Hastalık Üreten Yaşam Tarzımız Nasıl Değişir?

Yaşam tarzını değiştirmede

nasıl başarılı olabiliriz ?

Doç. Dr. Kemal Yeşilçimen

Siyami Ersek Kalp Merkezi

Nasıl özgür oluruz ?

Da Vinci’nin Şifresi

Hastalık üreten yaşam tarzı yüzünden küresel bir salgınla karşı karşıyayız.

Şişmanlık, hipertansiyon, diyabet, metabolik sendrom, kalp-damar hastalıkları gibi yaygın sağlık sorunları giderek artıyor.

Kalp-damar hastalıkları, 2020’ye kadar giderek artan ölüm ve hastalık nedeni olmaya devam edecek*

*Murray CLJ, Lopez AD: The global burden of disease Cambridge: Harvard school of public health;1996.

Report of the WHO Meeting, Geneva , 9-12 July 2002 Buzdağının görünen kısmı Kalp damar olayları ve Ölüm KDH Ateroskleroz Risk Faktörleri Hipertansiyon Hiperlipidemi Obesite-DM Sigara

Hipertansiyon kaçınılmaz sonumuz

Yaşlıların % 95’inde hipertansiyon gelişecek.

2007 Canadian Hypertension Education Program Recommendations

Geçen yıl 7 milyon, son 10 yılda ise 60 milyon insan hipertansiyondan öldü.

Ülkemizde ise hipertansiyonlu hasta sayısı 16 milyon. Sırada bekleyen adaylar ise 21 milyon* * Türk hipertansiyon prevalans çalışması, 2004

Oran Nüfus D M %7.2 2.850.000 Yeni D M %32.3 920.000 Bilinen D M %67.7 1.930.000 b GT %6.7 2.650.000 Tip II Diyabet hızla artıyor Satman İ, TURDEP Group. Diabetes Care 2002; 25: 1551-6 2007 y ı l ı projeksiyon, erişkin nüfus

Obesite salgın gibi yayılıyor Durum komik değil vahim !

Çocuklarda bile obesite sürekli artıyor

Gelişmiş ülkelerde bu oran %20 üzerinde.

Buna bağlı tip II diyabet ve kalp damar

hastalığı riski artarken, hayat beklentisi azalıyor.

J Shields GB 201 WCC 2006 Barcelona

Vázquez-Antona CA. The primary prevention of the cardiovascular disease begins in the infancy. Arch Cardiol Mex. 2007 Jan-Mar;77(1):7-10.

.

İNSÜLİN DİRENCİ KC yağ. safra kesesi h. ateroskleroz dislipidemi albuminüri KBY glukoz intoleransı tip 2 DM hipertansiyon inme kor. kalp h. kalp yet. OBESİTE kanser

Her yıl 600.000 çocuk sigaraya başlıyor D eneyen 4 kişinin 3 tanesi tiryaki oluyor

9 MİLYAR 5 MİLYAR 2005 te Türkiye’de sigaraya 9 milyar Ş yol açtığı zararlara 5 milyar Ş harcandı Sigarayla savaş derneği verileri-2005 ÖLÜM KALP KANSER SAKATLIK FELÇ

19 Aralık 1998

Ülkemizde ölümlerin %55’i kalp damar kaynaklı %43 %45 Koroner Serebrovasküler Diğer %12 TEKHARF çalışmas 14 yıllık izlem verisi (1990-2004) 2 Koroner ölüm, Avrupa ülkeleri arasında en yüksek Onat A . TEKHARF:Türk erişkinlerinde kalp sağlığı. Argos, 2005, İstanbul.

Yaşam tarzı sonuçları milli felaket gibi.

Kalp damar sağlığı alanındaki kayıplar; günümüzün işgallerinden, tsunamiden ve beklenen depremde tahmin edilen kayıplardan daha fazladır.

Giderek sağlıksız bir toplum oluyoruz.

Duran E.:Kalp ve damar cerrahisi. Sönmez B.:Koroner arter hastalıkları Cilt II, s 1344, 2005.

… .ve son durum

Koroner damar hastalığının %70’inin rastlandığı 60 yaş üzerinde prevalansın yılda %5 artması kaygı vericidir.

Ülkenin kalp-damar sağlığı politikasında yetersiz kaldığına işaret etmektedir.

Onat A: TEKHARF 2006 taramasında ölüm ve koroner olaylar.

Türk Kardiyoloji Derneği Arşivi. 2007; 35:149-153

Bermuda şeytan üçgeni Koltuk - trafik - asansör

F tipi yaşam tarzı sağlığımızı tehdit ediyor.

Dış dünyadaki yaşam alanlarımız, binalar, caddeler, taşıtlar ve çevre kirliliği ile işgal altında. Evlerimiz ise eşyalara boğulmuş durumda.

TV karşısında bize kalan tek özgürlük alanı rahat koltuğumuz ise binbir kanalla algımızın yeniden düzenlendiği mini hapishanemiz.

İ İ naktivitenin naktivitenin Düzeltilmesi Düzeltilmesi Egzersizin artt r lmas için gerekli önerilerde bulunmal ve hastalar bu konuda teşvik etmeliyiz...!

Yaşam tarzımız sadece bizi hasta etmiyor

Bizimle yaşayan kedi köpekler de aynı kaderi paylaşıyor.

Şişmanlayan kedi ve köpekler için koşu bantları hazır.

Yaşam tarzı dünyayı da hasta ediyor. Modern ve çağdaş ise Bizi ve dünyamızı niçin yok ediyor ? Uygunsuz gerçek bu !

Küresel ısınma mehdisi Al Gore : Yaşam tarzını değiştirin ! Bilim dünyası çözümü özetliyor : Yaşam tarzını değiştirin ! Bu konuda fikir ayrılığı yok.

Ölümlerin birinci nedeni olan Kalp-damar hastalıkları, hipertansiyon, diyabet, şişmanlık, metabolik sendrom yaşam tarzıyla yakından ilişkilidir.

Yaşam tarzını düzeltmede ne kadar başarılı olursak, bu hastalıklara yakalanma, ölüm oranı ve ilaç kullanma ihtiyacı o ölçüde azalır.

W. Philip T. James:Obesity management: the cardiovascular benefits Eur Heart J Suppl 2005; 7

David A. Wood: Guidelines on cardiovascular risk assessment. Eur Heart J Suppl 2005; 7: L5-L10.

Yaşam tarzı değişikliği, önleyici kardiyolojinin temelidir.

Amerikan Kalp Birliği’nden, Avrupa ve Türk Kardiyoloji Derneği’ne kadar tüm bilimsel kuruluşlar,

Diyabetten yüksek tansiyona, şişmanlıktan metabolik sendroma kadar risk faktörlerinin tedavisinde ilk önce ve ısrarla yaşam tarzı değişikliğini şart koşuyor.

European guidelines on cardiovascular disease prevention.2003 vol. 10 (supl): 1-78

Third report of the national cholesterol education program. Circulation 2002, 106:3143-3421

European Society of cardiology guidelines for the management of hypertension 2003. j of hypertension.2003, 21:1011

Leif R. Erhardt: Managing cardiovascular risk: reality vs. perception. Eur Heart J Suppl 2005; 7: L11-L15.

Luc F. Van Gaal, Ilse L. :What is the relationship between risk factor reduction and degree of weight loss? Eur Heart J Suppl 2005; 7: L21-L26.

Sağlıklı yaşam tarzının yararı Uygulama Miktar SKB/DKB Sodyum 1.8 g ya da -5.1 / -2.7 mmol/gün azaltılması Kilo kaybı her kg için -1.1 / -0.9 -3.9 / -2.4 Alkol kullanımı 3.6 içki/gün Aerobik egzersiz 150 dak/hafta -4.9 / -3.7 Diyet Hipertansif -11.4 / -5.5 Normotansif -3.6 / -1.8 2007 Canadian Hypertension Education Program Recommendations

Erken ateroskleroz, obesite ve diyabet salgını nedeniyle Birincil korumaya erken yaşlarda başlamak gerekir.

Ancak erken yaşlardan itibaren ilaçlarla uzun süreli tedavi yan etki ve ekonomik kaygılar taşıyor.

Bu yüzden yaşam tarzı değişikliği kesinlikle en uygun stratejidir.

Napoli C. Rethinking primary prevention of atherosclerosis-related diseases.

Circulation. 2006;114:2517-27 .

Sağlık Bakanlığı ile Başkent Üniversitesi işbirliğiyle yurt çapında yapılan araştırma *

Türkiye’deki ölümlerin % 86 sının, sağlıksız yaşam tarzından kaynaklandığını gösterdi.

Sağlığa dikkat edilse ölümlerin % 86'sı önlenebilir.

* TÜRKİYE. ULUSAL HASTALIK YÜKÜ ÇALIŞMASI SONUÇLARI. 2000

Yılda 372 bin kişi pisi pisine ölüyor. www.sabah.com.tr/2005/07/24/gun101.html

Dünyada da durum farklı değil. En yaygın hastalıklar YT sonucu. Tüm ölümlerin % 60’ı KDH, DM, Kanser, KOAH’a bağlı EUROPREVENT, Athens 2006 EUROPREVENT, Athens 2006 R Bonita Translating Preventive Strategies from wealthy countries to poorer countries:

EUROPREVENT, Athens 2006 R Bonita Translating Preventive Strategies from wealthy countries to poorer countries: " Populating the world with healthy people"

INTER-HEART araştırması Kalp krizi piyangodan çıkmıyor, yanlış yaşam tarzının doğal sonucu. Risk Fa ktörü Düzeltilmiş Risk Oranı

Sigara

2.87 (2.58 - 3.19)

Di y abet

2.37 (2.07 – 2.71)

H ipertansiyon

1.91 (1.74 – 2.10)

Abdominal obe zite

1.62 (1.45 – 1.80)

Hiperkolesterolemi (yüksek LDL, düşük HDL)

3.25 (2.81 - 3.76)

Ps ikososyal stres

2.67 (2.21 – 3.22)

Günlük sebze/meyve yeme

0.70 (0.62 – 0.79)

E gzersiz

0.86 (0.76 – 0.97)

Al kol kullanımı

0.91 (0.82 – 1.02) Yusuf S et al. Lancet. 2004;364:937-952 3/4

Hipertansiyonda ilk yapılacak iş yaşam tarzı değişikliği - 2007 Dğer risk f aktörleri , OH veya hastalık Normal S KB 120-129 veya D KB 80-84 Yüksek normal S KB 130-139 veya D KB 85-89 Evre 1 HT S KB 140-159 veya D KB 90-99 Evre 2 HT S KB 160-179 veya D KB 100-109 Evre 3 HT S KB ≥180 veya D KB ≥110 Başka risk fa k t örü yok Tedavi yok! Tedavi yok! Birkaç ay süre ile yaşam şekli değişikliği KB kontrolü sağlanamazsa ilaç tedavisi Birkaç hafta süre ile yaşam şekli değişikliği KB kontrolü sağlanamazsa ilaç tedavisi Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi 1-2 risk fa k t ö r ü Yaşam şekli değişikliği Yaşam şekli değişikliği Birkaç hafta süre ile yaşam şekli değişikliği KB kontrolü sağlanamazsa ilaç tedavisi Birkaç hafta süre ile yaşam şekli değişikliği KB kontrolü sağlanamazsa ilaç tedavisi Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi 3 veya daha fazla risk fa k t ö r ü , MS, O H veya di y abet Yaşam şekli değişikliği Yaşam şekli değişikliği ve isteğe bağlı ilaç tedavisi Yaşam şekli değişikliği + ilaç tedavisi Yaşam şekli değişikliği + ilaç tedavisi Yaşam şekli değişikliği + acil ilaç tedavisi Di y abet Yaşam şekli değişikliği Yaşam şekli değişikliği + ilaç tedavisi Tanı konulmuş KV veya renal hastalık Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi Yaşam şekli değişiklikliği + acil ilaç tedavisi

Hipertansiyonda ilk yapılacak iş Yaşam tarz ı n ı n düzenlenmesi Tiyazid Uzun etkili Beta- ACE-İ ARB diüretikleri KKB bloker* * 60 yaş ve üzerinde DEĞERLENDİRİN ilk ilaç seçiminde İkili Kombinasyon • Tedaviyeuyumsuzluk? endike değil • Sekonder HT? ACE-İ ve ARB gebelikte kontrendike • Birlikte kullanılan ilaçlar ya da yaşam tarzı ? Üçlü ya da dörtlü tedavi 2007 Canadian Hypertension Education Program Recommendations

Diyabet Dislipidemi Sigara Ateroskleroz ⇑ Hipertansiyon Obezite Sedanter Yaşam İşte Sağlığımızı bozan Risk Faktörleri

Dünyada risk faktörleri-ölüm oranları Hepside yaşam tarzının önlenebilir yansıması Ezzati et al. WHO 2000 Report. Lancet. 2002;360:1347-1360 . At fedilen mortalite ( x1000 ; to plam 55,861,000) Yüksek mortaliteli, gelişmekte olan bölge Düşük mortaliteli, gelişmekte olan ülke Gelişmiş bölge 0 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 Yüksek kan basıncı Tütün Yüksek kolesterol Güvensiz seks Obesite Fizik inaktivite Alkol Kömür dumanı Demir eksikliği Açlık

işte riskler, puanlar, tablolar… İster siz hesaplayın, ister biz… Diğer risk Normal Yüksek normal Evre 1 HT Evre 2 HT Evre 3 HT Faktörleri, OH SKB 120 -129 veya SKB 130 – 139 veya SKB 140 – 159 SKB 160 – 179 SKB ≥ 180 veya hastalıklar DKB 80 – 84 DKB 85 – 89 veya DKB 90 – 99 veya DKB 100 -109 veya DKB ≥ 110 Diğer risk faktörü yok Ortalama risk Ortalama risk Düşük ek risk Orta derecede ek risk Yüksek ek risk 1 – 2 risk faktörü 3 veya daha fazla risk faktörü, MS, OH veya DM Saptanmış KV veya böbrek hastalığı Düşük ek risk Düşük ek risk Orta derecede ek risk Orta derecede ek risk Orta derecede ek risk Yüksek ek risk Çok yüksek ek risk Yüksek ek risk Yüksek ek risk Çok yüksek ek risk Çok yüksek ek risk Çok yüksek ek risk Çok yüksek ek risk Çok yüksek ek risk Çok yüksek ek risk

Metabolik sendroma ayrıca önem verilmiştir.

Çünkü MS yüksek kan basıncı ile ilgili risk faktörlerinin

kümelenmesidir.

2. Subklinik organ hasarı, kardiyovasküler hastalık

sürecinde ilerleme olduğunu işaret etmesi nedeniyle

risk sınıflamasında önemlidir.

ESH – European Society of Cardiology Guidelines - 2007

Bu riskleri önlemede bunca yılda gelinen yer ise ;

Toplam risk yönetimi : Hastalık doğuran tüm risk faktörleriyle mücadele.

Yaşam tarzının ürettiği risklerle mücadele dev bir sektör doğuruyor. Bu riskleri üreten bataklığı kurutmak çok daha ucuz ve kolay olmasına rağmen bu işi kim yapacak?

Hastalık üreten yaşam tarzının toplumsal olarak ıslahı yani ‘ Bataklık yönetimi ’ kavramı ise henüz bilinmiyor.

Şişmanlıktan kansere kadar bir dizi sağlık sorununa getirilen çözümler, yaşam tarzını değiştirmek yerine, yaratılan sektörü daha da büyütmek esasına dayalı.

Daha şimdiden, 5-6 ilacın ayrı ayrı veya tek tablet halinde alınacağı ilginç bir döneme giriyoruz.

Sadece hipertansiyon için bile çok sayıda ilaca mahkum olabiliriz* İlaç almayanların akibeti ise kötü.

*Bakris GL et al. Am J Kidney Dis. 2000;36:646-661.

*Lewis EJ et al. N Engl J Med. 2001;345:851-860.

Hedef Kan Basıncına Ulaşmak İçin Gerekli Antihipertansif İlaç Sayısı Ortalama sayı Hedef KB Çalışma 1 2 3 4 (mm Hg) UKPDS DKB <85 ABCD DKB <75 MDRD OKB <92 HOT DKB <80 AASK OKB <92 IDNT SKB/DKB 135/85 UKPDS = United Kingdom Prospective Diabetes Study; ABCD = Appropriate Blood Pressure Control in Diabetes; MDRD = Modification of Diet in Renal Disease; HOT = Hypertension Optimal Treatment; AASK = African American Intervention Study of Kidney Disease; IDNT = Irbesartan Diabetic Nephropathy Trial. Bakris GL et al. Am J Kidney Dis. 2000;36:646-661. Lewis EJ et al. N Engl J Med. 2001;345:851-860.

Tip 2 D iyabette T edavi Y aklaşımı Diyabette de durum farklı değil G enel eğilim : Daha erken ve daha agressif tedavi Monoterapi Oral Kombine (2-3 OAD) Kombine tedavi ( 1-3 OAD ) + (İ ns ü lin ) İns ü lin tedavisi Klinik Diyabet (  1 26 mg/dl ) Prediyabet Yaşam Tarzının Değiştirilmesi ( 1 00-125 mg/dl )

Hipertansiyon ve kolesterol ilaçlarla kontrol altına alınabilirse, diyabetle boğuşan şişman bir dünyada yaşıyor olacağız.

Obesite ile ilgili araştırmalar ise son sürat devam ediyor.

Mideye konan kelepçe ve balonlar, karında toplanan yağların ameliyatla alınması, iştah artıran reklamlardan sonra alınan iştah kesen ilaçlar ve daha niceleri…

Yediğiniz içtiğiniz kalorilerin emilmeden atılması da dahil olmak üzere bir sürü çözüm(!) hizmetinizde.

Yaşam tarzının arka planı

Hastalık üreten yaşam tarzını

değiştirmenize gerek yok !

Zaten isteseniz bile değiştiremezsiniz*

Yaşam tarzını zorunlu olarak yaşıyoruz.

Verilen mesaj bu !

* Kjeldsen S. E. TROPHY in the prevention of hypertension. Blood Pressure. 2006; 15: 132–134

Küresel sağlık anlayışı

Moral ve akıl vermeye devam ediyor

Hasta olmaktan korkma !

Geç kalmaktan kork ve akıllı ol

Akıllı hasta nasıl olunur ?

Eski Yazlar

Ne güzel mevsimdi yaz...

Kiraz çıkardı,

kaysı çıkardı…

Ya şimdi ?

Küresel sağlık öncüleri

sihirli gıdalarla

teknolojik rüyalarla

toplumu sürekli uyarıyor.

Yaz gelince medya çiçek açıyor Teknolojik rüya 100.000 $ fındık Suni kalp

Sağlık bilinci vermek yerine, teknolojik rüyalarla ve sihirli (!) gıdalarla toplum büyüleniyor.

Gündem fındık fıstıkla işgal ediliyor. Fındığı tek tek mi yoksa avuçla mı yiyelim ?

Geçen yıl keten tohumu moda idi. Sağlık mehdilerimiz şimdi de inciri keşfetti.

‘ Şunu yiyin, bunu yapmayın’ türünde öneriler, Sağlık ve hayatımızın kilitlendiği kara kutunun şifrelerini ne yazık ki çözemiyor.

Bu şifreyi nasıl çözebiliriz? Asıl Da Vinci’nin şifresi bu !

Bu şifreyi çözmeden yaşam tarzını değiştirmek, koruyucu önlemleri almak mümkün değildir.

Neden çözemiyoruz ? Nasıl çözebiliriz ? Bu şifreyi

Bilim; Sebep - Netice ilişkisini araştırır Neden? Kötü kaderimizi yani Neticeyi değiştirmenin yolu Sebepleri düzeltmekten geçer. Hatice

Hatice’ye değil Neticeye bak ! Önemli olan hangisi ?

Hatice Yaşam tarzı Sebep Netice Sonuç

Günümüz de herkes netice yle uğraşıyor. Yaşam tarzı na göre plan yapan yok !

Çünkü neticeyle uğraşmak karlı bir iş , altın yumurtlayan trilyon dolarlık dev bir sektör.

Hastalık üreten yaşam tarzının sebeplerini ortadan kaldırmak ise, altın yumurtlayan tavuğu kesmek.

Altın yumurtlayan tavuk

Yaşam tarzının perde arkası

Risk faktörleri nasıl önlenir? Neden önlenemiyor? Esas sorun bu!

Hipertansiyon, şişmanlık, şeker hastalığı, koroner kalp hastalığı, kalp krizi sonuçtur.

Bu sonuçlara yol açan sebepler ne olacak?

Nüfusun yaşlanması halinde ise işimiz daha zor.

Hastalık altından risk faktörleri, Onun da altından yaşam tarzı çıkıyor

Hasta Dr Risk Faktörleri Yaşam Tarzı

Yaşam tarzını neden değiştiremediğimiz ve nasıl değiştirileceği sorusu cevapsız.

Temel sorun olduğunun henüz farkında değiliz. Sıradan insanların değiştirme bilgi ve iradesi yok.

Küresel akvaryumda yaşayan insanlar, yavaşça ısıtılan suda yaşayan kurbağa gibi…

Yaklaşan tehlikeden habersiz , sunulan hayatı zevkle yaşıyorlar.

KRİZ-ÖLÜM

‘ Yaşam tarzını değiştirin ’ diyen bilime rağmen Yaşam tarzı neden değişmiyor ?

Bilim insanları mı anlatamıyor, yoksa toplum mu anlamıyor ?

Bu çağrıya uymak neden bu kadar zor ?

Yaşam tarzımız,

Farkında olmadan yaptığımız tercihleri tekrar seçmemiz için, zihnimize gizlice yüklüyor.

Seçim listesi önceden hafıza kartımıza işleniyor, biz de sözüm ona özgür seçimler yapıyoruz.

Bunun neresi özgürlük ?

Bizler seçimleri, seçimler yaşam tarzını yaratır.

Yaşam tarzını belirleyen, yaptığımız seçimler olduğuna göre, sağlıklı seçimleri nasıl yapabiliriz?

Kötü alışkanlıklardan nasıl kurtulabiliriz?

Bize öğretilmeyen özgürlük eğitimi bu.

Helmstetter S.:Bizi biz yapan seçimlerimiz. Sistem yayıncılık.1996

Taşıdığımız bedeni kim yönetecek ?

Dış dünyadan yüklenen programlar mı, Yoksa biz mi ? Bu açıdan bakılırsa,

Sorun ; Özgürlük sorunu

Çözüm ise bilim ve akıl oyunu

Şifrenin çözümü algı oluşumunda gizli.

Algı nasıl oluşuyor ?

Yoğun bilgi akışı beynimizi istila ederken, algımız ve zihinsel gözlüğümüz zaman içinde değişir, gelen bilgiye göre yeniden şekillenir.

Artık dünyayı bu zihinsel gözlüğün ardından izleriz, bu gözlüğün gösterdiği şekilde görmeye ve yaşamaya başlarız. Algımızın hayata yansıyan çıktısı ise yaşam tarzıdır.

Yönettiğimizi zannederken yönetilen biz oluyoruz.

Yani dış dünyadan yüklenen bilgilerin belleği ve robotu oluyoruz.

Böyle bir dünyada, biz kimin hayatını yaşıyoruz?

Kaybolan bize ait yaşam nerede?

Algıyı kirlenmesinin çaresi bilgiyi analiz eden Bilimsel değerlendirme ve anti-virüs programıdır

Bu programa sahip insanları aldatmak zordur.

Eğitimin bu programdan yoksun bulunması, Ezberci eğitimle beyinlerin kilitlenmesi ve Konforlu yaşamla uyuşturulması, Toplumun algısını teslim alıyor.

Sigaradan her çeşit kötü alışkanlığa bağımlı olurken, ‘ elimde değil ’ diyoruz.

Yönetim bizim elimizde değilse kimin elinde? ‘Elimde değil’ dediğimiz her şeyi dış dünyanın egemenliğine terk ederken irademiz kayboluyor, algımız yabancılaşıyor.

Ekran karşısında hipnotize oluyoruz.

ve yüklenen bilgilerin robotu oluyoruz

Dış dünyadan yağan bilgilerin miktarı artarken yaşam tarzı değişiyor, başka biri oluyoruz.

Dış dünyadan yüklenen bilgilere X diyelim.

Bu yeni bilgiler zihnimizi kaplarken, yani; yüklenen bilgiler (X) sonsuza giderken, eski bilgilerin hayata yansıma olasılığı sıfırdır.

X X sonsuza giderken, limit 1 / X = 0

Beynimize kaydedilen bilgileri nasıl kontrol edebiliriz?

Her şeyin beynimize kaydedildiği bir girdisi ve yaşam tarzına dönüşen bir de çıktısı vardır.

Giren bilgiyi kontrol edemediğimiz sürece, yaşam tarzına dönüşen çıktısını değiştiremeyiz.

Sağlıklı yaşam kılavuzu, bilimsel değerlendirme ve anti-virüs programlarına göre bilginin işlenmesi,

Yararsız ve zararlı bilgilerin elenerek sadece sağlıklı bilgilerin beynimize kaydedilmesi gerekir.

Ancak bu işlem yeterli değildir.

Şimdiki yaşam tarzımız, eski bilgilerin eseridir.

Arşivdeki eski programlar, yanlış bilgileri ve kötü alışkanlıkları da içeriyor.

Bu yüzden tüm arşiv temizlenmeli ve bilimin ışığında yeniden yüklenmelidir.

Bu süreç; virüsle kilitlenmiş beyinden, sağlıklı yeni bir insanın doğmasıdır.

Kötü alışkanlıklar ve risk faktörleri,

Algı yönetimi ile değiştirilebilir .

Tansiyon, şeker, kolesterol, egzersiz düzeyi, alkol ve sigara alışkanlığı değiştirilebilir.

Yapılacak şey, sağlıksız programlar yerine, sağlıklı yaşam programlarını yüklemektir.

Bireysel yöntemleri öğrenirken gerçeğin altını çizelim:

Bireysel çözümler toplumsal yanlışları düzeltmez. Önemli olan toplumsal çözümdür.

İçinde yaşadığımız akvaryumu hastalık üreten bataklığa çeviren her çeşit kirlenme, felaketlerin asıl nedeni.

Bu yüzden, ‘şunu yiyin, bunu yapmayın’ türünde öneriler, sağlığımızın kilitlendiği kara kutunun şifresini çözemiyor.

Bizler bu öneriler peşinden koşarken, yaşam tarzı hastalık üretmeye devam ediyor. İçme suyuna karışan kanalizasyon suları, Oksijenimizi tüketen kirli sanayi, Derelere akıtılan zehirler, kimyasal atıklar, Üstümüze çöken zehirli dumanlar, Ekzos ve partiküller…

Sağlık Bakanlığının açıklamasına göre son 3 yıl içinde hasta sayısı rekor kırdı.

Hastane, doktor ve yatak sayısı artmasına rağmen, doktor ve yatak başına düşen hasta sayısı yaklaşık % 50 oranında arttı.

NTV : 26 Mart 2006

Bu kadar hastaya ne hastane ne doktor ve ne de ilaç yetişir.

Türkiye’nin toplam sağlık harcaması *

1992 yılında 6 milyar dolar iken,

2006 yılında 30 milyar dolara yükseldi.

Kişi başına ortalama sağlık harcaması *

1992 yılında 103 dolar iken,

2006 yılında 381 dolara yükseldi.

Ancak daha sağlıklı değiliz.

Harcamalar bataklığı kurutmaya yönelik değil.

Tek tek avlamakla sivrisinek bulutları bitmiyor.

Bu yüzden hasta sayısı azalmıyor.

* Capital dergisi: Sağlık yatırımları. Temmuz 2007, s:129

Tıpkı Amerika’da olduğu gibi. Belgesel uzmanı Michael Moore Amerika’dan bildiriyor.

Fazla harcama, sağlık anlamına gelmiyor

Az harcama da sağlıksız yaşam anlamına gelmiyor

Çözüm ; bilim ve akıl oyunu ise

Bilim ve akıl gücümüzün ışığında çalışarak,

Hastalık üreten risk faktörlerinden bizi kurtaracak,

Kötü alışkanlıklar ve bağımlılıktan bizi özgür kılacak,

Sağlıklı yaşam tarzını kuracak yöntemleri bulmalıyız.

Nasıl başarabiliriz ?

Bilimsel Araştırmalar yapılmalıdır !

Ancak bu bilimsel yaklaşım,

Hastalıkları azaltacağı için

Sektörü küçültme riski taşıyor.

Sorunun düğümlendiği yer burası !

Sektörün küçülme riski önemli bir sorun, Araştırmaların finansmanı ise ayrı bir sorun.

Sektör küçülürse zararları kim karşılayacak ?

Sektörün büyümesi ise bilimi teşvik ederken, gelişeceği yönü de belirliyor: Getirisi olan sonuçlar !

Götürüsü olan sebepler ne olacak ? Bu sorular bilim dünyasını aşıyor.

Araştırmaların finansmanı, getirisi olan sonuçlara dayandığı için

Geri dönüşü olmayan araştırmalar bilimin çıkmaz sokağı.

Risk faktörleri ve hastalıkların önlenmesi geri dönüşü yok ediyor. Bu yüzden hastalık üreten bataklığı kurutma görevini şimdilik üstlenen yok.

Bu görevi üstlenmesi gereken sosyal güvenlik ve kamu kurumlarının ise ayırabileceği kaynağı yok.

Oysaki alınacak önlemler çok açık

Yüksek riskli gruplara yönelik tedavi

Topluma yönelik girişimler

J Am Board Fam Med 2006; 19: 232-9, Medicine 2006; 34: 290-5

İlk yöntemin başarı oranı şimdilik düşük. Toplumsal girişimler daha etkili ve yararlı.

İla ç la tedavide başarı oranı d ü ş ü k Antihipertansif TÜRK HİPERTANSIYON PREVALANS ÇALIŞMASI, Lipid düşürücü NHANES, 1999-2000 0 10 20 30 40 70 % %59 Farkında 50 60 %8 %35 %12 %5 Tedavi altında İlaçla hedef değerde Farkında Tedavi altında İlaçla hedef değerde %31

Bunca ilaca, doktora ve çabaya rağmen hipertansiyon tedavisinde başarı düşük ! ABD 1 27% İngiltere 3 6% <140/90 mm Hg K anada 2 22% A v ustral y a 5 Fran sa 4 24% Hindistan 5 İskoçya 5 17.5% İs pan ya 5 20% Finland iya 5 20.5% Almanya 5 22.5% >65 y aş <160/95 mm Hg 19% 9% 1. JNC VI. Arch Intern Med. 1997;157:2413-2446. 2. Joffres MR et al. Am J Hypertens. 1997;10:1097-1102. 3. Colhoun HM et al. J Hypertens. 1998;16:747-752. 4. Chamontin B et al. Am J Hypertens. 1998;11:759-762. 5. Marques-Vidal P et al. J Hum Hypertens. 1997;11:213-220.

ABD : obesite ve diyabet salgını !

Yaşam tarzının kısmi değişimi ve koruyucu tedavi,

Son 30 yılda KDH ve mortalitesini % 40 azalttı.

Obesite ve diyabet salgını, tekrar artışa yol açabilir.

Gaziano JM, Braunwald E. Kalp hastalıklarının tarihsel yönü.

Kardiyovasküler risk faktörleri atlası. 2007

2006 Dünya Kardiyoloji Kongresi önerisi

Cardiologists should champion

prevention as well as cure.

World Congress of Cardiology 2006

Nasıl şampiyon olabiliriz ?

Belgesel şampiyonu Michael Moore, sağlık anlayışını değiştiren İngiltere’den bildiriyor :

Bizde nasıl? : Ne ka… hasta, O ka… performans !

E UROASPIRE araştırma sonuçları

Yaşam tarzını ihmal ettiğimizi gösteriyor.

Bunca ilaca, doktora, paraya rağmen

Hipertansiyon, Diyabet ve Şişmanlık tedavisinde başarılı değiliz.

Yaşam tarzına gerekli önemi vermiyoruz.

Hipertansiyon, diyabet, şişmanlık konusunda başarılı değiliz Wood D. European Society of Cardiology Congress 2007; 2, 2007; Vienna, Austria. a. > 140/90 veya DM > 130/80 mm Hg , b. > 4.5 mmol/L , c. > 2.5 mmol/L Hastaların yüzdesi (%) EUROASPIRE surveys Yüksek KB a (% ) Yüksek TC b (%) Yüksek LDL-C c (% ) DM (% ) Survey 1 58.1 94.5 96.4 17.4 Survey 2 58.3 76.7 78.1 20.1 Survey 3 60.9 46.2 47.5 28.0

Buna rağmen gelişmiş ülkelerde kalp damar hastalıkları ölüm oranı giderek azalıyor.

Neden acaba ?

İki ülkeyi yakından inceleyelim

Gelişmiş ülkelerde Koroner kalp hastalığı ölüm oranı (1968-2003 E) 100,000 de 800 Finlandiya 600 400 İrlanda Hollanda İngiltere 200 ABD İtalya Avustralya 0 1970 1973 1976 1979 1982 1985 1988 1991 1994 1997 2000 WHO i statisti kleri 2004 35 - 74 arası E

European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation (EACPR) A Registered Branch of the ESC

1969-200 0 yılları arası erkeklerde ölüm ( 25-74 yaş) 100 000.de 600 Finlandiya 400 İsveç Yunanistan 200 0 1969 1979 1989 1999 European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation

Finlandiya başarısı (1982 – 1997) 0 Risk Faktörleri -71% kolesterol -53% Sigara -11% Kan basıncı -7% -100 Tedaviler -24% AMI tedavisi -4% -200 Sekonder önleme -8% Kalp yetmezliği -2% Angina:CABG & PTCA -8% Angina: Aspirin -2% -300 375 fewer deaths Diğer faktörler -5% in 1997 Laatikainen et al Am J Epid 2005 162 764 -400 1982 1997 A Registered Branch of the ESC European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation (EACPR)

İSVEÇ başarısı ( 1986 – 2002) Risk fak. kötüleşme +5% -1000 -4000 Risk fak. iyileşme -68% -7000 -10000 15248 -13000 Daha az ölüm Tedaviye bağlı -32% Lena Björck 1986 2002 -16000 European Association for Cardiovascular Prevention & Rehabilitation (EACPR) A Registered Branch of the ESC

Kalp damar hastalığı ölüm oranı %70 azaldı.

İsveç ve Finlandiya artık yüksek riskli ülke değil.

Bu güzel sonucun, 1/3 oranı tedaviye,

2/3 oranı ise yaşam tarzının değişimi sonucu risk faktörlerinin azaltılmasına bağlı.

Başarının sırrı

Sigara içimi azaldı. O besit e oranı hala düşük.

Hipertansiyonda düşüş sağlandı.

K olesterol düzeyinde belirgin azalma var.

Nasıl yaptılar ?

Sağlık, eğitim, sanayi, gıda sektörü birlikte çalıştı.

Yaşam tarzını değiştirmeye yönelik yoğun sağlık

eğitimi ve sürekli etkinlikler düzenlendi.

Avrupa’nın en büyük

Önleyici kardiyoloji projesi

EUROACTION

Profesyonel ekip yaklaşımının

Risk faktörleri ve yaşam tarzında

önemli düzelme sağladığını gösterdi.

Anahtar mesajlar

Önleme sağlık odaklı olmalı

Topluma yönelik olmalı

Fiyat-etkin olmalı

Hükümet liderliği gerekir

http://www.who.int/chp/chronic disease_report EUROPREVENT Athens 2006

Avrupa Uzlaşı Raporu - 2004

Sağlıklı kalpler için sadece eğitim yeterli değil.

Mortaliteyi düşürmek için toplumsal stratejiler gerekir.

Uygun fizik ve çevre şartlarının sağlanması gerekir.

Politika oluşturulmasında bir çok sektöre yer vermeli.

Eğitim düzeyi düşük fakir gruplar hedef kitle seçilmelidir.

Sigara, beslenme, bedensel aktivite ve obesite için uzman raporları hazırlanmalıdır.

Lüksemburg Deklarasyonu

Risk faktörleri için farkındalığı yükseltmek.

Başarı odaklı stratejiler geliştirip uygulamak.

Çocukluk döneminde sağlıklı yaşam eğitimi.

DE-PLAN Çalışması

Avrupa ülkelerinde eş zamanlı olarak yapılıyor.

Yüksek riskli kişilerde tip 2 diyabeti önlemek için yaşam tarzını değiştirmeye yönelik program yapmak, uygulamak ve değerlendirmek.

Yaşam tarzını değiştirmeye yönelik girişimler metabolik sendrom ve kalp damar hastalığı riskini azaltır mı?

DE-PLAN projesi

Ne yapmalıyız ?

Önleme stratejileri

Toplumsal strateji : daha etkili*

Bireysel strateji : yüksek risk grubu

* Emberson J. Evaluating the impact of population and high risk strategies for the primary

prevention of cardiovascular disease. Eur. Heart J. 2004; 25:484-491

Bireysel stratejinin zorlukları

Ömür boyu sürer*

Kolay değildir. Süreklilik gerekir*

Profesyonel yaklaşım gereklidir*

Uygulamada zorluklar vardır*

Direnç varsa davranış tedavisi gerekir*

Sanıldığı gibi ucuz değildir.

Başarılı olmazsa zaman kaybıdır.

Başarı öngörülemez.

* European guidelines on cardiovascular disease prevention.2003 vol. 10 (supl): 1-78

Toplumsal strateji

Risk faktörleri sıklığı

Hedef belirleme

Profesyonel ekipler

Sektörlerle işbirliği

Eğitim, bilgilendirme

Topluma ulaşma : MEB, medya, vakıflar, gönüllüler sivil toplum örgütleri, toplum liderleri

Temel hedefler

Sigara

Beslenme / diyet

Fizik aktivite

Obezite

Hipertansiyon

Hipertansiyon tedavisinde başarılı değiliz Türk hipertansiyon prevalans çalışması, 2004

Hastalık üreten bataklığı kurutmak yerine

tablet ve sprey dağıtmak sorunu çözmüyor.

Hipertansiyonda başarı oranımız; ilaç alanlarda % 20, almayanlarda % 8. Diğerleri riskli yaşantısına devam ediyor.

Ne olacak bu hastaların hali? Risk faktörleri nasıl önlenir? Neden önlenemiyor ? Esas sorun bu !

Ne yapmalıyız ?

Sağlıklı yaşam tarzı, toplum mühendisliği projesidir.

Akvaryumu temizleme ve sürekli temiz tutma, toplumun örgütlenmiş organizasyonu olan devletin anayasal görevidir. Anayasada şu madde olmalıdır :

Sağlıklı yaşam tarzının sağlanması Devletin vazgeçilmez görevidir. Devlet bunun için gerekli her türlü önlemi alır.

Sağlıklı yaşam kılavuzu

Seçme yönetimi

Hayat Bilgisi dersi kapsamında

okutulmalı ve sürekli yenilenmelidir.

‘ Medya dersi ’ zorunlu olmalı !

Medya okur-yazarlığı olmadan medya izlemek, anti-virüs programı olmadan bilgisayar kullanmaya benzer.

Medya nasıl izlenir, nasıl yarar sağlarız? Yararsız, zararlı, virüslü programlardan nasıl korunabiliriz?

Sağlıksız bilgileri tanıma ve doğrusunu öğrenme yeteneğini nasıl kazanabiliriz?

Bilimsel değerlendirme

Akıl yürütmeyi, sorun çözmeyi, düşünce ve çözüm üretmeyi öğreten bu program ders olarak okutulmalıdır.

Bilgi okyanusu içinde pazarlanan bir sürü yanlış bilgi içinden, doğru ve yararlı olanı nasıl seçebiliriz? Yanlış ve zararlı olanı nasıl tanıyabiliriz?

Bilgiyi nasıl yorumlar, değerlendirir ve yaşam tarzımıza nasıl yansıtabiliriz?

‘ Ulusal Korunma Kılavuzu ’ uygulanmalıdır.

Korunma ; risk faktörlerinin önlenmesi ve buna yol açan yaşam tarzının değiştirilmesidir.

Korunmanın nasıl yapılacağını planlayan, hedef ve öncelikleri belirli ‘ Ulusal bir strateji ’ gerekir.

Sağlıklı yaşam projesini yöneten

Sağlıklı Yaşam Akademisi kurulmalıdır.

Bu kurum, merkezi beyin olarak planlama,

denetim ve gözetimden sorumlu olmalı.

Ulusal Sağlık ve Yaşam politikası Hastalık odaklı değil Sağlık odaklı olmalı.

Kestiği cezaya göre maaş vermek cezayı patlatır.

Hasta sayısı ve ilaç tüketimi son 6 yılda % 100 arttı.

Hastalık odaklı anlayış : Performans

Hasta sayısı arttığına göre şu an kazanan kim?

TKD bu yapıyı kurmalıdır

TKD Sağlıklı Yaşam Akademisi Ulusal Sağlık Kuruluşları

Algı kirlenmesini önleyen, Sağlıklı yaşam algısını yöneten ‘ Ulusal Algı Yönetimi ’ kurulmalıdır.

Toplum sağlığını kötü yönde etkileyen her türlü bilinçaltı kurgulamaya karşı ‘ Ulusal Algıyı Koruma Kanunu ’ çıkarılmalıdır.

Ulusal Algı Yönetimi ve Ulusal sağlık kuruluşları Sağlıklı Yaşam Akademisiyle koordine çalışmalıdır.

Sağlığa zararlı reklam ve yayınlar

Filtrelenmelidir !

Chicago Üniversitesi, yüzbin reklamı inceledi:

Reklamı yapılan gıdaların % 98'i yağ, tuz ve şeker yükü. % 90'ının ise besin değeri düşük.

ABD'de çocuk obezite oranı : 1978-2004 yılları arasında 3 kat arttı. 25 milyon çocuk obez veya aşırı kilolu.

Ulusal bilim kuruluşlarının öncülüğü olmadan sağlıklı toplumu kurmak mümkün değildir.

Türk Kardiyoloji Derneği ’ ne bu yaşamsal konuda her türlü imkan ve yetki verilmelidir.

Bilimsel araştırma ve ödüllü araştırmaların yönü, sağlıklı yaşam eksenine çevrilmelidir.

Hastalık üreten akvaryumun temizlenmesi ve sağlıklı hayata geçişin yol haritasının çizilmesi amacıyla,

Ortak akıl ve bilimin çözümler ürettiği bir kongreye ihtiyaç duyuyoruz.

Toplumu hasta eden sorunları ve yaşam tarzını masaya yatıran, bilimin sükuneti içinde çözüm yollarını arayan paneller yapmalıyız.

Ulusal Yaşam Kongresi düzenlenmelidir. TKD

Akvaryumu kirleten kaynakları ve bunları temizleyen akıllı filtreleri bulmalıyız.

Kuyruğu ile oynayan kedi gibi sonuçlarla uğraşmak yerine, hastalık üreten sebeplere yönelmeliyiz.

Kıt kaynaklarımızı bilimin ışığında daha akıllıca kullanarak, çıkış yolunu bulmak zorundayız.

Türk Kardiyoloji Derneği

Yönetimleri, halkı ve düşünce kuruluşlarını aydınlatıyor, kurtuluş planı yapıyor. Bu yeterli mi? Sonuca gidiyor mu? Kötü kaderimiz değişiyor mu? Eksik olan nedir?

Üniversiteler, düşünce ve strateji merkezleri hangi sorunları çözen ulusal bilgi üretimi yapıyor, Çözümleri kim nasıl uyguluyor? Sonuç ne?

Bu akıl oyununda saf dışı bırakılan akıl ve bilim gücümüz olmadan sağlıklı toplum mümkün değildir.

Binlerce aydın ve bilim adamından güçlü bir beyin oluşturmanın yolu da yine Ulusal kongreden geçer.

ya sorunlara bilimsel çözümler üretecek ve çıkış yolları bulacağız,

ya da sorunları kördüğüm haline getiren sonuçlar peşinde koşacağız.

Hangisini seçelim?

Yaşam tarzına bu şekilde bakarak sorunları çözemeyiz.

Yüzyılın tarihini yazacağız. Bush

Sizlerin öncülüğünde yapılacak

‘ Ulusal Yaşam Kongresi ’

Sağlık ve hayatımızın kilitlendiği şifreyi çözecektir.

Başarımız, beyin gücümüzün göstergesi olacaktır.

Hangi istiklal var ki,

ecnebilerin nasihat ve planlarıyla yükselebilsin.

Atatürk, 6 Mart 1922, TBMM

Geleceğimize kendimiz sahip olmalıyız !

Atatürk, 27 Ocak 1923, İzmir

Da Vinci’nin Şifresi

Da Vinci’nin Şifresi Superior doctors prevent the disease Mediocre doctors treat the disease before evident İnferior doctors treat the full blown disease Huang Dee : Nai Ching ( 2600 B.C. 1st Chinese Medical text )

Nasıl özgür oluruz ?

yaşam tarzı akıllı kurbağa Bizi yutmaya çalışan yaşam tarzına nasıl direnebiliriz ?