1
SOCIJALNI PRISTUP U PSIHIJATRIJI
Prof dr Marko Munjiza,
e-mail: marko. munj@sbb.rs
munjizamarko011@gmail.com
Web stranic...
2
SADRŽAJ
I Istorijski osvrt
II Sociodinamski aspekti socijalnog pristupa
III Važniji izvori socijalnog pristupa
1.Uži psi...
3
SADRŽAJ
VI Sociodinamski koncept organizacije psih.službe
1. Terapijski značaj organizacije službe
1.1. Socioterapijski ...
4
U V O D
Socijalni pristup u psihijatriji nije ni
izdaleka jasno određen kao što je to slučaj
sa biomedicinskim i/ili psi...
5
U V O D-nastavak
• Ta neodređenost predmeta i
ciljeva uslovljena je nedovoljnom
jasnoćom položaja u odnosu na
veći broj ...
6
U V O D-nastavak
• Danas se koristi više termina
vezanih za ovu oblast;
sociodinamski, socijalni i
preventivni pristup, ...
7
Istorijski osvrt
• Socijalni pristup u psihijatriji svoj početak duguje
bar dvema veoma važnim fazama razvoja
psihijatri...
8
Istorijski osvrt/nastavak
• Poslednjih pola veka idu i nastojanja za što
celovitiju integraciju psihijatrijskih pacijena...
9
Istorijski osvrt/nastavak
• Institucionalna faza ovog pristupa u
psihijatriji pojavljuje se od 50-tih godina
prošlog vek...
10
Istorijski osvrt/nastavak
• Sve ove faze mogu da se sažmu u četiri grupe
aktivnosti:
1) sociološke i antropološke;
2) e...
11
SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA
• Sociodinamska dimenzija socijalnog
pristupa u psihijatriji prvenstveno se
og...
12
SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA/nastavak
• U ovaj oblik aktivnosti uvode još:
• grupno vođenje, savetovanje, n...
13
SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA/nasavak
• Za razliku od drugih pristupa u psihijatriji kao
npr. biološki, psih...
14
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA
Uži psihijatrijski izvori
Uži psihijatrijski izvori za ovaj koncept
psihijatrije su ...
15
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA
Uži psihijatrijski izvori
• psihijatrijska praksa u celini i
• posebno psihijatrijsk...
16
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak
• Oni pružaju bolji uvid u različite socijalne
uloge koje se događaju.
• Za...
17
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak
Nepsihijatrijski izvori
• Takozvani nepsihijatrijski izvori socijalne
dimen...
18
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak
• Njihova osnovna koncepcija svodi se na stav o
važnosti interpersonalnih o...
19
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak
• Psihofarmakoterapija je veoma važan
faktor za unapređenje socijalnog pris...
20
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak
• Pojam i razvoj grupne terapije kao načina
lečenja izraz je sve veće afirm...
21
VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak
• Kao mogući zaključak može se naglasiti
da je nezaobilazno međusobno
pribl...
22
PREVENTIVNO ORJENTISANA PSIHIJATRIJA KAO DEO
SOCIJALNOG PRISTUPA
U najširem smislu reči preventivno
usmerena psihijatri...
23
PREVENTIVNO ORJENTISANA PSIHIJATRIJA KAO DEO SOCIJALNOG
PRISTUPA-nastavak
• Danas psihijatrija raspolaže velikom
lepezo...
24
PREVENTIVNO ORJENTISANA PSIHIJATRIJA KAO DEO SOCIJALNOG
PRISTUPA-nastavak
Postoji dosta argumenata za tvrdnju da
zadovo...
25
Socijalni pristup u preventivnim aktivnostima u psihijatriji
Ovaj spektar aktivnosti u psihijatriji ne
odnosi se samo n...
26
Pojedini oblici prevencije
1. Primarna prevencija
- Nedovoljna teorijska znanja i iskustvo
lekarima predstavljaju probl...
27
1. Primarna prevencija/nastavak
• Danas je još uvek teško odrediti prirodu
tzv. pozitivnog mentalnog zdravlja koje je
p...
28
1. Primarna prevencija/nastavak
- Specifična zaštita mentalnog zdravlja
predstavlja preventivno-medicinsku i
psihološku...
29
1. Primarna prevencija/nastavak
- Uspeh mera primarne prevencije meri se
dostignutim stepenom, kvalitetom zdravlja
stan...
30
1. Primarna prevencija/nastavak
• Opšte mere imaju za cilj da uklone ili
ublaže štetne činioce i da podstiče one
poziti...
31
Specifične mere primarne prevencije
• Specifične mere primarne prevencije
uključuju veći broj ekoloških i drugih
faktor...
32
Specifične mere primarne prevencije
• Znatno manje mogućnosti postoje za
endogene psihoze.
• Složeno delovanje brojnih,...
33
Specifične mere primarne prevencije/nastavak
• Programi primarne prevencije često se
usmeravaju na pojedince i grupe sa...
34
Sedundarna prevencija-rano otkrivanje,
dijagnostikovanje i lečenje
• Kada se uzme u obzir da su mere
primarne prevencij...
35
Sedundarna prevencija-rano otkrivanje,
dijagnostikovanje i lečenje-nastavak
1) Rano otkrivanje, dijagnostikovanje i leč...
36
Sedundarna prevencija-rano otkrivanje,
dijagnostikovanje i lečenje-nastavak
3) Zdravstveni i socijalni segmenti službe
...
37
Sedundarna prevencija-rano otkrivanje,
dijagnostikovanje i lečenje-nastavak
• Najočigledniji su poremećaji u ranom
deti...
38
Sedundarna prevencija-rano otkrivanje,
dijagnostikovanje i lečenje-nastavak
• Prednost imaju one metode i mere koje
zah...
39
Tercijarna prevencija-rehabilitacija i kvalitet života
Tercijarna prevencija, rehabilitacija u
psihijatriji i poboljšan...
40
Tercijarna prevencija-rehabilitacija i kvalitet života
• Tercijarna prevencija mora da počme od samog
početka tretmana....
41
Tercijarna prevencija-rehabilitacija i kvalitet života
• Ove ciljeve određuje stepen izgubljene i
očuvane sposobnosti i...
42
PSIHOSOCIJALNI I SOCIODINAMSKI KONCEPT ORGANIZACIJE RADA NA
ZAŠTITI I U NAPREĐENJU MENTALNOG ZDRAVLJA
• Današnja organi...
43
PSIHOSOCIJALNI I SOCIODINAMSKI KONCEPT ORGANIZACIJE
RADA NA ZAŠTITI I U NAPREĐENJU MENTALNOG ZDRAVLJA-
nastavak
• U okv...
44
Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji
Stacionarni oblik lečenja i tretmana u
psihijatriji još uvek ima dosta...
45
Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak
• U prvom redu to je šok za pacijenta kada
treba da bude prim...
46
Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak
• Štetne posledice se javljaju i zbog dužeg
odvajanja pacijen...
47
• Sve to ukazuje da je vanbolnički oblik
tretmana prihvatljiviji, a istovremeno je
značajno i jeftiniji.
• Međutim i ko...
48
Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak
• U prvom redu to je priroda samog
mentalnog poremećaja koji ...
49
Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak
• Svi navedeni negativni aspekti bolničkog i
vanbolničkog tre...
50
Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-
nastavak
• Kao prelazne ustanove omogućavaju
postepen prelaz pacijena...
51
Terapijski značaj organizacije psih. službe
• Neki organizacioni oblici psihijatrijskih
institucija deluju terapijski u...
52
Terapijski znaćaj organizacije psih. službe-nastavk
• Sem socioterapijskog kluba u ovu grupu
tretmana spadaju terapija ...
53
Terapijski znaćaj organizacije psih. službe-nastavak
• Tretman u klubovima omogućen je velikim
terapijskim potencijalim...
54
Terapijski znaćaj organizacije psih. Službe/nastavak
U savremenoj psihijatriji postoji veliki broj
različitih oblika in...
55
Terapijski znaćaj socioterapijskog kluba/nastavak
• Preko njega ostvarena je koordinacija sa
službama primarne zdravstv...
56
Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u
psihijatriji
• Pri organizaciji ovakvog koncepta psihijatrijske
s...
57
Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak
Posmatranjem mentalnog zdravlja i
psihijatr...
58
Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-
nastavak
• Multiprofesionalna struktura stručnjaka ...
59
Značaj organizacije služe u sociodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak
- Ovaj segment zaštite mentalnog zdravlja u...
60
Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak
• Značajne vrednosti neinstitucionalnih
obl...
61
• Najčešće forme i oblici koji se koriste u
svakodnevnoj praksi su:
• klubovi za uzajamnu pomoć,
• udruženja građana sa...
62
Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak
• Ove aktivnosti treba da funkcionišu u već...
63
• Poseban problem predstavlja
tradicionalna, alternativna medicina kojoj
narod veruje i uživa značajnu popularnost.
• D...
64
2. Sociokulturni faktori
Danas se pridaje veliki značaj delovanju
sociokulturnih činilaca na mentalno
zdravlje, javljan...
65
2. Sociokulturni faktori-nastavak
• Proučavanje kvalitativnih razlika za pojedine
psihijatrijske poremećaje u različiti...
66
2. Sociokulturni faktori-nastavak
a) Ispitivanje kvantitativnih aspekata
duševnih poremećaja u jednoj ili više
sociokul...
67
2. Sociokulturni faktori-nastavak
c) Studije koje se bave ispitivanjem
specifičnih oblika psihijatrijskih
poremećaja ko...
68
2. Sociokulturni faktori-nastavak
• Ovde spada i proučavanje kvalitativnih
razlika za pojedine psihijatrijske
poremećaj...
69
• Zajednička osnova nepovoljnog delovanja
sociokulturnih činilaca i kulture na
mentalno zdravlje svodi se na sledeće
ne...
70
DRUGA PODRUČJA PSIHIJATRIJE U KOJIMA JE ZNAČAJAN
SOCIJALNI PPRISTU
Psihijatrija u zajednici, komunalna, socijalna psihi...
71
Psihijatrija u zajednici, komunalna, socijalna psihijatrija/nastavak
• Radi se o prevenciji psihijatrijskih
poremećaja ...
72
Psihijatrija u zajednici, komunalna, socijalna psihijatrija/nastavak
Kliničke psihijatrijske službe u zajednici vrše
pr...
73
DALJNJI PRAVCI SOCIODINAMSKOG PRISTUPA U PSIHIJATRIJI
UMESTO ZAKLJUČKA
• U ovom izlaganju nisu obuhvaćeni svi
aktuelni ...
74
UMESTO ZAKLJUČKA
• Isto tako su aktuelne i psihosocijalne
posledice velikog broja mentalnih
poremećaja.
• Važnu oblast ...
75
UMESTO ZAKLJUČKA
• Očekuje se veći doprinos socijalne
epidemiologije pojedinim poremećajima,
pre svega u proučavanju de...
76
UMESTO ZAKLJUČKA
• Pouzdanija evaluacija korisnosti i
efikasnosti psihijatrijskih institucija,
omogućiće bolju i funkci...
77
LITERATURA
• Bebington, P. E. ed by Social psychiatry
(Theory, metodology and practice)
Transaction Publisher, 1991, 24...
78
LITERATURA-nastavak
• Henderson A. S. and Burrows G. D.( eds by):
Handbook oh Socijal Psychiatry, Elsevier,
Amsterdam, ...
Upcoming SlideShare
Loading in...5
×

Socijalni pristup u psihijatriji

270

Published on

0 Comments
0 Likes
Statistics
Notes
  • Be the first to comment

  • Be the first to like this

No Downloads
Views
Total Views
270
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0
Actions
Shares
0
Downloads
9
Comments
0
Likes
0
Embeds 0
No embeds

No notes for slide

Transcript of "Socijalni pristup u psihijatriji"

  1. 1. 1 SOCIJALNI PRISTUP U PSIHIJATRIJI Prof dr Marko Munjiza, e-mail: marko. munj@sbb.rs munjizamarko011@gmail.com Web stranica na Internetu: www.munjiza.com
  2. 2. 2 SADRŽAJ I Istorijski osvrt II Sociodinamski aspekti socijalnog pristupa III Važniji izvori socijalnog pristupa 1.Uži psihijatrijski izvori 2. Nepsihijatrijski izvori IV Preventivno orijentisana psihijatrija kao izvor socijalnog pristupa V Socijalni pristup u preventivnim aktivnostima 1. Pojedini oblici prevencije (primarna, sekundarna i tercijarna)
  3. 3. 3 SADRŽAJ VI Sociodinamski koncept organizacije psih.službe 1. Terapijski značaj organizacije službe 1.1. Socioterapijski klubovi VII Sociokulturni činioci u socijalnom pristupu VIII Druga područja psihijatrije značajni za sociodinamski pristup IX Zaključak X Literatura
  4. 4. 4 U V O D Socijalni pristup u psihijatriji nije ni izdaleka jasno određen kao što je to slučaj sa biomedicinskim i/ili psihodinamskim modelima koji inače, imaju i znatno dužu istoriju.
  5. 5. 5 U V O D-nastavak • Ta neodređenost predmeta i ciljeva uslovljena je nedovoljnom jasnoćom položaja u odnosu na veći broj društvenih disciplina i naučnih oblasti koje savremena psihijatrija koristi
  6. 6. 6 U V O D-nastavak • Danas se koristi više termina vezanih za ovu oblast; sociodinamski, socijalni i preventivni pristup, psihijatrija u zajednici, sociologija mentalnih poremećaja i slično.
  7. 7. 7 Istorijski osvrt • Socijalni pristup u psihijatriji svoj početak duguje bar dvema veoma važnim fazama razvoja psihijatrije u celini i to pre svega moralnom tretmanu krajem 18. i tokom 19. veka. • Kasnije se nadovezuje tzv. kulturna i socijalna faza, posebno tokom proteklog 20. veka sa radikalnom reorganizacijom i većom humanizacijom u psihijatrijskim bolnicama širom sveta.
  8. 8. 8 Istorijski osvrt/nastavak • Poslednjih pola veka idu i nastojanja za što celovitiju integraciju psihijatrijskih pacijenata u socijalni sistem i društvenu zajednicu u celini. Socijalni pristup obogatio je psihijatriju u celini. Njemu dugujemo fleksibilnu i solidnu organizovanu službe, organizaciju epidemioloških istraživanja, uvođenje grupne terapije, razvoj više savremenih modela prevencije, manju stigmatizaciju i etiketiranje obolelih i njihovih porodica, bolju pravnu zaštitu pacijenata i drugo.
  9. 9. 9 Istorijski osvrt/nastavak • Institucionalna faza ovog pristupa u psihijatriji pojavljuje se od 50-tih godina prošlog veka. • To dovodi do boljeg definisanja sadržaja aktivnosti u okviru socijalnog pristupa u psihijatriji. • Sve više se uvažava sociokulturna implikacija dijagnostičkih pristupa, tretman i prevencija psihijatrijskih poremećaja
  10. 10. 10 Istorijski osvrt/nastavak • Sve ove faze mogu da se sažmu u četiri grupe aktivnosti: 1) sociološke i antropološke; 2) epidemiološke i antropološke; 3) preventivnu i 4) terapijsku aktivnost. • Sadržajno određenje pomenutih tematskih okvira pojma socijalnog pristupa u psihijatriji može se iskazati i u dve glavne hipoteze i to: a) sociodinamski orijentisanu aktivnost i b) preventivne aktivnosti.
  11. 11. 11 SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA • Sociodinamska dimenzija socijalnog pristupa u psihijatriji prvenstveno se ogleda se u različitim socioterapijskim postupcima, rehabilitaciji i poboljšanju kvaliteta života psihijatrijskih bolesnika.
  12. 12. 12 SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA/nastavak • U ovaj oblik aktivnosti uvode još: • grupno vođenje, savetovanje, neki oblici organizacije psihijatrijske službe kao na primer ustanove za parcijalnu hospitalizaciju, tretman u porodičnoj sredini, zaštitne radionice, socioterapijske klubove. • Ovde je karakteristična vremenska, prostorna i funkcionalna povezanost, međuzavisnost i važan dinamični odnos.
  13. 13. 13 SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA/nasavak • Za razliku od drugih pristupa u psihijatriji kao npr. biološki, psihodinamski, gde su jedini nosioci aktivnosti lekari, u socijalnom pristupu kao nosioci aktivnosti pored lekara značajnu ulogu igraju brojni profili koji čine multidisci- plinarni tim stručnjaka. • Tu mogu da spadaju i članovi bolesnikove porodice, njegove radne i socijalne sredine i značajne osobe iz pacijentovog okruženja SOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA/nastavakSOCIODINAMSKI ASPEKT SOCIJALNOG PRISTUPA/nastavak
  14. 14. 14 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA Uži psihijatrijski izvori Uži psihijatrijski izvori za ovaj koncept psihijatrije su veoma brojni. Kao najvažniji mogu se navesti sledeći činioci i postupci:
  15. 15. 15 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA Uži psihijatrijski izvori • psihijatrijska praksa u celini i • posebno psihijatrijske bolnice, • psihodinamski pokret koji je začetnik principa psihodinamike psihijatrije, • uvodjenje pojedinačnih i grupnih postupka u tretman sve većeg broja psihijatrijskih pacijenata
  16. 16. 16 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak • Oni pružaju bolji uvid u različite socijalne uloge koje se događaju. • Za bolje određenje socijalnog modela u psihijatriji veoma je važna teorija psihologije malih grupa i to naročito kohezija grupe, uticaji i aktivnosti unutar grupa, njena struktura i podela vlasti u grupi.
  17. 17. 17 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak Nepsihijatrijski izvori • Takozvani nepsihijatrijski izvori socijalne dimenzije u psihijatriji, takođe su veoma brojni. • Tu su pre svega institucionalni vidovi međuljudskih odnosa, teorije socijalne komunikacije i polja, psihologija malih grupa. • Ovi stavovi proističu iz brojnih socioloških i socijalnopsiholoških studija i istraživanja.
  18. 18. 18 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak • Njihova osnovna koncepcija svodi se na stav o važnosti interpersonalnih odnosa i socijalnih interakcija i relacija u kojima se rađa i formira ličnost. • Tako objekti psihijatrijskog interesovanja postaju interpersonalni, međuljudski odnosi u svim oblicima i okolnostima u kojima postoje. • Sve to dovodi do razvoja grupne terapije, koja je i bogat izvor za socijalni koncept u psihijatriji
  19. 19. 19 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak • Psihofarmakoterapija je veoma važan faktor za unapređenje socijalnog pristupa u psihijatriji. • Primenom savremenih psihofarmaka značajno je omogućen vanbolnički tretman velikom broju psihijatrijskih bolesnika
  20. 20. 20 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak • Pojam i razvoj grupne terapije kao načina lečenja izraz je sve veće afirmacije u psihijatriji da je pacijent ne samo biološko i psihološko, već i socijalno biće
  21. 21. 21 VAŽNIJI IZVORI SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak • Kao mogući zaključak može se naglasiti da je nezaobilazno međusobno približavanje i dopunjavanje socijalnog modela sa • biološkim, • psihodinamskim, • bihevioralnim i • drugim konceptima u psihijatriji
  22. 22. 22 PREVENTIVNO ORJENTISANA PSIHIJATRIJA KAO DEO SOCIJALNOG PRISTUPA U najširem smislu reči preventivno usmerena psihijatrija obuhvata nekoliko značajnih oblasti koja su relativno nova polja delatnosti u savremenoj psihijatriji.
  23. 23. 23 PREVENTIVNO ORJENTISANA PSIHIJATRIJA KAO DEO SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak • Danas psihijatrija raspolaže velikom lepezom direktnih i indirektnih mera u prevenciji velikog broja psihijatrijskih poremećaja
  24. 24. 24 PREVENTIVNO ORJENTISANA PSIHIJATRIJA KAO DEO SOCIJALNOG PRISTUPA-nastavak Postoji dosta argumenata za tvrdnju da zadovoljavajućim merama primarne prevencije je moguće uspešno sprečiti čak dve trećine psihijatrijskih poremećaja i oboljenja
  25. 25. 25 Socijalni pristup u preventivnim aktivnostima u psihijatriji Ovaj spektar aktivnosti u psihijatriji ne odnosi se samo na tri klasična oblika prevencije primarne, sekundarne i tercijarne već poslednjih nekoliko decenija obuhvata koncept psihijatrije u društvenoj zajednici i epidemiologiju psihijatrijskih poremećaja.
  26. 26. 26 Pojedini oblici prevencije 1. Primarna prevencija - Nedovoljna teorijska znanja i iskustvo lekarima predstavljaju problem u radu na polju zaštite i unapređenja opšteg mentalnog zdravlja. - Ovo po pravilu treba da bude multiprofesionalna timska aktivnost. Postoje kritične tačke u planiranju mera primarne psihijatrijske prevencije.
  27. 27. 27 1. Primarna prevencija/nastavak • Danas je još uvek teško odrediti prirodu tzv. pozitivnog mentalnog zdravlja koje je podjednako biološki, psihološki i socijalno kulturni fenomen, a ne samo blagostanje i odsustvo određenih simptoma. • Njegovo određenje je izvan psihijatrije, čak i mentalne higijene u spletu složenih interakcija sredine i individualnih ljudskih potreba.
  28. 28. 28 1. Primarna prevencija/nastavak - Specifična zaštita mentalnog zdravlja predstavlja preventivno-medicinsku i psihološku zaštitu u užem smislu reči, ono se bavi merama za sprečavanje bolesti. - Realizuje se otklanjanjem uzroka bolesti pre nego što deluju na čoveka i/ili primenom lične zaštite i jačanjem odbrambenih snaga pojedinca.
  29. 29. 29 1. Primarna prevencija/nastavak - Uspeh mera primarne prevencije meri se dostignutim stepenom, kvalitetom zdravlja stanovništva. Postepeno se fokus procesa pomera sa borbe protiv bolesti na borbu za bolje zdavlje. - Mere primarne prevencije mogu se podeliti na opšte, nespecifične i specifične.
  30. 30. 30 1. Primarna prevencija/nastavak • Opšte mere imaju za cilj da uklone ili ublaže štetne činioce i da podstiče one pozitivne koji unapređuju mentalno zdravlje. To su pre svega: • osiguravanje uslova za normalan rast i razvoj, • borba za zdravu sredinu, zdrave uslove i stilove življenja i • pomoć u stresnim i kriznim situacijama.
  31. 31. 31 Specifične mere primarne prevencije • Specifične mere primarne prevencije uključuju veći broj ekoloških i drugih faktora koji utiču na više psihijatrijskih poremećaja i oboljenja koji se mogu uspešno prevenirati. • Tu je pre svega velika grupa mentalnih retardacija, psihoorganskih sindroma, gde su mogućnosti za uspešnu prevenciju relativno velike.
  32. 32. 32 Specifične mere primarne prevencije • Znatno manje mogućnosti postoje za endogene psihoze. • Složeno delovanje brojnih, prvenstveno spoljašnjih psihosocijalnih činilaca u pojavi neurotskih, psihosomatskih, somatoformnih poremećaja, poremećaja ličnosti i bolesti zavisnosti omogućava primenu uspešnih mera prevencije.
  33. 33. 33 Specifične mere primarne prevencije/nastavak • Programi primarne prevencije često se usmeravaju na pojedince i grupe sa povećanim rizikom razvoja psihičkih poremećaja. • Da bi bili kompletniji i uspešniji, takvi programi treba da obuhvate porodičnu i socijalnu sredinu.
  34. 34. 34 Sedundarna prevencija-rano otkrivanje, dijagnostikovanje i lečenje • Kada se uzme u obzir da su mere primarne prevencije još uvek nedovoljno efikasne, onda značaj sekundarne prevencije postaje još veći. • Poznato je da se i u lečenju psihijatrijskih poremećaja postižu bolji rezultati ako se oni što ranije otkriju i započne što je moguće ranije lečenje. • Primera za to ima veoma mnogo.
  35. 35. 35 Sedundarna prevencija-rano otkrivanje, dijagnostikovanje i lečenje-nastavak 1) Rano otkrivanje, dijagnostikovanje i lečenje treba da je usklađeno sa aktuelnim dostignućima psihijatrije i medicine uopšte i drugih stručnih i naučnih disciplina koje se bave čovekom; 2) Dobroj koordinaciji i povezanosti psihijatrijske službe sa drugim zdravstvenim službama i društvenim sektorima koji brinu o mentalnom zdravlju stanovništva i
  36. 36. 36 Sedundarna prevencija-rano otkrivanje, dijagnostikovanje i lečenje-nastavak 3) Zdravstveni i socijalni segmenti službe treba da nauče da prepoznaju mentalne poremećaje i zajedničkim radom pomažu njihovo lečenje. Sam izbor tretmana zavisi od prirode psihijatrijskog poremećaja, ali i drugih okolnosti.
  37. 37. 37 Sedundarna prevencija-rano otkrivanje, dijagnostikovanje i lečenje-nastavak • Najočigledniji su poremećaji u ranom detinjstvu kada se u tom uzrastu može mnogo više postići nego u adolescentnom i pogotovu u srednjem i kasnijem životnom dobu. • Uspešno sprovođenje mera sekundarne prevencije moguće je ukoliko je ispunjeno nekoliko uslova:
  38. 38. 38 Sedundarna prevencija-rano otkrivanje, dijagnostikovanje i lečenje-nastavak • Prednost imaju one metode i mere koje zahtevaju manje angažovanje kadra i vremena, zatim gde je moguće uključiti porodicu i užu socijalnu sredinu, jer često od njihovog učešća zavisi konačan uspeh tretmana.
  39. 39. 39 Tercijarna prevencija-rehabilitacija i kvalitet života Tercijarna prevencija, rehabilitacija u psihijatriji i poboljšanje kvaliteta života ima za cilj da otkolni i/ili ublaži posledice poremećaja ili bolesti, da ponovo uspostavi izgubljenje sposobnosti i razvije nove. Osnovni cilj je da se bolesnik osposobi za što zdraviji život u porodičnoj, socijalnoj i radnoj sredini
  40. 40. 40 Tercijarna prevencija-rehabilitacija i kvalitet života • Tercijarna prevencija mora da počme od samog početka tretmana. Time se značajno ublažava ili otklanja alijenacija pacijenata i pojava sekundarnih posledica invaliditeta i hendikepiranosti. • Izbor ciljeva, programa, rehabilitacionih tehnika i procedura zavisi od vrste i stadijuma bolesti, vrste simptoma, poremećaja ponašanja i stepena oštećenja koje je bolest izazvala.
  41. 41. 41 Tercijarna prevencija-rehabilitacija i kvalitet života • Ove ciljeve određuje stepen izgubljene i očuvane sposobnosti i rehabilitacioni potencijali bolesnika. Mora se voditi računa o pozitivnim i negativnim faktorima vezanim za ličnost bolesnika, njegovu porodičnu i radnu sredinu. • Savremeni program teži da pacijent postigne veće i pouzdanije funkcije za život i rad nego što su postojali pre bolesti.
  42. 42. 42 PSIHOSOCIJALNI I SOCIODINAMSKI KONCEPT ORGANIZACIJE RADA NA ZAŠTITI I U NAPREĐENJU MENTALNOG ZDRAVLJA • Današnja organizacija i funkcionisanje psihijatrijske službe doživela je svoju ekspanziju tokom dvadesetog veka. • Viševekovni oblik psihijatrijske zaštite odvijao se isključivo u okviru psihijatrijskih bolnica. • Tokom poslednjih sedamdeset godina i naročito posle drugog svetskog rata osnivaju se prve institucije za delimičnu, parcijalnu hospitalizaciju u psihijatriji.
  43. 43. 43 PSIHOSOCIJALNI I SOCIODINAMSKI KONCEPT ORGANIZACIJE RADA NA ZAŠTITI I U NAPREĐENJU MENTALNOG ZDRAVLJA- nastavak • U okviru psihosocijalnog koncepta sledi široko otvaranje brojnih vanbolničkih ustanova i razvoj koncepta psihijatrije u društvenoj zajednici. • Nasuprot ranijih velikih psihijatrijskih bolnica danas se prednost daje manjim psihijatrijskim odeljenjima u okviru opštih bolnica. Time se velikoj meri otklanjaju brojni nepovoljni aspekti same psihijatrijske hospitalizacije.
  44. 44. 44 Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji Stacionarni oblik lečenja i tretmana u psihijatriji još uvek ima dosta negativnih aspekata u odnosu na parcijalnu hospitalizaciju i vanbolničko lečenje.
  45. 45. 45 Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak • U prvom redu to je šok za pacijenta kada treba da bude primljen u psihijatrijsku bolnicu. • Na zatvorenim odeljenjima javljaju se sekundarni problemi koji nisu direktno u vezi sa oboljenjem i poremećajem kao što je pojava hospitalizma
  46. 46. 46 Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak • Štetne posledice se javljaju i zbog dužeg odvajanja pacijenata iz njihovog svakodnevnog socijalnog okruženja i ambijenta. • Isto tako prisutan je strah od naknadnog etiketiranja pacijenta i njegove porodice.
  47. 47. 47 • Sve to ukazuje da je vanbolnički oblik tretmana prihvatljiviji, a istovremeno je značajno i jeftiniji. • Međutim i kod ove kategorije pacijenata takođe se javljaju određeni problemi.
  48. 48. 48 Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak • U prvom redu to je priroda samog mentalnog poremećaja koji zahteva intenzivniji tretman, duže odsustovanje iz svakodnevnih profesionalnih i drugih psihosocijalnih aktivnosti, značajno je povećan rizik od novog recidiva bolesti. • Ovaj oblik lečenja ne omogućava primenu svih dostupnih metoda i vrsta tretmana.
  49. 49. 49 Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji-nastavak • Svi navedeni negativni aspekti bolničkog i vanbolničkog tretmana mogu se uspešno otkoniti primenom prelaznih institucija u kojima se obavlja parcijalna, delimična hospitalizacija. Tu spadaju: • dnevne, • noćne i • vikend bolnice. • Njihova je uloga u dvostruka.
  50. 50. 50 Prednosti sociodinamskog koncepta u psihijatriji- nastavak • Kao prelazne ustanove omogućavaju postepen prelaz pacijenata sa bolničkih odeljenja u zajednicu. • U njih se ne primaju samo pacijenti sa bolničkih odeljenja nego mnogima to biva i prvo psihijatrijsko lečenje za mnoge dispanzerske pacijenente. • Time se značajno umanjuju negativni aspekti potpune hospitalizacije
  51. 51. 51 Terapijski značaj organizacije psih. službe • Neki organizacioni oblici psihijatrijskih institucija deluju terapijski u organizacionom pogledu i putem tretmana koji se u njima provodi. • Tipičan primer su Socioterapijski klubovi lečenih pacijenata. • Tretman u njima najviše se približava relativnim životnim uslovima.
  52. 52. 52 Terapijski znaćaj organizacije psih. službe-nastavk • Sem socioterapijskog kluba u ovu grupu tretmana spadaju terapija u sopstvenoj ili tuđoj porodici, kućno lečenje, posebne stambene jedinice za psihijatrijske pacijente, zaštitne i radionice za invalide
  53. 53. 53 Terapijski znaćaj organizacije psih. službe-nastavak • Tretman u klubovima omogućen je velikim terapijskim potencijalima zdrave socijalne sredine koja se u psihijatrijskim bolnicama mora veštački stvarati. • Što se tiče užih indikacija za uključivanje u klub prednost se daje pacijentima sa hroničim poremećajima sa čestim recidivima koji predstavljaju problem za život u zajednici i opterećuju bolničke institucije, čineći tzv. sindrom okretnih vrata.
  54. 54. 54 Terapijski znaćaj organizacije psih. Službe/nastavak U savremenoj psihijatriji postoji veliki broj različitih oblika institucionalne organizacije službe. U našoj zemlji centralno mesto u ovoj organizaciji zauzima Dispanzer za mentalno zdravlje. Terapijski znaćaj organizacije psih. službe
  55. 55. 55 Terapijski znaćaj socioterapijskog kluba/nastavak • Preko njega ostvarena je koordinacija sa službama primarne zdravstvene i socijalne zaštite. • To čini istovremeno i savremeni model sveobuhvatne psihijatrijske službe ili psihijatriju u društvenoj zajednici
  56. 56. 56 Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji • Pri organizaciji ovakvog koncepta psihijatrijske službe treba voditi računa o teritoriji koju ona pokriva, dostupnost njihovim korisnicima, kontinuitet u radu i sveobuhvatnost za sve vrste poremećaja i potreba mentalnog zdravlja u celini. • Za razliku od tradicionalne vanbolničke psihijatrijske službe, centar ili dispanzer treba da raspolaže multidisciplinarnim timom stručnjaka. • Time se prelazi i barijera tradicionalnog kabinetskog specijalističkog tretmana u osnovnoj zdravstvenoj zaštiti.
  57. 57. 57 Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak Posmatranjem mentalnog zdravlja i psihijatrijskih poremećaja u socijalnom kontekstu omogućavaju da se preventivne, terapijske i rehabilitacione mere i aktivnosti izvode uz aktivno učešće i saradnju drugih segmenata primarne zdravstvene zaštite i socijalnih službi.
  58. 58. 58 Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji- nastavak • Multiprofesionalna struktura stručnjaka treba da čini mobilnu ekipu koja smo jedan deo vremena provodi u dispanzeru, a mnogo više „pokriva teren” lokalne društvene. • U realizaciji programa zaštite i unapređenja mentalnog zdravlja, vanbolničke institucije u osnovnoj zdravstvenoj zaštiti predstavljaju najvažniju kariku u socijalnom konceptu organizacije psihijatrijske službe
  59. 59. 59 Značaj organizacije služe u sociodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak - Ovaj segment zaštite mentalnog zdravlja u svoj svakodnevni rad sve više uključuju različite oblike neinstitucionalnog tretmana i pomoći: volontere, terapeute laike, značajne osobe - Oni predstavljaju važan pokret koji „obogaćuje” svakodnevnu psihijatrijsku praksu. Taj veliki ljudski potencijal potvrđen je u brojnim organizovanim humanitarnim asocijacijama uključujući i one organizacije koje se bave pružanjem pomoći potencijalnim pacijentima.
  60. 60. 60 Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak • Značajne vrednosti neinstitucionalnih oblika pomoći su realna mogućnost da se zadovolji veliki deo ljudskih potreba i razrešavanje brojnih problema kojima se bave psihijatrijske institucije.
  61. 61. 61 • Najčešće forme i oblici koji se koriste u svakodnevnoj praksi su: • klubovi za uzajamnu pomoć, • udruženja građana sa ciljevima i namenama pomoći drugim osobama na jednoj teritoriji i određenim grupama stanovništva (oboleli schizofrenije, starije osobe, usamljeni i sl.). • Tu spadaju i savetovališta koja se bave emocionalnim i psihosocijalnim problemima.
  62. 62. 62 Značaj organizacije služe u socoodinamskom pristupu u psihijatriji-nastavak • Ove aktivnosti treba da funkcionišu u većoj funkcionalnoj povezanosti i koordinaciji sa ustanovama primarne zdravstvene zaštite i psihijatrijskih vanbolničkih službi. • Na taj način povećan je stručni i društveni značaj ovog vida pomoći u psihijatriji. • Poseban problem predstavlja tradicionalna, alternativna medicina kojoj narod veruje i uživa značajnu popularnost. Da bi se otklonili brojni štetni efekti potrebno je i ove aktivnosti uključiti u primarnu zdravstvenu zaštitu.
  63. 63. 63 • Poseban problem predstavlja tradicionalna, alternativna medicina kojoj narod veruje i uživa značajnu popularnost. • Da bi se otklonili brojni štetni efekti potrebno je i ove aktivnosti uključiti u primarnu zdravstvenu zaštitu.
  64. 64. 64 2. Sociokulturni faktori Danas se pridaje veliki značaj delovanju sociokulturnih činilaca na mentalno zdravlje, javljanje i raširenost psihijatrijskih poremećaja. Vremenom se u ovoj oblasti izdiferenciralo nekoliko različitih pristupa koji se mogu grupisati u tri osnovne podgrupe:
  65. 65. 65 2. Sociokulturni faktori-nastavak • Proučavanje kvalitativnih razlika za pojedine psihijatrijske poremećaje u različitim sociokulturnim sredinama. • Zajednička osnova nepovoljnog delovanja sociokulturnih činilaca i kulture na mentalno zdravlje svodi se na sledeće negativne aspekte: određivanje modela određenog broja specifičnih mentalnih poremećaja, formiranje posebne strukture ličnosti sa večim rizikom od dekompenzacije, pojave psihijatrijskih poremećaja.
  66. 66. 66 2. Sociokulturni faktori-nastavak a) Ispitivanje kvantitativnih aspekata duševnih poremećaja u jednoj ili više sociokulturnih sredina; b) proučavanje kvantitativnih aspekata mentalnih poremećaja u pojedinim sociokulturnim sredinama i
  67. 67. 67 2. Sociokulturni faktori-nastavak c) Studije koje se bave ispitivanjem specifičnih oblika psihijatrijskih poremećaja koji su karakteristični za geografski ograničene sociokulturne sredine.
  68. 68. 68 2. Sociokulturni faktori-nastavak • Ovde spada i proučavanje kvalitativnih razlika za pojedine psihijatrijske poremećaje u različitim sociokulturnim sredinama.
  69. 69. 69 • Zajednička osnova nepovoljnog delovanja sociokulturnih činilaca i kulture na mentalno zdravlje svodi se na sledeće negativne aspekte: određivanje modela određenog broja specifičnih mentalnih poremećaja, formiranje posebne strukture poremećaja i sl.
  70. 70. 70 DRUGA PODRUČJA PSIHIJATRIJE U KOJIMA JE ZNAČAJAN SOCIJALNI PPRISTU Psihijatrija u zajednici, komunalna, socijalna psihijatrija Ovaj koncept psihijatrije datira od polovine 60-tih godina prošlog veka u Francuskoj i SAD. Nešto kasnije ovaj princip prihvaćen je i u našoj sredini. Osnovni cilj je da se smanji broj psihijatrijskih pacijenata u zajednici i broj osoba koje su onesposobljene zbog emocionalnih poremećaja.
  71. 71. 71 Psihijatrija u zajednici, komunalna, socijalna psihijatrija/nastavak • Radi se o prevenciji psihijatrijskih poremećaja savremenom konceptualizacijom mentalnog zdravlja. • Za ovo je potrebna bolja koordinacija svih psihijatrijskih institucija u zajednici, drugih zdravstvenih i socijalnih ustanova i službi. To praktično znači da se radi o primeni principa preventivno orjentisane psihijatrije u društvenoj zajednici.
  72. 72. 72 Psihijatrija u zajednici, komunalna, socijalna psihijatrija/nastavak Kliničke psihijatrijske službe u zajednici vrše praktično dosadašnju ulogu, tj. obezbeđivanje dijagnostičkih i terapijskih postupaka u psihijatrijskim ustanovama za potpunu i parcijalnu hospitalizaciju. Nekliničke službe treba da osiguraju maksimalnu podršku zajednici u zaštiti mentalnog zdravlja stanovništva. Sadašnja praksa preventivne psihijatrije ima dobru perspektivnu u bućnosti.
  73. 73. 73 DALJNJI PRAVCI SOCIODINAMSKOG PRISTUPA U PSIHIJATRIJI UMESTO ZAKLJUČKA • U ovom izlaganju nisu obuhvaćeni svi aktuelni socijalni pristupi u psihijatriji. • U bliskoj budućnosti može se očekivati veći značaj trnaskulturalne psihijatrije, bolje sagledavanje socijalnog ponašanja i psihijatrijskih poremećaja, jasnije definisanje psihosocijalnih faktora u tretmanu i prevenciji psihijatrijskih poremećaja.
  74. 74. 74 UMESTO ZAKLJUČKA • Isto tako su aktuelne i psihosocijalne posledice velikog broja mentalnih poremećaja. • Važnu oblast predstavljaju ispitivanje dužine lečenja, stavovi prema resocijalizaciji otpuštenih pacijenata, smenjenje sigmatizacije i etiketiranja, prevencija suicida i dr.
  75. 75. 75 UMESTO ZAKLJUČKA • Očekuje se veći doprinos socijalne epidemiologije pojedinim poremećajima, pre svega u proučavanju depresija, nepovoljnog delovanja životnih događaja na mentalno zdravlje, sveobuhvatnije proučavanje mentalnih poremećaja u primarnoj zdravstvenoj zaštiti i porodičnoj medicini.
  76. 76. 76 UMESTO ZAKLJUČKA • Pouzdanija evaluacija korisnosti i efikasnosti psihijatrijskih institucija, omogućiće bolju i funkcionalniju organizaciju ustanova i institucija u psihijatriji i njihov daljnji razvoj.
  77. 77. 77 LITERATURA • Bebington, P. E. ed by Social psychiatry (Theory, metodology and practice) Transaction Publisher, 1991, 247-264, • Bhugra, D and Leff, J. (eds by): Principles of Social Psychiatry, Blackwell Sientific Publications, 1993, 530-545, • Freeman C and Turer, P. (eds by): Research Methods in Psychiatry, 2-ed, Gaskell, London, 1992, 183-208,
  78. 78. 78 LITERATURA-nastavak • Henderson A. S. and Burrows G. D.( eds by): Handbook oh Socijal Psychiatry, Elsevier, Amsterdam, 1988, 33l-339, • Kaličanin, P. Etologija i patogeneza psihičkih poremećaja - Opšti osvrt, U Kaličanin, P (ur.) Psihijatrija - Etiopatogeneza, Medicinski fakultet, Beograd,2002, 1-24, • Tyrer, P and Francis, C ( eds by): Community psychiatry in action (Analisis and prospects), Cambridge University Press, 1995, 111-148.
  1. A particular slide catching your eye?

    Clipping is a handy way to collect important slides you want to go back to later.

×