¯éëäëèéí ñèñòåìèéí çîõèîí       áàéãóóëàëò                Ëåêö 9, 10
Àãóóëãà•   Ñèñòåìèéí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿ä•   ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä•   Ñèñòåìèéí äóóäàëò•   Ñèñòåìèéí ïðîãðàì•   ...
Ñèñòåìèéí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã•   Ïðîöåññ ìåíåæìåíò•   Øóóðõàé ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò•   Ôàéë ìåíåæìåíò•   Îðîëò/Ãàðàëò ìåíåæìåí...
Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Ïðîöåññ ãýäýã áîë àæèëëàæ áàéãàà (ñàíàõ îéä  à÷àààëàãäñàí) ïðîãðàì þì.• Ïðîöåññò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóë...
Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Ïðîãðàì ãýäýã áîë äèñêýíä õàäãàëàãäñàí  èäýâõã¿é ç¿éë.• Ïðîöåññ ãýäýã íü óã ïðîãðàìûã ¿éëäëèéí  ñèñòåì ...
Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Ïðîãðàì íü äîòðîî  • Ñèñòåìèéí ïðîöåññ : Ñèñòåìèéí êîäûã    àæèëëóóëàõ ¿¿ðýãòýé.  • Õýðýãëýã÷èéí ïðîöåñ...
Øóóðõàé ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Øóóðõàé ñàíàõ îé áîë èõ õýìæýýíèé ºãºãäºë  áàãòààõ ÷àäàëòàé, í¿ä á¿ð íü ººðèéí ãýñýí  õàÿãòàé...
Ôàéë ìåíåæìåíò•   Ôàéë áîë õýñýã á¿ëýã õîîðîíäîî õîëáîîòîé ìýäýýëëèéã õàäãàëàõ    îðîí çàé þì. Åðºíõèé人 ôàéë íü ïðîãðàì ...
Î/à ìåíåæìåíò• Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæèéí á¿òöèéã  õýðýãëýã÷ýýñ äàëä áàéëãàõ øààðäëàãàòàé áàéäàã.  (Õýðýãëýã÷èéí áóðóó àæ...
Õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Øóóðõàé ñàíàõ îéä ìýäýýëýë òîãòìîë  õàäãàëàãäàæ ÷àääàãã¿é òóë ò¿¿íèé àãóóëãûã  òîãòìîë õàäãà...
Õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Äèñê ð¿¿ õàíäàëò íü ¿ðãýëæ õèéãäýæ áàéäàã òóë  ýíýõ¿¿ çîõèîí áàéãóóëàëòûã ìàø ñàéí ã¿éöýòãýõ...
Ñ¿ëæýýíèé ìåíåæìåíò•   ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ìºí ñ¿ëæýýíä ìýäýýëýë äàìæóóëàõ õ¿ëýýæ    àâàõ äýä ñèñòåìòýé áàéíà (ïðîòîêîëóóä)...
Õàìãààëàëòûí ñèñòåì• Õýðâýý òóõàéí ¿éëäëèéí ñèñòåì äýýð îëîí õýðýãëýã÷ çýðýã  àæèëëàæ áîëäîã, îëîí ïðîöåññ çýðýãöýí àæèëëà...
Êîìàíä áîëîâñðóóëàã÷ ñèñòåì• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí õàìãèéí ÷óõàë ïðîãðàìóóäûí íýã áîë  Êîìàíäûí Áîëîâñðóóëàã÷ (Comand-Interpr...
¯éëäëèéí ñèñòåìèéí¿éë÷èëãýýí¿¿ä• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä íü òóñãàé çîðèóëàëòûí  ïðîãðàìóóä þì. Ýäãýýðèéã àøèãëàí ...
¯éëäëèéí ñèñòåìèéí¿éë÷èëãýýí¿¿ä• Èõýâ÷ëýí òîõèîëääîã ¿éë÷èëãýýí¿¿ä:   • Ïðîãðàì àæèëëóóëàõ: Ïðîãðàìûã ñàíàõ îéä à÷ààëààä  ...
¯éëäëèéí ñèñòåìèéí¿éë÷èëãýýí¿¿ä• Ìºí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìä õàìààã¿é õàðèí ñèñòåìèéí ¿éë  àæèëëàãààã õÿíàõàä çîðèóëàãäñàí ¿...
Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ)• Ñèñòåìèéí äóóäàëò íü àæèëëàæ áóé ïðîãðàì áîëîí  ¿éëäëèéí ñèñòåìèéã õîëáîõ èíòåðôýéñ áîëæ ºãäºã. ÑÄ...
Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ)• Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìààñ ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí äóóäàëòûã  äóóäàõäàà õýðýã áîëîõ çàðèì íýìýëò ìýäýýëëèé...
Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ)Æèøýý áîëãîí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìààñ ñèñòåìèéí 13-ð äóóäàëòûãõýðõýí ã¿éöýòãýæ áàéãààã õàðúÿ:
Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ) Æèøýý áîëãîí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìààñ ñèñòåìèéí 13-ð äóóäàëòûã                            Ñèñòåìèéí ...
Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä•   Ïðîöåññèéí óäèðäëàãà•   Ôàéë ìåíåæìåíò•   Òºõººðºìæ ìåíåæìåíò•   Ìýäýýëýë õÿíàëò•   Õàðèëöà...
Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ïðîöåññèéí óäèðäëàãà  •   Äóóñãàõ, òºãñãºõ.  •   À÷ààëàõ, àæèëëóóëàõ.  •   Ïðîöåññ ¿¿ñãýõ, ïð...
Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ôàéë ìåíåæìåíò  •   Ôàéë ¿¿ñãýõ, óñòãàõ.  •   Íýýõ, õààõ.  •   Óíøèõ, áè÷èõ, çààã÷èéã áàéðëóó...
Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Òºõººðºìæ ìåíåæìåíò  • Òºõººðºìæèéã õ¿ñýõ, òºõººðºìæèéã    ñóëëàõ.  • Óíøèõ, áè÷èõ, çààã÷èéã ...
Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ìýäýýëýë õÿíàëò  • Öàã, ºäðèéã àâàõ, òîõèðóóëàõ.  • Ñèñòåìèéí ºãºãäëèéã àâàõ, òîõèðóóëàõ.  • ...
Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Õàðèëöàà õîëáîî •   Õîëáîîíóóäûã ¿¿ñãýõ, óñòãàõ. •   Ìýäýýëëèéã èëãýýõ, õ¿ëýýæ àâàõ. •   Òºëº...
Êîìàíä Áîëîâñðóóëàã÷(Command Interpreter)• Êîìïüþòåð àñàíãóóò ¿éëäëèéí ñèñòåì  à÷ààëàãäààä ¿éëäëèéí ñèñòåì íü  Êîìàíäûí Áî...
MS-DOS ñèñòåìä ïðîãðàì àæèëóóëàõ  Íýã áîäëîãûí ñèñòåì    áîëîõîîð DOS íü ïðîãðàìûã àæèëëóóëààäáîëîìæèò èõýíõ ñàíàõ îéã    ...
UNIX ñèñòåìä ïðîãðàìàæèëóóëàõUNIX íü îëîí áîäëîãûíñèñòåì òóë ÊîìàíäÁîëîâñðóóëàã÷ áîëîíàæèëëàæ áóé áóñàäïðîöåññóóä ñàíàõ îé...
Õàðèëöàà õîëáîî• Ïðîöåññóóä õîîðîíäîî ìýäýýëýë ñîëèëöîõ  øààðäëàãà ãàðäàã. Æèøýý íü ÷àòûí ïðîãðàì.• Õî¸ð ïðîöåññ íü íýã ìà...
Ìýññýæ äàìæóóëàëò• Èõýíõ òîõèîëäîëä õîëáîî ¿¿ñãýõ õî¸ð ïðîöåññèéí  íýã íü ñåðâåð ïðîöåññ (UNIX òºðëèéí ñèñòåìä áîë  daemon...
Äóíäûí ñàíàõ îé• Ìºí õýñýã ïðîöåññóóä çºâøèëöººä äóíäàà ñàíàõ îéí íýã  õýñãèéã õóâààí ýçýìøèæ áîëíî.• Ýíý òîõèîëäîëä ¯Ñ íü...
Õàðèëöààäóíäûí      õîëáîî     À áà B ïðîöåññûí ìýäýýëýë ñîëèëöîõ        Ïðîöåññóóä áîëîí ¯éëäëèéí       ñàíàõ îéí õýñýã. ...
Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Îð÷èí ¿åä ¯Ñ-ã ñèñòåìèéí ïðîãðàìûí íýãäýë áàéäëààð àâ÷  ¿çýõ áîëñîí.• Ñèñòåìèéí ïðîãðàì íü ñèñòåìèéí äó...
Ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóä• Ôàéë áîëîâñðóóëàõ   • Ôàéëûã ¿¿ñãýõ, óñòãàõ, õóóëàõ, 纺õ, ä¿ðñëýõ çýðýã ¿éëäë¿¿äèéã     ã¿éöýòãýäýã...
Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Õýðýãëýã÷èä ¯Ñ-ñ ñèñòåìèéí äóóäàëòûã íü  áèø õàðèí ñèñòåìèéí ïðîãðàìààð íü  òºñººëäºã. ªºðººð õýëáýë ñè...
Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Õýðýãëýã÷äèéí ºäºð òóòìûí ¿éë  àæèëëàãààã õºíãºâ÷ëºõèéí òóëä á¿òýýãäñýí  ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóäûã ñèñòåìè...
Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Ìàãàäã¿é õàìãèéí ÷óõàë ñèñòåìèéí  ïðîãðàì áîë Êîìàíäûí  Áîëîâñðóóëàã÷ þì. (Start->Run->cmd)
Ñèñòåìèéí á¿òýö• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ¿å÷èëñýí (layered) á¿òýöòýé  áàéäàã.• Õàìãèéí äîîä ¿å íü êîìïüþòåðèéí òåõíèê þì.• Êîìï...
Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö                      Õýðýãëýã÷èä               Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìóóä                 Ñèñòåìèéí ...
Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö• Äîîä òºâøèí íü äýýä òºâøíººñºº ººðèéí  òºâøíèé ìýäýýëëýý íóóöàëäàã.• Äýýä òºâøèí íü äîîä òºâøíèé...
Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö• Äóòàãäàëòàé òàë:  • Äýýä ¿å íü äîîðõè ¿åýý ë àøèãëàõ    áîëîìæòîé òóë ôíêö¿¿äèéí àëü íü    äýýðý...
Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö• Æèøýý íü Windows NT ñèñòåì íü àíõ ãàð÷  èðýõäýý ¿å÷ëýëèéí òºâøèíã äýýä çýðãýýð  õýðýãæ¿¿ëýõ çîðè...
Microkernel• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãàà óëàì íàðèéí  áîëæ ºðãºññºíººð kernel-èéí õýìæýý òîì áîëæ  ýõýëñýí.• Ýíý íü õ...
Microkernel• Microkernel-èéí äàâóó òàë:  • kernel-èéí õýìæýý áàãà áîëñîí  • Àþóëã¿é áàéäàë äýýøèëñýí. Ïðîöåññóóä kernel   ...
Âèðòóàëü ìàøèí(Virtual Machine VM)• IBM êîìïàíè ýíý ñàíààã àíõ ãàðãàæ õºãæ¿¿ëñýí.• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ïðîöåññ á¿ðò õèéìëýý...
Âèðòóàëü ìàøèí(Virtual Machine VM)                   Ãóðâàí âèðòóàë ìàøèíÂèðòóàë ìàøèíã¿é                   àæèëëóóëæ áóé ...
Âèðòóàëü ìàøèí ÂÌ(Virtual Machine VM)• Äàâóó òàë:  • Õàìãààëàëò ìàø ºíäºð òºâøèíä õèéãäýíý. Æèøýý íü íýã    ÂÌ äýýð íü êîì...
Âèðòóàëü ìàøèí ÂÌ(Virtual Machine VM)• Äóòàãäàëòàé òàë:  • Âèðòóàë ìàøèíûã òºãñ õýðýãæ¿¿ëýõýä èõ õýö¿¿    áàéäàã. Æèøýý íü...
Java Âèðòóàëü Ìàøèí JVM• Õºðâ¿¿ëñýí Java ïðîãðàìóóä íü  æèíõýíý ïðîöåññîðîîð áèø õàðèí  õèéñâýð Java Âèðòóàë Ìàøèí äýýð  à...
Øèíý ¿ãñ• Device driver: Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæèéã  óäèðäàõ ÷àäâàðòàé ñèñòåìèéí ïðîãðàì.  Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìóóä íü ýíý...
Øèíý ¿ãñ• Comand Interpreter: Êîìàíä áîëîâñðóóëàã÷. Õýðýãëýã÷ýýñ  ºãºãäñºí ïðîãðàìûã áîëîâñðóóëàí ¿éëäëèéí ñèñòåìä  äàìæóó...
Øèíý ¿ãñ• Virtual machine: Ïðîãðàìûí àðãààð  äóóðàéëãàñàí õèéñâýð êîìïüþòåð.  Ýíý õèéñâýð êîìïüþòåð äýýð  àæèëëàæ áàéãàà ï...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Lecture 9, 10

3,069

Published on

0 Comments
1 Like
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

No Downloads
Views
Total Views
3,069
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
2
Actions
Shares
0
Downloads
0
Comments
0
Likes
1
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Lecture 9, 10

  1. 1. ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí çîõèîí áàéãóóëàëò Ëåêö 9, 10
  2. 2. Àãóóëãà• Ñèñòåìèéí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñã¿¿ä• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä• Ñèñòåìèéí äóóäàëò• Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Ñèñòåìèéí á¿òýö• Âèðòóàëü ìàøèí
  3. 3. Ñèñòåìèéí á¿ðýëäýõ¿¿í õýñýã• Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Øóóðõàé ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Ôàéë ìåíåæìåíò• Îðîëò/Ãàðàëò ìåíåæìåíò• Õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Ñ¿ëæýý• Õàìãààëàëòûí ñèñòåì• Êîìàíä áîëîâñðóóëàõ ñèñòåì
  4. 4. Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Ïðîöåññ ãýäýã áîë àæèëëàæ áàéãàà (ñàíàõ îéä à÷àààëàãäñàí) ïðîãðàì þì.• Ïðîöåññò ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëàõûí òóëä äàðààõ íººö¿¿ä õýðýãòýé áàéäàã: • CPU õóãàöàà • Ñàíàõ îé • Ôàéëóóä • Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæ¿¿ä• Ïðîöåññ ìåíåæìåíòèéã õèéõèéí òóëä ¿éëäëèéí ñèñòåì íü äàðààõ ôóíêö¿¿äèéã àãóóëñàí áàéõ ¸ñòîé: • Ïðîöåññ ¿¿ñãýõ, óñòãàõ • Ïðîöåññ çîãñîîõ, ýõë¿¿ëýõ • Ïðîöåññóóä õîîðîíäûí õàðèëöàà • Ïðîöåññóóäûã çýðýã àæèëëóóëàõ.
  5. 5. Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Ïðîãðàì ãýäýã áîë äèñêýíä õàäãàëàãäñàí èäýâõã¿é ç¿éë.• Ïðîöåññ ãýäýã íü óã ïðîãðàìûã ¿éëäëèéí ñèñòåì ñàíàõ îéä à÷ààëñíû äàðàà ¿¿ññýí êîä íü þì.• Íýã ïðîãðàìòàé õîëáîîòîé îëîí ïðîöåññ ñàíàõ îéä áàéæ áîëíî. ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ýäãýýðèéã áèå äààñàí ïðîöåññ ãýæ ¿çýýä òóñ òóñä íü àæèëëóóëäàã.
  6. 6. Ïðîöåññ ìåíåæìåíò• Ïðîãðàì íü äîòðîî • Ñèñòåìèéí ïðîöåññ : Ñèñòåìèéí êîäûã àæèëëóóëàõ ¿¿ðýãòýé. • Õýðýãëýã÷èéí ïðîöåññ: Õýðýãëýã÷èéí êîäûã àæèëëóóëàõ ¿¿ðýãòýé ïðîöåññóóäûã àãóóëæ áàéæ áîëíî.• Íýã ïðîãðàìûí ýäãýýð ïðîöåññóóä çýðýã àæèëëàæ ÷àäíà. (¿éëäëèéí ñèñòåì íü ýäãýýðèéã òóñäàà ïðîöåññ ãýæ ¿çäýã òóë)
  7. 7. Øóóðõàé ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Øóóðõàé ñàíàõ îé áîë èõ õýìæýýíèé ºãºãäºë áàãòààõ ÷àäàëòàé, í¿ä á¿ð íü ººðèéí ãýñýí õàÿãòàé òîì ìàññèâ þì.• Òºâ ïðîöåññîð áîëîí Î/à (îðîëò ãàðàëò) òºõººðºìæ¿¿ä õóâààí õýðýãëýäýã ñàíàõ îé þì.• Õýðâýý ñèñòåì óíòàðâàë ýíä áàéðëàæ áàéñàí ºãºãäë¿¿ä àëãà áîëäîã. Ò¿ð ñàíàõ îé þì.• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ñàíàõ îéí ìåíåæìåíòèéã õèéõèéí òóëä: • ßã îäîî ñàíàõ îéí àëü õýñãèéã íü õýí ýçýìøèæ áàéãààã á¿ðòãýæ áàéõ. • Ñàíàõ îéä çàé ¿¿ñýíã¿¿ò àëü ïðîöåññèéã à÷ààëàõûã øèéäýõ • Ñàíàõ îéä çàé áýëòãýõ, ñàíàõ îéã ÷ºëººëºõ (äóóññàí ïðîöåññûí ñàíàõ îé äàõü îðîí çàéã ÷ºëººòýé çàéä á¿ðòãýõ )
  8. 8. Ôàéë ìåíåæìåíò• Ôàéë áîë õýñýã á¿ëýã õîîðîíäîî õîëáîîòîé ìýäýýëëèéã õàäãàëàõ îðîí çàé þì. Åðºíõèé人 ôàéë íü ïðîãðàì ýñâýë ºãºãäºë ãýñýí õýëáýðòýé áàéäàã.• Ôàéëûí òºðºë: • Òåêñò ôàéë: Àãóóëãà íü õ¿íä çîðèóëàãäñàí îéëãîìæòîé áàéäàã. (text file: *.txt, *.pas, *.java, *.html .…) • Õî¸ðòûí ôàéë: Àãóóëãûã íü òóñãàé çîðèóëàëòûí ïðîãðàì ë îéëãîí áîëîâñðóóëäàã ôàéë. Õ¿í äîòîðõûã íü õàðâàë îéëãîìæã¿é òýìäýãò¿¿äýýð ä¿¿ðýí áàéäàã. (binary file: *.doc, *.exe, *.zip, *.jpg, *.gif, *.pdf, *.mp3, *.avi)• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ôàéë ìåíåæìåíòèéã õèéõèéí òóëä: • Ôàéë ¿¿ñãýõ óñòãàõ • Õàâòàñ ¿¿ñãýõ óñòãàõ • Ôàéë áîëîí õàâòàñ áîëîâñðóóëàõ • Ôàéëûã õî¸ðäîã÷ äèñê äýýð áàéðëóóëàõ • Ôàéë íººöëºõ
  9. 9. Î/à ìåíåæìåíò• Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæèéí á¿òöèéã õýðýãëýã÷ýýñ äàëä áàéëãàõ øààðäëàãàòàé áàéäàã. (Õýðýãëýã÷èéí áóðóó àæèëëàãààíààñ áîëæ óã òºõººðºìæ ãýìòýõ, ýñâýë áóñàä ïðîãðàìä õ¿ðòýëöýõã¿é áîëæ ìàãàä)• Òèéìýýñ òºõººðºìæ¿¿äýä õàíäàõàä çààâàë óã òºõººðºìæòýé õàðèëöàõ ÷àäâàðòàé òóñãàé ïðîãðàìààð äàìæóóëæ õàíäàíà. Ýíý ïðîãðàìûã device driver ãýäýã.• Îðîëò ãàðàëòûí ñèñòåì íü: • Áóôåð êýø õèéõ ñèñòåì. (òºõººðºì溺ñ àâ÷ áàéãàà ºãºãäëèéã ò¿ð õàäãàëàõ îðîí çàé) • Åðºíõèé device driver ñèñòåì. (ãàð, õóëãàíà, äóóíû êàðò, äèñïëåé êàðò, ñ¿ëæýýíèé êàðò …) • Òóñãàé çîðèóëàëòûí òºõººðºìæèä çîðèóëñàí device driver ñèñòåì. (digital camera, web camera, flash disk, …)
  10. 10. Õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Øóóðõàé ñàíàõ îéä ìýäýýëýë òîãòìîë õàäãàëàãäàæ ÷àääàãã¿é òóë ò¿¿íèé àãóóëãûã òîãòìîë õàäãàëæ áàéõ õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îé õýðýãòýé áîëäîã.• Èõýíõ îð÷èí ¿åèéí ¿éëäëèéí ñèñòåì¿¿ä äèñêèéã ïðîãðàì áîëîí ºãºãäëèéã õàäãàëàõ õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ñèñòåìýýð àøèãëàäàã.• Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìóóä áîëîí ¿éëäëèéí ñèñòåì á¿ãä ýíä õàäãàëàãäàæ áàéäàã.• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ìåíåæìåíòèéã õýðýãæ¿¿ëýõèéí òóëä: • Ñóë çàéí ìåíåæìåíò • Ìýäýýëëèéã äèñêýíä áàéðëóóëàõ • Äèñê õóâààðèëàõ
  11. 11. Õî¸ðäîã÷ ñàíàõ îéí ìåíåæìåíò• Äèñê ð¿¿ õàíäàëò íü ¿ðãýëæ õèéãäýæ áàéäàã òóë ýíýõ¿¿ çîõèîí áàéãóóëàëòûã ìàø ñàéí ã¿éöýòãýõ õýðýãòýé.• Äèñêíèé ìåíåæìåíò õýð ñàéí õèéãäñýíýýñ õàìààð÷ êîìïüþòåðèéí õóðä ºñºæ áóóðäàã. Ïðîöåññîð õàíãàëòòàé õóðäàí áàéñàí ÷ äèñê íü ººðºº óäààí àæèëäàã òºõººðºìæ òóë ìýäýýëëèéã ìàø ¿ð àøèãòàé õóðäàí õàíäàãäàõààð çîõèîí áàéãóóëæ áàéðëóóëàõã¿é áîë óëàì óäààí áîëäîã.• Îð÷èí ¿åä õàòóó äèñêíèé áàãòààõ õýìæýý óëàì èõñýæ, ýðãýëòèéí õóðä íü ÷ èõñýæ áàéíà.
  12. 12. Ñ¿ëæýýíèé ìåíåæìåíò• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ìºí ñ¿ëæýýíä ìýäýýëýë äàìæóóëàõ õ¿ëýýæ àâàõ äýä ñèñòåìòýé áàéíà (ïðîòîêîëóóä).• Õóâààðèëàãäñàí ñèñòåì íü ñ¿ëæýýíèé îð÷èíä òàðõñàí õýñýã á¿ëýã ïðîöåññîðóóäûã íýãòãýí íýã ñèñòåì áîëãîí àæèëëàäàã.• Èéì ¿éëäëèéí ñèñòåì íü ñ¿ëæýýã õýðõýí àøèãëàí áóñàä êîìïüþòåðóóäûã óäèðäàõ õÿíàõ âý ãýäãèéã øèéäýõ ¸ñòîé.• Ñ¿ëæýýã èõýâ÷ëýí ººð íýã ôàéëûí ñèñòåì áàéäëààð àâ÷ ¿çäýã. Æèøýý íü ñ¿ëæýýã íýã òîì äèñê ãýæ ¿çâýë óã äèñê äîòîðõ õàâòàñóóä íü ñ¿ëæýýíèé êîìïüþòåðóóä, êîìïüþòåðóóä äîòîð íü îðâîë òóñ á¿ðèéíõ íü ìýäýýëýëä õàíäàõ áîëîìæòîé ãýõ ìýò.• Èéì õóâààðèëàãäñàí ñèñòåì íü: • Ìýäýýëëèéí áîëîâñðóóëàëòûí õóðäûã ºñãºíº (çýðýã áîëîâñðóóëàõ òóë) • Ìýäýýëëèéí áýëýí áàéäàë (íýã êîìïüþòåð à÷ààëàëòàé áàéõàä ÷ºëººòýé ººð êîìïüþòåðèéã àøèãëàõ) • Ìýäýýëëèéí íàéäâàðòàé áàéäëûã íýìýãä¿¿ëäýã. (íýã êîìïüþòåð ýâäýðñýí ÷ ººð êîìïüþòåðóóä íü ¿éë àæèëëàãààãàà ¿ðãýëæë¿¿ëñýýð áàéíà)
  13. 13. Õàìãààëàëòûí ñèñòåì• Õýðâýý òóõàéí ¿éëäëèéí ñèñòåì äýýð îëîí õýðýãëýã÷ çýðýã àæèëëàæ áîëäîã, îëîí ïðîöåññ çýðýãöýí àæèëëàæ áîëäîã áîë òýäãýýðèéí ¿éë àæèëëàãààã ñàéòàð õÿíàõ õýðýãòýé áîëäîã.• Ǻâõºí ¿éëäëèéí ñèñòåìä àæèëëàõ çºâøººðºë àâñàí (log on çºâ õèéæ îðñîí) õýðýãëýã÷ ïðîöåññóóäûã ë àæèëëóóëäàã ñèñòåì áèé áîëãîõ õýðýãòýé áàéäàã.• Æèøýý íü õýðýãëýã÷ íü ººð õýðýãëýã÷èéí ôàéëûí ñèñòåìä õàíäàõ, ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí ôàéëóóäàä ººð÷ëºëò õèéõ çýðýã õàíäàõ ¸ñã¿é ãàçðàà õàíäàõààñ ¿éëäëèéí ñèñòåì íü ñýðãèéëýõ ñèñòåì àãóóëñàí áàéõ õýðýãòýé.• Ñèñòåìä á¿ðòãýëã¿é õýðýãëýã÷èéã unauthorized user ãýíý. Ñèñòåìä á¿ðòãýëòýé õýðýãëýã÷èéã authorized user ãýäýã.• Õýðýãëýã÷ ººðèéí õàíäàõ ¸ñã¿é íººöºä õàíäâàë unauthorized usage (çºâøººðºëã¿é õýðýãëýý) ãýäýã.
  14. 14. Êîìàíä áîëîâñðóóëàã÷ ñèñòåì• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí õàìãèéí ÷óõàë ïðîãðàìóóäûí íýã áîë Êîìàíäûí Áîëîâñðóóëàã÷ (Comand-Interpreter) þì.• ¯éëäëèéí ñèñòåì áà Õýðýãëýã÷ õî¸ðûã õîëáîã÷ ñèñòåì þì.• Çàðèì ¯Ñ (¿éëäëèéí ñèñòåì) íü Êîìàíä Áîëîâñðóóëàã÷èéã öºì (kernel) äîòðîî àãóóëñàí áàéäàã áîë çàðèì íü (æø: MS- DOS, UNIX) ¿¿íèéã òóñãàé ïðîöåññ áàéäëààð àâ÷ ¿çäýã.• ̺í comand-line interpreter (DOS-ä) ýñâýë shell (Linux, Unix- ä) ãýæ íýðëýäýã. Êîìàíäûí ìºðººñ îðæ èðñýí êîìàíäóóäûã áîëîâñðóóëäàã ó÷ðààñ èíãýæ íýðëýãäñýí.• Çàðèì ¿éëäëèéí ñèñòåì íü õóëãàíûã àøèãëàí êîìàíäûã õ¿ëýýæ àâàõ íü äàâàìãàéëäàã (æø: windows) áîë çàðèì íü ãàðûã àøèãëàí êîìàíäûã õ¿ëýýæ àâàõ íü äàâàìãàéëäàã (æø: unix, linux)• Ãàð àøèãëàí êîìàíä ºãºõ íü èë¿¿ îëîí òºð뺺ð, ºðãºí áîëîìæòîéãîîð ñèñòåìèéã óäèðäàõ áîëîìæèéã îëãîäîã.
  15. 15. ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí¿éë÷èëãýýí¿¿ä• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä íü òóñãàé çîðèóëàëòûí ïðîãðàìóóä þì. Ýäãýýðèéã àøèãëàí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàì ¿éëäëýý ã¿éöýòãýæ áîëíî.• Ñèñòåìä ºðãºí õýðýãëýãääýã ¿éëäë¿¿äèéã á¿ëýãëýí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýý áîëãîîä ñèñòåì õýí ÷ õýðýãëýõýä áýëýí ñàíàõ îéäîî õàäãàëæ áàéäàã.• Ïðîãðàìèñò íü ïðîãðàìàà çîõèîõäîî ýäãýýð ºðãºí õýðýãëýãääýã ¿éëäë¿¿äèéã äàõèí ïðîãðàì÷ëàëã¿éãýýð ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýý õýëáýðýýð ïðîãðàìäàà àøèãëàäàã.• Èíãýñíýýð ïðîãðàì áè÷èõ õóðä (íýã ç¿éëèéã äàõèí äàõèí áè÷ýýä áàéõã¿é áîëîõ òóë) áîëîí ïðîãðàìûí íàéäâàðòàé ¿éë àæèëëàãàà äýýøèëäýã.• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä íü ¿éëäëèéí ñèñòåìýýñýý õàìààð÷ îíäîî îíäîî áàéæ áîëíî.
  16. 16. ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí¿éë÷èëãýýí¿¿ä• Èõýâ÷ëýí òîõèîëääîã ¿éë÷èëãýýí¿¿ä: • Ïðîãðàì àæèëëóóëàõ: Ïðîãðàìûã ñàíàõ îéä à÷ààëààä àæèëëóóëàõ ñèñòåìèéí áîëîìæ. • Î/Ã-ûí ¿éëäë¿¿ä: Íýãýíò õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàì íü Î/Ã-ã ººðºº õèéæ ÷àäàõã¿é òóë ¯Ñ íü Î/Ã-ã õèéæ ºãºõ ôóíêö¿¿äýýð õàíãàõ ¸ñòîé. • Ôàéë ñèñòåì áîëîâñðóóëàëò: Ôàéëûã óíøèõ, áè÷èõ, ¿¿ñãýõ, óñòãàõ áîëîìæ. • Õàðèëöàà: Ïðîöåññóóäûí õîîðîíäûí õàðèëöàà õîëáîî. Ïðîöåññóóä íü íýã êîìïüþòåð äýýð ÷ áàéæ áîëíî, ýñâýë ñ¿ëæýýãýýð õîëáîãäñîí ººð ººð êîìïüþòåðóóä äýýð ÷ áàéæ áîëíî. Èéì õîëáîîã õóâààëöñàí ñàíàõ îé ýñâýë ìýññýæ äàìæóóëàëòààð õýðýãæ¿¿ëäýã. • Àëäàà èëð¿¿ëýëò: ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ó÷èð÷ áîëîõ àëäààã èëð¿¿ëýõ áîëîí àðãà õýìæýý àâàõ ¿éë÷èëãýýí¿¿äèéã àãóóëñàí áàéõ ¸ñòîé. Æèøýý íü Î/à àëäàà (ñ¿ëæýý òàñðàõ, õýâëýã÷èéí öààñ äóóñàõ, äèñêíèé àëäààòàé ñåêòîð…), õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìûí àëäàà (áóðóó ñàíàõ îéä õàíäàõ, ïðîöåññîðûã õýò óäààí ýçýìøèõ, òîîã 0-ä õóâààõ …)
  17. 17. ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí¿éë÷èëãýýí¿¿ä• Ìºí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìä õàìààã¿é õàðèí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãààã õÿíàõàä çîðèóëàãäñàí ¿éë÷èëãýýí¿¿ä ÷ áàéäàã: • ͺºöèéí õóâààðèëàëò: Çýðýã àæèëëàæ áàéãàà õýðýãëýã÷èä ýñâýë ïðîöåññóóäûí õîîðîíä íººöèéã çîõèöóóëàí õóâààðèëàõ ¿éë÷èëãýýí¿¿ä. • Á¿ðòãýë: Ñèñòåìä àæèëëàæ áàéãàà õýðýãëýã÷èä íü íººöèéã (ñàíàõ îé, êîìïüþòåð äýýð ñóóñàí öàã, õýâëýã÷, ñ¿ëæýý ..) õýð èõýýð õýð óäààí àøèãëàñíûã á¿ðòãýæ áîëíî. Èíãýæ á¿ðòãýñíýýð òóõàéí õýðýãëýã÷èéí òºëºõ òºëáºð òîîöîîã áîäîæ ãàðãàõ, ýñâýë ç¿ãýýð ë ñèñòåìèéí õýðýãëýýíèé ñòàòèñòèê ìýäýýëëèéã ãàðãàõ çýðýãò õýðýãëýæ áîëíî. • Õàìãààëàëò: Îëîí õýðýãëýã÷òýé òîõèîëäîëä ¿éëäëèéí ñèñòåì íü õàìãààëàëòûí ¿éë÷èëãýýí¿¿äèéã õýðýãëýäýã. Ýíý ¿éë÷èëãýýí¿¿ä íü õýðýãëýã÷ õîîðîíäûí ìýäýýëëèéí õàìãààëàëò, ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí õàìãààëàëò, ãàäààä ñ¿ëæýýíýýñ èðæ áîëçîøã¿é íýâòðýëòýýñ õàìãààëàõ çýðýã îëîí òºðëèéí ¿éëäëèéã ã¿éöýòãýäýã.
  18. 18. Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ)• Ñèñòåìèéí äóóäàëò íü àæèëëàæ áóé ïðîãðàì áîëîí ¿éëäëèéí ñèñòåìèéã õîëáîõ èíòåðôýéñ áîëæ ºãäºã. ÑÄ íü ¯Ñ äîòîð áàéãàà ôóíêö¿¿ä þì.• Æèøýý íü ôàéëûã íýýãýýä ºãºãäºë áè÷ýýä õààäàã ïðîãðàìûã àâ÷ ¿çüå: • Íýýõ ôàéëûí íýðèéã îëæ àâíà. ¯¿íèé òóëä õýðýãëýã÷ýýñ ÿìàð ôàéë íýýõèéã àñóóæ àâíà. Õýðýãëýã÷èä ìýäýýëýë ¿ç¿¿ëýõ áîëîí õýðýãëýã÷ýýñ ìýäýýëýë àâàõ õî¸ð ÑÄ õýðýãëýãäýíý. • Óã ôàéëûã íýýíý. Ôàéë íýýõ ÑÄ-ã àøèãëàíà. • Ôàéë íü áàéõã¿é ýñâýë àëäààòàé (ººð ïðîöåññ àøèãëàæ áàéãàà) áîë àëäààíû ìýäýýëýë ä¿ðñëýõ ÑÄ àøèãëàí õýðýãëýã÷èä ìýäýýëíý. • Íýýñýí ôàéë ðóóãàà áè÷èõ ºãºãä뺺 áýëäýýä ôàéë ðóó áè÷èõ ÑÄ àøèãëàí áè÷íý. • Áè÷èæ äóóñààä ôàéë õààõ ÑÄ àøèãëàí ôàéëàà õààíà.• Èéì ýíãèéí ïðîãðàì õ¿ðòýë àæèëëàõäàà ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí òóñëàìæèéã (ÑÄ) ýð÷èìòýé õýðýãëýæ áàéíà.
  19. 19. Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ)• Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìààñ ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí äóóäàëòûã äóóäàõäàà õýðýã áîëîõ çàðèì íýìýëò ìýäýýëëèéã ïàðàìåòð áàéäëààð äàìæóóëäàã.• Ïàðàìåòð äàìæóóëàõ ãóðâàí àðãà áàéíà: • Ïðîöåññîðûí ðåãèñòðò õèéæ ºãºõ. • Ñàíàõ îéí íýã õýñýã ãàçàðò ïàðàìåòð¿¿äýý áè÷ýýä óã õýñýã ñàíàõ îéí ýõëýëèéí õàÿãèéã ðåãèñòðò õèéæ ºãºõ. • Ïðîãðàìä çîðèóëàãäñàí ñòåê ñàíàõ îéä ïàðàìåòð¿¿äýý îðóóëàõ (push õèéõ), ¿éëäëèéí ñèñòåì íü óã ñòåêýýñ ïàðàìåòð¿¿äèéã ãàðãàæ àâàõ (pop õèéõ). ¯éëäëèéí ñèñòåì íü àæèëëàæ áóé ïðîãðàì á¿ðò ºãºãä뺺 ò¿ð õàäãàëàõàä íü çîðèóëàí ñòåê ãýæ íýðëýãäýõ ñàíàõ îéã ãàðãàæ ºãäºã. Õýðâýý ïðîãðàì íü àæèëëàæ áàéõäàà óã ñòåêòýý ºãºãäºë õèéñýýð ä¿¿ðãýýä èë¿¿ èõèéã áè÷èõèéã îðîëäâîë àëäàà ¿¿ñýæ ¯Ñ íü óã ïðîãðàìûã õààíà.
  20. 20. Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ)Æèøýý áîëãîí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìààñ ñèñòåìèéí 13-ð äóóäàëòûãõýðõýí ã¿éöýòãýæ áàéãààã õàðúÿ:
  21. 21. Ñèñòåìèéí äóóäàëò (ÑÄ) Æèøýý áîëãîí õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìààñ ñèñòåìèéí 13-ð äóóäàëòûã Ñèñòåìèéí äóóäàëòàíä õýðõýí ã¿éöýòãýæ áàéãààã õàðúÿ: øààðäëàãàòàé ºãºãäëèéã X ¯Ñ-í 13-ð ñèñòåìèéí õóâüñàã÷èä áýëòãýíý. Îäîî 13-ð ñèñòåìèéíäóóäàëòûí êîä àæèëëàíà. äóóäàëòûã äóóäàæ áàéíà.Óã êîäîíä ¯Ñ íü Õ ðåãèñòðò Èíãýñíýýð óäèðäëàãûã ¯Ñ áàéãàà ïàðàìåòðèéã ìºí àâíà. äàìæóóëæ ºãíº. Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàì X õóâüñàã÷èéí óòãûã ¯éëäëèéí ñèñòåì ïðîöåññîðûí ðåãèñòð ð¿¿ õèéëýý.
  22. 22. Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ïðîöåññèéí óäèðäëàãà• Ôàéë ìåíåæìåíò• Òºõººðºìæ ìåíåæìåíò• Ìýäýýëýë õÿíàëò• Õàðèëöàà õîëáîî
  23. 23. Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ïðîöåññèéí óäèðäëàãà • Äóóñãàõ, òºãñãºõ. • À÷ààëàõ, àæèëëóóëàõ. • Ïðîöåññ ¿¿ñãýõ, ïðîöåññûã õààõ • Ïðîöåññèéí àòðèáóòûã àâàõ, ºãºõ. • Õýñýã õóãàöààíä õ¿ëýýõ • Ñàíàõ îéã õóâààðèëàõ, ÷ºëººëºõ
  24. 24. Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ôàéë ìåíåæìåíò • Ôàéë ¿¿ñãýõ, óñòãàõ. • Íýýõ, õààõ. • Óíøèõ, áè÷èõ, çààã÷èéã áàéðëóóëàõ. • Ôàéëûí àòðèáóòûã àâàõ, òîõèðóóëàõ.
  25. 25. Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Òºõººðºìæ ìåíåæìåíò • Òºõººðºìæèéã õ¿ñýõ, òºõººðºìæèéã ñóëëàõ. • Óíøèõ, áè÷èõ, çààã÷èéã áàéðëóóëàõ. • Òºõººðºìæèéí àòðèáóòûã àâàõ, òîõèðóóëàõ. • Òºõººðºìæèéã ëîãèêîîð õîëáîõ, ñàëãàõ.
  26. 26. Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Ìýäýýëýë õÿíàëò • Öàã, ºäðèéã àâàõ, òîõèðóóëàõ. • Ñèñòåìèéí ºãºãäëèéã àâàõ, òîõèðóóëàõ. • Ïðîöåññ, ôàéë, òºõººðºìæèéí àòðèáóòûã àâàõ. • Ïðîöåññ, ôàéë, òºõººðºìæèéí àòðèáóòûã òîõèðóóëàõ.
  27. 27. Ñèñòåìèéí äóóäàëòûí òºðë¿¿ä• Õàðèëöàà õîëáîî • Õîëáîîíóóäûã ¿¿ñãýõ, óñòãàõ. • Ìýäýýëëèéã èëãýýõ, õ¿ëýýæ àâàõ. • Òºëºâèéí ìýäýýëëèéã äàìæóóëàõ. • Çàéí òºõººðºìæ¿¿äèéã õîëáîõ, ñàëãàõ.
  28. 28. Êîìàíä Áîëîâñðóóëàã÷(Command Interpreter)• Êîìïüþòåð àñàíãóóò ¿éëäëèéí ñèñòåì à÷ààëàãäààä ¿éëäëèéí ñèñòåì íü Êîìàíäûí Áîëîâñðóóëàã÷èéã à÷ààëíà.• Êîìàíäûí áîëîâñðóóëàã÷ íü õýðýãëýã÷ýýñ êîìàíä õ¿ëýýæ ýõýëäýã.
  29. 29. MS-DOS ñèñòåìä ïðîãðàì àæèëóóëàõ Íýã áîäëîãûí ñèñòåì áîëîõîîð DOS íü ïðîãðàìûã àæèëëóóëààäáîëîìæèò èõýíõ ñàíàõ îéã ò¿¿íä ºãäºã.Ñèñòåì à÷ààëàãäàõàä Ïðîãðàì àæèëëóóëàõàä
  30. 30. UNIX ñèñòåìä ïðîãðàìàæèëóóëàõUNIX íü îëîí áîäëîãûíñèñòåì òóë ÊîìàíäÁîëîâñðóóëàã÷ áîëîíàæèëëàæ áóé áóñàäïðîöåññóóä ñàíàõ îéäçýðýã áàéðëàæ áàéäàã.
  31. 31. Õàðèëöàà õîëáîî• Ïðîöåññóóä õîîðîíäîî ìýäýýëýë ñîëèëöîõ øààðäëàãà ãàðäàã. Æèøýý íü ÷àòûí ïðîãðàì.• Õî¸ð ïðîöåññ íü íýã ìàøèí äýýð ÷ áàéñàí, ººð ººð ìàøèí äýýð ÷ áàéñàí õîëáîî ¿¿ñãýõèéí òóëä áèå áèåíèéõýý íýðèéã ìýääýã áàéõ ¸ñòîé.• Ñ¿ëæýýí äýõ õîñò á¿ð íýðòýé áàéäãèéí àäèë ñàíàõ îé äàõü ïðîöåññ á¿ð äóãààðòàé áàéäàã áºãººä ¿¿ãýýð íü ¿éëäëèéí ñèñòåì õàíääàã.• Ìýäýý äàìæóóëàëòûã õî¸ð àðãààð ã¿éöýòãýæ áîëíî: • Äóíäûí ñàíàõ îé • Ìýññýæ äàìæóóëàëò
  32. 32. Ìýññýæ äàìæóóëàëò• Èõýíõ òîõèîëäîëä õîëáîî ¿¿ñãýõ õî¸ð ïðîöåññèéí íýã íü ñåðâåð ïðîöåññ (UNIX òºðëèéí ñèñòåìä áîë daemon ïðîöåññ ãýæ íýðëýäýã) íºãºº íü client ïðîöåññ áàéäàã.• Õî¸ð ïðîöåññ íü õîîðîíäîî read message, write message ñèñòåìèéí äóóäàëòóóäûã àøèãëàí ìýññýæ ñîëèëöäîã.• Èéì òºðëèéí õîëáîîñûã client/server õîëáîî ãýíý.• Close ñèñòåìèéí äóóäàëòûã àøèãëàí õîëáîîã òàñàëíà.• Äàìæóóëàõ ºãºãäºë èõ õýìæýýíèé áèø òîõèîëäîëä ýíý àðãà òîõèðîìæòîé áàéäàã.
  33. 33. Äóíäûí ñàíàõ îé• Ìºí õýñýã ïðîöåññóóä çºâøèëöººä äóíäàà ñàíàõ îéí íýã õýñãèéã õóâààí ýçýìøèæ áîëíî.• Ýíý òîõèîëäîëä ¯Ñ íü òýäíèéã ñàíàõ îéí óã äóíäûí õýñýãò äóðààðàà áè÷èæ óíøèõ áîëîìæèéã îëãîäîã.• Ýíý õýñýãò òýä ñîëèëöîõ ìýäýýëëýý òàâüæ àâ÷ áàéäàã.• Ìýäýý ñîëèëöîõ ýíý 2 àðãà íü (ìýññýæ, äóíäûí ÑÎ) õî¸óëàà ò¿ãýýìýë õýðýãëýãääýã áºãººä çàðèì ¿éëäëèéí ñèñòåì íü õî¸óëàíã íü ÷ õýðýãæ¿¿ëäýã.• Äóíäûí ñàíàõ îéã àøèãëàñàí òîõèîëäîëä èõ õýìæýýíèé ºãºãäëèéã õóðäàí äàìæóóëàõ áîëîìæ á¿ðäýíý. Õýðâýý ïðîöåññóóä íýã êîìïüþòåð äýýð áàéãàà áîë ºãºãäºë äàìæóóëàëò íü ñàíàõ îéí õóðäààð ã¿éöýòãýãäýõ òóë õóðäàí áîëæ áàéãàà þì. Äóòàãäàëòàé òàë íü íýã ºãºãäºëä çýðýã õàíäàõ, äóíäûí ñàíàõ îéí õàìãààëàëò çýðýã àñóóäëóóäûã ïðîöåññóóä ººðñ人 øèéäâýðëýõ õýðýãòýé áîëäîã.
  34. 34. Õàðèëöààäóíäûí õîëáîî À áà B ïðîöåññûí ìýäýýëýë ñîëèëöîõ Ïðîöåññóóä áîëîí ¯éëäëèéí ñàíàõ îéí õýñýã. ñèñòåì íü õîîðîíäîî ìýññýæ äàìæóóëàõ áàéäëààð ìýäýýëýë ñîëèëöîõ çàãâàð.Ìýññýæ äàìæóóëàõ çàãâàð Äóíäûí ñàíàõ îéí çàãâàð
  35. 35. Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Îð÷èí ¿åä ¯Ñ-ã ñèñòåìèéí ïðîãðàìûí íýãäýë áàéäëààð àâ÷ ¿çýõ áîëñîí.• Ñèñòåìèéí ïðîãðàì íü ñèñòåìèéí äóóäàëòûã äîòðîî àøèãëàí õýðýãëýã÷èéí ¿éë àæèëëàãààã õÿëáàð÷èëñàí îð÷èíã ¿¿ñãýæ ºãäºã.• Ñèñòåìèéí ïðîãðàì íü ïðîãðàì áè÷èõ áîëîí àæèëëàõàä òîõèðîìæòîé íºõöëèéã á¿ðä¿¿ëäýã. Äàðààõ òºðëèéí ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóä áàéíà: • Ôàéë áîëîâñðóóëàõ • Òºëºâèéí ìýäýýëýë • Ôàéë ººð÷ëºõ • Ïðîãðàì÷ëàëûí õýëíèé íýìýëò • Ïðîãðàì à÷ààëàõ áîëîí àæèëëóóëàõ • Õàðèëöàà õîëáîî • Ïðîãðàìóóä.
  36. 36. Ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóä• Ôàéë áîëîâñðóóëàõ • Ôàéëûã ¿¿ñãýõ, óñòãàõ, õóóëàõ, 纺õ, ä¿ðñëýõ çýðýã ¿éëäë¿¿äèéã ã¿éöýòãýäýã ïðîãðàìóóä (Æø: Windows Explorer)• Òºëºâèéí ìýäýýëýë • Ñèñòåìèéí öàãèéã ¿ç¿¿ëýõ, ººð÷ëºõ, äèñêíèé çàé, ñèñòåì äýõ õýðýãëýã÷äèéí ìýäýýëýë çýðýã òºðºë á¿ðèéí ìýäýýëëèéã ¿ç¿¿ëäýã òºðºë á¿ðèéí ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóä.• Ôàéë ººð÷ëºõ • Ôàéëûí àãóóëãûã ¿ç¿¿ëæ, ººð÷èëäºã ïðîãðàìóóä (Notepad)• Ïðîãðàì÷ëàëûí õýëíèé íýìýëò • Çàðèì ¿éëäëèéí ñèñòåìä ïðîãðàì áè÷èõ çàðèì õýë, õýðýãñë¿¿ä õàìò èðäýã. (Linux: C, C++, CGI, Lisp, Perl êîìïèëÿòîðóóäûã àãóóëñàí)• Ïðîãðàì à÷ààëàõ áîëîí àæèëëóóëàõ • Ïðîãðàì à÷ààëæ àæèëóóëàõ òºðºë á¿ðèéí ïðîãðàì (Start->Run)• Õàðèëöàà õîëáîî • ªºð êîìïüþòåðòàé õîëáîî ¿¿ñãýõýä õýðýãëýãääýã òºðºë á¿ðèéí ïðîãðàì (Internet Explorer, Outlook Express)
  37. 37. Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Õýðýãëýã÷èä ¯Ñ-ñ ñèñòåìèéí äóóäàëòûã íü áèø õàðèí ñèñòåìèéí ïðîãðàìààð íü òºñººëäºã. ªºðººð õýëáýë ñèñòåìèéí ïðîãðàì íü õýðýãëýã÷èä èë¿¿ îéð áàéäàã.• Ñèñòåìèéí ïðîãðàì íü ñèñòåìèéí äóóäàëò ã¿éöýòãýõ, ýñâýë á¿ð èë¿¿ íàðèéí ¿éë àæèëëàãààã ã¿éöýòãýæ áàéäàã.
  38. 38. Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Õýðýãëýã÷äèéí ºäºð òóòìûí ¿éë àæèëëàãààã õºíãºâ÷ëºõèéí òóëä á¿òýýãäñýí ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóäûã ñèñòåìèéí óòèëèò (systems utility ýñâýë application program) ãýæ íýðëýäýã. • Áàðèìò áè÷èã áîëîâñðóóëàõ (WordPad) • ªãºãäëèéí ñàíãèéí ñèñòåì (Microsoft Access) • Òîãëîîìóóä
  39. 39. Ñèñòåìèéí ïðîãðàì• Ìàãàäã¿é õàìãèéí ÷óõàë ñèñòåìèéí ïðîãðàì áîë Êîìàíäûí Áîëîâñðóóëàã÷ þì. (Start->Run->cmd)
  40. 40. Ñèñòåìèéí á¿òýö• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ¿å÷èëñýí (layered) á¿òýöòýé áàéäàã.• Õàìãèéí äîîä ¿å íü êîìïüþòåðèéí òåõíèê þì.• Êîìïüþòåðèéí òåõíèêèéí äýýð “¿éëäëèéí ñèñòåìèéí öºì” ãýñýí òºâøèí áàéíà.• Õàìãèéí äýýä ¿å íü õýðýãëýã÷èéí èíòåðôýéñ (õýðýãëýã÷òýé øóóä õàðüöàõ õýñýã) þì.• N-ð òºâøèí íü N-1 ä¿ãýýð òºâøíºº àøèãëàí ¿éë àæèëëàãààãàà ÿâóóëíà.
  41. 41. Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö Õýðýãëýã÷èä Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìóóä Ñèñòåìèéí ïðîãðàìóóä ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí öºì (kernel) Òºâ ïðîöåññîð, ñàíàõ îé, îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæ¿¿ä
  42. 42. Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö• Äîîä òºâøèí íü äýýä òºâøíººñºº ººðèéí òºâøíèé ìýäýýëëýý íóóöàëäàã.• Äýýä òºâøèí íü äîîä òºâøíèéõºº ôóíêö¿¿äèéã àøèãëàõäàà ýäãýýð ¿éëäë¿¿äèéã íü ÿàæ õèéæ áàéãààã ìýäýõ áèø õàðèí þó õèéäãèéã íü ë ìýäýæ áàéõàä õàíãàëòòàé.• Ýíý íü ñèñòåìèéí õàìãààëàëò, íàéäâàðòàé áàéäëûã íýìýãä¿¿ëäýã.
  43. 43. Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö• Äóòàãäàëòàé òàë: • Äýýä ¿å íü äîîðõè ¿åýý ë àøèãëàõ áîëîìæòîé òóë ôíêö¿¿äèéí àëü íü äýýðýý àëü íü äîîðîî áàéõ ¸ñòîéã øèéäýõýä àñóóäàë ãàðäàã. • Îëîí äàâõàð á¿òýö íü ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí õóðäûã áóóðóóëäàã.
  44. 44. Ñèñòåìèéí ¿å÷èëñýí á¿òýö• Æèøýý íü Windows NT ñèñòåì íü àíõ ãàð÷ èðýõäýý ¿å÷ëýëèéí òºâøèíã äýýä çýðãýýð õýðýãæ¿¿ëýõ çîðèëòòîé áàéñàí áîëîâ÷ ¿¿íèé ¿ð ä¿íä Windows 95-ã áîäâîë èëò óäààí àæèëëàãààòàé áîëñîí• Windows NT 4.0 õóâèëáàð íü ýíý àñóóäëûã øèéäýõèéí òóëä ¿å÷ëýëèéã öººëæ àëü áîëîõ íýã ¿åä íýãòãýõ àñóóäëûã áàðèìòëàñàí áàéíà.
  45. 45. Microkernel• ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ¿éë àæèëëàãàà óëàì íàðèéí áîëæ ºðãºññºíººð kernel-èéí õýìæýý òîì áîëæ ýõýëñýí.• Ýíý íü õóðä óäààøðàõ, ñàíàõ îé èõýýð øààðäàõ, àþóëã¿é áàéäàë áàãàñàõ çýðýã àñóóäëóóäûã ¿¿ñãýæ ýõýëñýí.• 1980-îíû äóíäóóð microkernel ãýñýí îéëãîëò ãàð÷ èðñýí.• Ýíý íü ýíãèéí kernel-ä áàéäàã çààâàë áàéõ øààðäëàãã¿é ôóíêö¿¿äèéã òóñä íü ñèñòåìèéí ïðîöåññ áîëãîí kernel-ñ ñàëãàõ ñàíàà þì.
  46. 46. Microkernel• Microkernel-èéí äàâóó òàë: • kernel-èéí õýìæýý áàãà áîëñîí • Àþóëã¿é áàéäàë äýýøèëñýí. Ïðîöåññóóä kernel äîòîð àæèëëàõã¿é ñèñòåìèéí ïðîöåññ áàéäëààð òóñäàà àæèëëàñíààð õýðýâ óã ïðîöåññ áóðóó àæèëëàâàë kernel-èéí ¿éë àæèëëàãààíä íºëººëäºãã¿é. • ¯Ñ-ã õºãæ¿¿ëýõýä õÿëáàð áîëñîí. Øèíý ñàíàà, ôóíêöèéã ñèñòåìèéí ïðîöåññ áàéäëààð ñèñòåìä íýìýí ñóóëãàñíààð kernel-ä ººð÷ëºëò õèéëã¿éãýýð ñèñòåìèéã ñàéæðóóëàõ áîëîìæ ºíäºðññºí.
  47. 47. Âèðòóàëü ìàøèí(Virtual Machine VM)• IBM êîìïàíè ýíý ñàíààã àíõ ãàðãàæ õºãæ¿¿ëñýí.• ¯éëäëèéí ñèñòåì íü ïðîöåññ á¿ðò õèéìëýýð îð÷èí áèé áîëãîæ ºãäºã. Ýíý îð÷èíä ïðîöåññ á¿ð íü ººðèéí ãýñýí • Òºâ ïðîöåññîð • Ñàíàõ îé • Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæ • ¯éëäëèéí ñèñòåì õèéìýë ñèñòåì¿¿äèéã ýçýìøäýã. Ãýõäýý ïðîöåññóóä íü çºâõºí ýäãýýð õèéìýë ñèñòåì¿¿äèéã ë õàðàõ òóë ººð æèíõýíý ñèñòåì áàéãààã íü ìýääýãã¿é. Òèéìýýñ ººð ïðîöåññóóä õàæóóä íü ìºí ººð õèéñâýð êîìïüþòåð äýýð àæèëëàæ áàéãààã ÷ îëæ ìýäýõã¿é þì.
  48. 48. Âèðòóàëü ìàøèí(Virtual Machine VM) Ãóðâàí âèðòóàë ìàøèíÂèðòóàë ìàøèíã¿é àæèëëóóëæ áóé íýã êîìïüþòåð.êîìïüþòåð
  49. 49. Âèðòóàëü ìàøèí ÂÌ(Virtual Machine VM)• Äàâóó òàë: • Õàìãààëàëò ìàø ºíäºð òºâøèíä õèéãäýíý. Æèøýý íü íýã ÂÌ äýýð íü êîìïüþòåðèéí âèðóñ îðîîä õàòóó äèñêýí äýýð áàéãàà á¿õ ìýäýýëëèéã óñòãàõ ¿éë àæèëëàãàà ÿâóóëñàí ÷ óã âèðóñ óã âèðòóàë ìàøèíû õèéìýë õàòóó äèñêíèé ë ºãºãäëèéã óñòãàõààñ æèíõýíý õàòóó äèñêíèé ºãºãäëèéã óñòãàæ ÷àäàõã¿é. Ó÷èð íü óã âèðóñ ÷ òýð, ò¿¿ãýýð õàëäâàðëàñàí ïðîãðàì ÷ òýð ÂÌ äýýð àæèëëàæ áàéãààãàà ìýäýõ àðãàã¿é áàéäàã. • ¯éëäëèéí ñèñòåìèéí ñóäàëãààíä òîõèðîìæòîé. Øèíýýð õèéãäñýí ¿éëäëèéí ñèñòåìèéã æèíõýíý êîìïüþòåð äýýð áèø ÂÌ äýýð àæèëëóóëæ òóðøñàíààð ãàð÷ áóé àñóóäëóóäûã õóðäàí øóóðõàé òîäîðõîéëæ áîëîõîîñ ãàäíà øèíý ¯Ñ íü áóðóó àæèëëàñàí ÷ æèíõýíý êîìïüþòåðòàà õîð ó÷ðóóëæ ÷àäàõã¿é.
  50. 50. Âèðòóàëü ìàøèí ÂÌ(Virtual Machine VM)• Äóòàãäàëòàé òàë: • Âèðòóàë ìàøèíûã òºãñ õýðýãæ¿¿ëýõýä èõ õýö¿¿ áàéäàã. Æèøýý íü íýã êîìïüþòåðò áàéãàà 3 õàòóó äèñêèéã 7 âèðòóàë ìàøèíä ¿ç¿¿ëýõèéã õ¿ñâýë òºâºãòýé àñóóäàë ¿¿ñíý. Âèðòóàë ìàøèíóóä ÷ ãýñýí ººðñ人 çàé ýçëýõýýñ ãàäíà õèéñâýð äèñêí¿¿äèéí á¿õ ñóë çàéí íèéëáýð íü æèíõýíý äèñêíèé ñóë çàéòàé òýíö¿¿ áàéõ ¸ñòîé ãýõ ìýò îëîí øèéäâýðëýõ àñóóäàë ãàðäàã. • Êîìïüþòåðèéí á¿õ îíöëîãèéã ïðîãðàìûí àðãààð äóóðàéëãàí ïðîãðàì÷ëàõ íü õ¿íäðýëòýé àñóóäëóóäûí íýã þì.
  51. 51. Java Âèðòóàëü Ìàøèí JVM• Õºðâ¿¿ëñýí Java ïðîãðàìóóä íü æèíõýíý ïðîöåññîðîîð áèø õàðèí õèéñâýð Java Âèðòóàë Ìàøèí äýýð àæèëëàäàã.
  52. 52. Øèíý ¿ãñ• Device driver: Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæèéã óäèðäàõ ÷àäâàðòàé ñèñòåìèéí ïðîãðàì. Õýðýãëýã÷èéí ïðîãðàìóóä íü ýíý ïðîãðàìààð äàìæóóëæ òºõººðºìæèä õàíäàíà. Æèøýý íü äóóíû êàðò, ñ¿ëæýýíèé êàðò, äýëãýö á¿ãä ººðèéí ãýñýí device driver ïðîãðàìòàé. Òýð ïðîãðàì íü áàéõã¿é áîë ñèñòåìä “òàíèãääàãã¿é”.• Peripheral device: Ãàäààä òºõººðºìæ¿¿ä. Îðîëò ãàðàëòûí òºõººðºìæ¿¿äèéã íèéòýä íü èíãýæ íýðëýäýã.• Unauthorized: Ǻâøººðºã人ã¿é, òàíèãäààã¿é.• Authorized: Ǻâøººðºãäñºí, ç¿é ¸ñíû, ýðõ á¿õèé.
  53. 53. Øèíý ¿ãñ• Comand Interpreter: Êîìàíä áîëîâñðóóëàã÷. Õýðýãëýã÷ýýñ ºãºãäñºí ïðîãðàìûã áîëîâñðóóëàí ¿éëäëèéí ñèñòåìä äàìæóóëàã÷ ïðîãðàì. ¯éëäëèéí ñèñòåì áà õýðýãëýã÷ õî¸ðûã õîëáîã÷ èíòåðôýéñ þì. Ýíý íü ¿éëäëèéí ñèñòåìèéí õàìãèéí ÷óõàë ïðîãðàìóóäûí íýã þì.• shell: Êîìàíäûí áîëîâñðóóëàã÷èéí ººð íýã íýð.• Daemon: UNIX òºðëèéí ¯Ñ äýõ ñåðâåð ¿¿ðýãòýé ïðîöåññ. Èéì ïðîöåññóóä íü ñàíàõ îéä áàéðëààä áóñàä ïðîöåññûã õîëáîãäîõûã õ¿ëýýí áàéæ áàéäàã.• Clien/server: Ñåðâåð ïðîöåññ ðóó client ïðîöåññóóä õîëáîãäîí ìýäýýëýë ñîëèëöîõ ñèñòåì. Íýã ñåðâåð ïðîöåññ ðóó õîëáîãäîæ áîëîõ client-èéí òîî õÿçãààðòàé áàéäàã. Æèøýý íü ×àò ïðîãðàìûí õóâüä ×àò ñåðâåð ïðîöåññ ðóó õîëáîãäñîí client ïðîöåññóóä õîîðîíäîî ýíý ñåðâåð ïðîöåññîîð äàìæóóëàí “ÿðèëöäàã”.
  54. 54. Øèíý ¿ãñ• Virtual machine: Ïðîãðàìûí àðãààð äóóðàéëãàñàí õèéñâýð êîìïüþòåð. Ýíý õèéñâýð êîìïüþòåð äýýð àæèëëàæ áàéãàà ïðîöåññ íü ººðèé㺺 æèíõýíý êîìïüþòåð äýýð àæèëëàæ áàéíà ãýæ îéëãîäîã. ¯éëäëèéí ñèñòåì íü BM-èéí àæèëëàãààã õÿíàæ áèåë¿¿ëæ ºã÷ áàéäàã.

×