1 li̇pi̇dlere gi̇ri̇ş ve yağ asi̇tleri̇ son
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×
 

1 li̇pi̇dlere gi̇ri̇ş ve yağ asi̇tleri̇ son

on

  • 217 views

 

Statistics

Views

Total Views
217
Slideshare-icon Views on SlideShare
217
Embed Views
0

Actions

Likes
1
Downloads
0
Comments
0

0 Embeds 0

No embeds

Accessibility

Categories

Upload Details

Uploaded via as Microsoft PowerPoint

Usage Rights

© All Rights Reserved

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Processing…
Post Comment
Edit your comment

    1 li̇pi̇dlere gi̇ri̇ş ve yağ asi̇tleri̇ son 1 li̇pi̇dlere gi̇ri̇ş ve yağ asi̇tleri̇ son Presentation Transcript

    • LİPİD KİMYASILİPİD KİMYASI Prof.Dr.Nuriye METEProf.Dr.Nuriye METE
    •  TanımTanım  ÖzellikleriÖzellikleri  Biyokimyasal önemiBiyokimyasal önemi  SınıflandırmaSınıflandırma  Yağ asitleriYağ asitleri Sunum PlanıSunum Planı
    • LİPİTLERLİPİTLER  lipid:Yağsı maddelipid:Yağsı madde  Suda çözünmeyen kloroform,Suda çözünmeyen kloroform, ether,benzen gibi organik çözücülerdeether,benzen gibi organik çözücülerde çözünen ,birbirleriyle fiziksel niteliklerçözünen ,birbirleriyle fiziksel nitelikler yönünden ilişkili bir grup bileşikleryönünden ilişkili bir grup bileşikler topluluğudur.topluluğudur.
    • 4 Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri  Biyolojik kaynaklı organik bileşiklerdir. Yapılarında C, H, O bulunur. Ayrıca N, P, S gibi elementler de bazı lipidlerin yapısına girerler. Suda çözünmeyen, apolar veya hidrofob bileşiklerdir.  Kloroform, eter, benzen, sıcak alkol, aseton gibi organik çözücülerde çözünebilirler. Enerji değerleri yüksektir.
    •  Temel yapı taşları yağ asitleridir. Kendiliğinden veziküller,misel ve suluKendiliğinden veziküller,misel ve sulu solüsyonlarda tabakalar oluştururlarsolüsyonlarda tabakalar oluştururlar Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri
    • Lysophospholipid Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri
    •  Bu özelliklerinden ötürü biyolojik veBu özelliklerinden ötürü biyolojik ve endüstriel kullanım alanlarına sahiptirlerendüstriel kullanım alanlarına sahiptirler Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri
    • David Maguire © 1997  gıda sanayigıda sanayi  yağlama (lanoline)yağlama (lanoline)  izolasyon(izolasyon(crosscross--channelchannel swimmersswimmers))  cosmeticscosmetics && pharmaceuticspharmaceutics  yemek pişirme (yemek pişirme (animalanimal fatfat && vegetablevegetable oilsoils))  waterproofingwaterproofing ((beeswaxbeeswax))  ısıtıcı & aydınlatıcıısıtıcı & aydınlatıcı -- mumlarmumlar  lablab -- histologyhistology preparationspreparations  prepre--historichistoric usesuses ((gluesglues)) Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri
    •  Sulu ortamda çözünmediklerinden dolayı  vücutta; membran lipidleri,  yağ dokusunda; trigliserid damlacıkları,  Plazmada ise; lipoprotein partiküllerini oluşturarak proteinlerle kompleks yapmış şekilde bulunurlar.  Kimyasal olarak, hidroliz edildiğinde yağ asidleri açığa çıkaran veya yağ asidleri ile birleşerek esterler oluşturan kompleks alkoller olarak tanımlanabilir. Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri
    • Biyokimyasal ÖnemiBiyokimyasal Önemi
    • Enerji kaynağı (metabolik yakıt), Membran yapı bileşeni ve sinyal iletimi, LipidlerinLipidlerin Biyokimyasal ÖnemiBiyokimyasal Önemi
    • Biyokimyasal ÖnemiBiyokimyasal Önemi  Canlıların en önemliCanlıların en önemli enerjienerji kaynağıdır.Metabolikkaynağıdır.Metabolik yakıtın hem depolanımyakıtın hem depolanım hemde taşınımhemde taşınım şeklidirşeklidir
    • 10/03/13 CBÜTF Biyokimya 13 Lipidlerin ÖzellikleriLipidlerin Özellikleri
    • Hücre zarıHücre zarı
    • Deri altı yağ dokusunda ısı yalıtkanı olarakDeri altı yağ dokusunda ısı yalıtkanı olarak Hücrelerinin dış kısmını kaplayarakHücrelerinin dış kısmını kaplayarak yalıtkan görev görürleryalıtkan görev görürler Depo ve transport işlevleri vardır.Depo ve transport işlevleri vardır. Hücre yüzey komponenti olup hücrelerinHücre yüzey komponenti olup hücrelerin birbirini tanımasında ,tür özgüllüğü vebirbirini tanımasında ,tür özgüllüğü ve doku immunitesinde görev alırlardoku immunitesinde görev alırlar Biyokimyasal ÖnemiBiyokimyasal Önemi
    •  Yağda çözünen vitaminlerin emilimi içinYağda çözünen vitaminlerin emilimi için gereklidirlergereklidirler  Enzim kofaktörü,elektron taşıyıcıları,ışıkEnzim kofaktörü,elektron taşıyıcıları,ışık emici pigmentler, emülsifiye ediciemici pigmentler, emülsifiye edici bileşikler,hormonlar(Prostaglandinler vebileşikler,hormonlar(Prostaglandinler ve steroid hormonlar),D vit.,hücre içisteroid hormonlar),D vit.,hücre içi haberciler gibi değişik fonksiyonlarıhaberciler gibi değişik fonksiyonları bulunmaktadırbulunmaktadır Biyokimyasal ÖnemiBiyokimyasal Önemi
    • LİPİTLERİNLİPİTLERİN SINIFLANDIRILMASISINIFLANDIRILMASI
    • LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması Basit lipiBasit lipittlerler Kompleks lipitlerKompleks lipitler Prekürsör ve Türev LipitlerPrekürsör ve Türev Lipitler
    •  Basit Lipidler Yağlar ve Mumlar  Kompleks Lipidler 1-Fosfolipidler a-Gliserofosfolipidler b-Sfingofosfolipidler:Sfingomyelinler 2-Glikolipidler Serebrozidler Gangliozidler 3-Sülfolipidler,Aminolipidler, Lipoproteinler  Prekürsör ve Türev Lipidler Yağ Asitleri Steroidler Alkoller ,Gliserol ve Steroller Yağ aldehitleri,Keton cisimleri LiPiDLERiN SINIFLANDIRILMASI
    • Basit lipiBasit lipittlerler  Nötral yağlarNötral yağlar:: trigliseridler veya triaçilgliserollertrigliseridler veya triaçilgliseroller  Mumlar:Mumlar:  Kolesterol esterleri:Kolesterol esterleri:  Vitamin A esterleri:Vitamin A esterleri:  Vitamin D esterleri:Vitamin D esterleri: Yağ asitlerinin çeşitli alkollerle oluşturdukları esterler LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 21 Yağ asitlerinin çeşitli alkollerle oluşturdukları esterler basit lipidler olarak bilinirler. Yağ asitlerinin gliserol (gliserin) ile oluşturdukları esterler nötral yağlardır. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 14-36 C’lu Yağ asitlerinin uzun zincirli alifatik alkollerle oluşturdukları esterler mumlardır. H3C (CH2)14 C O O CH2 (CH2)28-CH3 long chain alcohol fatty acid Mumlar, doğada yaygın olarak bazı böceklerin salgılarında; hayvanların deri, kıl ve tüylerinde; bitkilerin yapraklarında, meyve ve kabuklarında bulunurlar. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması Deniz hayvanlarında metabolikDeniz hayvanlarında metabolik yakıtın depo şeklidiryakıtın depo şeklidir Omurgalıların bazı deri bezleriOmurgalıların bazı deri bezleri ,saç ve deriyi korumak ve onları,saç ve deriyi korumak ve onları bükülebilir,yumuşak,yağlı ve subükülebilir,yumuşak,yağlı ve su geçirmez halde tutmak için mumgeçirmez halde tutmak için mum salgılarsalgılar
    • Kompleks LipidlerKompleks Lipidler Yağ asidi esterleri içeren kompleks gruplardır. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • Kompleks Lipidler 1-Fosfolipidler a-Gliserofosfolipidler b-Sfingofosfolipidler:Sfingomyelinler 2-Glikolipidler Serebrozidler Gangliozidler 3-Sülfolipidler,Aminolipidler, Lipoproteinler
    • Yağ asitleri ve alkole ek olarak başka gruplar içeren lipidler kompleks lipidlerdir. Fosfolipidler: Yağ asitleri ve alkole ek olarak bir fosfat içeren bileşik lipidlerdir; fosfatidler olarak da bilinirler. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 27 Fosfolipidler, molekül yapılarındaki alkol türüne göre fosfogliseridler (gliserofosfolipidler) ve fosfosfingozidler (sfingomyelinler) olmak üzere iki grupta incelenirler. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • Sfingolipidler: Gliserol içermeyen, yağ asidi ve uzun zincirli bir amino alkol olan sfingozin içeren bileşik lipidlerdir. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • Sfingolipidlerin fosfat içerenleri sfingomyelinlerdir; fosfat içermeyip karbonhidrat içerenleri glikolipidler olarak bilinirler. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 30 Gliserofosfolipidler ve sfingolipidler, membran lipidlerinin iki önemli sınıfını oluştururlar. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • Prekürsör ve Türev LipidlerPrekürsör ve Türev Lipidler  Yağ asitleriYağ asitleri  Monoaçil gliseroller ve diaçil gliseroller:Monoaçil gliseroller ve diaçil gliseroller:  Alkoller:Alkoller: Gliserol ve sfingozinGliserol ve sfingozin  Yağ aldehitleri:Yağ aldehitleri:  Keton cisimleri:Keton cisimleri: Asetoasetik asit,Asetoasetik asit, ββ-hidroksibutirik asit ve aseton-hidroksibutirik asit ve aseton  İzoprenoidler:İzoprenoidler: Karotenoidler ve steroidlerKarotenoidler ve steroidler  Vitamin E:Vitamin E: Tokoferoller,Tokoferoller,  Vitamin K:Vitamin K: NaftokinonlarNaftokinonlar Basit veya bileşik lipitlerin hidrolizi sonucu oluşan ve lipit özelliği gösteren maddeler LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • Yağ aldehitleri ve keton cisimleri lipid türevleridirler. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 33 Keton cisimleri, karaciğerde yağ asidi oksidasyonunun normal son ürünlerinden sentez edilen asetoasetik asit, β-hidroksibutirik asit ve asetondur. LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 34 LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • 35 LipiLipittlerin Sınıflandırılmasılerin Sınıflandırılması
    • YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ  Genelde düz zincirli ve çift karbon sayılıGenelde düz zincirli ve çift karbon sayılı karboksilli asitlerdirkarboksilli asitlerdir  İki kimyasal farklı alandan oluşurlar.İki kimyasal farklı alandan oluşurlar.  Uzun hidrokarbon zinciriUzun hidrokarbon zinciri hidrofobikhidrofobik Reaktif değilReaktif değil  KarboksilKarboksil (-COOH)(-COOH) İonize olabilir.İonize olabilir. HidrofilikHidrofilik Asit gibi davranırAsit gibi davranır
    • Hidrokarbon zinciri Karboksil grup YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ Stearate – stearic acid – C18:0 – n-octadecanoic acidStearate – stearic acid – C18:0 – n-octadecanoic acid
    • YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    •  Doğada dallanmış (fitanik asit)ve tekDoğada dallanmış (fitanik asit)ve tek karbon sayılı yağ asitleride bulunurkarbon sayılı yağ asitleride bulunur  Katı ve sıvı yağlarda esterlerKatı ve sıvı yağlarda esterler şeklindedirşeklindedir  Doymuş ve doymamış olabilirlerDoymuş ve doymamış olabilirler  pKapKa ≈≈ 4.54.5 civarında olan zayıfcivarında olan zayıf asitlerdir.asitlerdir. YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • Karboksil grubunun iyonizasyonuKarboksil grubunun iyonizasyonu David Maguire © 1997  OH R-C=O O- + H+ R-C=O YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • Yağ asitlerinin fiziksel özellikleriYağ asitlerinin fiziksel özellikleri Amfipatiktirler.polar ve polar olmayanAmfipatiktirler.polar ve polar olmayan kısımları bulunurkısımları bulunur
    • Yağ asitlerinin fiziksel özellikleriYağ asitlerinin fiziksel özellikleri  Fiziksel özellikleri hidrokarbon zincirinin uzunluğu ve doymamışlık derecesine bağlıdır  Yağ asidinin zinciri uzadıkça ve çift bağ sayısı azaldıkça suda çözünürlüğü azalır
    • Yağ asitlerinin fiziksel özellikleriYağ asitlerinin fiziksel özellikleri  Erime noktaları da hidrokarbon zincirinin uzunluğu ve doymamışlık derecesi ile ilişkilidir  Örn. 25 C de 12-24 C’lu doymuş yağ asitleri katı iken aynı uzunluğa sahip doymamış yağ asitleri sıvıdır
    • Çift bağların varlığı membranın akışkanlığını arttırır.Erime derecesini düşürür.Kış uykusuna yatan hayvanların ekstremitelerinde bulunan lipidler daha ziyade doymamış haldedir  Membran lipidleri depo lipidlerine oranlaMembran lipidleri depo lipidlerine oranla daha doymamış haldedirlerdaha doymamış haldedirler Yağ asitlerinin fiziksel özellikleriYağ asitlerinin fiziksel özellikleri
    • Doymamış yağ asitlerindeki çift bağDoymamış yağ asitlerindeki çift bağ cis -trans izomeri gösterir.cis -trans izomeri gösterir. Yağ asitlerinin fiziksel özellikleriYağ asitlerinin fiziksel özellikleri
    • Yağ asitlerinin fiziksel özellikleriYağ asitlerinin fiziksel özellikleri 6 C’dan küçük olanlar suda erirler.Yağ6 C’dan küçük olanlar suda erirler.Yağ asidi zincirine OH gruplarının girmesiasidi zincirine OH gruplarının girmesi suda erirliklerini artırır.suda erirliklerini artırır.
    • ADLANDIRMAADLANDIRMA
    • – 4-244-24 KKarbonarbonlularlular ADLANDIRMAADLANDIRMA
    • ADLANDIRMAADLANDIRMA
    • Karbon sayısı 12,14 ve 20,24 olan yqğKarbon sayısı 12,14 ve 20,24 olan yqğ asitleri doğada az bulunur.asitleri doğada az bulunur. Çok az miktarda 15,17,19 C a sahipÇok az miktarda 15,17,19 C a sahip yağ asitleri vardır.yağ asitleri vardır. Kısa zincirli doymuş yağ asitleri süt veKısa zincirli doymuş yağ asitleri süt ve tereyağında bulunur.tereyağında bulunur. Memelilerin depo yağındaki yağMemelilerin depo yağındaki yağ asitlerinin çoğu palmitik asit,stearikasitlerinin çoğu palmitik asit,stearik asit,oleik ve linoleik asittirasit,oleik ve linoleik asittir ADLANDIRMAADLANDIRMA
    • Yağ asitleriYağ asitleri  Doymuş (satüre) yağDoymuş (satüre) yağ asitleri:asitleri:  Doymamış (ansatüre)Doymamış (ansatüre) yağ asitleri:yağ asitleri:  Ek gruplu yağ asitleri:Ek gruplu yağ asitleri:  Halkalı yapılı yağHalkalı yapılı yağ asitleri:asitleri:
    • omega endomega end alpha endalpha end degree of saturation: single carbondegree of saturation: single carbon bondbond H H H H H H H H H H H H H H H H H O H-C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C--C-C-OH H H H H H H H H H H H H H H H H H  --Çift bağ bulundurmazlar(sature)Çift bağ bulundurmazlar(sature)  CH3-(CH2)n-COO Genel formülüne uyarlar.CH3-(CH2)n-COO Genel formülüne uyarlar. Doymuş Yağ AsitleriDoymuş Yağ Asitleri
    •  8:0 Kaprilik asit8:0 Kaprilik asit  10:0 Kaproik asit10:0 Kaproik asit  12:0 Laurik asit12:0 Laurik asit  14:0 Miristik asit14:0 Miristik asit  16:0 Palmitik asit16:0 Palmitik asit  18:0 Stearik asit18:0 Stearik asit  Doğada en sık palmitik asit (C16) ve stearikDoğada en sık palmitik asit (C16) ve stearik asit(C18) bulunur.asit(C18) bulunur. Doymuş Yağ AsitleriDoymuş Yağ Asitleri
    • 17 15 13 11 9 7 5 3 1 18 16 14 12 10 8 6 4 2 COOH Doymuş Yağ AsitleriDoymuş Yağ Asitleri
    •  Doymuş yağ asitlerindeki hidrokarbon zinciri bükülebilir bir yapıya sahiptir  Tek sayılı C atomuna sahip doymuş yağ asitleri beyin glikolipidlerinde bulunur
    •  Doymamış yağ asitleri 1 veya dahaDoymamış yağ asitleri 1 veya daha fazla doymamış çift bağ içerirler.fazla doymamış çift bağ içerirler.  Çift bağların sayı ve konumlarıÇift bağların sayı ve konumları ΔΔ veve ωω sistemiyle belirlenirsistemiyle belirlenir DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Çift bağ Delta işareti ile gösterilirÇift bağ Delta işareti ile gösterilir moleküllerindeki reaksiyonların yerlerinimoleküllerindeki reaksiyonların yerlerini tanımlamak için karbonlarıntanımlamak için karbonların numaralandırılması gereklidir.numaralandırılması gereklidir. Bu numaralama yağ asidindeki terminalBu numaralama yağ asidindeki terminal COOH den itibaren metil grubuna giderCOOH den itibaren metil grubuna gider şekilde yapılır.şekilde yapılır. DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • C O O− 1 2 3 4 α β γ ωω Δ-Tanımlama Çift bağın konumunun numaralandırılması COOH ucundan başlar 16:1 ∆9 DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • .. COOH 1 3 5 7 9 11 13 15 17 n-Tanımlama (ω Tanımlama) Karbon numaralandırılması metil ucundan başlar. n-Tanımlama (ω Tanımlama) Karbon numaralandırılması metil ucundan başlar. 2 4 6 8 10 12 14 16 18 γ β α ω DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • StandarStandart terminolojit terminoloji 20:4 ω 6 20:4 ∆5,8,11,14 Karbon chain length Number of double bonds Çift bağın pozisyonu ω- Tanımlama ∆-Tanımlama DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    •  Çift bağın pozisyonu çeşitli şekillerde gösterilebilirÇift bağın pozisyonu çeşitli şekillerde gösterilebilir
    • İki ayrı sınıflama kullanılmasının nedenleri:İki ayrı sınıflama kullanılmasının nedenleri: Biyokimyasal reaksiyonları tanımlamak içinBiyokimyasal reaksiyonları tanımlamak için Beslenmede yağ asidi ailesini tanımlamak içinBeslenmede yağ asidi ailesini tanımlamak için YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • Biyokimyasal ReaksiyonlarBiyokimyasal Reaksiyonlar DesaturaDesaturazlar vezlar ve elongaelongazlar yağ asidininzlar yağ asidinin carboxy-carboxy- terminterminalinden etkiler.alinden etkiler. Bundan dolayıBundan dolayı ΔΔ--tanımlamatanımlama yağ asidi metabolizmasının biyokimyasını tarifyağ asidi metabolizmasının biyokimyasını tarif etmede kullanılıretmede kullanılır.. ∆9 COOH COOHden 9 C uzaktaki çift bağ YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • Can’t change n6 BeslenmedeBeslenmede ωω--tanımlamadatanımlamada doku yağ asit kompozisyonu iledoku yağ asit kompozisyonu ile dietdiet bağlantısının kurulmasını sağlar.bağlantısının kurulmasını sağlar. COOH ∆9∆12 Linoleic acid (18:2n6) n6 YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • 1-Tekli doymamış yağ asitleri(MUFA)1-Tekli doymamış yağ asitleri(MUFA) 2-Çoklu doymamış yağ asitleri(PUFA):2-Çoklu doymamış yağ asitleri(PUFA): 22 veya daha fazla çift bağ içerirlerveya daha fazla çift bağ içerirler 3- Eikozanoid’ler3- Eikozanoid’ler DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • 1-Tekli doymamış yağ asitleri(MUFA)1-Tekli doymamış yağ asitleri(MUFA) DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Monounsaturated Fatty Acid StructureMonounsaturated Fatty Acid Structure omega endomega end alpha endalpha end One double bondOne double bond H H H H H H H H H H H H H H H O H-C--C--C--C--C--C--C--C--C=C--C--C--C--C--C--C--C--C-OH H H H H H H H H H H H H H H H H H DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Unsaturated fatty acidsUnsaturated fatty acids  Monoenoic acid (monounsaturated)Monoenoic acid (monounsaturated) Double bond is always cis in natural fatty acids. This lowers the melting point due to “kink” in the chain
    •  Monoenoic acids (one double bond):Monoenoic acids (one double bond):  16:1, 916:1, 9 ωω7: palmitoleic acid (7: palmitoleic acid (ciscis-9-hexadecenoic acid-9-hexadecenoic acid  18:1, 918:1, 9 ωω9: oleic acid (9: oleic acid (ciscis-9-octadecenoic acid)-9-octadecenoic acid)  18:1, 918:1, 9 ωω9: elaidic acid (9: elaidic acid (transtrans-9-octadecenoic acid)-9-octadecenoic acid)  22:1, 1322:1, 13 ωω9: erucic acid (9: erucic acid (ciscis-13-docosenoic acid)-13-docosenoic acid)  24:1, 1524:1, 15 ωω9: nervonic acid (9: nervonic acid (ciscis-15-tetracosenoic-15-tetracosenoic acid)acid)
    • 2-Çoklu doymamış yağ asitleri(PUFA)2-Çoklu doymamış yağ asitleri(PUFA) -Esansiyel olmayan YA-Esansiyel olmayan YA -Esansiyel YA: Vücutta oluşturulamaz-Esansiyel YA: Vücutta oluşturulamaz Eikozanoidleri oluşturmada kullanılır.Eikozanoidleri oluşturmada kullanılır. Linoleik asitLinoleik asit Linolenik asitLinolenik asit Araşidonik asitAraşidonik asit 3- Yağ asidi türevleri :Eikozanoid’ler3- Yağ asidi türevleri :Eikozanoid’ler Prostanoidler,Lökotrienler,LipoksinlerProstanoidler,Lökotrienler,Lipoksinler DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • 2 veya daha fazla çift bağ: poliansatüre yağ asitleri Her cis bağ molekülü 120Her cis bağ molekülü 12000 büker.büker. DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • PUFA’lar 2 veya daha fazla çift bağ içerirlerPUFA’lar 2 veya daha fazla çift bağ içerirler omega endomega end alpha endalpha end >> 22 çift bağ içerirçift bağ içerir H H H H H H H H H H H H H O H-C--C--C--C--C--C=C--C--C=C--C--C--C--C--C--C--C--C-OH H H H H H H H H H H H H H H H H H DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Esansiyel olmayan PUFA’larEsansiyel olmayan PUFA’lar Memeli hücrelerinde oleik asitten sentez edilenMemeli hücrelerinde oleik asitten sentez edilen ωω-9 serisi yağ asitleridir.Esansiyel yağ-9 serisi yağ asitleridir.Esansiyel yağ asitlerinin yerini tutmazasitlerinin yerini tutmaz DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Esansiyel yağ asitleri :Esansiyel yağ asitleri : LLinoleiinoleik vek ve a-linolenica-linolenic asitdir.asitdir. ωω-3 ve-3 ve ωω-6 serisi diğer PUFA’lar-6 serisi diğer PUFA’lar (Araşidonik a.,EPA,DHA) diete bağlı(Araşidonik a.,EPA,DHA) diete bağlı esansiyeldir.Memeli hücreleriesansiyeldir.Memeli hücreleri 9.Karbondan sonra çift bağları9.Karbondan sonra çift bağları oluşturma yeteneğine sahip değildir.oluşturma yeteneğine sahip değildir. Linolenik asitte 9.C’dan sonra 2 çiftLinolenik asitte 9.C’dan sonra 2 çift bağ vardırbağ vardır DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • O OH LinoleicAcid 18:2∆9, ∆12 ω6 unsaturatedfattyacid O OH α-LinolenicAcid 18:3∆9, ∆12, ∆15 ω3unsaturatedfattyacid 1 2 3 4 5 6 1 2 3 ObtainedfromPlant oils, Fishoils. ESANSİYEL YAĞ ASİTLERİESANSİYEL YAĞ ASİTLERİ DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Essential Fatty Acid- Omega-3 (alpha-linolenic acid)Essential Fatty Acid- Omega-3 (alpha-linolenic acid) omega endomega end alpha endalpha end 1st double bond is located on the 3rd carbon1st double bond is located on the 3rd carbon from the omega endfrom the omega end H H H H H H H H H H H H H H H H H O H-C--C--C=C--C--C =C--C--C=C--C--C--C--C--C--C--C--C-OH H H H H H H H H H H H DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Essential Fatty Acid- Omega-6 (alpha-linoleic acid)Essential Fatty Acid- Omega-6 (alpha-linoleic acid) omega endomega end alpha endalpha end 1st double bond is located on the 6th carbon1st double bond is located on the 6th carbon from the omega endfrom the omega end H H H H H H H H H H H H H O H-C--C--C--C-- C--C =C--C--C=C--C--C--C--C--C--C--C--C-OH H H H H H H H H H H H H H H H H H DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • 18:2 (linoleic n-6) 18:3 (αlinolenic n-3) 18:3 γ linolenic 6-desaturase NOT THE SAME 20:3 5-desaturase 20:4 Elongase 18:4 6-desaturase 20:4 5-desaturase 20:5 Elongase 22:5 Elongase 24:5 Elongase 6-desaturase 24:6 retroconversion 22:6DHA (arachidonic) EPA DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Dietteki doymamış yağ asitleriDietteki doymamış yağ asitleri ωω-9-9  OleiOleikk aassidid 18:118:1 ωω-6-6  LinoleiLinoleikk aassidid 18:218:2  Araşidonik asitAraşidonik asit ωω-3-3  LinoleniLinolenikk aassidid 18:318:3  EiEikkosapentaenoiosapentaenoikk aassidid 20:520:5  DoDokkosahexaenoiosahexaenoikk aassidid 22:622:6 YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ
    • Ara idonik asit besine ba l esansiyeldir.Linoleikş ğ ıAra idonik asit besine ba l esansiyeldir.Linoleikş ğ ı asitten sentez edilir(omega 6)asitten sentez edilir(omega 6) Linoleic acid CO2H 14 11 8 5 Arachidonic acid (20:4∆5, 8, 11, 14 ) (Eicosa-5,-8,11,14-tetraenoic acid) As CoA ester: 1) Elongation 2) Desaturation x 2 Prostaglandins CO2H DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • 4 çift bağ molekülün U şeklinde bükülmesine neden olur.Bu yağ4 çift bağ molekülün U şeklinde bükülmesine neden olur.Bu yağ asitlerinin membranlarda paketlenmesinde önem taşırasitlerinin membranlarda paketlenmesinde önem taşır DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Omega-3Omega-3 yağ asitlerideyağ asitleride αα-- linolenik asitten sentez edilirlinolenik asitten sentez edilir DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Omega 3 (Alpha-linolenic acid, C18:3) 2C 2H Eicosapentaenoic acid (EPA, C20:5) 2C 2H Docosahexaenoic acid (DHA, C22:6) Eicosanoids DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • CO2H CO2H ω-3 double bond Eicosapentaenoic acid (20:5∆5, 8, 11, 14, 17 ) Docahexaenoic acid (22:6∆4, 7, 10, 13, 16, 19 ) DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Omega 3 yağ asitlerinin önemi  Found in fish oils, esp. cold water fish  Important in:  Growth regulation  Modulation of inflammation  Platelet activation  Lipoprotein metabolism
    • DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • 93 Eikozanoidler, omurgalı hayvanların çeşitli dokularında son derece güçlü hormon benzeri etkilerinin çeşitliliği ile bilinen, 20 karbonlu poliansatüre yağ asidi olan 20: 4∆5, 8, 11, 14 araşidonik asit türevi bileşiklerdir. DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    •  Parsiyel hidrojenasyonla cis yağParsiyel hidrojenasyonla cis yağ asitlerinden trans yağ asitleriasitlerinden trans yağ asitleri oluşturulur.oluşturulur. Bağ trans ise molekülBağ trans ise molekül düzdüz haldedir.haldedir. DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • DoyDoymamammıış Yağ Asitleriş Yağ Asitleri
    • Doymuş Yağ Asitlerine ait ÖzelliklerDoymuş Yağ Asitlerine ait Özellikler Yağ asitleriYağ asitleri Sistem. Gös.Sistem. Gös. KısaKısa Göster.Göster. Erime Nok.Erime Nok. (( oo C)C) KaynakKaynak BütirikBütirik n-butanikn-butanik C-4:0C-4:0 -8-8 Süt yağıSüt yağı KaproikKaproik n-hekzanikn-hekzanik C-6:0C-6:0 -2-2 Süt yağıSüt yağı KaprilikKaprilik n-oktanikn-oktanik C-8:0C-8:0 1616 Süt ve Palmiye yağıSüt ve Palmiye yağı KaprikKaprik n-dekanikn-dekanik C-10:0C-10:0 3131 Süt ve Palmiye yağıSüt ve Palmiye yağı LaurikLaurik n-dodekanikn-dodekanik C-12:0C-12:0 4444 Süt ve Domuz yağıSüt ve Domuz yağı MiristikMiristik n-tetradekanikn-tetradekanik C-14:0C-14:0 5454 Süt ve Domuz yağıSüt ve Domuz yağı PalmitikPalmitik n-hegzadekanikn-hegzadekanik C-16:0C-16:0 6363 Hayvan ve Bitki yağl.Hayvan ve Bitki yağl. StearikStearik n-oktadekanikn-oktadekanik C-18:0C-18:0 7070 Hayvan ve Bitki yağl.Hayvan ve Bitki yağl. AraşidikAraşidik n-aykosanikn-aykosanik C-20:0C-20:0 7676 Yer Fıstığı ve Süt yağıYer Fıstığı ve Süt yağı
    • Doymamış Yağ Asitlerine ait ÖzelliklerDoymamış Yağ Asitlerine ait Özellikler Yağ asitleriYağ asitleri Kısa Göster.Kısa Göster. Erime Nok. (oC)Erime Nok. (oC) KaynakKaynak PalmitoleikPalmitoleik C-16:1C-16:1 11 Balık ve Hayvansal Yağl.Balık ve Hayvansal Yağl. OleikOleik C-18:1C-18:1 1313 Hayvan ve Bitki YağlarıHayvan ve Bitki Yağları Linoleik*Linoleik* C-18:2C-18:2 -6-6 Soya YağıSoya Yağı Linolenik*Linolenik* C-18:3C-18:3 -11-11 Keten ve Soya YağıKeten ve Soya Yağı Araşidonik*Araşidonik* C-20:4C-20:4 -50-50
    • Bazı Yağların Yağ Asidi KompozisyonuBazı Yağların Yağ Asidi Kompozisyonu Katı YağKatı Yağ LaurikLaurik MiristikMiristik PalmitikPalmitik StearikStearik OleikOleik LinoleikLinoleik LinolenikLinolenik TereyağTereyağ 1-41-4 8-138-13 25-3225-32 8-138-13 22-2922-29 2-42-4 SığırSığır 2-32-3 24-3224-32 20-2520-25 37-4337-43 2-32-3 DomuzDomuz 1-21-2 25-3025-30 12-1612-16 40-5040-50 3-83-8 Sıvı YağSıvı Yağ H. ceviziH. cevizi 44-5044-50 13-1813-18 7-107-10 1-41-4 5-85-8 1-31-3 ZeytinZeytin 0-10-1 0-20-2 7-207-20 2-32-3 53-8653-86 4-224-22 YerfıstığıYerfıstığı 0-10-1 6-106-10 3-63-6 40-6540-65 17-3817-38 Pamuk to.Pamuk to. 0-30-3 17-2317-23 1-31-3 23-4423-44 34-5534-55 MısırMısır 1-21-2 8-128-12 2-52-5 29-4929-49 34-5634-56 SoyaSoya 0-10-1 6-106-10 2-52-5 20-3020-30 50-6050-60 2-102-10 Keten to.Keten to. 0-10-1 5-95-9 4-74-7 9-299-29 8-298-29 45-6745-67
    • YAĞ ASİTLERİYAĞ ASİTLERİ  ““İyi Yağlarİyi Yağlar”:”: Poliansature yağlardan zengindir.Poliansature yağlardan zengindir. Tipik yiyecekler zeytinyağı ,ayçiçek yağı.Tipik yiyecekler zeytinyağı ,ayçiçek yağı.  ““Kötü yağlarKötü yağlar”:”: Yüksek derecede satureYüksek derecede sature yağlardır.yağlardır. Klasik olarak suçlu olanlarKlasik olarak suçlu olanlar stearistearikk asitasit dir.dir.((sığır eti,sığır eti, palmpalmiyeiye && hindistancevizihindistancevizi ((bonbonbonbon şekerdeşekerde))))  ““Gerçekten kötü yağlarGerçekten kötü yağlar””(( transtrans yağ asitleri)yağ asitleri) Sebze yağlarının kısmi hidrojenasyonu ileSebze yağlarının kısmi hidrojenasyonu ile oluşur)oluşur). Margarin. Margarinlerler transtrans yağ asitlerineyağ asitlerine sahiptir.sahiptir.
    • Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri  Karboksil grubunun verdiği reaksiyonları verirlerKarboksil grubunun verdiği reaksiyonları verirler (sabun, amid, ester, anhidrit)(sabun, amid, ester, anhidrit)  Esterleşme:Esterleşme:  Tuz oluşturma:Tuz oluşturma:  Çift bağların hidrojenlenmesi (hidrojenizasyon):Çift bağların hidrojenlenmesi (hidrojenizasyon):  Halojenlenme:Halojenlenme:  Oksitlenme:Oksitlenme: Doymamış yağ asitleri oksidasyonaDoymamış yağ asitleri oksidasyona uğrayarak peroksitler oluşur.Oksidasyonuğrayarak peroksitler oluşur.Oksidasyon acılaşmaya yolaçar.Bu olayı geciktirmek içinacılaşmaya yolaçar.Bu olayı geciktirmek için antioksidanlar kullanılırantioksidanlar kullanılır
    • Yağ asitlerinin karboksil grupları ile alkollerin hidroksil grupları arasından su çıkışı suretiyle yağ asidi ve alkolün birbirine ester bağıyla bağlanması sonucu esterler oluşur. Trigliseridler, gliserolün yağ asidi esterleridirler: Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri
    • Yağ asitleri, karboksil grupları vasıtasıyla metallerle tuzları oluştururlar. Karbon sayısı 6’dan fazla olan yağ asitlerinin metallerle oluşturduğu tuzlara sabun denir. Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri
    • Doymamış yağ asitlerinin yapısında yer alan etilen bağı (−CH=CH−), platin, nikel veya bakır varlığında kolaylıkla hidrojenle doyurulabilir; iki hidrojen çift bağa girer ve doymamış yağ asidi doymuş hale geçer: Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri
    • Doymamış yağ asitlerinin yapısında yer alan etilen bağının fluor, klor, brom, iyot gibi halojenlerden biri ile doyurulması olayı halojenlenme diye adlandırılır. 100 g doymamış yağın gram cinsinden tuttuğu iyot miktarı, iyot indeksi olarak tanımlanır; iyot indeksi, cilt altı dokularda 65, karaciğerde 135’dir. Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri
    • Doymamış yağ asitlerinin havanın moleküler oksijeni (O2 ) ile oksitlenmeleri genel olarak çok karışıktır. yağlardaki acılaşma, kısmen bu tür oksidasyonun sonucudur. Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri
    •  lipid peroxidationlipid peroxidation Yağ asitlerinin kimyasal özellikleriYağ asitlerinin kimyasal özellikleri