Your SlideShare is downloading. ×
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
ZORG Magazine editie mei 2012
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Thanks for flagging this SlideShare!

Oops! An error has occurred.

×
Saving this for later? Get the SlideShare app to save on your phone or tablet. Read anywhere, anytime – even offline.
Text the download link to your phone
Standard text messaging rates apply

ZORG Magazine editie mei 2012

1,477

Published on

Zorg Magazine is een vernieuwend maandelijks informatietijdschrift voor de zorgsector met oog voor evidence based werken. De themazender ZorgandersTv staat hierin centraal. Zorgmagazine wenst zich te …

Zorg Magazine is een vernieuwend maandelijks informatietijdschrift voor de zorgsector met oog voor evidence based werken. De themazender ZorgandersTv staat hierin centraal. Zorgmagazine wenst zich te onderscheiden van reclame en nieuwskranten door kwaliteitsvolle artikels te leveren die gelezen én herlezen worden. Hete hangijzers worden niet uit de weg gegaan. Zorg Magazine wordt gratis via de post bezorgd bij alle key decision makers in de Belgische zorgsector.… Daarnaast wordt het magazine bedeeld bij leveranciers én producenten die actief zijn in de sector alsook in onderwijsinstellingen.

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
1,477
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

Report content
Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
No notes for slide

Transcript

  • 1. mei 2012 HET ONAFHANKELIJK PROFESSIONEEL TIJDSCHRIFT VOOR DE ZIEKENHUIZENVerschijnt 12x per jaar - nr.7 - 2 / 2012 (maand mei) - 18 mei 2012 - Antwerpen X - P 912873 DOSSIER: Handhygiëne „„ Memisa: Ziekenhuis voor Ziekenhuis 20 „„ Wachtlijsten in de zorg 24 QR-code „„ Servicemanagement in de zorgsector 26 „„ Lean Management 28 zie pagina 19
  • 2.   ZORGTALENT  GEZOCHT?   ZORG Magazine, het onafhankelijk tijdschrift voor de Vlaamse VOORWOORD ziekenhuizen wordt per kwartaal Michael Van Buggenhout uitgegeven door: Hoofdredacteur „„ Ablecare BVBA Consultancy, Research & Education What’s in a name? Bossaersstraat 87 2930 Brasschaat info@ablecare.be of www.ablecare.be Beste zorgprofessional, „„ Jaargang 2 - nummer 7 Wanneer we een bank een nieuwe naam geven, doen we dat liefst met een editie mei 2012 duur reclamebureau en wordt er lang en grondig over nagedacht. Verschillende pistes worden bewandeld, het moet niet alleen goed klinken, maar ook   ISSN: 2033-7582 P 912873 PB 779 makkelijk te onthouden zijn, catchy, trendy, hoogstaand,... Die nieuwe namen worden niet zomaar bedacht omdat de grote baas daar zin in heeft, neen, er „„ Eindredactie: Michael Van Buggenhout zijn stevige beweegredenen voor nodig. Vaak is het bedrijf noodleidend en moet zo’n nieuwe naam het vertrouwen wekken. Ook de verpleegopleidingen „„ Aan dit nummer werkten mee: in Vlaanderen waren de afgelopen jaren meer dan eens noodleidend... enSNELHEID   Michael Van Buggenhout, Mia Vande Putte, jawel, om de haverklap kregen de opleidingen nieuwe namen.Met  spoed  een  oplossing  nodig?     Hans Hantson, Kirsten Devry, Prof. dr. Paul Gemmel, Prof. dr. Brecht Cardoen, Rein Kan u zich nog de A2-verpleegkundige herinneren of de gebrevetteerdeReflex  is  er  altijd  voor  u,  7  dagen  per  week   Robberecht, Dirk Baert, Bart Dirix, Hilde verpleegkundige? Of is het nu de HBO-5 verpleegkundige die nu eenvan  7  tot  22  u.  Een  acuut  of  structureel  personeelstekort,  i achts   Taillieu en Valérie Duquet. graduaatsdiploma krijgt, net zoals een A1-verpleegkundige vroeger? Hoeof  overdag?  Reflex  stelt  u  snel  de  juiste   leg je dit in godsnaam uit aan een scholier met interesse in de zorgsector?mensen  voor.   „„ Oplage: 2000 exemplaren Ook de A1-verpleegkundige werd niet gespaard, hij of zij ging van A1 naar   ‘gegradueerde verpleegkundige’ om dan opnieuw te wijzigen naar ‘bachelor „„ Abonnementen, adreswijzigingen en in de verpleegkunde’, recent krijgen de bachelors een diploma met dePROFESSIONALITEIT   annuleringen: ZORG Magazine wordt gratis dramatische titel: verantwoordelijk algemeen ziekenverpleger. Neen, geenOnze  zorgmedewerkers  versterken  uw  afdelingen.     bedeeld, bij adreswijziging kunnen oud verpleegkundige, geen verpleegster... Iedereen is opnieuw ziekenverpleger. én nieuw adres worden doorgegeven via Een reclamebureau is hier duidelijk niet aan te pas gekomen, geen idee welkeZe  maken  het  werk  lichter  voor  uw  vaste  equipe.  Ze  zijn  snel  inzetbaar  en  bieden  uw  patiënten  de  kwaliteit  waar   redactie@ablecare.be. 18-jarige we met deze titel kunnen overtuigen om in de meer dan boeiendeuw  instelling  voor  staat.  Ze  worden  hiervoor  speciaal   wereld van de zorg te stappen.gescreend  en  geselecteerd  door  een  team  dat  de  sector   „„ Redactie: redactie@ablecare.bedoor  en  door  kent.  Heel  wat  van  onze  consulentes   +32 3 633 18 11 +32 477 41 17 00 Als we het internationaal bekijken, verliezen we elke zin voor redelijkheid. Wewerkten  zelf  als  verpleegster.  Zij  weten  hoe  belangrijk  teamwork,  zin  voor  detail,  enthousiasme,  inzet  en   gaven in Vlaanderen immers onze vroegere gebrevetteerde verpleegkundigenvakkennis  zijn.  Zo  bent  u  altijd  zeker  van  de  juiste  m/v   „„ Drukkerij: Dirix-Vanhoof, Ekeren de titel HBO-5, Dit terwijl in Nederland het HBO-V niveau de bachelorsop  de  juiste  plaats.  Regelmatige  evaluaties  helpen  u  en   zijn. Kortom bent u nog mee? Hoe plaatst u als HR-verantwoordelijke eenonze  mensen  nóg  beter  samen  te  werken.   „„ Advertenties: Advertentieruimte kan advertentie? Hoe presenteert u zich als verpleegkundige? Het wordt inderdaad   besproken worden met de redactie (zie ingewikkeld. Ik wens u veel leesplezier, niet alleen als hoofdredacteur, bovenstaande contactgegevens). maar ook als master met een licentiaatsdiploma en bachelor met een                                                                                                          DE  JUISTE  VERHOUDING     graduaatsdiploma... begrijpe wie begrijpen kan.Met  flexibel  zorgpersoneel  stemt  u  uw  interne  vraag   „„ © Schriftelijke toestemming van deperfect  af  op  het  externe  talentaanbod.       redactie is vereist voor eventuele overname van tekst en beeldmateriaal uit de publicatie.U  hoeft  zelf  geen  arbeidsintensieve  (en  dus  dure)    selectieprocedures  uit  te  voeren.  U  beslist  op  basis  van  duidelijke  offertes  en  correcte  voorstellen.  Reflex  beperkt   „„ Alle artikels kunnen afzonderlijk en  uw  administratieve  rompslomp  tot  een  minimum,  onder   gratis gedownload worden via de websitemeer  met  een  eenvoudig    maar  gedetailleerd     van ZorgAndersTv (www.zorganderstv.be)facturatiesysteem.   en deze van Ablecare (www.ablecare.be).   Wenst u nog sneller op de hoogte te zijn van nieuws en evoluties in de   ZORG sector? U kan de redactie van ZORG Magazine ook volgen via Twitter (@ZORGMAgazine).   2 Reflex  Interim  nv,  Frankrijklei  128-­130,  2000  Antwerpen,  T.  03/213.91.91,  F.  03/213.91.99     ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 3 antwerpen@reflexinterim.be  
  • 3. 3e Interactief congres: INHOUD Korte berichten Facility management in de zorg AZ Turnhout centraliseert Oncologisch Centrum van GZA wat frisse lucht opsnuiven. Het terras3 Ki’ Communications organiseert op beeld te krijgen van wat er op dit spoedgevallendienst op campus Ziekenhuizen campus Sint- biedt immers plaats aan een twintigtalVoorwoord 31 mei, in het Radisson Blu hotel moment écht leeft en hoe men tegen Sint-Elisabeth Augustinus behandelt patiënten bij personen. Omringd door bamboe, te Antwerpen, haar 3e interactieve de diverse problematieken aankijkt. mooi weer op tuinterras. een steeds wederkerend element in4 congres rond Facility Management in Op dinsdag 2 mei 2012 zette het AZ het Oncologisch Centrum, is het een3e interactief congres: Facility de zorg. Het interactieve zorgcongres Werkwijze Turnhout de definitieve stap naar Oncologisch Centrum van GZA oase van rust. Wachten wordt zomanagement in de zorg onderscheidt zich sterk door zijn De thema’s worden telkens in drie de volledige centralisatie van de Ziekenhuizen campus Sint- meteen een stuk aangenamer. uitgesproken interactieve karakter parallelsessies behandeld zodat spoedgevallendienst op campus Sint- Augustinus behandelt patiënten bij5 én door het feit dat het een congres iedereen kan deelnemen en dit Elisabeth (Rubensstraat in Turnhout). mooi weer op een nieuw tuinterras. Ziekenhuispersoneel soms teKorte berichten is dat door een onafhankelijke partij gespreid over de hele dag. Alle Vanaf 2 mei moeten alle patiënten Elke dag vinden meer dan 200 lawaaierig georganiseerd wordt, mét de steun ingeschrevenen zullen dus aan de voor spoedopvang naar campus ambulante patiënten met kanker hun6 van diverse betrokken organisaties. drie werkgroepen kunnen deelnemen. Sint-Elisabeth, met uitzondering weg naar het Oosterveldcomplex, dat Uit Nederlands onderzoek blijkt datDossier: De organisatoren voorzien een ‘pool’ van kinderen en patiënten voor huisvesting biedt aan het Oncologisch er aan de balie van een gemiddeldHandhygiëne Achtergronden en doelstelling aan zeer ervaren vakgenoten die gynaecologie -verloskunde. Ook alle Centrum van GZA Ziekenhuizen, voor ziekenhuis te weinig gelet wordt op Dit jaar beperken de organisatoren de sessies in goede banen zullen ambulances rijden vanaf dat ogenblik een geïntegreerde zorg op maat. overlast voor de patiënten.9 zich tot drie hoofdthema’s die leiden. Het is niet de bedoeling dat naar de spoed op campus Sint-Clean care is safer care voor de hele zorgsector bijzonder zij presentaties geven maar wel Elisabeth. Spoedpatiënten die zich Op vrijdag 27 april opende het Gert Olthuis, onderzoeker van de relevant zijn. In de voorbereidende dat zij goed voorbereide items aan na 2 mei toch aanmelden op campus oncologisch en hematologisch Universiteit van Tilburg, beluisterde12 gesprekken noteerden ze immers de sessiedeelnemers aanreiken en Sint-Jozef, worden doorverwezen dagziekenhuis van GZA Ziekenhuizen samen met vier verpleegkundigenGedragsverandering in handhygiëne een grote bezorgdheid in zowel deze ter discussie stellen. De zaal naar de spoed van campus Sint- campus Sint-Augustinus haar de gesprekken vanuit het perspectief ziekenhuizen als woonzorgcentra en het panel zijn gelijkwaardige Elisabeth . nieuwe tuinterras. Voortaan kunnen van de patiënt. Hij constateerde dat15 rond het groeiende HR probleem en gesprekspartners! Een redacteur patiënten en hun begeleiders op dit de gesprekken aan de balie - dieZorgAndersTv: een al even grote ongerustheid dat noteert en bereidt de rapportering Voor de diensten gynaecologie- mooie en moderne terras vertoeven vaak midden tussen patiëntenkamersreportages & informatie in de toekomst even goede of betere voor. Na het congres wordt een verloskunde en pediatrie geldt tijdens het wachten. Wanneer de ligt - regelmatig storend werken. In zorg zal moeten geboden worden met uitgebreid artikel geredigeerd dat evenwel een uitzondering. Voor medische toestand van de patiënt en sommige gevallen kwam de privacy20 beduidend minder middelen. Niet binnen de zorgsector verspreid zal deze patiënten (zwangere vrouwen, het weer het toelaten, kan bovendien van patiënten in het gedrang, maarMemisa: ziekenhuis voor iedereen heeft hier antwoorden op worden. dringende gynaecologische ingrepen ook de behandeling van ambulante het volstaat eigenlijk al dat mensenziekenhuis en het zijn thema’s die met aandacht en kinderen) blijft de acute opvang patiënten in de open lucht plaats niet de rust krijgen die ze nodig gevolgd worden.Het derde thema is Doelgroep op campus Sint-Jozef ongewijzigd. vinden. hebben. Een ziekenhuis is sowieso al24 van een andere orde en wil ingaan op Verantwoordelijken facilitaire, tech- Zij kunnen hier altijd terecht 7d/7d en een vrij lawaaierige omgeving, maarWachtlijsten in woonzorgcentra: de efficientie van patientendossiers, nische en ondersteunende diensten 24u/24u. Het tuinterras beschikt over 16 verstaanbare gesprekken wegfilterenresultaten van een grootschalig het zorgproces zeg maar.. Er werd op en alle directiefuncties (behalve strikt comfortabele stoelen, de nodige is een extra lastige klus. (meer infoonderzoek gewezen dat de nieuwe technologieën medische) binnen ziekenhuizen, Deze centralisatie is een belangrijke parasols en een moderne lounge. Tijdschrift voor Verpleegkundigen - hier duidelijk een meerwaarde kunnen woonzorgcentra, psychiatrische in- stap in de fusie van de twee Ook patiënten in bed kunnen hier 2012 nr. 1, pp.56-59)26 bieden. Opvallend was de vaststelling stellingen etc ... ziekenhuizen. Het AZ TurnhoutServicemanagement in de zorg dat sommigen hier actief mee aan de is immers het resultaat van de slag waren en andere partijen dan Datum & locatie fusie tussen de twee Turnhoutse28 weer helemaal niet. Een interactieve (30 en) 31 mei 2012, Radisson ziekenhuizen in 2009. Een jaarLean in healthcare: Breaking the discussie zal dus bijzonder relevant Blu Hotel. (Koningin Astridplein te geleden werd voor het ziekenhuisTrade-off between Service and zijn. De uiteindelijke doelstelling is om Antwerpen) de campusindeling goedgekeurd.Efficiency op het einde van de dag tot een paper Dit plan gaat uit van twee te komen met pertinente stellingen Meer informatie en inschrijven? campusprofielen: campus Sint- rond Facilities in de zorg, om een www.facilitynights.com/zorgcongres Elisabeth wordt een campus voor intensieve en spoedgerelateerde Win 1 van de vijf gratis opnames en ingrepen. Campusexemplaren van het boek Sint-Jozef wordt een campus voor‘servicemanagement in planbare opnames en ingrepen. de zorg’, kijk snel op Met de centralisatie van spoed op pagina 26. campus Sint-Elisabeth gaat vanaf 2 mei deze campusindeling effectief in voege.4 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 5
  • 4. Dossier: handhygiëne met rotavirusdiarree werd in 78,6% van de gevallen rotavirus aangetoond op de handen. Deze relatie was het sterkst bij de jongste kinderen, vermoedelijk omdat het contact metDe meest voorkomende overdrachtsweg van infecties zijn de handen van het deze laatsten nog intenser is.verzorgend en medisch personeel. De handen komen in contact met de huid, de Hendley en Gwaltney bestudeerdenslijmvliezen en zelfs eventueel besmette weefsels van de patiënt. Kiemen worden op de overdrachtswijze van rhino-dat ogenblik opgenomen op de huid van de handen. Bij contact met een volgende virusverkoudheden. Bij vier op tienpatiënt of met materiaal worden diezelfde kiemen gedeeltelijk afgegeven. Afhankelijk geïnfecteerde personen vonden zij het rhinovirus terug op de handen.van de soort en het aantal kiemen evenals van de algemene of lokale weerstand van Omgekeerd stelde men vast dat tende patiënt kan deze besmetting aanleiding geven tot het ontstaan van een infectie. gevolge van het aanbrengen van eenOm deze overdrachtsweg te onderbreken kunnen een aantal maatregelen getroffen druppel rhinovirus op de handen, vier personen op elf een rhinovirusinfec-worden, namelijk het ontsmetten van de handen, het chirurgisch ontsmetten van de tie ontwikkelden na het aanraken vanhanden en het dragen van handschoenen. Het onderscheid in werking tussen de het neus- of conjunctiva-slijmvlies. Later toonden zij aan dat deze over-verschillende vormen van handhygiëne berust op het verschillend effect van deze dracht ook kan verlopen via voor-technieken op de huidflora. Afhankelijk van de aard van het handcontact met de werpen zoals koffiekoppen (5 op 10patiënt kan de ene of de andere handhygiënemaatregel meer geschikt zijn. ZORG personen) of plastieken plaatjes (9 op 16 personen) die besmet waren metMagazine besteedt in dit nummer ruim aandacht aan handhygiëne, naar aanleiding het rhinovirus en vervolgens met devan de Internationale dag van de handhygiëne op 5 mei 2012. handen aangeraakt werden.Handen als overdrachtsweg aantal wetenschappers beschreven Casewell en Philips toonden aan dat Op een neonatologieafdelingHet is niet eenvoudig aan te tonen dat reeds infectieverspreiding via de reeds na een gering contact met een werd het spreidingspatroon vaneen infectie overgebracht werd via de handen. patiënt, gekoloniseerd met Klebsiella, stafylokokken en streptokokkenhanden. Het feit dat het pathogeen of de handen van de zorgverstrekkers nagegaan. Er waren dragers bijziekteverwekkend micro-organisme Semmelweis leverde in 1847, zonder besmet werden. Zo werden honderd het personeel en bij de neonati.aantoonbaar is op de hand van de het zelf te weten, als eerste het bewijs tot duizend kolonies van de kiem Er was weinig overdracht van de “De bezorgdheid om de kwaliteit van uitvoeringverpleegkundige, is geen oorzakelijk dat handen een overdrachtsweg van aangetroffen op de handen van de verpleegkundigen naar kinderen die geldt niet alleen voor het wassen, maar ook bijbewijs dat deze ook de infectie besmetting kunnen zijn en dat hand- verpleegkundige na het aanraken van in hun nabijheid verbleven, doch nietuitgelokt heeft. De waarschijnlijkheid hygiëne dit kan voorkomen. de hand van de patiënt, het meten aangeraakt werden; de overdracht het inwrijven van de handen met handalcohol.”hiervoor is nochtans groot wanneer van de orale temperatuur, bloeddruk van bijvoorbeeld Staphylococcushet micro-organisme aanwezig op “Vele handelingen of pols, het tillen van de patiënt... aureus via de lucht bedroeg 6 tot alvorens kolonisatie optrad. de bovenzijde van de vingers, dede handen dezelfde kenmerken heeft Veel van deze handelingen worden 10%. Daartegenover bleek 54% bovenzijde van de hand, of een deelals dat aanwezig bij de patiënt en worden als ‘zuiver’ als ‘zuiver’ beschouwd en zullen in van de kinderen gekoloniseerd door Campagnes of toch niet? van de handpalm). De bezorgdheidwanneer deze infectieverspreiding beschouwd de praktijk geen aanleiding geven tot een Staphylococcus aureus-stam Het inventariseren van de om de kwaliteit van uitvoeringtot een goed einde gebracht handhygiëne. Bovendien overleefden van verpleegkundigen, nadat zij technieken of rituelen in verband geldt evenzeer bij het inwrijvenkon worden na de gepaste en zullen in de deze kiemen 20 tot 150 minuten op de eenmalig verzorgd werden door met handhygiëne, en meer bepaald van de handen met handalcohol.handontsmettingsmaatregelen. praktijk geen handen, waaruit blijkt dat overdracht verpleegkundigen die drager waren van de frequentie en voorwaarden Vingertoppen, interdigitale ruimten in die periode mogelijk is. van de kiemen en de handen niet van uitvoering hiervan, vormt het en duim worden vaak onzorgvuldigMen komt zelfs tot nog sterkere aanleiding geven wasten. Wanneer verpleegkundigen onderwerp van vele onderzoeken en ontsmet. Vooral de vingertoppenvaststellingen: men heeft ook tot handhygiëne.” Het epidemisch verloop van een baby verzorgden die ‘drager’ publicaties over handhygiëne. Enkele vormen een probleem aangezieneen vermenigvuldiging van rotavirusdiarree in kinderkribben en was van de kiem en vervolgens een resultaten zijn wel significant. De deze tijdens de zorg zeker intensiefgramnegatieve micro-organismen Hij kon het sterftecijfer van kraam- pediatrische verpleegeenheden in andere baby verzorgden zonder infection Control Nurses Association contact gehad hebben met de patiëntop de handen kunnen vaststellen. vrouwenkoorts significant laten dalen het ziekenhuis wekte interesse voor de handen te wassen, bedroeg de volgde het handen wassen op bij en bij aseptische handelingen,Dit bleek uit het feit dat het aantal door de verloskundigen, die ook verder onderzoek. Binnen de vier overdracht 43%. Het wassen van de het verpleegkundig personeel. zoals venapunctie, zeer kort bij dekiemen op de handen hoger was autopsieën uitvoerden, te verplichten uur na opname van een kind werden handen met een ontsmettend product Een eerste studie toonde aan dat punctieplaats komen zowel in afstandop het einde van een werkperiode de handen met 4% calciumchloride culturen genomen van de handen van herleidde de overdracht tot 14%. Bij 89% van de onderzoeksgroep als in tijd. Het correct aanleren isen eveneens hoger na een korte te ontsmetten alvorens de zwangere personen die het kind begeleidden. de kinderen verzorgd met gewassen sommige delen van de handen niet vanzelfsprekend een uitdaging,vakantieperiode dan vooraf. Een heel vrouwen te onderzoeken. Bij de begeleiders van de kinderen handen duurde het vier maal zo lang waste (voornamelijk de duimen, net zoals het onderhouden van de6 ZORGMAGAZINE Dossier handhygiëne Dossier handhygiëne ZORGMAGAZINE 7
  • 5. producten en het veelvuldig handen Clean care is wassen beschadigen de huid en normale huidflora), patiëntgebonden redenen (ik ben niet vatbaar voor infectieoverdracht vanwege patiënten; bacteriële flora van de handen is niet schadelijk, er zijn andere, prioritaire noden,...), Safer care omstandigheden (men is te druk bezig, men meent geen contact te hebben met infectiebronnen, de materiële voorzieningen voldoen niet,...) en een aantal gewoonten België neemt deel en normen (de techniek behoort niet tot mijn gewoonten, patiënten zijn zich niet bewust van het belang De FOD Volksgezondheid, Veiligheid van de Voedselketen en Leefmilieu en het Federaal Platform hiervan,...). voor Ziekenhuishygiëne organiseren sinds 2005 de nationale campagnes die iedereen beter Het meest frequent wordt huidirritatie kent onder de titel: ‘U bent in goede handen’. Met deze campagnes willen zij de toepassing als reden aangehaald om afspraken van een correcte handhygiëne bevorderen in zorginstellingen. Een correcte handhygiëne staat in verband met handhygiëne te immers garant voor een daling van het aantal ziekenhuisinfecties en redt mensenlevens! De omzeilen. Dankzij de huidige alcoholische ontsmettingsmiddelen deelname van de ziekenhuizen is vrijwillig. Toch kan steeds van een succes gesproken worden, Campagne Campagne Campagne Campagne voor hygiënische en chirurgische zowel in termen van deelname als resultaten. De campagnes worden bedacht en uitgewerkt 2005 2007 2009 2011 handontsmetting is deze reden echter door de Werkgroep Handhygiëne, een speciale werkgroep van het Federaal Platform voor achterhaald omdat de producten zeer huidvriendelijk zijn. Ziekenhuishygiëne. De boodschappen zijn in overeenstemming met de aanbevelingen van de Wereldgezondheidsorganisatie en de Hoge Gezondheidsraad. Dit artikel werd gebaseerd op het Figuur 1: Deelnemende landen aan de WHO campagne CleanHandsNet boek “Hygiëne in het ziekenhuis. Handboek infectiepreventie voor verpleegkundigen” wordt uitgegevenBoven: Affiche van de global Hand Hygiene Day op 5 mei. bij: uitgeverij Accotechnieken. Digitale toepassingen is nochtans meestal aanwezig. ISBN: 9789033470806doen steeds meer hun intrede om Waarom bestaat er dan niet meer 312 pagina’szorgverleners te triggeren aandacht beroepsernst met betrekking tot dit www.acco.bete schenken aan deze problematiek. onderwerp?Cleanic bijvoorbeeld lanceert deSure-Wash (zie pagina 12), een “Het meesttoestel dat zowel professionele frequent wordtzorgverleners als studenten bewustmaakt dat de handelingen die huidirritatie alsvanzelfsprekend lijken, toch niet zo reden aangehaaldvanzelfsprekend zijn. om afspraken in verband metBesluitMia Vande Putte besluit dat de handhygiëne teredenen waarom handhygiëne al dan omzeilen.”niet ernstig genomen wordt, veelal De redenen hiertoe heeft menniet erg rationeel zijn. De kennis op velerlei wijzen trachten teover de verschillende maatregelen achterhalen. Men onderscheidtdie genomen dienen te worden, hierbij persoonlijke redenen (de8 ZORGMAGAZINE Dossier handhygiëne Dossier handhygiëne ZORGMAGAZINE 9
  • 6. g11 Compliance by profession ZORG Magazine sprak met Mia om kortdurende campagnes die worden. Dat campagnes hun effect de vorige vraag geef ik dan ook graag 80 Vande Putte, stafmedewerker jaarlijks herhaald worden? hebben bewijzen ook de cijfers (zie mee dat het verpleegkunde onderwijs ziekenhuishygiëne bij de UZ figuur 2: Compliance handhygiëne in België heel hard haar best doet, de Leuven. Zij verzorgt opleidingen Mia Vande Putte: “Eén campagne voor en na de campagne). Een opleidingen geneeskunde hebben op Mean HH Compliance (%) betreffende de Preventie van neemt meestal een aantal maanden terugval van de compliance is er dit vlak nog een zekere weg te gaan. 60 Ziekenhuisinfecties aan het in beslag, omdat het over een altijd na een intensieve campagne, In de wetenschappelijke literatuur Nationaal Verbond van Katholieke voormeting gaat, een sensibilisatie maar we kunnen toch een stijgende werd reeds meermaals aandacht Vlaamse Verpleegkundigen en waar campagnemiddelen voor tendens vaststellen. De nationale geschonken aan dit fenomeen. Je 40 Vroedvrouwen (NVKVV) en de K.U. ingezet worden en een nameting. campagne heeft ook een aantal leuke leest dan ook vaak dat vooral artsen Leuven. Als expert van de Hoge In een ziekenhuis ben je op deze kennistoetsen op de website staan, moeilijk kunnen geloven dat zo’n Gezondheidsraad van de FOD manier al snel zes maanden bezig. deze vormen een vast onderdeel van eenvoudige richtlijn als handhygiëne, 20 Volksgezondheid, Veiligheid van de jaarlijkse campagnes en trachten een wereld van verschil kan maken, de Voedselketen en Leefmilieu “Er wordt naast zoveel mogelijk zorgverleners te voor de patiënt, de zorgverleners en werkt zij mee aan het opstellen bereiken.” het ziekenhuis.” van nationale aanbevelingen met verpleegkundigen en 0 Verpleegkundige Nurses Aid Nurse Zorgkundige Kinesitherapeut Physio Arts Medical Doctor Andere Other betrekking tot infectiepreventie in zorgkundigen ook ZORG Magazine: Hebt u zicht de gezondheidszorg. op hoe de nieuwe generatie Beforecampagne Voor campaign Na campagne After campaign aandacht geschonken zorgverleners zich houden aan de Figuur 3: Compliance handhygiëne per beroepsgroep (Bron: FOD Mia Vande Putte: “Op dit ogenblik aan andere groepen, richtlijnen rond handhygiëne? Volksgezondheid en het Federaal platform voor ziekenhuishygiëne) zijn er 147 landen die nationaal campagne voeren rond handhygiëne. zo zit er in de Mia Vande Putte: “Ik heb de indruk de patiënt is, hoe beter de handhygiëne het ganse ziekenhuis kennistoetsen De wereldgezondheidsorganisatie campagne een dat het onderwijs terecht erg veel nageleefd wordt. Dat heeft te maken gedaan, compliancemetingen en (WGO) vraagt om het materiaal aandacht besteedt aan handhygiëne. met het aantal indicaties dat zich natuurlijk volgen we het verbruik dat ontwikkeld werd per land ter online-kennistoets Het is natuurlijk zo dat onderwijs- voordoet, maar ook met de perceptie van handalcohol op. We weten beschikking te stellen aan elkaar. voor medici.” activiteiten over handhygiëne zich van zorgverleners: patiënten met dat je om je handen te ontsmetten Het startsein om zo intensief te gaan niet enkel beperken tot een hoorcol- een extreem verminderde weerstand 2 à 3 ml handalcohol nodig hebt. werken rond handhygiëne is gegeven Die metingen gaan heus niet alleen lege of een oefening. Nadien moet zoals prematuren, oncologie -of Ieder trimester delen we aan de in Zwitserland door Professor Didier over kennis, het hoofdaccent ligt elke docent, of het nu wondzorg of transplantatiepatiënten, dienen verschillende afdelingen hun verbruik Pittet. Hij is ook de man die de link eigenlijk op compliancemetingen. urinaire katheterisatie betreft, terug- extra beschermd te worden tegen van handalcohol mee. heeft gelegd naar de WGO. In België Compliance gaat over het nakomen grijpen naar die handhygiëne. Daar besmetting. Als we de frequentie van groeien de initiatieven sterk sinds richtlijnen en dat is wat we natuurlijk ligt de ware opdracht van docenten, ZORG Magazine: Welke zijn de handhygiëne van bijvoorbeeld een Daarnaast hebben we ook op 2006, dit via het Platform van de FOD willen weten. Als er protocollen niet enkel het lesgeven over dit on- grootste hindernissen inzake het afdeling dialyse, een raadpleging, iedere afdeling een contactpersoon Volksgezondheid. worden uitgeschreven om de derwerp, maar het verwerken van dit optimaliseren van de compliance? een afdeling neonatologie en voor ziekenhuishygiëne, veelal een kwaliteit van zorg te optimaliseren, gedrag in elke handeling die daarna ouderenzorg vergelijken, dan merk je referentieverpleegkundige, somsg2 ZORG Magazine: Gaat het dan moeten deze immers gevolgd volgt. Handhygiëne kan je immers Mia Vande Putte: “In theorie zijn er meteen een verschil. ook een referentie-arts. Zij voeren Compliance before vs. after campaign Figuur 2: Compliance handhygiëne voor en na de campagne. (Bron: FOD nooit meer loslaten.” enkele grote hindernissen: een eerste is een gebrek aan materiële uitrusting “Tijd en overtuiging de compliancemetingen mee uit. We leggen ook elke keer andere Volksgezondheid en het Federaal platform voor ziekenhuishygiëne) ZORG Magazine: Ziet u soms een zoals handalcohol en handschoenen. accenten in de handhygiëne zoals zekere nonchalance opduiken Een tweede is een gebrek aan kennis, zijn sterk verwant aan bijvoorbeeld de handontsmetting bij 80 68.6 69.5 69.1 72.9 bij verpleegkundigen aangaande een derde is een gebrek aan tijd en elkaar. Je maakt als aseptische technieken, het dragen handhygiëne? tot slot een gebrek aan motivatie. van handschoenen tijdens een 62.3 Natuurlijk zijn tijd en overtuiging zorgverlener immers venapunctie, het ontsmetten van de 58.0 60 49.6 53.2 Mia Vande Putte: “In de grafieken (zie sterk verwant aan elkaar. Je maakt tijd voor datgene handen na het verwijderen van de figuur 2) over compliance voor en na als zorgverlener immers tijd voor handschoenen… de campagnes wordt geen onder- datgene wat je zelf belangrijk vindt. wat je zelf belangrijk vindt.” 40 scheid gemaakt tussen de verschil- Ik denk, gezien de sterke vooruitgang Samen als team kunnen we zeker lende groepen zorgverleners, maar de afgelopen vijf jaar, dat een gebrek het verschil maken, voor de patiënt in verschillende onderzoeken wordt aan kennis niet meer aan de orde ZORG Magazine: Richten jullie je en het ziekenhuis. Actief participeren steevast vastgesteld dat bijvoor- is. Gebrek aan materiaal is dat ook als dienst ziekenhuishygiëne dan aan de campagne als ziekenhuis en 20 beeld verpleegkundigen aanzienlijk niet meer, de echte hindernissen ook op diensten waar er minder individuele zorgverlener is zeker een beter scoren dan artsen op het vlak bevinden zich inderdaad in de buurt indicaties zijn? must. van compliance bij handhygiëne. (zie van overtuiging en motivatie. 0 1e camp. (2005) 1st camp. (2005) 2ndcamp. (2006) 2e camp. (2006) 3e camp. (2008) 3rd camp. (2008) 4e camp. (2010) 4th camp. (2010) figuur 3: Compliance handhygiëne Mia Vande Putte: “Eigenlijk richten we Meer informatie via: Voor campagne Before campaign After campagne Na campaign per beroepsgroep) Terugkomend op Uit cijfers blijkt dat hoe kwetsbaarder ons tot alle eenheden, er worden over www.handhygienedesmains.be 10 ZORGMAGAZINE Dossier handhygiëne Dossier handhygiëne ZORGMAGAZINE 11
  • 7. om tools te ontwikkelen die gebruikt kunnen worden om de naleving van SureWash eigenschappen handhygiëneregels te optimaliseren. • Adequate individuele training en audit • Permanente evaluatie door het aanleveren van rapporten (USB) “De technologie die gebruikt werd in games werd door ons onderzoeks- • Onmiddellijke feedback en interactie team vertaald naar het handhy- • Individuele toegankelijkheid met een zekere discretie giëneprotocol van de WHO”, geeft • Motivatie van de totale bestaffing door beschikbaarheid op Professor Lacey aan. “Het systeem dienst (geen externe verplaatsing méér) gebruikt een videocamera die kijkt wat iemand doet met zijn handen • Inzicht geven betreffende gedragsverandering en motivatie om tijdens het uitvoeren van één van de patiënt en zichzelf beter te beschermen technieken in het kader van hand- • Meetbaarheid van de compliance inzake handhygiëne hygiëne.” Wanneer een zorgverlener • Kan ook dienen als efficiënte onderwijswerkvorm alle posities afwerkt conform het hygiëneprotocol van de wereldge- zondheidsorganisatie (WGO), doet het systeem metingen. De zorgverle- ner ziet zijn eigen handen verschijnen op het scherm. Een ‘scorebar’ geeftGedragsverandering aan hoe goed de zorgverlener de techniek doet. De verschillende posities worden eveneens op het scherm weergegeven. “Surewash is in handhygiëne een interactief en mobiel audit- training systeem.Een goede handhygiëne is één van de belangrijkste maatregelen in het kader van Daarom kan hetinfectiebeheersing. Ondanks grootschalige campagnes, merken we dat het wel goed zit met dekennis van vele zorgverleners, maar dat het opvolgen van dergelijke richtlijnen, de zogenaamde ingezet wordencompliance nog steeds voor problemen zorgt. SureWash is een mobiele training- en audit systeem op verschillende Foto boven & onder: Verpleegkundigen vervolledigen hun individueel en inter-gericht op het verbeteren van de compliance voor handhygiëne. Geen loze woorden, maar een afdelingen.” actief trainingsprogramma inzake handhygiëne en krijgen meteen feedback.wetenschappelijk onderzocht instrument die de kwaliteit van zorg in elke zorgvoorziening kan De psychologische stimulansenoptimaliseren. die gamedesigners in hun programma’s gebruiken, werdenNaar aanleiding van deze verbeteren van de compliance voor is voornamelijk ontwikkeld voor eveneens geïmplementeerd inproblematiek stelt de firma Cleanic handhygiëne. zorgverleners die in contact komen Surewash. Intussen werd SureWashhet SureWash handhygiëne systeem met patiënten. (Met uitzondering van verder op punt gesteld en isvoor. Cleanic is toeleverancier chirurgie) Het project startte in 2006 het klaar om ingezet te worden.gespecialiseerd in ergonomie en onder leiding van professor Gerard Zowel in de gezondheidszorghygiëne. In het productgamma zitten Lacey van het Trinity College in Dublin. (ziekenhuizen, woonzorgcentra,..)bijvoorbeeld ook steriliseerbare De onderzoeksgroep onderzocht als in onderwijsinstellingen waarklompen, mobiele isolatieschermen, hoe technieken die reeds lange tijd zorgverleners (verpleegkundigen,Touch-free kranen, mobiele carts, gebruikt werden in computergames, artsen, ergotherapeuten,... wordenetc. konden ingezet worden in andere opgeleid.. sectoren om gedrag te kunnenWat is SureWash? beïnvloeden. De SARS-epidemie Wetenschappelijk bewijsSureWash is een mobiele training- die in die periode uitbrak, was de In ZORG Magazine wordt steedsen audit systeem gericht op het Surewash handhygiëne systeem aanleiding voor de onderzoekers gezocht naar evidence,12 ZORGMAGAZINE Dossier handhygiëne Dossier handhygiëne ZORGMAGAZINE 13
  • 8. kan uitoefenen op het gedrag van zorgverleners. Oog voor het WHO hygiëneprotocol en strategie We kunnen besluiten dat SureWash een professionele ondersteuning kan zijn bij het implementeren van de WHO richtlijnen en protocollen inzake handhygiëne. De WHO indicaties betreffende het nastreven van een gunstige strategie staan bij SureWash steeds centraal. Het sluit Anders vzw brengt zorg in beeld via ZorgAndersTv dan ook naadloos aan bij bestaande campagnes en kan er voor zorgen De kracht van beelden dat de aandacht voor handhygiëne bij zorgverleners aanwezig blijft, ook Anders vzw gelooft heel sterk in de kracht van beelden. Dat één buiten campagneperiodes. beeld soms meer zegt dan duizend woorden is voor ons geen cliché. Wij willen vooral zaken uit de zorgsector in beeld brengen Daarnaast kan het SureWash audit- die anders onopgemerkt voorbijgaan. Initiatieven en nieuweFoto boven: Zorgverleners zien de eigen handen verschijnen op het scherm, training systeem bijdragen in het werkmethodes die het verdienen om in een positief daglicht gesteldeen ‘scorelijn’ geeft aan in welke mate technieken in het algemeen en posities te worden. Met ZorgAndersTv hebben we de ideale tools in handen reduceren van kosten inzake infec-van de handen in het bijzonder, nageleefd worden. om beelden naar de mensen toe te brengen. tiepreventie. Het systeem is immers mobiel, wat maakt dat alle afdelingen Communicatie en imago van de sector verbeterenDe ontwikkelaars van SureWash zestal handelingen in verband met: en bestaffing bereikt kunnen worden.gingen niet over één nacht ijs. Het een correcte handhygiëne en het Het systeem reduceert de uitgaven De ideale zorgorganisatie van tegenwoordig sloopt de murensysteem werd grondig getest en geven van feedback. De resultaten nodig voor permanente opvolging rond zich en daar wil ZorgAndersTv een steentje toe bijdragen.herhaaldelijk aangepast op basis werden gebruikt om het systeem en opleidingen inzake handhygiëne. Participatie vanuit de zorgsector in de programmatie vanvan de verkregen testresultaten. Een verder te optimaliseren. De SureWash was dan ook de trotse ZorgAndersTVeerste reeks tests gingen door in en terechte winnaar van de ICPICIerland (Letterkenny, Altnagelvin & “Op de testafdeling Innovation Academy Award 2011. ZorgAndersTv zorgt voor meer zichtbaarheid. IedereCork Dental Hospital). steeg het aantal Referenties Investeer in de juiste zorgorganisatie kan eigen initiatieven in de kijker stellen. Manieren van werken, innovaties, zorg voor medewerkers, zorg voor handelingen rond techniek vrijwilligers en mantelzorgers, feestelijkheden,…. ZorgAndersTvDe afgelopen jaren werden • 1. Humpphreys et al. (2010) An zorgt dat het algemeen bekend wordt. Op die manier draagt ookresultaten gepubliceerd over dit handhygiëne met Evaluation of the use of a Video System de zorgvoorziening een steentje bij tot positieve beeldvorming.instrument, zowel in verschillende to Improve the Quality of Hand Hygiene. ZorgAndersTv maakt zelf reportages maar kan ook aangeleverdwetenschappelijke journals als 156%, de compliance Fifth Decennial International conference. beeldmateriaal uitzenden op vraag van organisaties.op internationale congressen met 703%.”en symposia. Zo presenteerde Cleanic, een Vlaams bedrijf, dat Op de website kunnen activiteiten opgenomen worden in onze zorgagenda en ons zorgnieuws. Zorgorganisaties kunnen via onsProfessor Hilary Humphreys van het Professor Lacey stelde tijdens de gespecialiseerd is in ergonomie en ook vacatures bekend maken. De vacatures zijn zowel zichtbaarRoyal College of Surgeons in Ireland ontwikkeling van SureWash vast dat hygiëne is de exclusieve invoerder via de website als via televisie op de digitext pagina’s. U kan bijop het Fifth Decennial International het aantal uitgevoerde handelingen van SureWash in België en ons ook terecht voor een jobreportage. Zo krijgt de organisatie deconference on Healthcare-associated door zorgverleners aangaande de Nederland. kans om op een andere manier in beeld te komen Hierdoor wordtinfections haar resultaten onder de toepassing van handhygiëne steeg op het verhaal, de sfeer en de zorgzaamheid nog meer in de verf gezet bij geïnteresseerde kandidaten.titel: An Evaluation of the use of a de afdelingen waar hij een testmodel Cleanic bvbaVideo System to Improve the Quality van SureWash neerzette met 156%. Remparden 1b 104of Hand Hygiene Practice. De compliance, wat we kunnen 9700 Oudenaarde Een greep uit het aanbod vertalen als het begrip waarmee +32 (0)55 605.544 Het innovatieve handhygiëneDe doelstelling van de onderzoeker wordt aangeduid of een zorgverlener + 32 (0)495 513.989 Training- en Audit systeem Vroegtijdige zorgplanning in AZ Maria Middelares, Jobspot in wzcwas erg duidelijk: men wenste werkt in overeenstemming met de sales@cleanic.be www.cleanic.be Brembloem te Evergem, Hoe word ik zorgkundige, Mantelluisteren, we volgen studenten, reportage in wzc Hortensia in Menen, Mobielehet gebruik van video-apparatuur geldende richtlijnen, steeg zelfs met tandartsenpraktijk, Geriatrisch dagziekenhuis, Werkgelegenheid in(Surewash, Kinometrics, US) 703%. Professor Lacey was dan de zorgsector, een interview met Minister Jo Vandeurzen, Dag vante evalueren als opvoedkundig ook erg verbaasd dat interactieve de Verpleegkunde,…hulpmiddel bij het opvolgen van een technologie zo’n grote invloed Cleanic BVBA | Remparden 1 b 104 | 9700 Oudenaarde | België14 ZORGMAGAZINE Dossier handhygiëne Tel. +32 (0)55 605.544 | GSM. +32 (0)495 513.989 ZORGMAGAZINE 15 sales@cleanic.be | www.cleanic.be
  • 9. Toekomst Wachtliijsten in woonzorgcentraReportages Onderzoeksbureau Ablecare werkte samen met de vakgroep verpleegkunde en vroedkunde van de Universiteit Antwerpen een grootschalig onderzoek uit betref- De weg naar De wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra zorgen reeds decennia voor verhitte discussies. Hoe lang zijn D e we g n a a r m e e r t r a n s pa r a n t i e , Wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra ze, hoe worden ze beheerd en wie staat er op deze lijsten. Elke voorziening beheert de wachtlijsten op zijn eigen, vaak historisch gegroeide wijze. Over het totaal aantal ouderen in Vlaanderen die wachten meer transparantie, op een plaats in het woonzorgcentrum naar hun keuze, kunnen we alleen maar schattingen maken. Regelmatig duiken er cijfers op in de media en tegelijkertijd start de discussie over het aantal ouderen fende de hoedanigheid en het beheer van wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra. die zich op verschillende lijsten tegelijkertijd inschrijven of er volgens anderen zelfs helemaal niet thuishoren. We kunnen de problematiek van wachtlijsten in de residentiële setting cijfermatig bekijken. Maar we kunnen dit ook bekijken vanuit het standpunt van de oudere die wachtende is op dat wat komen moet. Een oudere die definitief een groot hoofdstuk van zijn leven achter zich laat. Een oudere die voorgoed Wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra de deur sluit van het huis of liever de ‘thuis’ waar hij vaak een leven lang heeft geleefd en gewoond. Maar liefst 243 Vlaamse woonzorgcentra werkten aan dit onderzoek mee. De resul- Waar hij een gezin heeft gesticht en ’s avonds na het werk thuiskwam, waar hij verdriet heeft gekend alsook intens geluk. Een wetenschappelijke kijk op het ‘wachten’ dringt zich dan ook op. Dit rapport bevat de resultaten van Michael VAN BUGGENHOUT een groot Vlaams onderzoek naar wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra. 246 woonzorgcentra die Prof. Dr. Bart VAN ROMPAEY dagelijks zorg dragen voor 28497 ouderen, gaven een unieke kijk op het beheer en de inhoud van hun Sofie DIERCKXSENS taten en het boek over dit onderzoek worden voorgesteld op een studiedag op 29 wachtlijsten. Dit cijfermateriaal werd aangevuld met de opinies van diverse specialisten zoals Kurt Stabel (Federatie Onafhankelijke Seniorenzorg), Tarsy Windey (Zorgnet Vlaanderen), Elke Vastiau (VVSG), prof. Dr. Jan De Lepeleire,… Dit boek wenst dan ook de aanzet te geven tot een heldere kijk op het beheer van wachtlijsten. Kortom de nodige transparantie voor beleidsmakers, zorgprofessionals, de ouderen en hun omgeving.Acerta Dag van de Social profit juni in het Belfius Auditorium te Antwerpen. Naast het onderzoek, wordt er tijdens Michael VAN BUGGENHOUT is verpleegkundige en licentiaat in de gerontologie. Hij combineert Michael VAN BUGGENHOUT de functie van Managing partner bij ZorgAndersTv met die van zaakvoerder van Ablecare (www.ablecare.be), dat vanuit wetenschappelijke hoek diensten verschaft in de domeinen research, consultancy en scholing. Daarnaast is hij hoofdredacteur en uitgever van ZORG Magazine, een deze studiedag ook stilgestaan bij mogelijkheden om het wachtlijstbeheer te optima- vakblad voor de zorgsector dat zich focust op evidence based beslissen en handelen. Professor Bart VAN ROMPAEY Professor Bart VAN ROMPAEY is doctor in de medische wetenschappen, licentiaat in de biomedische wetenschappen en bachelor verpleegkundige. Hij werkt aan de Universiteit Antwerpen,Ruim 150 verantwoordelijken uit de social liseren. Hilde Taillieu zal op deze studiedag een korte reportage van ZorgAndersTV Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen en is docent aan de Artesis Hogeschool Antwerpen. Hij stimuleert en organiseert onderzoek en onderwijs binnen verschillende aspecten van de verpleegkundige zorg. Sofie DIERCKXSENS, studeerde verpleegkunde aan de Karel de Grote Hogeschool van Antwerpen. Michael VA N B U G G E N H O U Tprofitsector namen dinsdag 6 maart deel aan de inleiden. ZorgAndersTv draaide immers speciaal voor deze studiedag een reportage Sofie DIERCKXSENS Aansluitend startte ze een opleiding master in de verpleegkunde en vroedkunde aan de Universiteit Antwerpen om zich verder te bekwamen in management en onderzoek in de gezondheidszorg. Ze behaalde intussen haar diploma Master of Science in de verpleeg- en vroedkunde en werkte succesvol aan een masterproef over wachtlijsten in de ouderenzorg.tweede Acerta Dag van de Social Profit over een waarin een aantal woonzorgcentra tonen hoe zij op een andere, ietwat originelereduurzaam en alert HRM-beleid in de sector. manier met hun wachtlijsten omgaan, dit zowel naar opvang, begeleiding en beheer ISBN 978-90-8180-211-6 9 789081 802116 van de wachtlijst. Meer informatie op pagina 24 & 25.Deze tweede dag van de social profit kreeg detitel “Naar een duurzaam en alert HRM-beleid in ZorgAndersTv on tourde social profit!” mee. Wat betekent duurzaamheidin uw organisatie? Maak eens voor u zelf de Bent u ZorgAndersTv & ZORG Magazine al eens in levende lijve tegengekomen? Misschien hebbenoefening hoe u met uw verschillende medewerkers we elkaar recent nog ontmoet op de week van de verpleegkundigen en vroedkundigen in Oostende.omgaat…” Prof. dr. Peggy De Prins van de Antwerp ZorgAndersTv is ook aanwezig op de beurs Hoe Later Wonen (op 10 & 11 mei), het Colloquium ICT enManagement School trok een goed gevulde gezondheidzorg van het NVKVV in Affligem op 8 mei en het 3e interactief congres: Facility Managementnamiddag op gang. Bruno Aerts, directeur van in de zorg te Antwerpen op 31 mei. Misschien tot dan of tot op ZorgAndersTv...Verso was moderator van een ‘stellingendebat’ bereidwillige praktijkgetuige kon telkens éénwaaraan Astrid De Lathauwer, algemeen directeur specifieke bouwsteen van een duurzaam HRMAcerta Consult en An-Rose Vandewinckele, nader toegelicht worden. Fons Leroy, gedelegeerddirecteur van Levanto, aan deelnamen. bestuurder van VDAB, sloot de boeiende namiddag af. ZorgAndersTv was natuurlijk ook van de partij ZorgAndersTv wedstrijdNa de pauze kon elke deelnemer terecht in en ging er op zoek naar antwoorden op heel watéén van de vijf workshops. Mede dankzij een vragen over een duurzaam HRM-beleid. Met ZorgAndersTv kan je elke maand mooie prijzen winnen. Zo trakteert ZorgAndersTv je in de maand mei op een mooie Apple Ipod. Ook jij kan als trouwe lezer van ZORG Magazine en bezoeker van Week van de verpleegkunde en vroedkunde ZorgAndersTv deze Ipod in de wacht slepen. Het enige dat je moet doen is snel naar de website (www. Meer dan 4000 zorgprofessionals verzamelden in zorganderstv.be) surfen en een eenvoudige vraag beantwoorden over ZORG Magazine. Ook de volgende het Casino Cursaal van Oostende voor de jaarlijkse maanden zal je nog kunnen meedoen met tal van wedstrijden. afspraak tijdens de week van de verpleegkundigen en vroedvrouwen georganiseerd door het NVKVV. De week van de verpleegkundigen en vroedvrouwen is dan ook een begrip geworden. De verschillende werkgroepen die actief zijn bij het NVKVV, zorgden ook voor deze 38e editie voor een ZorgAndersTv agenda divers programma. Wenst u meer informatie over één van de events in deze agenda? surf dan naar www.zorganderstv.be. ZorgAndersTv was natuurlijk ook van de partij en 10-11 mei Beurs: Hoe later wonen 2012 bracht: sessies, sprekers, bedrijven en bezoekers 23 mei Proefsessie Adviescirkel voor woonzorgcentra te Houthalen-Helchteren (SD Worx) in beeld. Daarbij had ZorgAndersTv specifiek aandacht voor de Dag van het bacheloronderzoek. 30 mei Symposium Communicatie en zorg in moeilijke situaties Het NVKVV geeft met deze dag sinds vorig jaar tijdens de week ook actief invulling aan de trend 31 mei 3e interactief congres: Facility Management in de zorg (zie pagina 4) tot evidence based denken en handelen in de zorg. 31 mei Social Profit congres SD Worx Onderzoekers, docenten en het werkveld komen tijdens de onderzoeksdag samen om resultaten 12 juni Kwaliteitskringen te delen. Naast voordrachten, presenteren de onderzoekers hun resultaten tijdens een begeleide 29 juni Studienamiddag wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra (zie pagina 24-25) posterwalk.16 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 17
  • 10. Met de QR-code kan je meteen Contact ZorgAndersTv online ZORG Magazine lezen ZorgAndersTv: Hilde Taillieu De Quick reponse barcode is een tweedimensionele datamatrix, die de “oude” streepjescode overtroeft. De QR-code linkt uw gsm of ▪ Bouwt mee aan het positief imago van de Mail: hilde@andersvzw.be smartphone rechtstreeks met een internetlocatie. Hiervoor heeft u uw zorgsector. gsm camera en internet nodig. ▪ Informeert iedereen over wat er leeft GSM: 0479 625 004 binnen de zorgwereld. ▪ Bewijst via getuigenissen dat er een Enkel op gsm’s met Apple software, Android en Windows mobile is alternatief bestaat voor gestandaardiseerde deze applicatie te gebruiken. zorg; zorg op maat ▪ Laat zowel zorgprofessionals, als Hoe gaat u te werk? Download mantelzorgers en vrijwilligers aan het woord. eerst de gratis applicatiesoftware ▪ sensibiliseert zowel jongeren als (zoekterm: QR-scan), na activering volwassenen om te kiezen voor de zorgsector. ▪ Functioneert als “brug” tussen enerzijds de hiervan richt u uw camera op de verschillende zorginstanties onderling, maar QR-code (rechts) en uw gsm anderzijds ook tussen onderwijs, instellingen opent meteen de gekozen website, en overheid. rsTv ! rgAnde Telenet namelijk de online versie van ZORG ▪ Kaart pijnpunten binnen de sector aan en Bekijk Zo ebsite of via Magazine. zoekt mee naar een oplossing. op de w e ▪ zet innovatieve ideeën of activiteiten extra surf na ar erstv.b organd www.z derstv.be in de kijker. info@zo rgan igitale televisie lenet d ▪ Is een aanspreekpunt voor iedereen die met of kijk via te k op “e xtra” “welzijn, gezondheid en zorg” te maken heeft. ! Dru ” iensten naar “d ! Ga dersTv ZorgAn ! Klik op Wij kunnen voor u: ef en euwsbri onze ni stgesche nk je in op welkom Schrijf ▪ Uw organisatie, activiteiten, producten of n ns op ee maak ka iatief van een init ersTv is ZorgAnd diensten in de kijker zetten door middel van Z een reportage. ▪ Vacatures plaatsen of een jobvideo laten maken. ▪ Nieuws van uw zorgorganisatie in onze zorgagenda opnemen. Reduceer uw ▪ Een reportage op dvd aanleveren zodat u ze 50% kan gebruiken als didactisch materiaal. ▪ Uw team ondersteuning bieden door onze vorming en begeleiding. incontinentieafval met Volg ZorgAndersTv ook op Twitter: via @ZorgAndersTv Kiem- en geurvrije isolatie van incontinentieafval. Schrijf u nu in op onze nieuwsbrief Hygiënische handling, opslag en transport. en blijf op de hoogte van de activiteiten van ZorgAndersTv en nieuws uit de zorgsector. Tot 50% kostenbesparing op afvalverwerking. Andersvzw is een vereniging zonder winstoogmerk. Wij zijn voor steeds op zoek naar partners om ons communicatieplatform verder uit te bouwen. na VOOR MEER INFO, DEMO OF TESTMODEL: INKONAUT Contact:18 ZORGMAGAZINE BENELUX ZORGMAGAZINE 19
  • 11. De strijd tegen moedersterfte is een prioriteit bij Memisa. Het is een goede indicator voor de kwaliteit van de gezondheidszorg en van de werking van het hele gezondheidssysteem. Families en hele gemeenschappen zijn direct bij deze problematiek betrokken en de vermindering van de moedersterfte is de Millenniumdoelstelling die het moeilijkst te halen is. Concrete acties van Memisa zijn: uitrusten van de kraamafdelingen, leveren van medicijnen, opleiden van vroedvrouwen, tussenkomen in de kosten zodat medische zorgen betaalbaar zijn,.. Lieve Blancquaert, bekende fotografe meter van de ngo Memisa, bezocht in 2009 een Congolees ziekenhuis en maakte de documentaire “Kraambed Congo”. Memisa voert strijd tegen armoede en ongelijkheid en richt zich naar de kans- armsten. Toegang tot basisgezondheids- zorg is een fundamenteel mensenrecht ook voor de mensen in het Zuiden. PartnerschapZiekenhuis voor Ziekenhuis Elk Belgisch ziekenhuis kan het verschil maken en het project van Memisa versterken door in te stappen in een transparante formule. Het Belgische ziekenhuis engageert zich voor minstens Toegang tot basisgezondheidszorg is een fundamenteel 5 jaar. De partnerschappen zijn gebaseerd “Om de minuut sterft ergens ter op een open dialoog, gelijkwaardigheid mensenrecht, ook voor de mensen in het Zuiden. en gedeelde verantwoordelijkheid. Het wereld een vrouw ten gevolge van personeel van het Belgisch ziekenhuis zwangerschap of bevalling.”Het project “Ziekenhuis voor Ziekenhuis” zet partnerschappen op kan heel concreet kennismaken met de noden van een ziekenhuis ginds, maar gedurende 5 jaar geheel of gedeelte- Een ervaringtussen Belgische ziekenhuizen en ziekenhuizen in het Zuiden. De ngo ook met de mensen achter die noden. lijk de overige 15.000 euro bij. Een dergelijk partnership is duidelijkMemisa zorgt voor een warme en professionele omkadering zodat de Momenteel zijn er 15 partnerschappen meer is dan financiële steun, Sabine lopende, waarvan 14 in de DR Congo en Uitwisseling Van De Vyver, hoofdvroedvrouwaangeboden hulp efficiënt besteed wordt. De partnerschappen die 1 in Niger. Naast de financiële steun is ook Sint-Vincentiusziekenhuis Deinze,Memisa aanbiedt zijn ingebed in structurele meerjarenprogramma’s. uitwisseling een belangrijk aspect. getuigt over het partnerschap De partnerschappen met een Memisa organiseert terreinbezoeken. van dit ziekenhuis met KasongoMemisa streeft daarbij naar een duurzame ontwikkeling. Het einddoel is Congolees ziekenhuis maken Alle ziekenhuizen zijn reeds één of Lunda (DR Congo) sinds 2004. Zedat ontwikkelingsprojecten zichzelf uiteindelijk opheffen. deel uit van Memisa’s structu- meerdere keren op missie geweest verduidelijkt wat we mogen verstaan reel meerjarenprogramma. Deze bij hun partnerziekenhuis. onder steun en uitwisseling: “In 2007,De ngo Memisa is meer dan 20 jaar actief Memisa streeft daarbij naar een samen met betrouwbare, lokale partners. projecten worden voor 80% ge- 2009 en in 2011 werd door Memisain het Zuiden. De organisatie ijvert voor duurzame ontwikkeling. Het einddoel Memisa wenst haar steun aan de medische subsidieerd door de Belgische Samen met de verantwoordelijken een inleefreis georganiseerd. Ik konkwalitatieve basisgezondheidszorg op is dat ontwikkelingsprojecten zichzelf sector in het Zuiden te versterken door Ontwikkelingssamenwerking. De van de Congolese ziekenhuizen en de er zien dat het geld, dat we elk jaarlange termijn. Dit gebeurt door duurzame uiteindelijk opheffen. De geleidelijke er professionele gezondheidswerkers in gemiddelde steun aan een gezond- Belgische bezoekers maakt Memisa met ons ziekenhuis ophalen, zinvolopbouw programma’s, kleinschalige overdracht van verantwoordelijkheden België bij te betrekken. “Ziekenhuis voor heidszone bedraagt per jaar ongeveer een evaluatie van de toestand en werd besteed. Dat verpleegkundigeninitiatieven en noodhulp in Afrika, Azië en om de lokale autonomie te stimuleren, Ziekenhuis” dat in 2004 gelanceerd werd, 75.000 euro. Hiervan is 60.000 euro stellen we in overleg realistische en en artsen er een broodnodige premieLatijns-Amerika. staat centraal. Daarvoor werkt Memisa draagt hiertoe bij. gesubsidieerd. Het ziekenhuis draagt haalbare verbeteringen voor. van krijgen. Broodnodig , want met20 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 21
  • 12. partnerziekenhuis. Het is voor ons van bij het begin duidelijk geweest dat dit partnerschap niet in stand zou worden gehouden als het niet gedragen werd door alle lagen binnen het personeel. Al onze medewerkers moeten minstens weten dat er een partnerziekenhuis bestaat… Mesah is een innovatieve, beveiligde internetmarkt voor de Het blijft belangrijk te ‘zaaien’, soms gezondheidszorg gebaseerd op het principe van een open valt het zaad in ‘vruchtbare grond’ en ontkiemt er iets moois. We lieten omgekeerde veiling. grote foto’s maken en hingen die gedurende de campagneweek op de verschillende diensten. Toen we ze na een maand terug wilden weghalen, hielden verpleegkundigen ons tegen. ‘Waarom mochten die foto’s niet blijven hangen?’ Ik kreeg het erFoto boven: Sabine Van de Vyver, hoofdvroedvrouw van het Sint- helemaal warm van, een heel bredeVincentiusziekenhuis te Deinze op bezoek in het partnerziekenhuis in Congo. Plaats uw offerte- basis voelde zich duidelijk ‘geraakt’…het karige loon dat ze van de staat bovenop de moeder kropen om de aanvraagontvangen, kunnen ze zelfs hun eigen baby eruit te duwen … Maar ik zag Natuurlijk is het niet altijd rozengeurgezin niet één keer per dag te eten er ook verpleegkundigen die zingend en maneschijn . Er zal altijd kritiek zijngeven. Zonder verpleegkundigen en dansend prenatale lessen gaven, op de vele acties, het voortdurendeen zonder artsen, geen ziekenhuis, die moeders leerden hoe belangrijk appel op solidariteit, het vele werk datvandaar de noodzaak van het gevarieerde voeding is. er toch in zo’n partnerschap en hetfinancieel ondersteunen van deze organiseren van ‘fondswerving’ kruipt Ontvang offerteszorgverleners. “Solidariteit moet … Maar dat je er als mens zoveel en laat leveranciers groeien, zij kunnen rijker van wordt, dat zorgverleners hun prijszettingDoordat ik er de tweede en derde zowel in Congo als in Deinze met een verbeteren tijdenskeer kwam, kreeg ook ons ziekenhuis niet alleen van ons onzichtbare band met elkaar worden een omgekeerdeeen gezicht. Mensen in Kasongo- verbonden, is hartverwarmend.”:Lunda herkenden mij, het vertrouwen iets leren, maar wij besluit Sabine Van De Vyver, veilinggroeide. Ik zag er een ziekenhuis evengoed ook vandat qua beddenaantal gelijkt op het Is uw ziekenhuis geïnteresseerd ofonze, maar waar er geen elektriciteit hen.” bent u bereid mee uw schouders Recente Mesah besparingennoch stromend water is, waar elke Door mijn aanwezigheid leerde ik te zetten onder dit unieke project?dag baby’s sterven, waar moeders hen dat ook bij ons niet alles ‘uit de Memisa kan uw steun goed -45% (Enveloppen)hun bevalling niet overleven, waar lucht komt vallen’, dat ook wij binnen gebruiken.men op de ‘spoedopname’ een het ziekenhuis hard moeten werken Bespaar!verscheurende keuze moet maken om het geld te verzamelen waarmee Voor meer informatie kan u vrijblijvend -30% (Papier)tussen het redden van het leven van wij hen een heel klein beetje kunnen Kristel Moerman contacteren:een jong kind of dat van een zwaar helpen. Dat solidariteit moet groeien kristel.moerman@memisa.be -26% (Verbandmateriaal)zieke moeder die nog 6 kinderen en dat zij niet alleen van ons maar wij of 02/454 15 55thuis heeft rondlopen … Maar ik evengoed van hen kunnen leren. De www.memisa.be -35% (Toners-Cartridges)zag er ook een ziekenhuis waar verpleegkundigen uit het Congoleseverpleegkundigen werken met een hart partnerziekenhuis voelen zichvoor hun job, die vaak met soms heel gesteund door verpleegkundigen enbeperkte middelen de best mogelijke artsen uit een Belgisch ziekenhuis.zorg proberen te verlenen. Ik zag er De verpleegkundigen en artsen uithoe toekomstige moeders geslagen ons ziekenhuis worden via allerleiwerden door verpleegkundigen, kanalen voortdurend op de hoogte Gemaran nv - Kortrijksesteenweg 214 b3 - 9830 Sint-Martens-Latemhard werden toegeroepen, hoe ze gehouden van de toestand in het www.mesah.com - info@mesah.com - tel: 09 210 78 9022 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 23
  • 13. Wachtlijsten in Studienamiddag naar aanleiding van de publicatie van een grootschalig onderzoek naar de organisatieVlaamse van wachtlijsten in de ouderenzorg.Woonzorgcentra Inhoud: Onderzoeksbureau Ablecare werkte samen met de vakgroep verpleegkunde en vroedkunde van de Universiteit Antwerpen een grootschalig onderzoek uit betreffende de hoedanigheid en het beheer van wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra. Tijdens deze studiedag wordt een rapport/boek voorgesteld omtrent deze studie. Naast het onderzoek, wordt er ook stilgestaan bij mogelijkheden om het wachtlijstbeheer te optimaliseren. Doelgroep: Medewerkers sociale dienst / dienst opname van woonzorgcentra en ziekenhuizen, directeurs en stafme- dewerkers van woonzorgcentra, hoofdverpleegkundigen, zorgprofessionals uit de thuiszorg, beleidsmakers, docenten hoger onderwijs,... Programma:Wanneer: vrijdag 29 juni 2012 De presentatie is in handen van Ann De Bie (VRT journaliste) van 12.30 tot 17u 12.30-13u: Ontvangst met koffieWaar: Belfius auditorium, Grote Steenweg 454 13u-13.10u: Welkomstwoord door de verantwoordelijke social profit van de Belfius Bank te 2600 Berchem, Antwerpen 13.10u-13.25u: Voorstelling boek, studie-opzet & achtergrond door Michael Van Buggenhout (onderzoeker,Inschrijven: neem deel aan de studiedag en Ablecare / ZORG Magazine)schrijf in via www.zorganderstv.be en 13.25u-14.00u: Het gerontologisch perspectief: wachten op een plaats vanuit het standpunt van een zorgvragerontvang gratis het boek rond wachtlijsten in de en zijn omgeving door Michael Van Buggenhout (onderzoeker, Ablecare / ZORG Magazine)ouderenzorg van Michael Van Buggenhout, prof. 14.00u-14.30u: Voorstelling van de onderzoeksresultaten door Prof. Dr. Bart Van Rompaey (Universiteitdr. Bart Van Rompaey & Sofie Dierckxsens (twv. Antwerpen, Vakgroep verpleegkunde en vroedkunde)25 euro). De wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra zorgen reeds decennia voor verhitte discussies. Hoe lang zijn De weg naar 14.30u-15u: Pauze met koffie D e we g n a a r m e e r t r a n s pa r a n t i e , Wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra ze, hoe worden ze beheerd en wie staat er op deze lijsten. Elke voorziening beheert de wachtlijsten op zijn eigen, vaak historisch gegroeide wijze. Over het totaal aantal ouderen in Vlaanderen die wachten meer transparantie, op een plaats in het woonzorgcentrum naar hun keuze, kunnen we alleen maar schattingen maken. Regelmatig duiken er cijfers op in de media en tegelijkertijd start de discussie over het aantal ouderenPrijs: die zich op verschillende lijsten tegelijkertijd inschrijven of er volgens anderen zelfs helemaal niet thuishoren. We kunnen de problematiek van wachtlijsten in de residentiële setting cijfermatig bekijken. Maar we kunnen dit ook bekijken vanuit het standpunt van de oudere die wachtende is op dat wat komen moet. Een oudere die definitief een groot hoofdstuk van zijn leven achter zich laat. Een oudere die voorgoed Wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra de deur sluit van het huis of liever de ‘thuis’ waar hij vaak een leven lang heeft geleefd en gewoond. Waar hij een gezin heeft gesticht en ’s avonds na het werk thuiskwam, waar hij verdriet heeft gekend 15u-15.15u: Wachtlijstbeheer in beeld door Hilde Taillieu. Hilde Taillieu leidt een korte reportage van alsook intens geluk. Een wetenschappelijke kijk op het ‘wachten’ dringt zich dan ook op. Dit rapport bevat de resultaten van Michael VAN BUGGENHOUT69€ (incl. boek) een groot Vlaams onderzoek naar wachtlijsten in Vlaamse woonzorgcentra. 246 woonzorgcentra die Prof. Dr. Bart VAN ROMPAEY dagelijks zorg dragen voor 28497 ouderen, gaven een unieke kijk op het beheer en de inhoud van hun Sofie DIERCKXSENS wachtlijsten. Dit cijfermateriaal werd aangevuld met de opinies van diverse specialisten zoals Kurt Stabel (Federatie Onafhankelijke Seniorenzorg), Tarsy Windey (Zorgnet Vlaanderen), Elke Vastiau (VVSG), prof. Dr. Jan De Lepeleire,… Dit boek wenst dan ook de aanzet te geven tot een heldere kijk op het beheer ZorgAndersTV in. ZorgAndersTv draaide speciaal voor deze studiedag een reportage waarin een aantal van wachtlijsten. Kortom de nodige transparantie voor beleidsmakers, zorgprofessionals, de ouderen en hun omgeving. bij inschrijving tot en met Michael VAN BUGGENHOUT is verpleegkundige en licentiaat in de gerontologie. Hij combineert Michael VAN BUGGENHOUT de functie van Managing partner bij ZorgAndersTv met die van zaakvoerder van Ablecare woonzorgcentra tonen hoe zij op een andere manier met hun wachtlijsten omgaan, dit zowel naar opvang, (www.ablecare.be), dat vanuit wetenschappelijke hoek diensten verschaft in de domeinen research, consultancy en scholing. Daarnaast is hij hoofdredacteur en uitgever van ZORG Magazine, een vakblad voor de zorgsector dat zich focust op evidence based beslissen en handelen. 12 mei 2012 Professor Bart VAN ROMPAEY Professor Bart VAN ROMPAEY is doctor in de medische wetenschappen, licentiaat in de begeleiding en beheer van de wachtlijst. biomedische wetenschappen en bachelor verpleegkundige. Hij werkt aan de Universiteit Antwerpen, Faculteit Geneeskunde en Gezondheidswetenschappen en is docent aan de Artesis Hogeschool Antwerpen. Hij stimuleert en organiseert onderzoek en onderwijs binnen verschillende aspecten van de verpleegkundige zorg. Sofie DIERCKXSENS, studeerde verpleegkunde aan de Karel de Grote Hogeschool van Antwerpen. Michael VA N B U G G E N H O U T79€ (incl. boek) Sofie DIERCKXSENS Aansluitend startte ze een opleiding master in de verpleegkunde en vroedkunde aan de Universiteit Antwerpen om zich verder te bekwamen in management en onderzoek in de gezondheidszorg. Ze behaalde intussen haar diploma Master of Science in de verpleeg- en vroedkunde en werkte succesvol aan een masterproef over wachtlijsten in de ouderenzorg. 15.15u-15.30u: Online wachtlijstbeheer als potentiële oplossing door Louis Schilders (Attentum) bij inschrijving na 12 mei ISBN 978-90-8180-211-6 9 789081 802116 15.30-16.15u: Panelgesprek onder leiding van moderator Ann De Bie met afgevaardigden van de verschillende koepels (Zorgnet Vlaanderen, Federatie Onafhankelijke Seniorenzorg, VVSG,…) 16.15-16.30u: Slotwoord door Michael Van Buggenhout 16.30u-…: Receptie & netwerkdrinkIn samenwerking met Inschrijven en meer informatie via www.zorganderstv.be24 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 25
  • 14. Servicemanagement zorgorganisaties is het creëren van een serviceconcept, dat door alle belanghebbenden op dezelfde wijze wordt gepercipieerd, geen gemakkelijke opdracht. Heel wat medewerkers in devoor zorgorganisaties organisatie hebben immers allemaal hun eigen interpretatie van wat ‘service’ precies betekent. Glouberman en Mintzberg (2001) onderscheiden bijvoorbeeld vier werelden binnen een ziekenhuis, die vrij ver uit elkaar liggen. Ten eerste is er de wereld van de behandeling (‘cure’), die bestaat uit artsen. Ten tweede is er de wereld van de verzorging (‘care’), die bestaat uit verpleegkundigen enHet 5 P & I-model als leidraad voor zorgorganisaties andere paramedisch personeel. Ten derde is er de wereld van managementdie willen groeien naar excellente serviceorganisaties.” en administratie. En een vierde wereld, is die van Win 1 van de vijf gratisService management is een groeiend onderzoeks- en studiedomein. Het aantal de gemeenschap met onder meer exemplaren van dit boek!boeken, artikels en research papers over dit onderwerp neemt exponentieel vertegenwoordigers die zetelen Mail ‘servicemanagement’ in de raad van bestuur. Het is dan met uw contactgegevenstoe. Prof dr. Paul Gemmel en Lic. Katrien Verleye brachten hun inzichten ook erg onwaarschijnlijk dat de naar redactie@ablecare.be.samen in een boek ‘service management voor zorgorganisaties’. U mag het vertegenwoordigers van deze uit elkaar liggende werelden eenzelfde beeldboek beschouwen als een handboek of een handleiding die zorgorganisaties hebben over het serviceconcept van hunmoet helpen om een (nog) betere service te verlenen. Met dit boek wordt een organisatie. Naast een duidelijk concept, De Mayo Clinic wordt dan ook beschouwd de klinische noden aan bod, maar is het ook belangrijk dat de klant het als een excellent voorbeeld van een vandaag speelt de Mayo Clinic ook in opbrug gelegd tussen de meer academische kennis en de uitdagingen van de serviceconcept deelt. Meer nog, service servicebedrijf. Zoals reeds gesteld staat noden omtrent wachttijden bij afspraken,dagdagelijkse praktijk. ZORG Magazine las dit boek reeds voor u. start bij de klanten en het begrijpen van positionering of het zich aanmeten van duidelijke bewegwijzering en dergelijke de wensen, behoeften en verwachtingen een duidelijk serviceconcept centraal in meer (Berry & Seltman, 2008).Zorgorganisaties zijn net zoals Over diensten en service organisaties. Service heeft lange tijd een van deze klanten. Onze patiënten en het 5 P & I model.luchtvaartmaatschappijen, service- Het begrip ‘dienstverlening’ wordt in het eerder negatieve weerklank gehad in de bewoners moeten aan de basis liggen van Kortom, het 5 P & I-model biedtbedrijven. Dit betekent dat ze diensten Van Dale-woordenboek omschreven als bedrijfswereld. Service was bijvoorbeeld het serviceconcept. De auteurs geven in “Het vooropstellen een leidraad voor zorgorganisatiesverlenen aan patiënten en bewoners. ‘het al dan niet tegen betaling verlenen een noodzakelijk kwaad wanneer een het boek een duidelijk beeld naar hoe je die willen groeien naar excellenteDeze dienstverlening wordt echter nog van diensten’, waarbij diensten worden product defect ging na de verkoop, een serviceconcept kan ontwikkelen. van de patiënt is de serviceorganisaties. Natuurlijk staante vaak eng omschreven in termen van gedefinieerd als ‘een handeling waarmee de zogenaamde ‘after-sales services’. zorgorganisaties voor een aantalmedische behandeling of zorgverlening. men iemand van nut is’. Ondertussen weten productiebedrijven Link tussen de academische wereld en fundamentele reden uitdagingen, de auteurs van dit boekDit staat echter in schril contrast met “De dienstverlening wel beter. Voor vele onder hen dragen de praktijk van het bestaan van bieden pasklare oplossingen en tools aanhet feit dat patiënten vaak klagen met after-sales services in belangrijke mate bij Naast het ontwikkelen van om voor elke zorgorganisatie de juisteaspecten die helemaal niets te maken wordt echter tot de winstmarge. Service staat dus meer een serviceconcept, staan de de organisatie.” richting aan te geven.hebben met de zorg of de behandeling. dan ooit centraal, in dit boek worden de auteurs ook stil bij: processen inHet gaat bijvoorbeeld over de wijze nog te vaak eng verschillende thema’s opgehangen aan zorgorganisaties, de optimalisatie van De Mayo Clinic positioneert zich sinds 100 Over het boek:waarop de arts met hen communiceert een gestructureerd kader van het ’5 P & I de performantie van medewerkers, jaar als een organisatie waar de nodenof het feit dat ze lang hebben moeten omschreven in model’: waarbij Positionering, Processen, rolstress bij frontlijnmedewerkers, van de patiënten centraal staan. En dit Het boek Service Management voorwachten. De patiënt of de bewoner wil termen van medische Plaats, Personeel en Performatie staan de serviceomgeving, innovatie…. zijn zeker geen holle woorden, niet enkel zorgorganisaties van Paul Gemmelin toenemende mate gezien worden voor de 5 P’s en Innovatie voor de I. Uiteindelijk wordt er afgesloten met de frontlijnmedewerkers, maar iedereen en Katrien Verleye werd uitgegeven bij:als een ‘klant’ en wil een kwaliteitsvolle behandeling of zorgorganisaties van de toekomst. binnen de organisatie dient deze waardendienstverlening in de ruime zin van het zorgverlening.” Een duidelijk serviceconcept als Hierbij leggen de auteurs een duidelijke in zich te dragen. Het vooropstellen van Uitgeverij die Keurewoord. Dit betekent dat zorgorganisaties noodzaak link naar bijvoorbeeld de alom gekende de patiënt is de fundamentele reden van ISBN: 978 90 4860 760 0principes van service management De Engelse vertaling van het woord Prof. Dr. Gemmel geeft in het Mayo Clinic, één van de grootste spelers bestaan van de organisatie, hoewel de 108 pagina’smoeten toepassen in het dagelijkse ‘dienst’ is ‘service’, een term die sterk boek het belang weer van een op het vlak van gezondheidszorg in de invulling ervan geëvolueerd is doorheen www.business-economics.befunctioneren. ingeburgerd is in vele bedrijven en duidelijk serviceconcept. Voor vele Verenigde Staten. de jaren. In de beginfase kwamen vooral 26 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 27
  • 15. Tabel 1: Lean Healthcare Toolbox Design: Illustratie van enkele Lean technieken en hun mogelijke toepassingsveldenLean in Healthcare voor ziekenhuizen, gebaseerd op Landry (2012). Probleemomschrijving Tool & Technique Afstemming en koppelen van processen, tijdsverlies, Process mapping communicatiefouten, etc.Breaking the Trade-off between Tijdsbesteding voor het zoeken naar materiaal, problemen inzake hygiëne, frequente arbeidsongevallen, onduidelijke processen, etc. 5S / Visual managementService and Efficiency Administratieve overload, overvolle wachtzalen, bereidingen en afleveren op voorschrift, batching van testen in laboratorium, etc. U-shaped cell Unit flowProcesoptimalisatie en efficiëntie zijn begrippen die meer en meer Te hoge voorraden, out-of-stock, vervallen geneesmiddelen, onnodige verplaatsing personeel, etc. Kanban / Two biningang vinden in de zorgsector. Maar hoe kan efficiëntie rijmen met Fouten die systematisch terugkomen (verkeerde medicatie, Poka-Yokeeen kwalitatieve service aan de patiënt of zorgbehoevende? En hoe ontbrekende materialen en instrumenten, verkeerde dossiers), ontbreken van communicatie, etc. Jidokakunnen de ideeën uit Lean en Six Sigma hiertoe bijdragen en ook in Te hoge wisseltijden in het operatiekwartier, te hoge tijd tussen SMEDeen dienstencontext meerwaarde bieden? scans, etc.Toegevoegde waarde die volgens die klant waarde toevoegen probleemsituaties die herkenbaar zijn in Frequente onderbreking van activiteiten, wachten door Pre-trip inspection (PTI), checklistsDe Lean filosofie vindt haar oorsprong (value-added) en deze die geen ziekenhuizen, zonder hierbij exhaustief ontbrekende materialen, etc.in het Toyota Production System waarbij waarde toevoegen (non-value-added). te zijn. Merk op dat Lean organisatiesde focus werd gelegd op flow en waste Activiteiten zonder toegevoegde waarde veel meer zijn dan organisaties die(Ohno, 1988). Flow verwijst naar de consumeren bijgevolg enkel tijd, materiaal Lean technieken toepassen. Lean is om variabiliteit vanuit de eigen de consulterende arts nastreeft. processen in de front- en backoffice vanaaneenschakeling van activiteiten of ruimte die uiteindelijk niet bijdragen tot immers een filosofie waarbij cultuur en organisatorische werking te bekijken. de dienstverlener (Bitner et al., 2008).en processen die uiteindelijk tot het een beter functioneren of gebruik van het management even belangrijk zijn dan Heel wat variabiliteit wordt immers Service Blueprinting kan hierbij als Womack, één van de eerste auteursvooropgestelde product of dienst moet product of dienst en kosten verhogen. Het de uiteindelijke technieken (Bicheno en ook door de wensen en het gedrag techniek meerwaarde brengen aangezien over lean management, wijst zelf opleiden. Met waste wordt veeleer verwezen toepassen van Lean management laat Holweg, 2009). van de klant of patiënt in het systeem het proces dat de klant doorloopt wordt het belang van het includeren van hetnaar inefficiënties die zich realiseren in de organisaties toe om activiteiten zonder geïntroduceerd (Frei, 2006). Daarom is gekoppeld aan het proces dat de proces van de klant. Hij noemt het leanprocessen en activiteiten. Wanneer we toegevoegde waarde te elimineren en Variabiliteit het essentieel om processen ook vanuit dienstverlener uittekent. Hierbij wordt consumption (Womack et al., 2005).dit vertalen naar het perspectief van de om ruimte voor fouten te reduceren. Wie Lean denkt, denkt vaak ook aan het standpunt van de patiënten in kaart er gepoogd om tijdsverlies (waste) voorklant, betekent dit meteen een essentiële Tabel 1 illustreert hoe Lean technieken Six Sigma (zie Figuur 1). Six Sigma te brengen. Daarnaast moeten we ons de klant te minimaliseren. Essentiële Belang van datatweedeling tussen taken en handelingen kunnen worden gekoppeld aan bepaalde is een filosofie die haar oorsprong realiseren dat interne efficiëntie niet altijd bouwstenen hierbij zijn de customer Zowel voor Lean als Six Sigma is een vindt bij Motorola, eveneens een onze patiënt ten goede komt. Denk hierbij activity chain waarbij alle stappen of data-gerelateerde onderbouw vaak productieomgeving, en is ontstaan aan de overvolle wachtzaal die volgt uit acties van het klantenproces worden essentieel. Dit kan vrij eenvoudig starten AUTEURS als antwoord op kwaliteitsproblemen een planning die de hoge bezetting van gevisualiseerd en gekoppeld aan de van een visualisatie van belangrijke Prof. Dr. Brecht Cardoen 1,2, Prof. Dr. Paul Gemmel 1,3, en de hoge herstelkosten die hieruit Figuur 1: Lean management richt zich hoofdzakelijk op reductie van non-value-added activiteiten en resulteert hierdoor Rein Robberecht 1 volgden. Centraal bij Six Sigma is een vaak in doorlooptijdreductie (a), terwijl Six Sigma hoofdzakelijk een variabiliteitsreductie nastreeft (b). Beide filosofieën reductie van variabiliteit in het uitvoeren vinden hun synergie in Lean Six Sigma. 1 Vlerick Leuven Gent Management School, Operations & Technology van processen en activiteiten (sigma Management Center, Reep 1, B-9000 Gent brecht.cardoen@vlerick.com, is het standaardsymbool voor de paul.gemmel@vlerick.com, rein.robberecht@vlerick.com standaarddeviatie, een spreidingsmaat) 2 Katholieke Universiteit Leuven, Faculteit Economie en Bedrijfskunde, door het volgen van het Define-Measure- Analyze-Improve-Control-stappenplan Naamsestraat 69, B-3000 Leuven, brecht.cardoen@econ.kuleuven.be (DMAIC). Variabiliteit en onzekerheid 3 Universiteit Gent, Faculteit Economie en Bedrijfskunde, Tweekerkenstraat 2, in processen bemoeilijkt het realiseren B-9000 Gent, paul.gemmel@ugent.be van vooropgestelde doelen. Denk hierbij aan de duurtijden van operaties: hoe kleiner de schommelingen tussen realisatieduurtijd en geplande duurtijd, hoe vlotter en efficiënter de operatiedag zal verlopen. Het is echter niet voldoende28 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 29
  • 16. performantie-indicatoren tot complexe onvoldoende nauwkeurig uitgevoerd en Daarenboven is het gemiddelde eenstatistische analyses die mogelijke opgevolgd worden. Daarnaast moet ook point estimate, het is slechts één getalproblemen kunnen aanduiden of oorzaken stilgestaan worden bij de wijze en timing dat bovendien een benadering is omdatidentificeren. Toch merken we dat van steekproefafnames. Is het zinvol om het gebaseerd is op een steekproef. Samen zorgen we ervoor dat uw plannen de bestezorgorganisaties nog veel moeilijkheden wisseltijden van operaties te vergelijken Een nieuwe steekproef van eenzelfde kansen krijgen.ondervinden om data te incorporeren in indien de eerste steekproef (voorafgaand systeem zal ongetwijfeld leiden tot eende verbeterinitiatieven. We maken hierbij aan een Lean verbeterproject) andere waarde voor het gemiddelde. U zet zich elke dag in voor anderen. Omdat u weet dat uw zorg het verschil kan maken. Terecht verlangteen onderscheid tussen datacollectie gebaseerd is op wisseltijden van Daarom is het aangewezen om systemen u dan ook dezelfde toewijding van uw bank-verzekeraar. Daarom engageren we ons meer dan ooit omenerzijds en de verwerking/interpretatie gestandaardiseerde, kleine ingrepen niet te vergelijken op basis van het ziekenhuizen, woon- en zorgcentra en andere verzorgingsinstellingen met alle middelen te ondersteunen.ervan anderzijds. terwijl de tweede steekproef (na uitvoering gemiddelde, maar bijvoorbeeld op basis Groeit uw instelling? Dan denken wij graag met u mee. Want we beschikken over een ruim aanbod aan van het Lean verbeterproject) bestaat uit van een betrouwbaarheidsinterval rond gespecialiseerde bank- en verzekeringsdiensten, specifiek afgestemd op wie met de zorg voor anderenDatacollectie: De kwaliteit van de wisseltijden van complexe, langdurige en het gemiddelde, en zo te beslissen begaan is. Onze relatiebeheerders social profit maken er een erezaak van om uw plannen te doen slagen,verzamelde data is doorslaggevend materiaalintensieve ingrepen? of een verbeterproject al dan niet een samen met de adviseur in uw KBC-bankkantoor. Kom eens praten. In uw taal.voor de uiteindelijke return van vele verandering heeft gerealiseerd.verbeterprojecten en moet in het “De kwaliteit van deontwerp van het project worden verzamelde data is Conclusie Wij spreken uw taal.opgenomen. Nochtans wordt er vaak Lean en Six Sigma zijnonvoldoende over deze stap nagedacht, doorslaggevend voor de managementfilosofieën met een hogewat tot onnauwkeurige of zelfs foutieve uiteindelijke return van toepasbaarheid in dienstenomgevingeninterpretatie van analyses kan leiden. zoals de gezondheidszorg. De focus vele verbeterprojecten.”Vooreerst moet de data gericht verzameld verschuift hierbij enigszins van hetworden. Mogelijks zijn er veel gegevens Analyse en interpretatie: Het gemiddelde product naar de patiënt of de klantbeschikbaar, maar zijn deze onvoldoende lijkt een aangewezen en populaire zodat verbeterprojecten niet enkel opgedetailleerd voor het betreffende maatstaf om performantie op basis de organisatie van eigen processenverbeterproject (too much of something, van een kwantitatieve steekproef te en activiteiten moet gericht zijn, maarnot enough of others) en is de granulariteit meten. Het gemiddelde kan echter een ook het klanten-/patiëntenperspectiefontoereikend. Ook accuraatheid van vertekend beeld geven indien de data niet moeten meenemen om zowel internede data kan een probleem vormen symmetrisch is opgebouwd, bijvoorbeeld efficiëntie te bereiken als een kwalitatieveindien de vaak intensieve registraties door de aanwezigheid van uitschieters. dienstverlening aan te bieden. Referenties Minoz • 1. T. Ohno (1988) Toyota Production System: Beyond Large-Scale Production, MINOZ is een kenniscentrum binnen Vlerick Leuven Gent Management School dat zich richt op operationeel management in en voor ziekenhuizen. MINOZ biedt een Productivity Press, New York, pp 143. unieke kans om onderzoek en opleiding te integreren en ervaringsuitwisseling te • 2. S. Landry (2012) Implementing Lean stimuleren. Centraal in het programma van MINOZ staat een jaarthema dat in drie in healthcare: Lessons from leading North workshops telkens verder wordt uitgediept, samen met de ledengroep en de Prime American hospitals and care institutions. Foundation Partner. In 2011 werd de onthaalomgeving van ziekenhuizen bestu- Presentatie voorgesteld tijdens Healthcare deerd, terwijl de focus in 2012 wordt gelegd op de ziekenhuisapotheek. Dit artikel Management Day 2012, Vlerick Leuven Gent beschrijft een aantal inzichten die werden besproken op de Healthcare Management Day van Maart 2012, een eendaagse conferentie waarbij een 100-tal deelnemers, Management School, Gent. actief in het uitvoeren of faciliteren van gezondheidszorg, werden verwelkomd. Deze • 3. J. Bicheno en M. Holweg (2009) The dag werd georganiseerd rond de keynote bijdrage van Prof. Dr. Sylvain Landry (HEC Lean toolbox: The essential guide to Lean Montréal, Canada) die tijdens zijn onderzoek logistieke en Lean practices heeft transformation. PICSIE Books, Fourth edition, bestudeerd en geobserveerd in een gediversifieerde internationale setting. pp 290. Prime Foundation Partner van MINOZ: • 4. F. X. Frei (2006) Breaking the trade-off between efficiency and service. Harvard Business Review, Vol 84 (11), 93-101. Leden van MINOZ: • 5. M.J. Bitner, A.L. Ostrom, F.N. Morgen (2008) Service Blueprinting: a Practical Technique for Service Innovation, California Management Review, vol 50(3), pp.66-93. • 6. J.P. Womack en Daniel T. Jones (2005) Lean Consumption. Harvard Business kbc.be Review, vol 83(3) pp.58-68, 729.30 ZORGMAGAZINE ZORGMAGAZINE 31
  • 17. Investeer in de juiste Investeer in in de juiste Investeer de juiste techniek techniek techniek Het innovatieve handhygiëne Het innovatieve handhygiëne Training- en Audit systeem Het innovatieve handhygiëne Training- en Audit systeem Training- en Audit systeem Cleanic BVBA | Remparden 1 b 104 | 9700 Oudenaarde | Belgiëleanic Tel. +32 Remparden 1 b|104 1 9700 (0)495 513.989 BVBA | BVBA | Remparden | b+32 Oudenaarde | België | België Cleanic (0)55 605.544 GSM. 104 | 9700 Oudenaardeel. +32sales@cleanic.be | www.cleanic.be (0)55 605.544605.544 +32 (0)495 513.989513.989 Tel. +32 (0)55 | GSM. | GSM. +32 (0)495ales@cleanic.be | www.cleanic.be sales@cleanic.be | www.cleanic.be

×