer deze perfect zijn afgestemd op de verpleegkundige 4 ondernemers, kenniscentra, zorg- staan er Vlaamse getuigenissen praktijkvoering, een hulpmiddel zijn om zorgen beter te plannen, te controleren, Voka, Health Community instellingen en patiëntengroepen wil op het programma van patiënten, te evalueren en bij te sturen. Het kan eveneens de continuïteit bevorderen in de Task-force GPS 2021 de Voka Health Community inspelen ondernemingen en organisaties op de snelle ontwikkelingen in de over hoe we onze gezondheidszorg verpleegkundige zorg. (Bates, 2003) 5 gezondheidszorg. Op dit congres, nog beter kunnen afstemmen op de Dossier informatisering dat doorgaat op 29 september in het noden van gebruikers. Het is net die zorgcontinuïteit die het meerwaarde kunnen betekenen. erg duidelijk dat de graad van Lamot congres en Erfgoedcentrum te regelmatig hard te verduren krijgt in In 2008 organiseerde de FOD informatisering afhankelijk was van 6 Mechelen, wordt onder andere Lucien Het congres is trouwens gratis de verpleegkundige praktijk. (Kohler, volksgezondheid een bevraging naar het aantal wooneenheden. Ook de Informatisering in Vlaanderen, Engelen uit Nederland uitgenodigd voor de leden van de Voka Health 1999) Het veelvuldig wisselen de graad van informatisering in de verschillen tussen Vlaanderen, Brussel een stand van zaken als Keynote speaker. Engelen is een Community. Niet-leden betalen 25 van personeel gedurende de dag zorgsector, dit onder leiding van prof. en Wallonië waren opmerkelijk. In expert op het vlak van vernieuwing euro per persoon (excl. btw). Meer maakt het doorgeven van cruciale dr. Anja Declercq van de KU Leuven. januari 2011 organiseerde Aetas 8 in de gezondheidszorg en zet zich informatie verkrijgen, het volledige informatie met betrekking tot de vzw een vervolgonderzoek naar de Informatisering in de zorg: binnen verschillende zorgorganisaties programma raadplegen en inschrijven organisatie, de residenten en hun Er werd toen besloten dat er een informatisering van woonzorgcentra Interview met Sven De Proft in voor een grotere participatie van kan via www.voka.be (vervolgens systeem tot een blijvende uitdaging. structureel tekort aan informatisering in Vlaanderen. 254 centra uit alle patiënten. Hij komt spreken over doorklikken naar Health Community). Informatisering zou hier zeker een is in woonzorgcentra. Het was uithoeken van Vlaanderen werden 12 online geïncludeerd en gaven te Het woonzorgdossier, de kennen waar ze vandaag staan op unieke, praktijkgerichte infor- Zorgnet Vlaanderen richt een het vlak van informatisering. De matisering van de zorgsector. bevraging bestond uit drie delen, Task-force GPS 2021 op een eerste deel op niveau van het 16 woonzorgcentrum over hard- en Communicatie, ook een zorg De zorgsector kijkt aan tegen een zorgen ondersteunend personeel Hoe ver staat uw software alsook over de registratie arbeidsmarkttekort dat de volgende in functie van de zorgvraag en van zorg via bijvoorbeeld een jaren alleen maar zal toenemen. De minder afbouw van sociaal-juridische voorziening op het 17 komende tien jaar zal de residentiële verworvenheden uit het verleden. software zoals planningssysteem,… ZorgAndersTv: zorg nood hebben aan 12.000 extra Als laatste wil Zorgnet Vlaanderen vlak van In een tweede deel werd er gepolst reportages & informatie medewerkers. Om die te vinden gaat het ook anders met een aantrekkelijk naar mogelijke toepassingen voor Zorgnet Vlaanderen resoluut voor HR-beleid, het inzetten van sociale informatica- bewoners zoals valdetectiesystemen, 22 méér, minder en anders. media om nieuwe medewerkers te domotica,… En een derde deel Healthstartup, vinden en ze te houden, (pro)actieve toepassingen? handelde over externe communicatie op zoek naar innovaties Met meer, bedoelt Zorgnet personeelsplanning en een goede (gebruik van websites en nieuwe Vlaanderen: meer loon naar werk, promotie van de sector. media in de zorg). ZORG Magazine 26 een verloningsbeleid dat de inzet publiceert vandaag een deel van Slaapkwaliteit als van medewerkers remunereert, Om dit te bewerkstelligen richten deze resultaten en gaat met enkele comfortbarometer eerder dan anciënniteit en verworven ze een Task-force GPS 2021 experten dieper in op dit thema. rechten. Ook meer mensen aan op, samengesteld uit leden en het werk, niet alleen wat betreft experten, die in de komende Referenties 30 zorgberoepen, maar ook meer maanden twee to-do-lijsten zullen 1. Bates DW, Gawande AA. (2003) De opvang van ouderen met logistieke hulpen, psychologen… opstellen: één voor de politici, met Information technology is one key tot improving een psychiatrische Daarnaast wil men ook meer sociale daarin 10 concrete knelpunten en patient safety, N Engl Med J, Vol 348, pp2526- problematiek in WZC innovaties waarbij de focus ligt op het suggesties van oplossing en één 2534 anders organiseren van het werk en voor bestuurders en managers 2. Kohler M. (1999) Organizing the long- het inzetten van moderne technologie. van woonzorgvoorzieningen, term care of older people, Br J Nursing, Vol. 8, Maar naast meer is er ook minder... met maatregelen die ze nu al pp. 11-24 Minder beknottende regelgeving kunnen nemen en inspirerende 3. DeClercq A (2008-2009), rapport en minder bureaucratie, minder voorbeelden. ZORG Magazine houdt Katholieke Universiteit Leuven in het kader van werkdruk door een correcte inzet van u vanzelfsprekend op de hoogte. de Belrai-onderzoeken.4 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 5

Informatisering in Tabel 1. Mening van leidinggevenden over stellingen aangaande het HNA NA A HA 1. Een EZ kan werkprocessen - bijvoorbeeld een zorgplan, overdracht en overleg - goed 0 0 56 44 ondersteunen. 2. Een EZ verbetert de productiviteit van de equipe 0 20 62 18Vlaanderen, een 3. De interne communicatie verbetert aanzienlijk bij het gebruik van een EZ 0 11 59 29 4. Door een EZ is iedereen van de zorgverlenende equipe beter op de hoogte van de status van 0 14 59 27 de bewoners 5. Vergeleken met het oude papieren verpleegdossier is een EZ tijdsverlies 42 52 4 2 6. PC-gebruik bevordert de werking op de afdeling 1 19 72 8stand van zaken 7. Een geïnformatiseerde werkomgeving zorgt voor extra aantrekkingskracht bij verpleegkundigen om aan de slag te gaan in de voorziening 2 38 53 8 8. Een EZ vergemakkelijkt de organisatie 0 6 74 20 9. De communicatie met huisartsen wordt makkelijker door een EZ 3 32 51 14 10. Personeelsleden in woonzorgcentra zijn niet klaar om te werken met pc en een EZ 23 53 18 6De computer is een integraal deel geworden van de gezondheidszorg, deels gedreven door de Legende: HNA: Helemaal niet akkoord / NA: Niet akkoord / A: akkoord / HA: Helemaal akkoordversnelde ontwikkeling van digitale toepassingen en communicatietechnologieën gedurendede 2 laatste decades (Chamorro, 2001), ontwikkelde de technologische evolutie zich snel en niet altijd volledig zijn geïmplementeerd de investeringskost te groot. Minder De respondenten gaven duidelijk bewijzen de cijfers aangaande het frequent voorkopende redenen waren dat aan vooral te willen investeren inde toepassingsgebieden werden uitgebreider. De informatica is momenteel in staat om enorme registreren van de zorg. Bij 49% van de het zorgpersoneel hier niet klaar voor is internettoepassingen voor de bewoners.processen te berekenen, te bekijken en te beveiligen. Facturatie, RIZIV-forfait simulatie, voorzieningen die aangaven over een en de voordelen van zo’n pakket te klein 46% van de voorzieningen heeft nu reedsadministratie betreffende animatie, benchmarking, medicatie, stock- en voorschriftenbeheer... elektronisch zorgdossier te beschikken, zijn voor de voorziening. de mogelijkheid om een internetverbindingdoet u dit nog louter op papier of hebt u intussen voor de elektronisch weg gekozen? verloopt dit nog steeds gedeeltelijk of te voorzien op elke kamer, 24% wil volledig op papier. Leidinggevenden die Informatisering op het niveau van de dit in de toekomst gaan voorzien.De 256 respondenten die deelnamen aan oftewel 45% van de voorzieningen een groep voorzieningen bijvoorbeeld). een elektronisch zorgdossier hadden bewoner 31% van de voorzieningen voorzietde bevraging staan dagelijks in voor de zorg beschikt hierover, 40% (n=112) heeft Alle andere voorzieningen doen een geïmplementeerd werden eveneens In het tweede deel van de bevraging vandaag al computers (computerhoekje/van minstens 22314 residenten waarvan dit niet en geeft aan ook geen intentie beroep op externe specialisten voor het uitgenodigd hun mening te geven over werd er gekeken naar welke concrete internetcafé...) voor haar residenten en12807 onder RVT statuut. Gemiddeld te hebben om dit te installeren. 15% onderhoud van de bestaande apparatuur een aantal stellingen (zie tabel 1). acties directies in woonzorgcentra reeds 24% wil dat in de toekomst gaan doen.telt een woonzorgcentrum uit de groep (n=39) van de voorzieningen geven aan of als er zich een probleem stelt. hebben ondernomen (of in de toekomst Waar directies duidelijk niet in geloven zijnrespondenten 94.15 wooneenheden (SD nog geen draadloos netwerk te hebben zullen ondernemen) om tegemoet te videofonietoepassingen en bewegings/± 54.15). We noteren een range van maar geïnstalleerd, maar dit in de toekomst wel 40% van de voorzieningen die nog niet over komen aan de eventuele vraag naar valdetectiesystemen. In systemenliefst 402 wooneenheden (min: 6 – max: te willen installeren. Al deze computers Bijna alle voorzieningen gebruiken een een elektronisch zorgdossier beschikken, meer IT toepassingen in de zorg en die weglopers detecteren is dan weer408). Er werd tevens een onderscheid worden beheerd door IT-specialisten. factureringspakket (92%), deze software geven aan hierover na te denken. 8% gaf dit op het niveau van de bewoners. Er bijna de heft van de respondentengemaakt naar de grootte van de 14% van de respondenten heeft een is dan ook koploper bij de toepassingen. aan nooit geen elektronsch zorgdossier werden 8 subvragen gesteld, waarop de geïnteresseerd. In dit deel werd ookwoonzorgcentra in de steekproef: 31,2% IT-team permanent in huis, 43% kan Een mooie tweede plaats (74%) wordt te willen aanschaffen. De redenen die ze respondenten telkens konden aangeven gepolst naar de mening van de directiesvan de respondenten beheren een klein beroep doen op IT-specialisten binnen de bekleed door het elektronisch zorgdossier. hiervoor opgaven waren erg herkenbaar: of ze het al voorzagen, of ze dit in de over verschillende toepassingen op hetwoonzorgcentrum (<65 wooneenheden); organisatie (overkoepelend team binnen de twee meest voorkomende redenen toekomst willen realiseren en of ze dit niveau van de residenten, deze kunnen46,8% een middelgroot (65 tot 125 waren dat de voorziening te klein is en niet (nooit) wensen te implementeren. nagelezen worden in tabel 2.wooneenheden) en 22,0% een grootwoonzorgcentrum met meer dan 125 HNA NA A HAwooneenheden. 1. Het gebruik van ICT (bijvoorbeeld webcam, videofonie...) kan bewoners terug in contact 1 19 68 12Hardware voorzieningen brengen met de buitenwereldAls eerste topic in de bevraging werd 2. De aanvaarding van ICT systemen is bij bewoners erg laag 3 27 57 13er gepeild naar hoeveel computers 3. Door het gebruik van ICT en domotica kan de afhankelijkheid van bewoners verkleind worden 2 25 67 6(verbonden met het internet of 4. De kost voor innoverende toepassingen op het vlak van ICT is te hoog 1 17 61 22een server) er aanwezig zijn op de 5. Onze dienstverlening is reeds goed zonder ICT, er is te weinig meerwaarde 2 31 60 7verpleegafdelingen. Slechts 9% van de 6. De huidige bewoners zijn niet gebaat met touchscreens en andere toepassingen op de kamer, 2 31 52 15voorzieningen had er geen enkele op ze kunnen dit niet gebruikende afdelingen geïnstalleerd, 53% had 7. De toekomstige bewoners zullen actief op zoek gaan naar mogelijkheden om boeken te 7 56 34 3er één, 22% twee en 14% had er meer ontlenen via het telefoon- of Tv toesteldan twee geïnstalleerd. Heel wat van 8. Zolang er geen vraag naar is bij de bewoners, zijn investeringen momenteel zinloos 6 58 29 7die computers zijn verbonden met een Legende: HNA: Helemaal niet akkoord / NA: Niet akkoord / A: akkoord / HA: Helemaal akkoorddraadloos netwerk. 115 Respondenten6 ZORGMAGAZINE Dossier informatisering Dossier informatisering ZORGMAGAZINE 7

“Informatiedoorstroming is org Magazine: Misschien moeten de snelle en eenvoudige werkwijze naar registraties en observaties en in het vergaren van informatie via bijvoorbeeld uw programma daarop in? de rapportmanager. Een systeem Sven De Proft: Met een eenmalige inputcruciaal in elke voorziening” invoeren is moeilijk meetbaar in tijd, maar kan je alle informatie meteen gebundeld heeft zeker een reeks andere voordelen, aanbieden aan alle betrokkenenHet Solutions? zorgdossier is een universeel. Dit Sven De Proft: Neen, bij ons is het voorbeelden: Meten is weten, daardoor betekent dat eenieder die betrokken net omgekeerd verlopen. We zijn kan je pro-actief werken. Daarnaast is bij de zorg, de voor hem relevante gestart met kwaliteitsmanagement en vermijden we ook dubbele input door informatie gebundeld terug kan vinden.Heeft u er al eens bij stilgestaan hoeveel cruciale informatie er verloren kan gaan in daarna het Woon-Zorgdossier, met als een vlotte doorstroming te creëren van Bepaalde stukken zoals basisgegevenseen zorgcentrum? Medicatievoorschriften, doseringen, verslagen, gegevens over uitgangspunten: kwaliteit, eenvoudig in informatie naar bijvoorbeeld verschillende van het zorgdossier vinden dan ookactiviteiten en animatie, vragen van familieleden, etc. In een modern zorgcentrum moet gebruik en vooral: gericht naar iedereen doelgroepen en disciplines… dus ja, er doorstroming naar andere modules, en die betrokken is bij de zorg. We zijn is tijdswinst, maar worden belangrijkere dat in twee richtingen. De basis is altijddeze informatie onmiddellijk beschikbaar zijn en dit in het belang van de resident. Het is daarbij vertrokken vanuit de dagdagelijks doelstellingen gerealiseerd met de de zorg voor de resident, en iedereenslechts één van de aspecten waar een goed zorgdossier op inspeelt. De informatisering praktijk, zeg maar “de werkvloer”. invoering van een elektronisch dossier.van de zorg heeft ons niet alleen meer mogelijkheden opgeleverd aangaande de ICT mocht geen hinderpaal zijn, de planningen (animatie, kinesitherapie,doorstroming en het verspreiden van accurate informatie, maar ook tal van andere oplossingen moesten de werkprocessen “ De basis is altijd kapper, logopedie,…) wordt een mooievoordelen. ZORG Magazine sprak met Sven De Proft van Care Solutions over de evolutie maximaal ondersteunen zonder dat de aanvulling op de basisplanning voorzien. gebruikers voorkennis van technologie, de zorg voor De resident zelf heeft een eigen kalendervan het elektronisch zorgdossier. software of hardware moesten hebben. de resident én met een globaal overzicht waar ook aparte Sven De Proft CV iedereen maximaal items in kunnen genoteerd worden. We geven maximaal aandacht aan disciplines informeren.” en daar wordt de komende periode nog 4 december 1972, Aalst verder aan gewerkt. Sven De Proft: Er is gedurende een Gehuwd met Christine, papa van Morgane en zestal jaar intern ontwikkeld en getest. In een systeem waar Jarne. De gebruikers waren de toenmalige medewerkers van de oorspronkelijke Huidige functie: Operationeel Directeur Care Solutions NV stichters. U mag namelijk niet vergeten Zaakvoerder van MoJa Consulting dat Care Solutions is opgericht door in spelen? een aantal rusthuisdirecteurs die Sven De Proft: Door de eenvoudige Sven De Proft studeerde communicatiemanage- juist niet wilden vertrekken vanuit de opbouw en werkwijze is het zeer ment aan de Arteveldehogeschool te Gent. administratie en wél vanuit de zorg. De eenvoudig communicatie aan te maken verantwoording van de (geplande) zorgen en te koppelen met verschillende schaalgrootte nodig om voordeel te Na afstuderen werkte hij 11 jaar bij MediaCiti & BeMedia waarvan enkele jaren als business moet in het zorgdossier te vinden zijn, modules. Alle informatie is direct en unit manager. Hier verzorgde hij tv-communicatie niet in pakweg een facturatiepakket. Wat eenvoudig opzoekbaar. Een observatie Sven De Proft: Er is geen minimum grootte voor notarieel vastgoed en deed hij expertise niet wegneemt dat die beide pakketten wordt bijvoorbeeld één keer aangemaakt nodig. Iedere voorziening is gebaat bij op in mediaproducten voor (lokale) overheden, perfect op mekaar moeten inspelen. (de trigger hiervoor kan al zitten in waaronder interactieve digitale televisie (ID-TV). Om die reden is vrij snel en dus parallel het aftekenen van de taakplanning), multidisciplinair is. Het opmaken van een Sinds mei 2007 is Sven als operationeel directeur aan het zorgdossier ook een uitgebreid waarbij heel makkelijk kan doorgelinkt verantwoorde planning, het eenvoudig aan de slag bij Care Solutions. Bij Care Solutions is administratief pakket ontwikkeld. Beide worden naar enerzijds informatieve registreren, rapporten maken en evoluties hij verantwoordelijk voor een uitgebreid team van spelen op elkaar in én hebben enkele communicatieschriften (per doelgroep) en bijhouden,… en vanzelfsprekend het medewerkers die dagelijks werken aan software- dingen gemeen, zoals gebruiksgemak anderzijds zorgtechnische modules van vlot laten doorstromen van informatie is oplossingen en diensten voor woonzorgcentra. en extra functionaliteiten zoals: een waaruit direct een evaluatie kan gemaakt voor iedere voorziening nuttig. Dit vraagt Zelf staat hij in voor verkoop, klantenrelaties, rapportgenerator, documentmanager, worden met bijvoorbeeld onmiddellijke geen grote investering, temeer daar onze productontwikkeling, administratie en marketing. Care Solutions kende de afgelopen drie jaar een handige lijsten en functies zodat het bijsturing van de taakplanning tot gevolg. prijssetting hier wel degelijk rekening mee sterke groei en heeft een stevige verankering in aangenaam en logisch werken is. De mensen die betrokken zijn bij de houdt. Bovendien valt de implementatie de markt middels erg gebruiksvriendelijke tools, uitvoering van de taakplanning, worden (leertijd) door het gebruiksgemak ook Foto: Thomas Vleeshouwers © met als paradepaardje het Woon-Zorgdossier ook meteen op de hoogte gesteld, reuze mee. (WZD). Er werd ook hard gewerkt aan support ondermeer via een dagboek en aparte en dienstverlening, iets wat Sven als cruciaal beschouwt. symbolen op de planning. Sven De Proft: De tijdswinst zit hem in de Artesis Hogeschool Antwerpen een8 ZORGMAGAZINE Dossier informatisering Dossier informatisering ZORGMAGAZINE 9

o met analysedocumenten (objectieve gaande van het bijsturen van de interne gegevens uit de database) en specialisten procedures kunnen, over meldingen hoe die ter plaatse advies geven. we het pakket zelf kunnen verbeteren, tot ZORGDOSSIER FACTURATIE RIZIV-SIMULATIE MEDICATIE en met het doorgeven van nuttige tips voor verdere programmatie. We zijn daar ook erg transparant in. een computersysteem en de nodige hardware. Is dit meestal voldoendeSven De Proft: Technologieën vinden evolueren?alsmaar meer en vooral sneller ingang voorzieningen grote investeringen te Sven De Proft: Door bijvoorbeeld eennaar elke huiskamer. Het gaat om doen? verdere integratie met andere pakkettensmartphones, pc’s en tablets, maar ook Sven De Proft: Neen, onze software heeft te bewerkstelligen. We lancerenspelconsoles,... Wat opvalt, is de trend een minimum aan vereisten nodig naar momenteel onze module Analytics. Dezevan eenvoudige toepassingen en de implementatie toe. Meestal moeten er gaat per pakket informatie opvragen DE MEESTsnelheid waarmee de jongere generaties geen extra investeringen gedaan worden. en plaatst deze in een historischbijvoorbeeld gebruik maken van nieuwe Ons systeem kan gekoppeld worden GEBRUIKS-media en technologieën. Mensen aan alle mogelijke mobiele oplossingen, erbij. De gebruiker kan zelf eenvoudig zijnin de zorg worden daar dus via hun oproep- en registratiesystemen. selecties bepalen (in tijd bijvoorbeeld).thuissituatie mee geconfronteerd en gaan Bovendien is uit testen gebleken dat onze Deze module bevat ook een dashboarddie ook makkelijker gebruiken. Op tienjaar tijd is men ook veel meer het nut van systemen bijzonder performant zijn. De software op zich is ook erg betrouwbaar, (voor de gebruiker relevante informatie wordt op maat getoond) alsook een VRIENDELIJKE EN VEELZIJDIGEinformatisering beginnen inzien, vaak ook dat blijkt uit het feit dat we zelden melding module voor benchmarking metdoor positieve feedback van collega’s. krijgen via bijvoorbeeld de helpdesk. bijvoorbeeld collega’s uit VlaanderenDe angst is zowat overwonnen denk en zelfs heel België. Hier zit een heelik, en als je dan eerder ondersteunendwerkt zoals wij, dan is een integratie vaak “Met Analitics kan je belangrijk luik van zorgaspecten bij, zodat verbeterplannen en actieplannen TOTAALOPLOSSING VOOR WZC’S!makkelijker dan men denkt. Overal duiken kunnen uitgewerkt worden. Op dat puntstudies op die het nut van zorgdossiers, als leidinggevende voorzien we dan ook ondersteuning ofmedicatiepakketten,... belichten (in kader bijvoorbeeld aan advies en bieden we een heel gamma aan nieuwe services aan. Het zorgdossiersoftware en hardware kan dit naadloos benchmarking doen zelf wordt ook permanent bijgewerkt. Weaansluiten bij de werkomgeving van met collega’s.” moderniseren voortdurend het pakket KASSA KWALITEITSMANAGEMENT STATISTICS SERVICESverpleeg- en zorgkundigen. en houden maximaal rekening met de wensen en input van onze klanten. Dit doen we door frequent klantendagen te implementatie en een goed programma organiseren en zelf te participeren in talliteratuur erg cruciaal voor het van werkgroepen. Er worden nieuwe modules ontwikkeldSven De Proft: Tijdens een implementatie- en toegevoegd, maar ook bestaandemeeting wordt een tijdslijn uitgestippeld Sven De Proft: De helpdesk is eveneens modules worden bijgewerkt. Daarnaastop maat van de klant rekening houdend een paradepaardje. Om te beginnen ontwikkelen we voortdurend nieuwemet de interne werking. We forceren niets wil ik dat we permanent bereikbaar zijn elementen die een meerwaarde hebben CARE SOLUTIONS ONTWIKKELT SOFTWAREOPLOSSINGENen houden optimaal rekening met de en dat een klant maximaal geholpen voor een totaal zorgpakket. Op korte VOOR DE ZORGSECTOR, REDENEREND VANUIT DE PRAKTIJK.objectieven van de voorziening, daarbij wordt. Voor noodgevallen zijn we zelfs termijn zal dit bijvoorbeeld een upgrade Het aanbod, gericht naar o.a. WZC’s, bevat bovenop het zorgdossier een com-krijgen de voorzieningen begeleiding van 24/24 te bereiken. In de meeste gevallen van de module wondzorg zijn, er wordt pleet softwaregamma voor zowel groeperingen als individuele instellingen,onze medewerkers die ruime ervaring wordt een probleem meteen opgelost, ook de laatste hand gelegd aan een inclusief organisatiebrede managementtools. Wij bieden bovendien een concreetin de zorgsector hebben. Daar wordt is echter hulp tweede lijns of zelfs van engagement: Dat gaat van gebruiksvriendelijke tools over stapsgewijze implementatie tot complete service!voldoende tijd, maar ook controle en programmatie nodig, dan wordt datbijsturing bij ingebouwd. Tot slot voorzien binnen de kortst mogelijke tijd geregeld. We zien ook een verdere integratie metwe ook herhalingen en gaan we langs Escalatieprocedures zijn ingebouwd, net nieuwe hardware- technologieën, maar INFO: Software voor de zorg door de zorg,om op niveau van een afdeling de als uitgebreide feedback en rapportering daar laat ik de lezers graag kennis mee GSM dat verschil merk je!werking te bespreken. We werken hier naar de klant toe. We houden ook alles bij, maken op de komende expo 60+ beurs.10 ZORGMAGAZINE Dossier informatisering Dossier informatisering ZORGMAGAZINE 11

Het Woon-Zorgdossier, van een elektronisch zorgdossier en dit op basis van een uitgebreide Gegevens van residenten zijn altijd en overal aanwezig en het literatuurstudie (zie tabel 1). elektronisch dossier verbetert de toegang van informatie (Dörr & van der Veen, 2005; Moen, 2003; Verhoeven & Go, 2003). Het elektronisch dossier is leesbaar; er is geen sprake meer van Het doel voor de software-de unieke praktijkgerichte onduidelijke handschriften (Dörr & van der Veen, 2005; Beuscart- ontwikkelaars was dan Zéphir et al., 2001). ook duidelijk; een correcte, Het verminderen en voorkomen van medische fouten en/of praktijkgerichte informatisering van verkeerde informatieoverdracht (Varpio et al., 2006). de zorgverstrekking doorvoeren. Tijdswinst, onder andere door reductie van dubbele administra-informatisering van de Daarom heeft Care Solutions vanuit tie en als het elektronisch dossier automatisch brieven/e-mail kan voortbrengen en verzenden (Verhoeven & Go, 2003; Dörr & de sector, in samenwerking met van der Veen, 2005). verschillende rusthuisbeheerders, Verbeteren van de kwaliteit en de effectiviteit (Sicotte et.al, 1998; het Woon-Zorgdossier ontwikkeld: Bakker & Leguit, 1999; Beun, 2003; Ministerie van VWS, 2007),zorgverstrekking een software-oplossing waarin de zorg en de bewoner centraal staan en waarbij de zorgverlener tijd krijgt onder andere doordat gegevens van residenten kunnen worden uitgewisseld tussen de verschillende zorgverleners. Er ontstaat multidisciplinaire zorg (Dörr & van der Veen, 2005). Verhoging van de kwaliteit van gegevens, omdat de informatieBerg schreef in 2001 reeds dat een informatiesysteem in de zorgsector aan twee voor de echte zorg en het leveren van zorg op maat. (Berg, 2001).belangrijke voorwaarden moet voldoen. Vanzelfsprekend moet het systeem De resident hoeft niet steeds opnieuw dezelfde (administra-informatie kunnen verwerken maar daarnaast is het ook belangrijk hoe de data tieve) vragen te beantwoorden. Beslissingsondersteuning van de zorgverlener (Varpio et al.,zijn georganiseerd in het dossier. Dat lijkt makkelijk te realiseren, maar dat is het overheerst 2006). Bij Care Solutions is het Woon-natuurlijk niet. Er wordt namelijk continu informatie gegenereerd in alle hoeken van Controleerbaarheid, de gebruiker van informatie kan nagaan Zorgdossier de basis. Dit deel is of de informatie correct, tijdig en volledig is. Er kan wordende voorziening. Door het structureren van data en het plaatsen van data-elementen uitgesproken gebruiksvriendelijk nagegaan wie iets invoert en wanneer (Goossen, 2000).op chronologische volgorde en in tabellen, kan een elektronisch dossier de inhoud en zorgt voor een intelligente Het dossier kan (residentgebonden) wetenschappelijk onderzoek faciliteren (Dörr & van der Veen, 2005; Bakker & Leguit, 1999;van de informatie verbeteren besluit Fledderus in 2007. ZORG Magazine keek doorstroming van informatie. Verhoeven & Go, 2003). Het Woon-Zorgdossier biedtaandachtig naar het Woon-Zorgdossier van Care Solutions dat alle noodzakelijke Het verminderen van kosten, onder andere door minder over- een werkinstrument dat de drachts- en archiveringskosten (Bakker & Leguit, 1999; Sicotteelementen samenbrengt in één applicatie. verpleegkundigen, zorgkundigen en et. al, 1998). Ook omdat minder opslagruimte nodig is voor alle directieleden helpt en ondersteunt bij papieren dossiers (Goossen, 2000). In de praktijk zien we dat residentiële de planning, registratie en evaluatie Snellere zorglevering naar de resident (Sicotte et al., 1998). voorzieningen voor ouderen om van de verstrekte zorgen. ZORG Het begeleidt en ondersteunt de zorg van residenten (Vario et al., 2006; Moen, 2003). diverse redenen overschakelen Magazine staat net zoals Dörr & van het vertrouwde ‘hard copy’ van der Veen (2005) graag stil bij Bron: Fledderus, 2007 verpleegdossier naar een elektronisch het interdisciplinair karakter van dit zorgdossier: Het elektronisch geheel. Animatie, kinesitherapie, Afdrukbare weekplanningen en zelfs moeten worden ingegeven en is zij zorgdossier maakt een zorgdossier ergotherapie,… alle disciplines maandplanningen met opvolging tevens standaard voorzien van een dat steeds is bijgewerkt haalbaar, krijgen in het dossier een plaats en van aanwezigheidsratio’s maken de koppeling met de meest courante zorgverleners kunnen meteen de communicatie compleet. boekhoudpakketten. elektronisch zorgdossier brengt juiste informatie laten doorstromen overzicht en structuur: We zien een naar de juiste collega’s. Woonzorgmanagement Verschillende tools maken het sterk verbeterde communicatie Naast de standaard facturatie van dagdagelijks leidinggevend werk onder verpleging, verzorging en alle Een animatiepakket kan een de bewoners werden er door Care een stuk makkelijker. Care Solutions betrokken derde partijen en tot slot perfecte ondersteuning bieden Solutions diverse beleidstools biedt RapMan, DocMan, Quint en maakt het elektronisch zorgdossier voor het animatieteam van een ingebouwd voor de directie opdat QuintSearch het mogelijk om over die up-to- woonzorgcentrum. Alle standaard deze op ieder moment van de betreffende het management te date informatie beschikken die het categorieën en activiteiten in dag een perfect overzicht zou vergroten. Dankzij Rapman kunnen er personeel en de betrokkenen nodig deze module kunnen door het hebben omtrent het rendement snel rapporten worden samengesteld, hebben. De wetensschappelijke animatieteam aangevuld of gewijzigd van hun instelling, een cruciale uitgeprint en geëxporteerd naar literatuur voegt daar nog een tiental worden. Zo kan het animatieteam factor in de huidige economische bijvoorbeeld Excel. Er wordt gewerkt voordelen aan toe. voorkeurslijsten aanmaken, context. Daarnaast werkt de Woon- met sjablonen en alle (ook externe) met daarin de mogelijkheden Zorgmanagement software naadloos informatie wordt gebundeld doorFiguur 1.Onderdelen van de Zorgmanagement-module van het Fledderus maakte in 2007 een lijst om per bewoner aan te geven samen met het Woon-Zorgdossier middel van het systeem ‘linken vanWoon-Zorgdossier van Care Solutions. met ontegensprekelijke voordelen waar hij/zij graag aan meedoet. zodat alle gegevens slechts éénmaal documenten’.12 ZORGMAGAZINE Dossier Informatisering Dossier Informatisering ZORGMAGAZINE 13

Via Docman kunnen er documenten te vinken dat hij of zij het document regio. Een belangrijke meerwaardegegenereerd worden zoals doorgenomen hebben. Een zorg minder dankzij GETtoelatingen, opnamecontracten,… in de individuele voorziening ofdie door de databank worden Naast managementtools en het in de rusthuisgroep. Een goedingevuld en dat in bijvoorbeeld de Woon-Zorgdossier omvat het uitgebouwde helpdesk staat deeigen huisstijl. volledige pakket ook een RIZIV- gebruiker met raad en daad bij en forfait simulatie, medicatie, dit 24/24u. Kortom de aandacht GET brengt eenvoud in de complexe structuur van de zorginstellingTot slot staat ook Quint ter stock-en voorschriftbeheer en een van zorgverleners kan volledig naarbeschikking van het management. volledig geïntegreerd kassapakket. de resident gaan en minder naar deDeze managementtool brengt het De modulen betreffende de administratieve verplichtingen.kwaliteitsbeleid naar een hoger medicatie bevatten een uitgebreideniveau. Alle aspecten van de medicatielijst met zoekmogelijkhedenregelgeving per welzijnssector en kunnen perfect worden gekoppeld Referentieszijn omvat. Zo zorgt Quint voor op verdeelrobots die hun intrede 1. Berg (2001) Implementing informationondersteuning bij planning, doen in de sector. systems in health care organizations; mythsregistratie, analyse en rapportering. and challenges. International Journal of MedicalAlle documenten in deze tool vormen Informatics, 64, 143-156.samen het kwaliteitshandboek, De nieuwste generatie elektronisch 2. Dörr PJ, Veen Van der R. (2005) Vanook deelhandboeken kunnen zorgdossiers voor woonzorgcentra papier naar digitaal, ontwikkeling, introductie enworden samengesteld. Via Quint zijn gebruiksvriendelijk en weten beheer van een elektronisch patiëntendossier.Search hebben alle medewerkers de grote stroom aan informatie Medisch Contact 60, nr.2 996-998.gecontroleerd en continue toegang te kanaliseren. Naast de continue 3. Fledderus (2007), Elektronisch zorgdos-tot de meest actuele documenten. beschikbaarheid van data, kunnen sier: een zorg? Een evaluatiestudie van deNieuwe procedures die gelezen tools zoals deze van Care solutions invoering van het elektronisch zorgdossier inmoeten worden door een vandaag in een mum van tijd een verpleegtehuis ten behoeve van de verdereafgebakende groep personeelsleden, rapporteren maken die zelfs toelaten implementatie daarvan. Health Scienceskunnen langs deze weg aangeboden aan benchmarking te doen met Universiteit Twente, Zorggroep de Leiboom.worden. Elk individu dient ook aan collega’s uit het ganse land of deMet de QR-code kan je meteenonline ZORG Magazine lezen Elke zorginstelling heeft speciﬁeke behoeften op het vlak van personeelsplanning,tijdregistratie en beveiliging. Reeds in talrijke ziekenhuizen en zorgvoorzieningen leiden de GET oplossingen al deze aspecten in goede banen. De Quick reponse barcode is een tweedimensionele datamatrix, Een nauwkeurige personeelsplanning en tijdregistratie zijn die de “oude” streepjescode overtroeft. De QR-code linkt uw gsm essentieel om de continuïteit van de dienstverlening en een of smartphone rechtstreeks met een internetlocatie. Hiervoor heeft correcte vergoeding van uw medewerkers te garanderen. u uw gsm camera en internet nodig. GET integreert beide aspecten in één systeem. U wint tijd door de hele keten heen: van personeelsplanning tot loon- Enkel op gsm’s met Apple software, Android en Windows mobile is verwerking. deze applicatie te gebruiken. Tijd en beveiliging in één? GET verenigt ook uw systeem voor Hoe gaat u te werk? Download toegangscontrole, camerabewaking, catering en lockers op eerst de gratis applicatiesoftware een doeltre ende en gebruiksvriendelijke manier. (zoekterm: QR-scan), na activering hiervan richt u uw camera op de QR-code (rechts) en uw gsm opent meteen de gekozen website, namelijk de online versie van ZORG Antwerpsesteenweg 107 - 2390 Malle - +32 [0]3 312 92 30 - info@get.be - www.get.be Magazine. 14 ZORGMAGAZINE Dossier Informatisering ZORGMAGAZINE 15

Communicatie, ook een zorg Veel bedrijven uit andere sectoren investeren zwaar in een eigen website. Vaak betreft het een technologisch hoogstandje met een layout die Anders vzw brengt zorg in beeld via ZorgAndersTv potentiële klanten aanspreekt. Maar hoe zit het met De kracht van beelden de website van uw voorziening? Welke elementen bevat deze en is de site wel gebruiksvriendelijk? Anders vzw gelooft heel sterk in de kracht van beelden. Dat één beeld soms meer zegt dan duizend woorden is voor ons geen cliché. Wij willen vooral zaken uit de zorgsector in beeld brengen Een website hebben, omdat iedereen er beschikbaar, ook wanneer uw antwoord weer. Van de voorzieningen die die anders onopgemerkt voorbijgaan. Initiatieven en nieuwe werkmethodes die het verdienen om in een positief daglicht gesteld eentje heeft, is een ietwat verouderde secretariaatsmedewerkers er niet zijn om nog geen website hebben, geeft 22% te worden. Met ZorgAndersTv hebben we de ideale tools in handen gedachte. Internet is intussen niet meer op vragen te bantwoorden, informatie aan er ook in de toekomst niet in te willen om beelden naar de mensen toe te brengen.weg te denken uit ons leven. Vaak is door te geven... Een goede website zal investeren. 42% Van diegenen die noghet onze eerste bron van informatie. u ook tijd besparen. Potentiële klanten geen website hebben geeft aan dat de Communicatie en imago van de sector verbeteren De kans dat de familie van een kunnen al van op afstand kennismaken hoofdreden een gebrek aan tijd is. 32%potentiële toekomstige resident via het met uw voorziening en daarenboven Stelt dat er onvoldoende competenties De ideale zorgorganisatie van tegenwoordig sloopt de muren klassieke telefoonboek tot bij u komt is mag u niet vergeten dat ook potentiële in huis zijn om de site te bouwen of te rond zich en daar wil ZorgAndersTv een steentje toe bijdragen.tegenwoordig eerder klein geworden. werknemers vandaag eerst de site onderhouden. 15% Ziet gewoon geen Participatie vanuit de zorgsector in de programmatie van Veel voorzieningen bouwen daarom een bezoeken alvorens u een sollicitatiebrief meerwaarde in een eigen website. ZorgAndersTV website uit, vaak naast of gecombineerd te bezorgen. Aetas vzw besteedde inmet een aantal social media zoals: het derde en laatste deel van de eerder Tevens werd er gepeild naar wie de ZorgAndersTv zorgt voor meer zichtbaarheid. Iedere Facebook, Linked, Myspace, Netlog.... aangehaald bevraging aandacht aan het site heeft ontwikkeld: 69% van de zorgorganisatie kan eigen initiatieven in de kijker stellen. Manieren Wanneer we de layout, structuur, gebruik van middelen om de externe voorziening besteedde deze taak uit aan van werken, innovaties, zorg voor medewerkers, zorg voor vrijwilligers en mantelzorgers, feestelijkheden,…. ZorgAndersTv gebruiksvriendelijkheid en het aanbod communicatie van voorzieningen te professionele webdesigners (of iemand zorgt dat het algemeen bekend wordt. Op die manier draagt ook aan informatie van verschillende websites optimaliseren. van een andere dienst in de gemeente of de zorgvoorziening een steentje bij tot positieve beeldvorming. van zorgvoorzieningen vergelijken komen provincie), in 31% van de gevallen werd ZorgAndersTv maakt zelf reportages maar kan ook aangeleverd we er al snel achter dat het aanbod erg de website gemaakt door iemand van de beeldmateriaal uitzenden op vraag van organisaties. divers is. 72% van de voorzieningen in Vlaanderen voorziening zelf. geven aan over een eigen webstek te Op de website kunnen activiteiten opgenomen worden in onze Waarom communiceren via een beschikken. Bij 50% gaat het over een zorgagenda en ons zorgnieuws. Zorgorganisaties kunnen via ons ook vacatures bekend maken. De vacatures zijn zowel zichtbaar website? volledig zelfstandige website, 48% Aetas vzw organiseert op 8 november via de website als via televisie op de digitext pagina’s. U kan bij Ten eerste zorgt een website voor een heeft één of meerdere webpagina’s op naar aanleiding van dit onderzoek een ons ook terecht voor een jobreportage. Zo krijgt de organisatie de around-the-clock beschikbaarheid. een algemene site van de gemeente studiedag rond externe communicatie kans om op een andere manier in beeld te komen Hierdoor wordt Een website is immers 24/24u of de rusthuisgroep. 2% gaf een ander in de zorg. Op deze studiedag leert u het verhaal, de sfeer en de zorgzaamheid nog meer in de verf uw externe communicatie verbeteren gezet bij geïnteresseerde kandidaten. om meer en betere werknemers aan te trekken, het imago van uw voorziening Een greep uit het aanbod Positieve beeldvorming naar buiten toe 91% naar buiten toe te vergroten,..maar wordt Het aantrekken van nieuwe bewoners 43% u ook geconfronteerd met de voordelen Vroegtijdige zorgplanning in AZ Maria Middelares, Jobspot in wzc De website is hét visitekaartje van de voorziening 61% maar ook de gevaren van social media Brembloem te Evergem, Hoe word ik zorgkundige, Mantelluisteren, Het aantrekken van nieuwe werknemers 64% en de ethische vraagstukken hierrond. we volgen studenten, reportage in wzc Hortensia in Menen, Mobiele Het kunnen meedelen van activiteiten in de voorziening 52% Meer informatie en inschrijven via www. tandartsenpraktijk, Geriatrisch dagziekenhuis, Werkgelegenheid in de zorgsector, een interview met Minister Jo Vandeurzen, Dag van Het aantrekken van vrijwilligers 50% aetasvzw.be. Het programma kan u de Verpleegkunde,… nalezen op pagina 21 van deze uitgave.16 ZORGMAGAZINE Dossier informatisering ZORGMAGAZINE 17

Toekomst Samenwerking over de grenzen heen Vijf studenten bachelor in de verpleegkunde van de Artesis Hogeschool Antwerpen maakten voor Reportages ZorgAndersTv een reisverslag over hun studiereis in Finland. Samen met collega’s uit vier andere Europese scholen werkten ze twee weken intensief samen rond de zorg voor immigranten in het kader van het project “Creating Care Competences for immigrants”. Voor dit project werden er niet alleen ervaringen en informatie uitgewisseld over de verschillende aanpak, maar er werd ook actief gezocht naar nieuwe invalshoeken en oplossingen die kunnen leiden tot een betere zorg voor immigranten. Zorg voor talent Aramark, wereldwijd leider in catering en vending ZorgAndersTv dook mee in het aanbod van work- ZorgAndersTv neemt een kijkje achter de schermen van Aramark. Dit innoverend bedrijf is al jarenlang actief in catering en vending. Als dienstverlendend bedrijf staan ze in België aan de top in de sector van de bejaardenzorg. van SD Worx. De zorg voor talent stond centraal. Care Solutions toont professionele softwareoplossingen voor én door de zorg Door de enorme vraag naar talent in de ZorgAndersTv bekijkt hoe Triamant Haspengouw de software van Care Solutions integreert in haar dagelijkse werking. Care Solutions ontwikkelt software in de welzijns –en gezondheidszorg het aantrekken en behouden van personeel. Het en engageert zich ten volle door het bieden van kwaliteitsproducten –en oplossingen op maat.congres speelde in op de uitdagingen waar de zorgsector mee te maken heeft door een lerend netwerk op te zetten waarbij verschillende praktijk Flanders Smart Hub –en beleidsmensen de kans kregen om ideeën uit ZorgAndersTv neemt samen met Flanders Smart Hub, het innovatieplatform van de provincie te wisselen, met elkaar in discussie te treden en Vlaams-Brabant, de innovatie en ondernemerschap in de zorg onder de loep. Er bestaan weinig inspiratie op te doen. andere sectoren waar zo veel verschillende partijen elkaar ontmoeten dan in de zorgsector. Om diensten te kunnen blijven verbeteren vanuit een steeds evoluerend patiëntenperspectief, zijn een Prof. Dr Luc Dekeyser van SD Worx stelde innovatieve arbeidsorganisatie met zich meebrengt. vele zorgorganisaties uitgegroeid tot parels van innovatie, ondernemerschap en samenwerking. én werknemer en Prof Dr. Johan Verstraeten inspireerde het leiderschap in ieder van ons door zijn de specialist in Human Resources management Comcasa razend interessante voordracht over medewerkers zijn engagement tonen naar de zorgsector toe en Comcasa is een webshop met een ruim assortiment aan materialen, producten en diensten voor de zorg. in een bezielde organisatie. Tijdens de interactieve een bijdrage leveren om sterker te staan in het Bestellen kan rechtstreeks via www.comcasa.be of telefonisch. Comcasa richt zich vooral tot mensen workshops werd er dieper ingegaan op mobiele aanpakken van de belangrijkste uitdagingen waar die thuis zorg nodig hebben en wil bijdragen om hun comfort en dat van hun omgeving te verhogen. equipes, het spanningsveld waarin middenkaders de sector mee te kampen heeft. Door de eigen leveringsdienst staat Comcasa garant voor discretie en een persoonlijke dienstverlening.zich bevinden en de groeimogelijkheden die een Kansen in de zorg 4 oktober Publieke-Private samenwerking in de VIPA sectoren ZorgAndersTv ging op bezoek bij de Artesis Hogeschool Antwerpen om te bekijken hoe zij 5-6-7 oktober Expo 60+ in Mechelen studenten van allochtone afkomst warm maken 10 oktober Een stagiair moet je verdienen te Sijsele voor een opleiding als verpleegkundige. 11 oktober Een stagiair moet je verdienen te Izegem Tijdens de reportage vertellen een aantal studenten over hun ervaringen en overtuigingen in 13 oktober Studiedag: ‘uurroosterplanning in de zorg’ te Antwerpen (zie p.24-25) de zorgsector. Door de onderzoeksentiteit Dizo op 14 oktober Ziekteverzuim in de (thuis)zorg en dienstencheque-ondernemingen te richten wil de hogeschool voluit kansen bieden aan iedereen. Het project van de hogeschool wil 20 oktober Een stagiair moet je verdienen te Kortrijk enerzijds de hindernissen en bevorderende factoren in kaart brengen die studenten van allochtone 24 oktober Studiedag: ‘uurroosterplanning in de zorg’ te Antwerpen (zie p.24-25) afkomst ervaren en anderzijds een interventie 24 oktober Een stagiair moet je verdienen te Bredene opzetten om de instroom en doorstroom van studenten verpleegkunde van allochtone afkomst 27 oktober Een stagiair moet je verdienen te Ieper te verhogen. 8 november Studiedag: communicatie, ook een zorg (zie p.21) ZorgAndersTv ging de theorie ook even toetsen 14 november Workshop: uurroosterplanning in de zorg met Franky Blomme (zie p.24-25) aan de praktijk en nam een kijkje op de werkvloer bij Zorgbedrijf Antwerpen. 18 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 19

Contact ZorgAndersTvZorgAndersTv: Hilde Taillieu Mail: hilde@andersvzw.be bouwt mee aan het positief imago van de zorgsector. GSM: 0479 625 004 informeert iedereen over wat er leeft binnen de zorgwereld. bewijst via getuigenissen dat er een alternatief bestaat voor gestandaardiseerde zorg;; zorg op maat laat zowel zorgprofessionals, als mantelzorgers en vrijwilligers aan het woord. sensibiliseert zowel jongeren als Communicatie, ook een zorg!volwassenen om te kiezen voor de zorgsector. functioneert als “brug” tussen enerzijds de verschillende zorginstanties onderling, maar anderzijds ook tussen onderwijs, instellingen Tv Anders lenet!en overheid. Bekijk Zorg bsite of via Te e kaart pijnpunten binnen de sector aan en op de w e surf na ar erstv.bzoekt mee naar een oplossing. organd www.z derstv.be Zet innovatieve ideeën of activiteiten extra an info@zo rg ia telen et digit ale tele visie Studiedag over externe communicatie in de zorgsectorin de kijker. of kijk v p “e xtra” Druk o Congrescentrum Elewijt, dinsdag 8 november 2011 - sten” Is een aanspreekpunt voor iedereen die met Ga naa r “dien AndersT v 9.00u tot 16.00u op Zorg“welzijn, gezondheid en zorg” te maken heeft. Klik Een goed communicatiebeleid zorgt niet enkel voor nieuw cliënteel, maar ook voor nieuwe medewerkers. Aetas vzw belicht alleWij kunnen voor u: euwsbri ef en elementen van een goed communicatiebeleid in de zorg op een studiedag op 8 november en verwelkomt een reeks boeiende onze ni henk Schrijf je in op mstgesc n welko ns op ee maak ka ZorgAnd Z ersTv is een initiatief van sprekers. Prof. dr. Baldwin Van Gorp, Hilde Taillieu, Leo De Bock, Marijke Debels en Michael Van Buggenhout zullen ieder vanuit hun Uw organisatie, activiteiten, producten of ervaringen, onderzoek en praktijk de lijnen uitzetten. Mick Daman (CEO van Universal communication) kan vanuit de eigen praktijkdiensten in de kijker zetten door middel van verschillende cases toelichten en Stefaan Lammertyn legt de laatste hand aan zijn nieuwe boek over Social Media en is dé persooneen reportage. bij uitstek om de uitdagingen, voordelen maar ook de hindernissen toe te lichten van Facebook, Linkedin en nog zoveel meer. Vacatures plaatsen of een jobvideo laten maken. Nieuws van uw zorgorganisatie in onze zorgagenda opnemen. ETAS Programma Een reportage op dvd aanleveren zodat u ze Inleiding: Wim Vleeshouwers (voorzitter Aetas vzw)kan gebruiken als didactisch materiaal. Sprekers Uw team ondersteuning bieden door onze ETAS Prof. dr. Baldwin Van Gorp - KUL (Centre for media Culture and Communication)vorming en begeleiding. Communicatie, een must in de zorgsector. Een theoretisch kader. Michael Van Buggenhout (zaakvoerder van Ablecare bvba) Voorstelling resultaten Vlaams onderzoek naar websitegebruik in de zorg Hilde Taillieu (oprichtster ZorgAndersTv) - De impact van nieuwe media in de zorg Mick Daman (CEO Universal Communication) - HR communicatie, een vak apart Schrijf u nu in op onze nieuwsbrief Stefaan Lammertyn (CEO Pixular) - Social Media in de zorgen blijf op de hoogte van de activiteiten van ZorgAndersTv en nieuws uit de zorgsector. Marieke Debels (communicatieverantwoordelijke OCMW Gent) - De praktijk toegelicht Leo De Bock (woordvoerder minister Van Deurzen) Krachtlijnen rond een nieuw communicatiebeleid De studiedag wordt afgesloten met een uitgebreide netwerkdrink, een syllabus enAndersvzw is een vereniging zonder winstoogmerk. Wij zijn lunch worden eveneens voorzien.steeds op zoek naar partners om ons communicatieplatform verder uit te bouwen. Inschrijven via: www.aetasvzw.be 20 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 21

Healthstartup Bart bezig met innovaties en informatica Figuur 1. Healthstartup Scorecard en dat in unieke combinatie met het runnen van zijn eigen woonzorgcentrum Huis Vandecruys te Deurne. Dit doet hij al sinds 1995 en intussen werd de voorziening uitgebreid van 32 tot 72 bewoners. Als autodidact leerde hijop zoek naar innovaties zichzelf verschillende programmatietools zoals MySQL, PHP, Apache, Tomcat, Joomla!, Drupal en Plone. Dit gebruikte hij als basis voor zijn eigen softwarepakket dat hij met succes implementeerde in Innoveren in een zijn eigen woonzorgcentrum. Innoveren start-up omgeving zit dus in zijn bloed en het hoeft niemand is een must. Maar de te verbazen dat Bart steeds verder zoekt om technologie te gebruiken om de juiste feedback krijgen zorg te optimaliseren voor ouderen die van potentiële visionaire verblijven in een woonzorgcentrum maar klanten en de industrie ook in de thuissituatie. “Toepassingen in een vroeg stadium moeten in de eerste plaats eenvoudig van ontwikkeling is erg te gebruiken zijn voor de zorgverleners zodat ze zich optimaal kunnen rIchten op kostbaar. Bart Collet en Leo de zorgvrager”, besluit Bart. Exter starten met een nieuw initiatief, Healthstartup, dat op 5 oktober te Brussel een eerste keer zal plaatsvinden. Bart Collet Een eerste community event gaat door op 5 oktober te Brussel bij Siemens legt in ZORG Magazine uit wat Enterprise Communications. Op dit event Healthstartup zo uniek maakt. stellen 5 bedrijven een innovatief product of dienst voor en dit strikt gelimiteerd Health tech is next op 5 minuten. Ze doen dit voor een big opportunity, Tech geselecteerd publiek van 40 uitgenodigde for aging boomers takes “Maar het gaat natuurlijk veel verder mensen. Dit kunnen potentiële klanten off, This is the best time dan het opdoen van creatieve ideeën. zijn zoals beleidsmakers in ziekenhuizen, to be a health and wellness Healthstartup wil niet enkel alle verzorgingstehuizen, etc. Maar ook mee te werken. Na het trekken van de zetten.” Ook de gekozen locatie, entrepreneur... De titels van partijen samenbrengen, men wil ook potentiële mentoren, we denken dan juiste conclusies wordt de avond gepast Brussel, is zeer bewust gekozen om de artikels in de internationale de zakelijke vaardigheden van de aan CEO’s in de gezondheidszorg en afgesloten met een diner. Tijdens het het internationale karakter nog verder vakpers liegen er niet om. deelnemers optimaliseren om groei en tot slot ook potentiële investeerders diner kan het netwerk verder uitgebreid te onderstrepen. ZORG Magazine kijkt Technologische ontwikkelingen ontwikkeling van diensten en producten zoals specialist business angels en VC’s worden en kan er nagepraat worden alvast uit naar de resultaten van het in de gezondheidszorg nemen een te bewerkstelligen.”, aldus Bart Collet. (venture capitalists). over de presentaties, discussies en eerste community event op 5 oktober. hoge vlucht. Het concept is niet nieuw en werd reeds conclusies. in verschillende sectoren met succes De focus tijdens de presentaties ligt op HealthStartup heeft een duidelijk toegepast. Vandaag vindt het concept ‘wat het doet’ en niet op ‘hoe het werkt’. Internationale focus doel voor ogen. Een gastvrij klimaat de weg naar de zorgsector. Let wel, deel Vanzelfsprekend volgt er een discussie Zoals reeds vermeld, kan u enkel creëren voor bedrijven die de motor uitmaken van dit exclusieve netwerk kan waar de Healthstartup Scorecard Het event en de communicatie hierrond deelnemen op uitnodiging. Maar u kan zijn van het innovatieve karakter alleen op uitnodiging. ZORG Magazine zal volledig in het Engels gebeuren. als innoverend bedrijf of als mogelijk van onze zorgsector. Het gaat meer zal als bevoorrechte partner u evenwel laat toe de voorgestelde producten en Een bewuste keuze aldus Bart Collet: geïnteresseerde deelnemer wel het bepaald om een exclusief netwerk op de hoogte houden van de producten diensten correct naar waarde te schatten “We willen ook internationale partners registratieformulier invullen via de waar klanten, bedrijven, investeerders en ideeën die worden voorgesteld op en dat steeds op drie domeinen: de betrekken en goede ideeën vanuit website: http://healthstartup.eu/. en ondernemers elkaar in een vroeg Healthstartup. impact op de zorgorganisatie, de sociale het buitenland hier een kans geven stadium kunnen vinden. Een stadium impact en het economische aspect. De en natuurlijk voor ook de Belgische Vragen en meer informatie kan waar goede ideeën kunnen rijpen en Bart Collet is met dit initiatief niet aan discussie vindt plaats in kleine groepen ondernemers kansen creëren om de bekomen worden bij Bart Collet via: elkaar kunnen bestuiven. zijn proefstuk toe. Reeds jarenlang is waarbij iedereen wordt uitgenodigd actief nodige stappen in het buitenland te bart@healthstartup.eu.22 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 23

Uurroosterplanning in de zorg P2 studiedagen en een workshop overuurroosterplanning in Antwerpen en Brussel 13.35u-13.50u: Flexibiliteit versus stabiliteit, over de wensen van personeelsleden. (Michael Van Buggenhout) Michael Van Buggenhout is bachelor in de verpleegkunde en licentiaat in de gerontologie. Sinds 2005 combineert hij de functie van lector aan de Artesis Hogeschool Antwerpen met die van zaakvoerder van Ablecare (www.ablecare.be). Hij stelt het boek rond uurroosterplanning voor en staat stil bij de wensen die personeelsleden tegenwoordig hebben op het vlak van hun dienstrooster. Tevens wordt er gekeken naar de gevolgen van een niet aangepast uurrooster. 13.50u-14.10u: Uurroosterplanning versus de organisaties, kiezen voor organisatie of werknemers? (Hilde Taillieu) Hilde Taillieu was jarenlang dagelijks verantwoordelijke in een woonzorgcentrum. Sinds 10 jaar geeft ze vormingen in de zorgsector als zorgconsulente van Anker vzw en begeleidt ze zorgorganisaties bij optimalisaties.. Als oprichter en voorzitter van Anders vzw was ze vorig jaar de initiatiefnemer van ZorgandersTv (www.zorganderstv.be). In haar presentatie staat Hilde stil bij de moeilijke match tussen de organisatie en de wensen van het personeel. 14.10-14.40u: Tijd voor verandering, zelfroosteren als uitgangspunt (Raymond Fokkens) Raymond Fokkens is manager productmanagement bij SDB Groep BV te Leidschendam te Nederland en “geestelijk vader” van de SDB*ZorgPlanner waarin zelfroosteren wordt ontwikkeld. Hij heeft diverse publicaties op zijn naam staan over de valkuilen van zelfroosteren. Raymond staat stil bij de huidige startpositie van voorzieningen, de rol van de planner en het eventueel veranderen van werkwijzen met gefaseerde invoering. Neem deel aan de studiedag en schrijf in via www.zorganderstv.be en 15.15u-15.35u: Een uurrooster voor een gans jaar, de theorie omgezet in de praktijk (Stephan VandePerre) ontvang gratis het boek rond uurroosterplanning van Hilde Taillieu en Michael Stephan Vandeperre is directeur verpleging van Heropbeuring vzw De Mick. Deze voorziening bestaat uit een gespecialiseerd ziekenhuis Van Buggenhout (twv. 35 euro). maar ook uit een woonzorgcentrum waar bejaarden een thuis vinden in 3 leefgroepen met aanpalend een centrum voor kortverblijf. Stephan vertelt over de drastische veranderingen die op het vlak van uurroosterplanning enkele jaren geleden werden doorgevoerd. De Studiedagen uurroosterplanning: met een vast, vooraf voor een heel jaar gekend uurrooster, zonder onderbroken diensten. (KBC Auditorium - Boerentoren) (KBC Auditorium - Havenlaan) 15.35u-16.00u: Het keurslijf van de Arbeidswet, tips and tricks voor de zorgsector. (Wim Depondt) Wim Depondt is zowel maatschappelijk assistent als jurist en doctoreert op dit ogenblik rond het thema van de arbeidsduurwetgeving. Als Deelnemers aan één van beide studiedagen kunnen eveneens inschrijven voor een workshop (volledige dag) rond arbeidsreglementering in de zorgsector belang aan de visie, strategie en het operationeel beleid van elke individuele instelling, en het is vanuit dit vertrekpunt dat hij arbeidsrecht door Franky Blomme (directiehoofd van de inspectie Toezicht op de Sociale benadert en werkgevers adviseert. Hij sluit de uiteenzetting af met (on)bekende ‘tips and tricks’ bij de toepassing van de Arbeidswet. wetten te Gent). (bijna volzet!) 16.00u: Panelgesprek: 14 november te Antwerpen (Artesis Hogeschool te Antwerpen) Hilde Taillieu, Raymond Fokkens, Stephan Vandeperre, Wim Depondt en Ann Demey nemen deel aan een interactief panelgesprek. Ann Demey is hoofdverpleegkundige in het woonzorgcentrum Immaculata te Edegem en is actief als academisch medewerker aan de Universiteit Antwerpen. Het team experten zal antwoorden geven op vragen die door de deelnemers op voorhand werden doorgegeven, maar ook op vragen die op dat ogenblik worden gesteld naar aanleiding van de presentaties. 16.45u: Afsluitend woord van Eleonora Holtzer. Vlaams Zorgambassadeur 17.00u: Einde met receptie en netwerkdrinkIn samenwerking met en Inschrijven en meer informatie via www.zorganderstv.be24 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 25

voorschrijven is een vaak gekozen op- zijn: de levensstijl , de gewoontes en de lossing, ouderen gebruiken tot vier keer omgevingsfactoren belangrijk. Dit werd meer slaapmedicatie dan mensen van beschreven door Maher (2004), een korte Slaapkwaliteit bevorderen doe je dan middelbare leeftijd. Heel vaak werken opsomming is na te lezen in tabel 1. ook niet enkel met de aanschaf van de geneesmiddelen, vaak in combinatie een kwalitatief hoogstaande en aan de met andere geneesmiddelen, averechts. Assessment is de boodschap behoeften van de oudere aangepaste Voorzichtigheid is dus geboden. Veel matras, maar met een totaalaanpak. van onze residenten gebruiken immers Het in kaart brengen van slaapklachten Deze totaalaanpak behelst evenzeer het al grote hoeveelheden medicatie. is een erg moeilijke taak voor optimaliseren van leefomstandigheden, Verschillende van deze geneesmiddelen zorgverlenend personeel in zorgcentra. de luchtkwaliteit in de kamer (zie kunnen zoals aangegeven de slaap- Afhankelijk van de mogelijkheden van Zorg Magazine editie mei 2011) het stoornissen verergeren. We denken aan de resident kan dit door interviews, self- wegwerken van slechte gewoontes,… medicatie tegen allergieën, psychotrope monitoring, observatie & psychologische maar eveneens met het gebruik van de medicatie (antidepressiva, anxiolytica) assessments. Veel zal ook afhangen van juiste matras, hoofdkussen, bedlinnen en Slaapkwaliteit als alsook beta-blockers, bronchodilatoren, de externe mogelijkheden. Het is immers ondersteunende kussens. Zorg Magazine antihypertensiva en steroïden. (Ancoli- niet altijd mogelijk om een resident zocht Michel Marynissen op, zaakvoerder Israel & Cooke, 2005) voor korte tijd te laten opnemen in een en oprichter van Medical Mattress Care (MMC) uit St-Pauwels. MMC Naast geneesmiddelen en fysiek monitoring,…). Een slaap assessment ontwikkelt hoogwaardige matrassen en chronische ziekten, merken we in interview is misschien de meest directe diverse accessoires voor de zorgsector. comfortbarometer de literatuur ook een heel aantal wijzen om informatie te genereren. We ontmoeten een dynamische en psychologische en psychiatrische vooruitstrevende zaakvoerder die niet ziektebeelden op die een rechtstreeks Quan & Zee (2004) beschreven een enkel bekommerd is om slaapcomfort, verband houden met slaapstoornissen. lijst met topics die zorgverleners maar ook ecologische en hygiënische Een klassiek voorbeeld is een majeure zouden kunnen aanhalen in een semi- standaarden hoog in het vaandel draagt. depressie. Bij heel wat psychiatrische gestructureerd interview. Indien de ziektebeelden werden de klachten mogelijkheden van de resident het toelaat In 2005 startte Michel Marynissen MMC,De slaapbehoefte varieert sterk bij iedereen, maar elkeen ziet zijn slaappatroon wijzigen omtrent de slaap zelfs opgenomen in is een slaapdagboek eveneens een in de op dat moment was hij al jaren bezig met dein de loop van zijn of haar leven. Er is immers een duidelijke trend waar te nemen: het de diagnostische criteria. Ancoli-Israel & literatuur vaak aangehaalde werkwijze om productie en verkoop van schuimsoorten.slaappatroon van ouderen wijzigt drastisch en onderzoek wijst uit dat ouderen ook vaker Cooke (2005) geven mee dat wanneer er het slaappatroon van de resident in kaart “Dankzij een intensieve samenwerking bijvoorbeeld verbeteringen optreden op te brengen. Tot slot bestaan er een tiental met onderzoeksinstellingen zijn we erinontevreden zijn over dat gewijzigde slaappatroon. Reeds halverwege de jaren negentig het vlak van de slaap, er niet automatisch verschillende vragenlijsten in verband geslaagd een matras en accessoireswerkte Foley et al. (1995) een groots opgezette studie uit. Maar liefst 9000 65+ers werden verbeteringen zullen optreden in de met slaapstoornissen. Deze gaan van te ontwikkelen die alle eigenschappengeïncludeerd en 80% van hen rapporteerden klachten omtrent de slaap. Het niet detecteren, psychiatrische stoornissen en vice versa. een 7 item instrument die door bewoners heeft voor een gezonde en comfortabeleonderschatten of fout benaderen van slaapklachten kan ernstige gevolgen hebben. Wanneer zelf ingevuld kunnen worden (Sleep slaap”, stelt Marynissen. MMC denktonze residenten klagen over onvoldoende of niet-verkwikkende slaap en ze toch voldoende Er werd reeds veelvuldig wetenschap- Evaluation Questionnaire van Parrot & verder en Marynissen, die erg vaak in pelijk onderzoek gedaan naar de vele Hindmarch, 1980) tot erg uitgebreide 175 dialoog treedt met zijn klanten, pikt snelgelegenheid krijgen om te slapen, spreken we van insomnie. De oudere heeft moeilijkheden beïnvloedende factoren die een rol item schalen zoals de Sleep Disorders suggesties van rusthuisdirecties op. Zoom in te slapen, wordt veelvuldig wakker ’s nachts, de kwaliteit van de slaap is onvoldoende spelen bij de slaapkwaliteit. Lee et al. Questionnaire (Douglass et al., 1994). ging MMC de complexe problemen die (2006) geeft aan dat deze onderzoekenvan uw residenten? En investeert u dan fors in de juiste matrassen, hoofdkussens en erg complex zijn bijvoorbeeld omwille vandekbedden? Zorg Magazine zocht uit hoe kwaliteit en prijs toch hand in hand gaan. de subjectiviteit van slaapbeleving bij de mens, maar ook omwille van de moeilijk te doorgronden wisselwerking tussen GeluidInsomnie als risicofactor dementie, al dan niet in combinatie met de groep met slaapklachten dan deze het fysieke, psychische en het materiaal Licht fysieke en psychische klachten. (Gaugler zonder. Chronische ziekten spelen zeker (matras, hoofdkussen,…) Elke mens Inactiviteit Lange periodes van slaap overdagSlaapproblemen bij ouderen komen vaak et al., 2000) Insomnie, wat voorkomt bij een rol in de slechte slaap van ouderen. spendeert ongeveer een derde van zijn Alcohol, cafeïne, roken/tabakvoor, studies wezen uit dat dit in nog 20 tot 40% van de ouderen, onderschat- Slaapapnoe, rusteloze benen, de ziekte leven in bed, en ouderen die woonachtig Copieuze maaltijden en veelvuldig drinken net voor bedtijdgrotere mate het geval is bij residenten in ten zou een ernstige fout zijn. Gooneratne van Alzheimer, cardiovasculaire ziekten, zijn in woonzorgcentra, verblijven verhou- Slecht gedrag ifv de slaap/bedtijd: eten in bed, tv kijken vanuit bed…woonzorgcentra en dat de ernst van deze et al. (2006) associeerde immers een diabetes, de menopauze, incontinentie dingsgewijs nog langer in bed, zelfs als ze Angst om slecht te slapen en nervositeit omwille van het al dan niet in slaap gerakenproblemen bij deze groep ouderen groter kortere levenstermijn met insomnie. en nocturie, astma, chronische pijnen en nog mobiel zijn. Reeds in 1995 beschreef Stressvolle eventsis. (Viteillo et al., 1990) De slaapproble- Mortaliteit omwille van een ganse alcoholafhankelijkheid werden eveneens Hildebrandt de interactie tussen de kwa- Bevestiging krijgen van anderen die ook slaapklachten hebbenmen kennen ook meerdere oorzaken, waaier van ziekten (cva, kanker, hart- en in verschillende artikels beschreven liteit van de matras en hoofdkussen enen vaak is er een duidelijke link naar vaatziekten,… ) is twee keer hoger bij (Trevorrow et al., 2010). Slaapmedicatie de slaapkwaliteit van de mens. Tot slot Bron: Maher, 200426 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 27

zich stellen rond hygiëne en bacteriënniet uit de weg. MMC ontwikkeldehiervoor een uniek productieprocesdat de vier zijden van een dekbeddichtlast. Het dekbed is daarom volledigondoordringbaar, met andere woordenantibacterieel en MRSA-resistent. Dehoes bestaat uit een MMC 120PU, is Helptademend en zoals aangegeven, gelast éngestikt. Het materiaal voelt zijdezacht aanen beschikt over de juiste eigenschappenvoor gebruik in een optimale hygiënischeomgeving. Het dekbed kan in zijn geheelin de wasmachine worden gewassenop 60 graden. Naast de lijn van gecoatematrassen is MMC intussen succesvol de zorg vooruitbegonnen met de non-coating collectie.Deze nieuwe lijn werd opgestart in het Michel Marynissen: “Met innovatieve technieken envoorjaar van 2009. doordachte concepten tracht MMC een gezonde herstellende slaap te creëren voor elke zorgvrager” In de huidige turbulente markt is het realiseren van betere zorg tegen lagereMarynissen is zich bewust dat een van de hoesstof alsook kwaliteit van het Referenties kosten belangrijker dan ooit. De Assist aanpak is daarbij uniek: we zoeken eenfunctionele matras ook een gedegen gebruikte schuim is nauwgezet bestu- 1. Ancoli-Israel & Cooke (2005), Prevalenceorthopedische, medische, hygiënische and comorbidity of insomnia on functioning in langdurig samenwerkingsverband, waarbinnen we de verantwoordelijkheden metalsook producttechnische kennis vereist. maatwerk is mogelijk. Intussen werden elderly populations. Jags, 53, S264-71 onze partners delen. In de praktijk wordt vaak een beroep gedaan op een combinatieMMC probeert steeds een gevoel ook onrusthekkenbeschermers aan het 2. Foley et al., (1995) Sleep complaints van onze vier specialismen:van gewichtloosheid te bereiken door gamma toegevoegd, fall out matrassen among elderly persons: an epidemiologic studyeen toplaag te gebruiken bestaande (voor als een resident regelmatig uit bed of three communities. Sleep. 18, 425-432 Assist Healthcare Peopleuit een uniek viscoschuim, dat zich valt) en side wedges. Deze driehoeken 3. Gaugler et al., (2000) Predictors of institu-perfect met de lichaamsvormen van de gemaakt uit brandvertragend schuim tionalization of cognitively impaired elders: family “In house” inrichten van ﬂexpool en interim,resident laat versmelten. Hierdoor krijgt worden aan beide zijden van de resident help and the timing of placement. J Gerontol B gekoppeld aan planning, roostering,deze een rustige, betere en natuurlijke aangebracht en zijn onderling verbonden Psychol Sci Soc Sci. 55, 247–55slaaphouding. Er werd doelbewust onder de matras en kunnen aldus niet zelf 4. Gooneratne et al. (2006) Consequences opleiding en payrolling. Internationale Graag lichten wij onze visiegekozen voor kwalitatief hoogstaande verwijderd worden door de resident. of comorbid insomnia symptoms and sleep- rekrutering van artsen, medische en persoonlijk aan u toe.schuimsoorten die een slechte related breathing disorder in elderly subjects. paramedische beroepen binnen de EU. Contacteer Bart Baert opbloedcirculatie voorkomen waardoor Arch. Intern. Medic. 166, 1732-1738 Assist Healthcare Facilities 0498 88 42 00.er minder hoeft gewisseld te worden 5. Lee et al., (2006) Quantitative effects ofvan houding tijdens de slaap. Tevens De toenemende behoefte aan een mattress types (comfortable vs. uncomfortable Advies, coaching, opleiding van medewerkers.ondersteunt de matras op doeltreffende gezonde herstellende slaap, het streven on sleep quality through polysomnography Assistwijze de gewrichten, waardoor vele naar een allergiearme slaapomgeving and skin temperature. International Journal of (Tijdelijk) beheer van facilitaire processen van Luchthavenlei 7B - Deurnerugklachten verholpen kunnen worden. alsook de verruimde aandacht voor de Industrial Ergonomics.36, 943–949 zorgorganisaties.Dit betekent een enorme preventieve vergrijzing smolten naadloos samen 6. Maher, (2004) Sleep in the older adult.doorbraak voor het verminderen of in een MMC-concept dat daarmee Nursing Older People, 16(9), 30-35 Assist Home Servicesstabiliseren van drukklachten en volledig aan deze vraag van de 7. Quan & Zee (2004) Evaluating the effect of Organisatie van verzorgende en verpleegkundigeallergieën. consument tegemoet kwam. De juiste medical disorders on sleep in the older patients. keuze van materiaal, gecombineerd Geriatrics. 59(3), 37-42 taken in de thuiszorg. Comfortzorg met dien-Vele leidinggevenden in zorgvoor- met een totaalaanpak (assessment, 8. Trevorrow et al., (2010) Handbook of stencheques.zieningen vroegen al snel naar diverse omgevingsfactoren, slechte gewoontes Assessment in Clinical Gerontology, Elseviers. wegwerken,…), kunnen slaapklachten 405-425 Assist Social Integrationrings -en beschermingshulpstukken, van residenten in woonzorgcentra 9. Viteillo et al., (1990) Sleep disturbances Samenwerking met lokale partners uit dezitkussens, hoofdkussens, dekbedden reduceren. MMC verenigt kwaliteit en in patients with Alzheimer’s disease: epidemiol- sociale economie.en hoes- en wegwerplakens... Elk detail prijs en dit ten gunste van het comfort ogy, pathofysiology and treatment. CNS Drugs.wat betreft de afmetingen, samenstelling van de zorgvrager. 15(10), 777-79628 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 29

De opvang van ouderen Inleiding De zorgzwaarte in de Vlaamse de persoonlijke bijdrage lager doen enkele vragen rijzen. Is het naar de toekomst toe haalbaar en wenselijk ligt, Gezien dit onderzoek een primeur was in België en gezien de toenemende problematiek, lijkt een onderzoek naar woonzorgcentra (WZC) neemt de laatste dat ouderen met een psychiatrische de plaats en functie van de Woon- enmet een psychiatrische jaren gestaag toe. De tendens om zo lang problematiek worden opgevangen zorgcentra in de opvang van de oudere als mogelijk thuis te blijven wonen, brengt binnen de woonzorgcentra? zorgvrager met een psychiatrische met zich mee dat in de woonzorgcentra problematiek essentieel. het aantal zwaar zorgbehoevende ouderen toeneemt. De tijd dat een Hierdoor willen we niet enkel focussen opproblematiek in WZC gezonde oudere in een woonzorgcentrum Met deze problematiek in ons getallen, maar ook op randvoorwaarden gaat wonen is al lang voorbij. Wat de en noodzakelijke omkadering. Getallen zorgvraag betreft is er bovendien een problemen en behoeften van de oudere en aantallen spelen een cruciale rol steeds grotere diversiteit te merken. zorgvrager met een psychiatrische in sociale beleidsmateries. Dit project problematiek nagaan. Zowel langs de brengt ook de omkadering in kaart. BeideDe opvang van de oudere zorgvrager met een psychiatrische problematiek zorgt in het werkveld voor de Bepaalde instellingen gaan zich door kant van de patiënt maar ook en vooral elementen zijn immers uitermate vannodige knelpunten. Er is niet altijd plaats voor de mensen waardoor ze op een wachtlijst komen te staan. deze diversiteit specialiseren. Zo wil langs de kant van de instellingen en belang voor het beleid in het kader vanMensen komen daardoor soms (tijdelijk of permanent) in een verkeerde opvangsituatie terecht. In een men een gerichte aanpak in de zorg diensten die instaan voor de opvang van het opstellen van een zorgstrategisch garanderen. Dit komt ook de kwaliteit van deze mensen. plan.woonzorgcentrum is het niet evident om een dag van een persoon met een psychiatrische problematiek zorg ten goede. Binnen de psychiatrischezinvol in te vullen. Onderzoek toont aan dat het personeel problemen ondervindt met de organisatie van problematiek zijn er instellingen die zich “Het is in een De huidige situatieaangepaste dagactiviteiten en sociale contacten en met de begeleiding van psychische of psychiatrische enkel richten op de opvang van personen met dementie (bijvoorbeeld De Wingerd in woonzorgcentrum niet De opvang van de oudere zorgvrager metvan de oudere zorgvrager met een psychiatrische problematiek nagaan. Zowel langs de kant van de Leuven, De Bijster in Essen, Ter Kempen evident om een dag een psychiatrische problematiek zorgt in in Meerhout). Het is goed deze patiënten het werkveld voor de nodige knelpunten.patiënt, maar ook en vooral langs de kant van de instellingen en diensten die instaan voor de opvang van gericht en kwaliteitsvol op te vangen en van een persoon met Het is niet evident om voor al de ouderendeze mensen. te ondersteunen. Het gaat hierbij echter een psychiatrische met een psychiatrische problematiekAuteur: Lieven De Maesschalck, Vonk3 (lieven.de.maesschalck@khk.be) slechts om één groep van mensen problematiek zinvol in de geschikte opvang te vinden. Er is met psychische en/of psychiatrische niet altijd plaats voor deze mensen problemen. te vullen.” waardoor ze op een wachtlijst komen te staan. Mensen komen daardoor soms Het belang van aangepaste opvang Wat de opvangproblematiek van (tijdelijk of permanent) in een verkeerde merken we zeker ook binnen de bepaalde doelgroepen betreft, heeft opvangsituatie terecht. woonzorgcentra. Door de toenemende het Federaal Kenniscentrum voor de vergrijzing ontstaat er een steeds gezondheidszorg (KCE) in 2007 één In een woonzorgcentrum is het niet toenemende groep mensen met een welbepaalde problematiek onderzocht. evident om een dag van een persoon psychiatrische problematiek die komt Met name deze van de personen met met een psychiatrische problematiek aankloppen bij het woonzorgcentrum. een niet aangeboren hersenletsel (NAH). zinvol te vullen. Onderzoek toont aan Dit brengt de nodige organisatorische dat het personeel problemen ondervindt problemen met zich mee. Het is in problemen en behoeften van deze met de organisatie van aangepaste een woonzorgcentrum niet evident patiënten zijn en waar de knelpunten dagactiviteiten en sociale contacten om een dag van een persoon met een liggen. en met de begeleiding van psychische psychiatrische problematiek zinvol of psychiatrische problemen (Devisch, te vullen. Het vergt een gerichte én Voor de woonzorgcentra die NAH- 2003; Lannoo et al., 2007). personen opvangen, beveelt het KCE de dat het personeel niet alleen problemen oprichting van aparte leefeenheden aan, ondervindt met de organisatie van met een aangepaste infrastructuur en aangepaste dagactiviteiten en sociale voldoende en competent personeel. Ook Er werd een gestructureerde vragenlijst contacten, maar ook met de begeleiding voor sommige mensen met zeer ernstige bij een representatieve steekproef van van psychische of psychiatrische gedragsproblemen, met een steeds 179 woon- en zorgcentra uit de vijf problemen. verslechterende hersenaandoening Vlaamse provincies afgenomen. 29% (bijvoorbeeld: Multiple Sclerose van de woonzorgcentra komen uit Oost- Deze problematiek en het feit dat een patiënten) of met zware lichamelijke Vlaanderen, 24,5% uit Antwerpen, 22% verblijf in een woonzorgcentrum duurder verzorgingsnood, is het aangewezen om uit West-Vlaanderen, 12% uit Limburg en is dan in de gehandicaptensector, waar gespecialiseerde eenheden te voorzien. 11,5% uit Vlaams-Brabant. Naar grootte 30 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 31

in de steekproef 9,89 bewoners die te Figuur 2. Externe expertise (in %) aparte afdelingen te verwezenlijken. kampen hebben met een depressie. Er Daarnaast werkt een groot deel inclusief zijn echter ook voorzieningen die geen of beschikt men over aparte leefgroepen. bewoners hebben met een depressie. Andere mogelijkheden zijn heterogene De voorziening die het hoogste aantal “ Woonzorgcentra leefgroepen, individuele opvang, weergeeft, geeft aan 70 bewoners met zetten de nood aan kleinschalig genormaliseerd wonen en psychologische begeleiding. een depressie te huisvesten. In totaal gaat het over 1217 bewoners met een gespecialiseerd depressie over de voorzieningen heen. personeel op de Figuur 1 geeft de top 10 van psychiatrische problematieken binnen de Vlaamse eerste plaats.” woonzorgcentra weer. Deze toont aan dat dementie in 96,7%, depressie in 92,7%, De eerste analyses geven aan dat verslaving in 69,1%, Korsakov in 61,8% en 83,8% van de woonzorgcentra een persoonlijkheidsstoornissen in 61% van functionele samenwerking heeft met de woonzorgcentra voorkomt. Daarnaast andere zorgactoren. Deze functionele komen mentale retardatie (53,7%) en samenwerking is er vooral sterk met angststoornissen (52%) nog in meer dan de algemene ziekenhuizen (72,6%), de de helft van de Vlaamse woonzorgcentra thuiszorg (36,9%) en de psychiatrische voor. De ouderen met een psychiatrische ziekenhuizen (23,5%). In functie van problematiek komen vooral na ontslag uit de opvang van ouderen met een het ziekenhuis (31,1%), rechtstreeks van psychiatrische problematiek wordtbevat de steekproef telkens één derde psychiatrische problematiek. 41,7% van thuis (28,7%), worden verwezen vanop er door woonzorgcentra het meest Legende: SEL Samenwerkingsinitiatieven Eerstelijnsgezondheidszorgminder dan 78 woongelegenheden, de instellingen voorziet bijkomend een een psychiatrische afdeling binnen een beroep gedaan op de expertise van de PAAZ Psychiatrische Afdeling van het Algemene Ziekenhuiséén derde tussen de 79 en 125 algemeen ziekenhuis (19,7) of komen huisarts (38% van de voorzieningen), CGZ Centrum voor Geestelijke Gezondheidszorgwoongelegenheden en het laatste derde bewonersgroepen. Personen met via een psychiatrisch verzorgingstehuis op medewerkers van het psychiatrisch PVT Psychiatrisch Verzorgingstehuismeer dan 126 woongelegenheden. Het dementie vormen een groep waarvoor (16,4%) in het woonzorgcentrum terecht. ziekenhuis (38% van de woonzorgcentra) PZ Psychiatrisch Ziekenhuisstatuut is voor 43,6% openbaar, 43,6% en op het expertisecentrum dementieeen VZW en voor 12,8% privé. (26,8% van de woonzorgcentra doet dit). Dementie en Depressie (26,3% van de woonzorgcentra). (zie aanklampend gedrag van bewoners. Vlaanderen en Nederland gebeuren. VanPrevalentie van psychiatrische opvang aanbieden voor patiënten met Van de 179 voorzieningen gaven 123 Het merendeel heeft er dagelijks (39,8%) deze methodieken zal er tot slot een schizofrenie, Korsakov en mentale voorzieningen een antwoord op de Noden van het woonzorgcentrum of meermaals per dag (29,3%) mee te screening plaatsvinden met het oog op retardatie. vraag naar de mate waarin dementie maken. de bruikbaarheid voor deze doelgroep.Drievierde van de voorzieningen geven voorkomt in het woonzorgcentrum. Het Om deze opvang van ouderen met een Dit alles moet uitmonden in 2012 in eenaan in hun opnamebeleid rekening Het merendeel van de woonzorgcentra antwoord dat het meeste terugkomt, is psychiatrische problematiek beter op Binnen de randvoorwaarden zetten studiedag met beleidsadviezen.te houden met ouderen met een 50 bewoners. Gemiddeld zijn er 42,49 te kunnen vangen geven de woon- de woonzorgcentra de nood aan bewoners met dementie in de woon- en en zorgcentra aan het meeste nood gespecialiseerd personeel op de ReferentiesFiguur 1. De prevalentie van psychiatrische problematieken in zorgcentra. Er zijn (3%) voorzieningen die te hebben aan extra psychiatrisch eerste plaats. Daarna komt in bijnawoonzorgcentra (in %) geen bewoners met dementie hebben. verpleegkundigen, een psycholoog gelijke mate: de vraag naar een ander 1. Lannoo E, Brusselmans W, Van Eynde De voorziening met het meeste bewoners en geriatrisch verpleegkundigen. Dit L, Van Laere M, Stevens J. Epidemiology of met dementie heeft 193 bewoners met moet voor hen een antwoord bieden op van het huidige personeel én een pleidooi acquired brain injury (ABI) in adults: prevalence dementie. de meest gemelde problemen welke: voor de opname van gestabiliseerde of long-term disabilities and the resulting needs roepgedrag, aanklampend gedrag, psychiatrische patiënten. for ongoing care in the region of Flanders, Wanneer we deze aantallen even agressief gedrag en wegloopgedrag zijn. Belgium. Brain Inj. 2004;18(2):203-11. achterwege laten, zien we dat 96,7% van de woonzorgcentra aangeven bewoners Alle woonzorgcentra geven aan in 2. Lannoo E, Larmuseau D, Van Hoorde met een dementieproblematiek op te aanraking te komen met roepgedrag Na deze eerste beschrijvende fase, W, Ackaert K, Lona M, Leys M, de Barsy T vangen en slechts 3,3% niet. Over de als storend gedrag. Meer dan de helft zal verdiepend exploratief onderzoek ,Eyssen M (2007) Chronische zorgbehoeften bij woonzorgcentra heen gaat het in totaal van de woonzorgcentra, (56,1%), geeft uitgevoerd worden. Daarnaast zullen personen met een niet- aangeboren hersenletsel over 5226 bewoners met dementie. aan meermaals per dag in aanraking te de verzamelde cijfers met de Minimale (NAH) tussen 18 en 65 jaar. KCE (2007), Brussel De meeste voorzieningen geven aan komen met roepgedrag. 26,8% van de Psychiatrische Gegevens (MPG) in 10 bewoners met een depressie in voorzieningen heeft er dagelijks mee verband worden gebracht. Er zal 3. Devisch, F., Personen met een handicap het woonzorgcentrum te hebben. te maken. De meeste woonzorgcentra nadien een ruime studie naar alle in rusthuizen en RVT’s, Studiecel VFSIPH, 2003 Gemiddeld zijn er in de voorzieningen komen bovendien in aanraking met mogelijke ‘promising practices’ in32 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 33

ARAMARK OP EXPO60+, Samen zorgen we ervoor dat uw plannen de besteWERELDWIJD LEIDER IN kansen krijgen.CATERING EN VENDING U zet zich elke dag in voor anderen. Omdat u weet dat uw zorg het verschil kan maken. Terecht verlangt u dan ook dezelfde toewijding van uw bank-verzekeraar. Daarom engageren we ons meer dan ooit om ziekenhuizen, woon- en zorgcentra en andere verzorgingsinstellingen met alle middelen te ondersteunen.Aramark is ontstaan in 1959 in Amerika toen twee zakenmannen, gespecialiseerd in automatische Groeit uw instelling? Dan denken wij graag met u mee. Want we beschikken over een ruim aanbod aandistributie, zich verenigden en het bedrijf ARA (Automatic Retailers of America) oprichtten. In 1994 werd gespecialiseerde bank- en verzekeringsdiensten, speciﬁek afgestemd op wie met de zorg voor anderende naam omgevormd tot ARAMARK. Vandaag is ARAMARK één van de belangrijkste dienstverlenende begaan is. Onze relatiebeheerders social proﬁt maken er een erezaak van om uw plannen te doen slagen,bedrijven ter wereld met een jaaromzet van 12,6 miljard dollar en 255.000 werknemers, gespreid over vier samen met de adviseur in uw KBC-bankkantoor. Kom eens praten. In uw taal.continenten. Zo verzorgt ARAMARK bijvoorbeeld de catering tijdens de Olympische Spelen in Londenin 2012. Het is al het twaalfde jaar dat ARAMARK de catering voor de Olympische Spelen verzorgt. Wij spreken uw taal.De Belgische Naamloze Vennootschap Aramark is het derde dienstverlenende bedrijf in België envlakken: collectieve restauratie, verdeelautomaten, onderhoud van lokalen en facilitymanagement.Op de EXPO60+, kan men kennismakenmet Aramark op de 56 m² grote stand805+905, die van 5 tot 7 oktoberin Mechelen plaatsvindt. Op dezestand wordt de ‘ARAMARK formule’gepresenteerd. Het belangrijkste themavan deze formule houdt in: “Ontspan umet Aramark, wij zorgen voor alles”. Ervalt heel wat verrassends te beleven en uitgebreide aanbodde bezoekers kunnen er bij lottrekkingeen prachtig geschenk winnen en zullenworden uitgenodigd op leuke proeverijtjesin een oosters decor. Er is onder meer online toegang tot het ARAdis staat voor compleet Aramark kookboek, waarbij recepten keukenbeheer voor de verzorgende kunnen worden aangepast aan de eigen sector. Het softwarepakket ARAMARK’sTijdens de EXPO60+ wordt de nadruk behoeften. Er is ook een online helpdeskgelegd op vending en catering. Wat de beschikbaar. Uitzonderlijke service, ge- gericht op RVT en verzorgingstehuizen. - koppeld aan persoonlijke benadering, dat Het programma integreert dechines en een waterfontein op de stand, zijn de trefwoorden van ARAMARK. maaltijdkeuze en dieetvereisten van elkezodat alle bezoekers van een lekker kopje patiënt, de lokalisering van de patiënt in ARAmeal is een vernieuwende het gebouw (verdieping, kamer …) ende catering betreft, worden op de stand cateringformule op maat van residenten het beheer van de bestellingen. ARADISde drie ARAMARK formules OpXCentral, en patiënten, met uitgebreide keuze kan vier maaltijden per dag verwerkenARAmeal en ARAdis gepresenteerd. tot zes maaltijden per dag. De en staat ook in voor bevoorrading van mogelijkheden zijn quasi onbeperkt:OpXCentral is een tool van Aramark die keuze van de maaltijden, op elk moment,het mogelijk maakt de basiskosten in afwisselende menu’s, à la carte en keuzede keukens te beheren. De websiteap- van portiegrootte, gepersonaliseerde www.aramark.beplicatie is bereikbaar via elke computer restaurantbediening, kant -en klare Maurice Charlentstraat 53met internettoegang, in elke gewenste maaltijden opgediend op een porseleinen 1160 Brusseltaal. Men vindt er een continu overzicht bord, productie ter plaatse of levering in Tel.: 02/663 49 40van het door Aramark geboden product- luchtledige verpakking tot negen dagen Fax.: 02/663 49 60 kbc.begamma via een handige zoekfunctie. houdbaar. info@aramark.be34 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 35

Health Care Concept ®VENTILATIONSUNPROTECTION N Het Health Care Concept® van RENSON® bestaat uit 3 elementen waardoor het comfort op eenvoudige wijze geoptimaliseerd kan worden. Continue basisventilatie ( TOEVOER van verse lucht/ DOORVOER van vervuilde lucht/ AFVOER van vervuilde lucht) Intensieve ventilatie ( NIGHTCOOLING ) BUITENZONWERING Stand 632 Wenst u meer informatie ? www.renson.eu of bel onze infolijn +32 (0)56 62 93 87 We

Zorg Magazine editie september 2011

by Ablecare bvba on Sep 04, 2011

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

Statistics

Zorg Magazine editie september 2011 — Document Transcript