Journalistiek en de nieuwe media

  • 2,763 views
Uploaded on

 

More in: Technology
  • Full Name Full Name Comment goes here.
    Are you sure you want to
    Your message goes here
    Be the first to comment
No Downloads

Views

Total Views
2,763
On Slideshare
0
From Embeds
0
Number of Embeds
0

Actions

Shares
Downloads
0
Comments
0
Likes
1

Embeds 0

No embeds

Report content

Flagged as inappropriate Flag as inappropriate
Flag as inappropriate

Select your reason for flagging this presentation as inappropriate.

Cancel
    No notes for slide

Transcript

  • 1. Eindwerk Journalistiek  ...en de nieuwe media  Michael Appeltans  3 journalistiek 1  Xios Hogeschool Limburg  Academiejaar 2006­2007
  • 2. Voorwoord // Michael Appeltans  Beste lezer,  van  de  weblogs  zijn  er  ook  oewel de journalistiek voortdurend in verander­  H heel wat burgers die zich op­  ing is, is ze de afgelopen jaren begonnen aan  stellen als 'waakhond van de  een opmerkelijke transformatie. Dat heeft voor­  pers',  wat  op  zich  niet  zo  namelijk te maken met de doorbraak van het sociale  slecht is. De pers mag dan wel  internet, de groeiende globalisatie en de concurren­  de  democratie  controleren,  tiedrang die dat laatste met zich heeft meegebracht.  toch bleef zij al die jaren zelf ongecontroleerd.  Traditionele nieuwsmedia verliezen daardoor aan in­  vloed. Zij zijn niet langer een vaste waarde in het leven  Kortom, heel wat veranderingen op erg korte tijd. Als  van de mensen, zoals zij dat vroeger waren. De ­kran­  journalist in spé en erg geïnteresseerd in nieuwe tech­  ten ­ de moeders van de journalistiek ­ verloren hun  nologieën had ik dan ook snel beslist dat mijn eindw­  politieke kopstukken en werden hoe langer hoe meer  erk hierover zou handelen. Met dit dossier heb ik ge­  afhankelijk van commerciële adverteerders. Zoals bij  tracht van dit alles een zo volledig mogelijk beeld te  alles in onze kapitalistische, op geld gerichte wereld,  schetsen. Toch bleek al snel dat dit niet zo eenvoudig  bracht deze evolutie ook hier een sterke concentratie  was, zoniet onmogelijk. Ik heb daarom de allerbelan­  met zich mee. Heel wat titels verdwenen en uitgevers  grijkste aspecten naar voren gebracht. Om te begin­  klitten alsmaar meer samen, met als gevolg dat een  nen een korte geschiedenis van de journalistiek, van  handvol personen niet alleen heel wat macht verwor­  eliteprodukt tot massaprodukt. Dit heeft niet veel te  ven heeft in de sector van de gedrukte media, maar  maken met nieuwe media denkt u dan misschien, toch  die via fusies en participaties ook hebben uitgebreid  is deze evolutie belangrijk om te begrijpen wat er op  naar de audiovisuele sector. Dat blijft natuurlijk niet  dit moment allemaal aan het gebeuren is. Verder vindt  zonder  gevolgen  voor  onze  'vierde  macht':  de  u artikels over nieuwe media, blogs, de persconcen­  waakhond van de democratie.  tratie en hoe traditionele media hierop reageren. Om  een beter beeld te krijgen van binnenuit, vindt u tevens  Aan de andere kant groeit het succes van de 'nieuwe  ook gesprekken  met  een  freelance  journaliste, een  media'. Allerlei nieuwe technologieën zorgen er niet  succesblogger en Trees Verleyen, auteur van het boek  alleen voor dat de burger via heel wat kanalen op de  'Printmedia in Vlaanderen'.  hoogte kan blijven van het laatste nieuws, maar ook  dat hijzelf in plaats van informatieconsument meer en  Ik  hoop  dat  dit  eindwerk  voor  u  een  gids  mag  zijn  meer  informatieproducent kan  worden.  Met  digitale  doorheen alle veranderingen in het perslandschap.  camera's, hoogtechnologische gsm­toestellen en heel  Alvast veel leesplezier!  wat andere apparaten kan hij net zoals echte journal­  isten  allerlei  dingen  vastleggen  en  via  het  internet  Michael Appeltans  gemakkelijk  publiceren  en  verspreiden,  al  dan  niet  Journalistiek en de nieuwe media  vergezeld van een woordje uitleg. Sinds de explosie  Inhoud  3  Journalistiek bestaat zo lang als de mensheid  6  Het internet heeft het nieuws veranderd  9  Bloggers verruimen de publieke opinie  12  Vervlakking van het nieuws door persconcentratie  Eindwerk  14 “Overal online, always connected!”  16 Traditionele media moeten mee evolueren 2 
  • 3. ANALYSE  [ geschiedenis van de journalistiek ]  Journalistiek bestaat zo lang als de mensheid  Communicatiemiddelen veranderen voortdurend  jour∙na∙lis∙tiek1 (de ~ (v.))  het verstrekken van informatie omtrent het dagelijks gebeuren via de media  1  dat wat in de dag­ en weekbladen geschreven wordt als genre  2  jour∙na∙lis∙tiek2 (bn.)  betr. hebbend op de nieuwsgaring  1  WELLEN ­ Je krant uit de brievenbus halen, de televisie of de radio aanzetten of even sur­  fen op het internet. Het zijn maar enkele van de vele mogelijkheden om op de hoogte te  blijven van de actualiteit. Een mens staat er in deze moderne tijden haast niet meer bij stil.  Het lijkt allemaal erg vanzelfsprekend. Vooral jongeren groeien op met de idee dat nieuws  er gewoonweg is, dat ze er niet veel moeite voor moeten doen en dat ze er bovendien niets  voor hoeven te betalen. Toch was dat niet altijd het geval. De journalistiek kent een rijk en  tumultueus verleden en wordt gekenmerkt door een constante evolutie.  en precieze datum plakken  E op het ontstaan van de jour­  nalistiek  is  onmogelijk.  Dat  heeft  voornamelijk  te  maken  met  de vergankelijkheid van nieuws en  kranten.  Wat  wel vaststaat  is  dat  de drang naar nieuws zo oud is als  de  mensheid  zelf.  Doorheen  de  eeuwen  gebruikte  de  mens  hier­  voor allerlei vormen van communi­  catie. Enkel de technische midde­  len waarover hij beschikte om aan  nieuwsverspreiding  te  doen,  hebben zich in de loop der tijden  ontwikkeld. Rotstekeningen uit de  oertijd,  spijkerschrift,  geschreven  Journalistiek en de nieuwe media  tekst of digitaal getypte tekst, het  idee erachter is stuk voor stuk het­  zelfde, namelijk het vastleggen van  nieuws.  In  dit  overzicht  ligt  de  nadruk  op  de  geschreven  pers,  omdat  deze  zowel  historisch  als  functioneel gezien kan worden als  'de moeder' van de journalistiek.  reporters.be  Rotstekening, spijkerschrift, tamtam, vluchschrift en geschreven krant  De eerste kranten  doorbraak  van  de  typografie.  Hij  en  werden  publiek  aangeboden,  Vandaag lijkt een krant, tijdschrift  verving de vastliggende gesneden  wat  hen  onderscheidde  van  de  of boek vrij evident. Toch was dat  letters door losse, gegoten letters.  handgeschreven  'kranten',  die  ooit  minder  vanzelfsprekend.  Tot  Hierdoor  kon  men  eenzelfde  enkel voor de elite bestemd waren.  voor  de  uitvinding  van  de  letter­  geschrift  voortaan  onder  veel  De  bedoeling  van  deze  schriftjes  Eindwerk  boekdrukkunst in 1440 moest men  mensen tegelijkertijd verspreiden.  was om de bevolking te voorzien  voor  elke  pagina  tekst  en  illus­  Dat  deed  men  met  de  van nieuws, hen een opinie te laten  traties  inkerven  in  een  blok  hout  'vlugschriften'  of  'pamfletten',  de  vormen en hen te onstpannen.  om  die  vervolgens  te  kunnen  voorlopers van de kranten zoals wij  'stempelen' op een vel papier. De  die  vandaag  kennen.  Deze  ver­  Het valt hier op dat sensatie reeds  verfijning van deze methode door  3  schenen naar aanleiding van een  in  de  17de  eeuw  erg  goed  in  de  Hans  Gutenberg  betekende  de  aan de actualiteit gebonden thema  markt  lag.  Mensen  waren  zeer 
  • 4. ANALYSE  [ geschiedenis van de journalistiek ]  geïnteresseerd in grote catastrofen  zoals  een grote brand,  een  bloe­  dige  veldslag  of  een  sappige  moord. De makers van de pamflet­  ten  smeerden  dit  soort  zaken  zo  breed mogelijk uit. Elk vlugschrift  kwam nu eenmaal als vreemdeling  en  moest  zich  telkens  opnieuw  verkopen.  In  zekere  zin  kan  je  deze schriften vergelijken met de  'Acta Diurna' uit de Romeinse tijd,  de met gips bestreken borden die  op  belangrijke  plaatsen  in  Rome  werden opgehangen, waarmee de  keizers  hun  besluiten  bekend  maakten.  Of  de  'Tipao's'  uit  het  Middeleeuwse  China,  handgeschreven  rapporten  met  boodschappen  en  mededelingen  voor  de  lokale  machthebbers  in  alle uithoeken van het enorme rijk.  De  oudst  teruggevonden  kranten  zijn  de  Duitse  Aviso  en  Relation  oder Zeitung,  die  beiden  dateren  uit  het  jaar  1609.  Ze  verschenen  Reporters.be  Karikatuur van Hans Gutenberg over de invloed van zijn drukpers  één maal wekelijks. Het ontstaan  van  dit  soort  kranten  valt  samen  continu,  wat  betekent  dat  ze  er  stroomversnelling,  ware  het  niet  met de bloei van de handel in de  vormelijk altijd hetzelfde uitzagen  dat  de  overheid  en  de  17de eeuw, zakenlieden die over  en  inhoudelijk  aanleunden  bij  geestelijkheid hier snel verander­  heel  de  wereld  handel  dreven  bepaalde  politieke,  ideologische  ing in brachten. De clerus bezat in  hadden behoefte aan recente infor­  groepen.  Ze  waren  openbaar  en  feite een monopolie op kennisver­  matie. De eerste Nederlandstalige  dus  voor  iedereen  toegankelijk,  spreiding via handschriftelijke com­  krant hebben we te danken aan de  commercieel,  actueel  en  municatie, en was niet van plan dat  Antwerpenaar  Abraham  universeel.  Ze  mochten  met  an­  zomaar  uit  handen  te  geven.  Verhoeven,  een  man  die  zijn  Journalistiek en de nieuwe media  dere woorden niet toegespitst zijn  Doordat  de  overheid  en  de  carrière  als  gazettier  startte  met  op één bepaald specialisme, maar  geestelijkheid  zich  bedreigd  het uitgeven van vlugschriften. In  voelden in hun machtsposities en  om opinievorming tegen te gaan,  Het passief informatierecht kon in Europa pas in  voerden  ze  in  zowat  alle  landen  de 19de eeuw doorgevoerd worden. Het actief in­  een streng censuursysteem in voor  formatierecht volgde niet veel later. Van dan af aan  alle  boeken  en periodische druk­  sels. Krantenuitgevers moesten in  kon iedereen een krant uitgeven en hadden jour­  het bezit zijn van een octrooi, een  nalisten toegang tot alle informatiebronnen.  toelatingsbrevet  dat  noodzakelijk  was  om  een  krant  te  mogen  uit­  1629 lanceerde hij de Wekelijcke  moesten  een  zo  ruim  en  actueel  geven. Om dit te verkrijgen moest  Tijdinghe,  een  'echte'  wekelijkse  mogelijk aanbod brengen. De uit­  een attest van orthodoxie, een be­  krant die nadien onafgebroken zou  breiding  en  centralisering van  de  wijs van goed gedrag en een be­  verschijnen tot 1631. Kranten ver­  postverbindingen  vanuit  Brussel  wijs  van  beroepsbekwaamheid  toonden een aantal specifieke ken­  zorgden ervoor dat nieuws steeds  worden  afgeleverd.  Bovendien  Eindwerk  merken  die  bij  vlugschriften  ont­  gemakkelijker kon worden ingeza­  hing er een fikse borsom aan vast.  braken.  Ze  kenden  een  vaste  meld en verspreid.  Indien  de  uitgever  zich  niet  hield  periodiciteit,  ze  verschenen  aan­  aan  zijn  plichten  of  wanneer  hij  vankelijk één keer per week, later  Censuur  'buiten de lijnen' ging, werd zijn oc­  twee  tot  drie  keer  per  week  en  trooi  onmiddellijk  afgenomen  en  De drukkunst ontketende een cul­  4  tegen het einde van de 18de eeuw  verloor hij zijn som geld.  turele  revolutie.  De  verspreiding  dagelijks.  Verder  waren  kranten  van  kennis  kende  een  enorme
  • 5. ANALYSE  [ geschiedenis van de journalistiek ]  In de daarop volgende, harde strijd  gen. Zo daalde het analfabetisme,  vandaag  nog  slechts  drie.  Door  voor pers­ en meningsvrijheid was  werd het stemrecht uitgebreid, de  deze  persconcentratie  kwam  de  Groot­Brittannië koploper. Met de  schoolplicht  ingevoerd  en  kende  volledige pers in handen van een  opheffing  van  de  'Licensing  Act'  de maatschappij een sterke verst­  handvol  machtige  uitgevers,  wat  werd  hier  in  1695  al  een  einde  edelijking. Daarlangs zorgden ook  een  vervlakking  van  het  gemaakt aan de traditionele over­  technologische  vernieuwingen  nieuwsaanbod  met  zich  mee­  heidsbeperkingen. Vanaf de 17de  zoals nieuwe en snellere druktech­  bracht. De monopolisering van in­  eeuw  kon  in  feite  elke  Brit  een  nieken, de mechanisering van de  formatie  is  vandaag  nog  steeds  krant  uitgeven.  In  Europa  moest  papierindustrie  en  de  uitvinding  een  probleem  en  zorgt  voor  een  men  hier  nog  twee  eeuwen  op  van de telegraaf, de telefoon en de  aantasting  van  het  pluralisme  en  wachten. Het zogenaamde passief  fotografie voor een doorbraak van  de diversiteit van de pers.  informatierecht kon hier pas in de  de krant als massaprodukt.  19de eeuw  doorgevoerd  worden.  Het  actief  informatierecht  volgde  In een eerste fase was de pers erg  niet veel later. Journalisten hadden  verzuild. Tot Wereldoorlog II wer­  van dan af toegang tot alle infor­  den  heel  wat  kranten  uitgegeven  matiebronnen. België was één van  door  politieke  partijen  en  andere  de  eerste  Europese  landen  waar  ideologische  groeperingen.  De  de persvrijheid grondwettelijk werd  pers was voor hen  het  middel  bij  vastgelegd.  Een  vrije  pers  werd  uitstek om politieke boodschappen  beschouwd als een waarborg voor  te verkondigen. Nieuwe krantenti­  het parlementaire regime.  tels schoten  in deze periode  dan  ook  als  paddenstoelen  uit  de  Massaproduct  grond.  Partijen  schrokken  er  niet  voor  terug  om  hun  standpunten  Het  systeem  van  de  censuur,  de  bekend  te  maken  in  hun  eigen  octrooien en de borgsommen was  kranten en reageerden daarin ook  nu afgeschaft, en officieel mocht er  heftig  op  die  van  hun  'tegen­  dan  al  wel  persvrijheid  bestaan,  standers'. De pluriforme opiniepers  Enkele Vlaamse  toch probeerden de rijken het priv­  was een feit. Van een neutrale ob­  kranten  ilege van pers en politiek voor zich  jectieve krant was nog totaal geen  Reporter.be  te  houden.  Ze  maakten  hiervoor  sprake.  De opkomst van weekbladen, radio  gebruik  van  een  aantal  onrecht­  en later televisie gaven het nieuws  streekse maatregelen, die ervoor  Ontzuiling  tussendoor een nieuwe dimensie.  zorgden dat de participatie van het  Er werd gevreesd dat de audiovi­  gewone  volk  erg  beperkt  bleef.  Na de Tweede Wereldoorlog  zag  Journalistiek en de nieuwe media  suele  media  kranten  overbodig  Door  het  systeem  van  het  cijn­  het perslandschap er helemaal an­  zouden maken. Hun verkoopcijfers  skiesrecht was het voornamelijk de  ders  uit.  Verschillende  kranten,  daalden aanvankelijk, maar stag­  welgestelde  bourgeoisie  die  aan  waaronder  diegenen  die  gecolla­  neerden al snel. Dat kwam omdat  het politieke leven kon deelnemen.  boreerd  hadden,  verdwenen  en  kranten  een  aantal  sterke  eigen­  Deze selecte groep mensen vrees­  nieuwe  kranten  werden  in  het  schappen  bezitten  die  radio  en  de dat ze haar bevoorrechte posi­  leven  geroepen. Al  bij  al  versch­  televisie  missen.  Zo  zijn  kranten  tie zou verliezen als de lagere so­  enen  op  dit  moment  zesenzestig  niet tijd­ of plaatsgebonden, bevat­  ciale  klassen  aan  de  politiek  dagbladen. Opmerkelijk veel, als je  ten ze meer informatie, meer duid­  zouden deelnemen. Een zegelbe­  weet  dat  er  vandaag  nog  amper  ing en besteden ze meer aandacht  lasting op 'opiniebladen' zorgde er  achttien van over blijven. De om­  aan lokale en regionale berichtgev­  vervolgens voor dat enkel zij zich  mekeer  in  de  maatschappelijke  ing.  informatie konden veroorloven. De  verhoudingen  zorgde  voor  een  krant bleef bijgevolg een duur pro­  ontzuiling.  Kranten  maakten  zich  Wat we uit dit alles kunnen afleiden  dukt.  geleidelijk aan los van hun politieke  is dat de journalistiek constant ve­  partijen en werden hoe langer hoe  randert. Toch kunnen we de laatste  Toen België in 1848 door de pub­  meer  afhankelijk  van  hun  adver­  Eindwerk  jaren  spreken  van  een  complete  lieke druk als eerste Europese land  teerders.  Om  rendabel  te  blijven  metamorfose,  die  zich  sinds  kort  de zegelbelasting ophief, was één  werden verschillende kleine bladen  zeer  plotseling  en  heftig  aan  het  van de belangrijke stappen gezet  opgekocht door grotere bedrijven  voltrekken is. De oorzaak daarvan  in  de  richting  van  een  goedkope  en gingen uitgevers samenwerken  is zonder meer de doorbraak van  massakrant. Bovendien volgden in  om de concurrentie aan te kunnen.  5  het internet en de 'publiekgerichte  de periode van 1850 tot 1950 nog  Waar er in 1945 nog vijftien kran­  journalistiek'.  MA een aantal belangrijke veranderin­  tengroepen bestonden, zijn er dat 
  • 6. ANALYSE  [ Het World Wide Web ]  Het internet heeft het nieuws veranderd  Web 2.0 geeft alle internetgebruikers toegang tot een miljardenpubliek  Tot 1995 had je drie verschillende  WELLEN ­ Journalistiek verandert voortdurend.  sectoren. Informatica waren com­  Toch kunnen we de laatste jaren spreken van een  puters,  telecommunicatie  waren  ware revolutie. Oorzaken daarvan zijn zonder  telefoon  en  fax,  en  media  dat  waren  kranten,  magazines,  radio  meer de doorbraak van het internet, de  en televisie. Door het internet werd  vernieuwde technologie en de globalisatie. Het  dit allemaal aan elkaar gelinkt. De  nieuwsaanbod is niet alleen sterk toegenomen,  combinatie van telecomnetwerken,  pc's en media maakte plots alles  het bereikt ons ook op alle mogelijke manieren.  mogelijk en opende nieuwe deuren  Mensen willen alsmaar sneller op de hoogte zijn  voor de journalistiek. Met laptops,  van wat er rondom hen gebeurt. Bovendien veran­  gsm­toestellen, satelliet­telefoons  en een drastische verbetering van  derde het passieve publiek in actieve informatiev­  de  internetconnecties  kon  men  erschaffers. Miljoenen mensen uiten zich via  voortaan bij elke gelegenheid elk  blogs, blijven op de hoogte via rss en tonen zich  onderwerp onderzoeken, bronnen  opzoeken  en  contacteren,  kritische consumenten via vergelijkingssites.  archieven  raadplegen  en  artikels  doorsturen  van  over  heel  de  T  oen de Amerikaanse defen­  terug uit het internet, en kwam het  wereld.  Door  de  technologie  van  sie  in  1957  het  ARPA  in  de  handen  van  commerciële  het draadloos internet zijn er zelfs  (Advanced  Research  providers. Naarmate het aantal ge­  geen excuses meer om deadlines  Projects Agency) ontwikkelde, had  bruikers  toenam,  groeide  ook  de  te  missen.  Hoofdredacteuren  ze  er  geen  idee  van  wat  een im­  interesse  vanuit  de  zakelijke  weten dat er overal wel een of an­  pact het medium een halve eeuw  wereld. Toen het na een digitalis­  dere gratis hotspot te vinden is, en  later zou hebben op de samenlev­  ering van letters en cijfers ook mo­  verwachten van journalisten dat zij  ing. Als reactie op de lancering van  gelijk werd om geluid en beeld in  hun artikels zo snel mogelijk doors­  de Spoetnik door de USSR en de  bits om te zetten, was het hek hele­  turen.  De  tijd  dat  journalisten  technologische overmacht van de  maal van de dam. Plots kon men  dagen of weken de tijd kregen om  toenmalige vijand in het koude oor­  in één enkel medium tekst, beeld  iets  te  onderzoeken  is  voorbij.  logtijdperk  ontwikkelde  het  en geluid combineren.  Vandaag  zitten  ze  zowat  perma­  Amerikaanse ministerie een com­  nent achter hun computers.  Journalistiek en de nieuwe media  municatienetwerk dat sterk genoeg  moest  zijn  om  een  mogelijke  atoomaanval  te  overleven.  Verschillende  computers  werden  via een netwerk aan elkaar gekop­  peld  als  een  soort  spinnenweb.  Door  hierbij  bewust  een  centraal  schakel­  en  communicatieknoop­  punt te vermijden, was het voor de  vijand quasi onmogelijk om dit uit  te  schakelen.  Aanvankelijk  werd  ARPANET  enkel  voor  militaire  doeleinden gebruikt, maar al snel  breidde het zich uit naar de univer­  sitaire  wereld.  Door  het  netwerk  verder uit te bouwen konden acad­  Eindwerk  emici snel en gemakkelijk electro­  nisch  gegevens  met  elkaar  uitwisselen. Begin jaren negentig  werd ARPANET ontbonden en was  de geboorte van het 'World Wide  6  Web' (www) een feit. In 1995 trok  Reporters.be Grafische illustratie  de  Amerikaanse  overheid  zich 
  • 7. ANALYSE  [ Het World Wide Web ]  Online kranten  Maatschappelijke  veranderingen  zoals de ontzuiling, meer en veelz­  ijdigere  scholing,  meer  gelegen­  heid tot individualisme, een toene­  mende globalisatie, meer onvoor­  spelbaarheid  in  de  professionele  situatie  door  de  daarbij  horende  veranderende  economie,  meer  contacten  met  andersdenkenden  en  vreemdelingen,  enzovoort  zorgden ervoor dat ook de burger  veranderde. Het publiek werd gril­  liger,  wispelturiger,  mondiger,  baziger, wijzer en eigenwijzer. Met  het internet kregen alle lezers toe­  gang tot het wereldwijde web waar­  door zij dezelfde bronnen konden  raadplegen  als  de  journalisten.  Professionele  media  verloren  zo  hun  monopolie  op  nieuws.  Zij  moesten voortaan uitblinken in hun  nieuwsselectie.  websites van dagbladen De Standaard en De Morgen  Maar  daar  hield  het  niet  op.  Iedereen journalist  boden  deze  in  het  algemeen  Technologieën en internet stonden  weinig  meerwaarde  aan  hun  niet stil. Het internet was zowieso  De term Web 2.0 omvat een aan­  geschreven versie. Artikels werden  al een revolutie, maar had ook het  tal ontwikkelingen die het internet  gewoon  overgenomen  uit  de  pa­  grote nadeel dat pagina's erg sta­  een stuk socialer en interactiever  pieren variant en online geplaatst.  tisch waren. Websites bleven het­  maakte.  Steeds  meer  infor­  Bovendien moest je in de meeste  zelfde tot iemand ze handmatig ve­  matieconsumenten  kunnen  zich  gevallen  over  een  abonnement  randerde.  Dat  vergde  niet  alleen  hierdoor  voortaan  ook  gedragen  beschikken om de stukken online  veel  expertise,  maar  kostte  ook  als  producent.  Het  is  veel  een­  te  kunnen  lezen.    Het  enige  vo­  nog eens erg veel tijd. Bovendien  voudiger geworden om informatie  ordeel dat het internet hier met zich  was  er  weinig  tot  geen  interactie  Journalistiek en de nieuwe media  te  publiceren  en  te  verspreiden.  meebracht was de mogelijkheid tot  met  de  bezoekers.  Kranten  en  Slimme  computerprogramma's  archivering. Hier kwam vorig jaar  magazines  die  aanvankelijk  een  maken  het  mogelijk  om  op  een  verandering  in  met  Web  2.0,  de  afwachtende  houding  hadden  gemakkelijke manier, zonder al te  tweede fase in de evolutie van het  aangenomen  hadden  nu  al  wel  veel  technische  kennis,  websites  internet.  allemaal hun eigen website, toch  Burgergerichte journalistiek  Burgerjournalistiek mag niet verward worden met burgergerichte journalistiek, een trend die  eind jaren tachtig ontstond. Amerikaanse journalisten kwamen toen tot de constatatie dat ze  journalistiek te vaak bedreven vanuit een ivoren toren, en dat ze daardoor de band verloren met  hun lezers. In een poging om de burger te betrekken gingen ze bijvoorbeeld meer berichten  over lokale gebeurtenissen en meer luisteren naar wat de burger te vertellen had. Men spreekt  Eindwerk  hier ook wel van een 'bottom­up'­benadering in plaats van een 'topdown'­benadering zoals  voorheen.  Burgerjournalistiek  daarentegen,  de  evolutie  die  zich  de  laatste  jaren  aan  het  voltrekken is, wordt bedreven door de burgers zelf. 7 
  • 8. ANALYSE  [ Het World Wide Web ]  heeft volgens hem bijgedragen aan  een min of meer uniforme journal­  istieke cultuur. Hij vindt het dan ook  niet  meer  dan  normaal  dat  de  meest  spannende  journalistieke  initiatieven voortkomen van buite­  naf  de  reguliere  beroepscultuur.  Daardoor heeft burgerjournalistiek  zo'n succes.  Voorbeelden hiervan zijn talrijk en  haast  niet  meer  op  te  sommen.  Indymedia, Ohmynews, Wikinews,  Nu.nl  en  Ted.nl,  het  zijn  slechts  enkele van de vele onafhankelijke  nieuwssites die één ding gemeen  hebben,  namelijk  dat  de  inhoud  geleverd  wordt  door  vrijwilligers.  Op deze onafhankelijke nieuwszender Indymedia.be kan iedereen nieuws publiceren  Het  gaat  hierbij  om  gepas­  vol  te  schrijven  en  later  bij  te  isten toegang hadden tot de media  sioneerde  mensen,  waardoor  de  werken.  Het  razendpopulaire  is  hiermee  definitief  voorbij.  stukken vaak ook nog kwalititatief  fenomeen bloggen is  hiervan het  Nieuws  wordt  niet  langer  alleen  goed zijn. Maar ook, en vooral op  beste voorbeeld. In minder dan vijf  door hen gebracht. Om hierop in te  lokaal niveau kent de burgerjour­  minuten  tijd  kunnen  internetge­  spelen en om niet hopeloos achter  nalistiek  een  ongekend  succes.  bruikers  hun  eigen  blog­pagina  te blijven pasten krantenredacties  Kijk bijvoorbeeld maar naar web­  aanmaken waarop ze vervolgens  hun  websites  aan  aan  de  be­  sites  als  Hasseltlokaal  of  Spaze.  teksten  kunnen  publiceren  en  hoeftes  van  de  consument.  De  Daarop berichten inwoners van de  delen met de rest van de wereld.  meest  ingrijpende  veranderingen  stad Hasselt over de gebeurtenis­  Hetzelfde  geldt  voor  sites  als  met Web 1.0 zijn de groeiende  re­  sen die er plaatsvinden en de din­  YouTube  en  Google  Video,  hier­  actiemogelijkheid en de invoeging  gen  die  ze  dagelijks  meemaken.  mee  kunnen  gebruikers  gratis  van blogs.  Het  resultaat is een  boeiende en  zelfgemaakte  filmpjes  online  unieke kijk op 'het leven zoals het  zetten.  Het  gaat  zelfs  verder.  Toch vinden professionele journal­  is',  waarin  surfers  net  geïnter­  Wikipedia bijvoorbeeld, een online  isten zo'n 'user­generated content'  esseerd zijn. Bovendien is het alle­  encyclopedie die volledig gemaakt  vaak  van  te  onbeduidend  niveau  maal gratis.  wordt  door  internetgebruikers.  Steeds meer informatieconsumenten veranderen in  Iedereen kan er informatie aan to­  Journalistiek en de nieuwe media  informatieproducenten. Het is veel eenvoudiger  evoegen of informatie bewerken. U  kunt zich  dan wel afvragen  of  dit  geworden om informatie te publiceren en te  allemaal zo betrouwbaar is, maar  verspreiden.  onderzoek heeft uitgewezen dat de  informatie hierop zeker niet moet  om iets toe te voegen aan het vak­  Het nieuwsaanbod is de afgelopen  onderdoen  voor beroemde, beta­  werk. Veel van hen beweren dat het  jaren sterk toegenomen. Of dat een  lende  varianten.  Voor  de  radio­  journaille zich ver van de blogosfeer  positieve of een negatieve evolutie  liefhebbers  zijn  er  dan  weer  de  moet houden, dat volzit met narcis­  is vaak het onderwerp van de dis­  podcasts,  audiocompilaties  van  tische en verkokerde dagboekschri­  cussie. Het gevolg hiervan is dat we  bijvoorbeeld radioshows die u kunt  jvers.  Volgens  Mark  Deuze,  com­  hoe  dan  ook  steeds  meer  zullen  downloaden  om  onderweg  te  municatiewetenschapper en publi­  moeten filteren. Technologieën als  beluisteren op uw mp3­speler, nog  cist,  is  het  onvermogen  van  de  RSS en nieuwsbrieven helpen ons  zo'n  nieuw  en  handig  technolo­  huidige  traditionele  pers  om  cre­  daarbij. Via enkele instellingen kun­  gisch snufje.  atief, innovatief en vrolijk te zijn dan  nen we bepalen welk nieuws we te  ook  niet  onbegrijpelijk.  Hij  werkte  zien  krijgen  en  wanneer  we  dat  Eindwerk  Kortom,  de  mogelijkheden  zijn  mee  aan  Popup,  een  boek  over  willen  ontvangen.  immens. Het is dan ook niet onbe­  oude  en  nieuwe  media.  Burgerjournalistiek kan daarbij een  grijpelijk  dat  Time,  het  gere­  Onderzoeken hebben al meermaals  mooie  aanvulling  vormen  op  de  specteerde Amerikaanse nieuws­  aangetoond  dat  de  gemiddelde  klassieke  media,  al  is  het  maar  magazine,  de  internetgebruiker  journalist  mannelijk  is  en  veertig  alleen  omdat  die  nieuws  verslaat  verkoos tot persoonlijkheid van het  8  jaar  oud.  De  betrekkelijke  ho­  waar  de  traditionele  media  geen  jaar 2006. De tijd dat enkel journal­  mogeniteit  in  deze  beroepsgroep  oog voor hebben.  MA
  • 9. ANALYSE  [ Bloggen ]  Bloggers verruimen de publieke opinie  Amateurpublicisten weten soms meer over het onderwerp dan journalisten  Journalistiek en de nieuwe media  D e  term  'blog'  is  afkomstig  video of audiofragment bijvoegen  gelezen wordt komt het er dus op  van het woord 'weblog', de  en  op  een  knop  drukken  is  vol­  aan  om  op  te  vallen.  Dat  kan  je  engelstalige benaming voor  doende om je ding te publiceren en  door  je  pagina  regelmatig  up  te  iets wat wij zouden omschrijven als  te delen met de rest van de ­ digi­  daten,  ervoor  te  zorgen  dat  je  een  'internetdagboek'.  In  feite  is  tale ­ wereld.  nieuw nieuws brengt en simpelweg  het  niets  meer  dan  een  vereen­  anders  te  zijn  dan  alle  andere  voudigde website, waarop gebrui­  Interactief  blogs.  kers schrijven over allerlei dingen  die ze hebben meegemaakt, al dan  Wat het allemaal nog interessanter  De forse populariteit heeft ervoor  niet aangevuld met nieuwsbericht­  maakt is de mogelijkheid om op de  gezorgd  dat  blogs  niet  langer  en uit de media en commentaren  stukken te reageren. Hierdoor kan  beschouwd  worden  als  spielerei,  op  gebeurtenissen  in  de  wereld.  een interactieve dialoog ontstaan  maar  uitgroeiden  tot  een  vol­  Het  verschil  tussen  zo'n  digitaal  tussen de  blogger  en  zijn  lezers.  waardig  dynamisch  nieuwsmedi­  dagboek en een website zit in het  Kan,  want  ongeveer  de  helft  van  um.  Miljoenen  mensen  wisselen  gebruiksgemak. In tegenstelling tot  de bloggers houdt het na een tijdje  via  deze  weg  namelijk  scherpe  Eindwerk  gewone  websites  heb  je  om  te  voor  bekeken  wegens  geen  re­  analyses en bevindingen met elka­  bloggen  geen  kennis  nodig  van  spons. Met de wildgroei aan blogs  ar, waardoor ze de publieke opinie  HTML of andere ingewikkelde in­  de  laatste  jaren  is  dat  ook  niet  alleen  maar  verruimen.  Steeds  ternettalen.  Bovendien  heb  je  er  meer  dan  begrijpelijk.  Als  je  het  meer  mensen  bloggen,  en  lezen  geen  dure  software  voor  nodig.  woord 'blog' ingeeft in Google krijg  ook  de  hersenspinsels  van  hun  Gewoon  inloggen,  een  stukje  je al meer dan één miljard zoekre­  medebloggers. Dat zorgt voor een  9  schrijven,  eventueel  een  foto,  sultaten.  Als  je  wilt  dat  je  blog  domino­effect waardoor nieuws en 
  • 10. ANALYSE  [ Bloggen ]  ideeën zich erg snel verspreiden,  de  Amerikaanse  presi­  ook  naar  de  klassieke  media.  dentsverkiezingen  van  2004  be­  Bloggers kunnen zo thema's op de  weerde  de  nieuwszender  CBS  agenda plaatsen, iets wat vroeger  over  bewijzen  te  beschikken  die  alleen  journalisten  konden.  Het  aantoonden dat George W. Bush  gaat zelfs verder dan dat. De inter­  zijn militaire dienst had ontweken.  netdagboeken  fungeren  ook  hoe  De bestanden werden online gezet  langer hoe meer als waakhonden  en door internationale media blin­  van  de  journalistiek.  Daarmee  delings  overgenomen,  CBS  had  komt er een einde aan de lange tijd  namelijk een uitstekende reputatie  dat  traditionele  media  ongecon­  als mediabedrijf. Een aantal blog­  troleerd waren. De pers wordt vaak  gers stelden de authenticiteit van  gezien  als  vierde  macht,  de  de documenten echter meteen in  waakhond  van  de  democratie,  vraag. Het ging om specialisten in­  maar bleef al die jaren zelf onge­  zake  typmachines  uit  de  jaren  controleerd.  Journalisten  konden  zeventig. Zij beweerden onder an­  hierdoor maatschappijkritisch zijn  dere  dat  het  gebruikte  lettertype  zonder  dat  ze  zich  daarvoor  toen nog niet bestond. Het nieuws  moesten verantwoorden. Zij waren  over de vervalsingen verspreidde  de filter tussen objectieve feiten en  zich  als  een  lopend  vuurtje,  de  manier  waarop  de  publieke  sijpelde  door  tot  de  traditionele  opinie gevormd werd.  media  en  leidde  zelfs  tot  een  sterke daling van de kijkcijfers van  Waakhonden van de pers  het  nieuws  op  CBS.  De  zender  werd gedwongen toe te geven dat  Tot voor kort kon je nieuws aldus  de documenten vals waren. Door  vergelijken  met  een  lezing.  een tekort aan personeel hadden  Professionele journalisten hielden  ze de feiten niet kunnen natrekken.  burgers  op de hoogte van wat er  Dit  spijtige  voorbeeld  was  een  zich  in  de  wereld  afspeelde.  Dat  keerpunt  in  de  geschiedenis  van  kon je dan lezen in je krant of zien  de nieuwsmedia. Het toont aan dat  in één van de nieuwsuitzendingen.  de  tijd  van  de  ongecontroleerde  Die  klassieke  media  boden  vol­  'vierde macht' voorbij is. Bloggers  Journalistiek en de nieuwe media  gens  sommigen  een  garantie  op  profileren  zich  meer  en  meer  als  correcte berichtgeving, aangezien  waakhonden van de journalistiek.  het  nieuws  altijd  eerst  moest  Journalisten moeten nu meer dan  passeren  langs  een  eind­  en  ooit opletten voor wat ze schrijven,  hoofdredactie. Met de opkomst van  de kans is namelijk groot dat er wel  het sociale internet, beter bekend  eens bloggers zijn die meer weten  als Web 2.0, kwam hier dus veran­  over  het  onderwerp  dan  zijzelf,  dering  in.  Verschillende  bloggers  zoals in het voorbeeld hierboven.  gingen de traditionele media  als­  maar meer in de gaten houden. Zij  Verbetering van de journalistiek  veranderden van passieve nieuw­  sontvangers in actieve publicisten,  De  combinatie  van  professionele  die  zonder  schroom  al  hun  be­  en  amateurberichtgeving  kan  de  denkingen  op  het  net  gooien  en  nieuwsindustrie  alleen  maar  ten  hier  open  over  discussiëren  met  goede  komen.  Kijk  bijvoorbeeld  andere bloggers. Dit had al enkele  maar naar rampen als 9/11 in 2001  Eindwerk  keren gevolgen voor de traditionele  of  de  Tsunami  in  2004.  Daarbij  pers.  kwamen  de  beste  en  enige  beelden  van  toeristen  en  omwo­  Het beste voorbeeld hiervan is een  nenden voor wie de gebeurtenis­  zaak  die  men  naar  analogie  met  sen  zich  voor  hun  neus  hadden  10  het  Watergate­schandaal  afgespeeld. Nadien kwamen pro­  Het lijstje blog­thema’s van Belgacom  'Rathergate'  is  gaan  noemen.  Bij  fessionele nieuwsorganisaties ter  Skynet groeit met de dag
  • 11. ANALYSE  [ Bloggen ]  Shizzle Games: succesblog van een journalist  Als student journalistiek startte Karsten Fouquaet uit nieuwsgierigheid een eigen blog. Al snel  bleek zijn project een succes. Vijf jaar later groeide zijn project uit tot Shizzle Games: quot; een ietwat  eigenwijze blog over videogamesquot; , zoals Fouquaet zijn project omschrijft. Hij krijgt maandelijks  meer dan zestigduizend bezoekers over de ­ digitale ­ vloer en levert artikels aan magazines als  RifRaf.  Fouquaet  is  fulltime  bezig  met  zijn  ciële persberichten en uitnodigingen  man een aardig centje over aan het  project. Als hij echt geen tijd heeft,  voor events ontvang.  Toch haalt hij  vele  werk,  maar  “voor  een  kleine  doet  hij  wel  eens  beroep  op  een  de meeste informatie van het inter­  site is  dat  toch  niet voldoende om  gastredacteur.  Op  dit  moment  net. “In de game­industrie komt het  van te leven.” Hij ziet het meer als  schrijft er bijvoorbeeld iemand over  meeste nieuws toch uit Amerika en  ontspanning,  en  wil  aantonen  dat  de Chinese gamecultuur.  Japan,  dus  eer  het  vertaalde  pers­  gamenieuws  ook  op  een  andere  Na twee jaar zwoegen heeft hij zelf  bericht binnenloopt, staat het meestal  manier kan worden gebracht, want  een volledig contactenbestand aan­  al twee dagen op mijn blog.”  de kwaliteit van de Belgische game­  gelegd waardoor hij de meeste offi­  Door  advertenties  houdt  de  jonge­  sites is volgens hem ondermaats. plekke  om  de  gevolgen  vast  te  Hype  kunt maken neemt alsmaar toe. De  stellen. De samenwerking tussen  populairste  zijn  Xanga.com,  Niettegenstaande  die  positieve  amateurs en professionals bracht  Blogger.com,  Wordpress.com  en  evolutie is de wildgroei van blogs  de berichtgeving een niveau hoger.  Typepad.com.  In  België  is  een feit. Het merendeel van deze  De  burger  kreeg  zowel  de  ver­  Belgacom  Skynet  de  grootste  internetdagboeken is verwaarloos­  woestende beelden te zien als de  'blogprovider'.  Zo'n  honderd­  baar.  Zoals  bij  elke  hype  kunnen  tragedie  die  erna  kwam,  gevolgd  duizend  Vlamingen  hebben  hier  op dit moment veel mensen er niet  door tal van analyses van journa­  een blog. Als reactie op het grote  aan weerstaan om ook zo'n eigen  listen en experts ter zake. In som­  succes  van  de  blogs  volgen  ver­  pagina aan te maken. Omdat velen  mige  gevallen  kunnen  bloggers  schillende traditionele media deze  van hen vervolgens niet weten wat  ons zelfs op de hoogte houden van  trend.  Vooral  kranten  bieden  op  te  schrijven,  vullen  ze  hun  kers­  gebeurtenissen op plaatsen waar  hun websites meer en meer blogs  verse  blog  dan  maar  met  allerlei  het voor journalisten te gevaarlijk  aan. Journalisten of gastbloggers  dingen  die  ze  op  elk  moment  is of van dingen waar journalisten  vullen deze pagina's dan dagelijks  meemaken. Je  kan het je  zo gek  zelfs  geen  weet  van  hebben.  Zo  of  toch  zeer  regelmatig  op.  Ze  niet  bedenken  of  er  wordt  over  kwam  bijvoorbeeld  via  blogs  aan  hebben het meestal over één wel­  geblogd.  Bij  Skynet,  de  grootste  het licht dat Amerikaanse soldaten  bepaald thema, waarbij ze inspe­  blogdienst in België, wordt het lijst­  verboden chemische wapens ge­  len op de actualiteit. Doordat lez­  je met blogthema's dan ook regel­  Journalistiek en de nieuwe media  bruikten  in  Irak.  Dankzij  de  in­  ers hierop reageren ontstaat een  matig uitgebreid. Er zijn serieuze  tussen  bekende  blog  'riverbend'  interactieve dialoog.  en interessante thema's als 'actu­  kunnen we dan weer het dagelijkse  aliteit', 'film', 'muziek' en 'politiek',  leven  volgen  van  in  de  Iraakse  hoofdstad.  Een  jonge  Iraakse  in­  Doordat bloggers inpikken op de actualiteit en  woonster  beschrijft  hierop  regel­  elkaars blogs lezen en verbeteren, verruimen zij  matig hoe het leven er in Baghdad  de publieke opinie. Ze krijgen een ruimere blik op  aan toegaat sinds de Amerikaanse  inval in 2003. Op deze manier wor­  het nieuws.  den  we  niet  zoals  steeds  geïn­  formeerd  door  journalisten,  maar  maar  het  wordt  steeds  moeilijker  Exacte cijfers bestaan er niet, maar  kunnen we ook eens lezen hoe de  deze  terug  te  vinden  tussen  naar  schatting  leest  zo'n  elf  pro­  mensen er daar zelf over denken.  thema's als 'dagboeken', 'dagelijks  cent  van  de  Amerikanen  regel­  In landen ­ zoals China ­ waar een  leven', 'familie', 'gedachten', 'hob­  matig een blog. Dat is nog niet zo  strenge censuur bestaat tegenover  bies',  enzovoort.  Bij  één  van  de  denderend  veel,  toch  groeit  het  de  pers  kunnen  blogs  zelfs  een  laatste  schattingen  waren  er  succes.  Vooral  jongeren  Eindwerk  sterk  wapen zijn  in  de  strijd  voor  wereldwijd  om  en  bij  de  spenderen meer en meer van hun  vrije meningsuiting. De traditionele  tweeënzestigmiljoen blogs. Omdat  tijd op het internet. Doordat blog­  media in bedwang houden is miss­  er  dagelijkst  tussen  de  vijftig­  en  gers inpikken op de actualiteit en  chien nog haalbaar, maar het inter­  honderduizend  nieuwe  bijkomen,  elkaars blogs lezen en verbeteren,  net volledig controleren is gewoon­  is  het  moeilijk  hier  een  precies  verruimen  zij  de  publieke  opinie.  11  weg onmogenlijk.  cijfer op te plakken. Ook het aantal  Ze krijgen een ruimere blik op het  websites  waar  je  een  gratis  blog  nieuws.  MA 
  • 12. ANALYSE  [ persconcentratie en commercialisering ]  Vervlakking van het nieuws door persconcentratie  Een handvol mediagroepen bezit alle nieuwsmedia  WELLEN ­ Het nieuwsaanbod is de afgelopen jaren fors gestegen. Dat komt voornamelijk  door de doorbraak van nieuwe ­ onafhankelijke ­ media, want bij officiële nieuwsmedia was  de persconcentratie nog nooit zo groot. Krantentitels moeten vechten om te overleven,  willen ze niet overgekocht worden of simpelweg verdwijnen. De media waren ook nog nooit  in handen van zo weinig mensen, wat heel wat kritieken met zich meebrengt. Velen zien  deze commercialisering van de media dan ook als een bedreiging van de diversiteit en het  pluralisme.  D e  laatste  jaren  is  het  pers­  diagroepen,  zijnde  Mediaxis,  afgelopen  decennia  voor  dat  landschap drastisch veran­  Roularta  Mediagroep  en  De  samensmelten vaak de enige kans  derd.  Hoewel  er  heel  wat  Persgroep. Kortom, deze commer­  was op overleven.  nieuwe  ­  onafhankelijke  ­  ciële  mediaondernemingen,  die  nieuwsprojecten zijn bijgekomen,  vaak  gestart  zijn  als  kleine  pers­  Die dalingen waren een gevolg van  is  er  bij  de  officiële  nieuwsmedia  bedrijfjes,  hebben  de  afgelopen  de  doorbraak  van  commerciële  een  sterke  concentratie  aan  de  jaren  heel  wat  macht  verworven.  radio en televisie. In 1989 kreeg de  gang. Die is vooral zichtbaar in de  Nieuwe  initiatieven  maken  geen  Vlaamse  Televisie  Maatschappij  sector  van  de  dagbladen.  Ruim  schijn van kans.  (VTM)  de  toestemming  om  te  een  eeuw  geleden  waren  er  in  starten. De Vlaamse overheid kon  België tweeënnegentig kranten. Na  Oorzaken  de druk vanuit commerciële sector  de Tweede Wereldoorlog, in 1950,  niet  langer  negeren.  Via  een  de­  waren er dat nog negenenveertig.  De  concentratie  begon  in  creet  creëerde  ze  een  soort  mo­  Vandaag resten er slechts achttien.  Vlaanderen  na  de  Tweede  nopolie voor VTM als commerciële  Niet  alleen  zijn  televisiezender.  heel  wat  titels  Eén  van  de  verdwenen,  ook  v o o r w a a r d e n  heel  wat  krante­  om  te  mogen  nuitgevers  zijn  in  uitzenden  was  de  loop  der  jaren  dat  enkel  fusies  en  partici­  Vlaamse uitgev­  paties aangegaan  ers van dag­ en  met  concur­  weekbladen  in  Journalistiek en de nieuwe media  rerende bedrijven.  deze  zender  Na  de  recente  konden  par­  overname van 'De  ticiperen.  Zo  Tijd'  door  De  zouden  zij  de  Mers.be  en  Evolutie van het aantal dagbladgroepen in Vlaanderen  Persgroep  winsten  die  ze  Rossel  blijven  er  in  Vlaanderen  Wereldoorlog  en  heeft  heel  wat  hiermee  verkregen  kunnen  ge­  slechts drie krantenuitgevers over.  oorzaken,  waarvan  de  allerbelan­  bruiken als compensatie voor het  Dat is enorm weinig, als je weet dat  grijkste reclame is. Door de ontzuil­  verlies  uit  eigen  reclame­inkom­  ze in 1950 nog met veertien waren.  ing  waren  kranten  niet  langer  sten. Toch kon niet verhinderd wor­  De  Persgroep,  De  Vlaamse  afhankelijk  van  politieke  partijen  den dat de jaren nadien nog ver­  Uitgeversmaatschappij (VUM) en  maar  van  commerciële  adver­  gunningen  volgden. VT4, Canal+  Concentra  bepalen  vandaag  wat  teerders.  De  krant  werd  daardoor  en TMF zijn maar enkelen van de  alle Vlamingen dagelijks te lezen  een produkt dat winstgevend moest  vele nieuwe commerciële zenders.  krijgen. Bovendien hebben ze via  zijn.  Bovendien  waren  ze  niet  Verschillende  adverteerders  cross­mediale vervlechtingen ook  gebonden aan één markt, maar aan  besloten voortaan te adverteren op  Eindwerk  heel wat te brokken gekregen in de  twee, namelijk de lezersmarkt en de  televisie  waardoor  heel  wat  dag­  audiovisuele  media.  Op  de  peri­  advertentiemarkt. Door fusies aan  en  weekbladtitels  verdwenen  of  odieke  tijdschriftenmarkt  versch­  te gaan kon de lezersmarkt worden  gedwongen  werden  te  fuseren.  enen wel nog veel nieuwe maga­  vergroot, waardoor het ook interes­  Doordat  deze  hun  aandelen  in  zines, maar op enkele uitzonderin­  santer werd voor adverteerders. Het  VTM  en  andere  audiovisuele  gen na worden ook deze allemaal  dalend aantal lezers en de dalende  media verkochten aan resterende  12  uitgegeven door een handvol me­  reclame­inkomsten  zorgden  er  de  mediagroepen  verkregen  deze 
  • 13. ANALYSE  [ persconcentratie en commercialisering ]  laatsten meer en meer invloed in  het cross­mediale landschap. Toen  in 1999 de Nederlandse VNU haar  aandelen verkocht bleven enkel De  Persgroep  en  Roularta  over  als  aandeelhouders van de Vlaamse  Media Maatschappij (VMMa).  Ook andere factoren spelen mee in  de inkrimping van het aantal medi­  abedrijven.  De  productiekosten  van een krant bijvoorbeeld waren  zowieso al erg hoog. Om zich beter  Trivialisering van de media  te  profileren  op  de  lezers­  en  reclamemarkt hebben grote uitge­  verlaging van de productiekosten.  Op de website tenbyten.org kan je  vers de laatste jaren zwaar geïn­  Zwakkere  groepen,  die  normaal  op  elk  moment  van  de  dag  zien  vesteerd  in  nieuwe  druktech­  geen  schijn  van  kans  zouden  welke  nieuwsberichten  over  heel  nieken,  informatisering,  extra  bij­  maken, krijgen door fusie of parti­  de  wereld  het  meest  aan  bod  lagen, enzovoort. Die investering­  cipatie wel een kans op overleven.  komen. Het programma doorzoekt  en  bleken  voor  kleinere  klanten­  Zo'n fusie brengt volgens hen ook  elk  uur  de  belangrijkste  groepen  al  gauw  onbetaalbaar,  meer  middelen  en  knowhow  met  nieuwsagentschappen  en  maakt  waardoor het voor hen voordeliger  zich  mee,  wat  het  eindprodukt  vervolgens een opsomming van de  was  zich  aan  te  sluiten  bij  een  alleen  maar  ten  goede  komt.  honderd  meest  voorkomende  grote  mediaonderneming.  Bovendien  heeft  de  concentratie  woorden en afbeeldingen. Het re­  Daarbovenop kwamen er nog forse  volgens  deze  laatsten  de  ontzui­  sultaat  is  vrij  schokkend.  Een  verhogingen van de papierprijzen,  ling gestimuleerd en zijn journalis­  handvol  gebeurtenissen  en  nieuwe  drastische  milieumaatre­  ten onafhankelijker geworden ten  thema's  komen  hierin  ontzettend  gelen  en  een  minder  gunstig  opzichte van politieke partijen.  veel voor. Zelfs foto's komen ver­  economisch klimaat. Met de digi­  schillende  keren  terug.  Dit  toont  tale revolutie werd ook het internet  Wat  vaststaat  is  dat  een  verre­  aan hoe sterk nieuws gemonopo­  een belangrijke markt voor adver­  gaande commercialisering en een  liseerd  is  door  enkele  machtige  teerders,  ten  koste  van  dag­  en  bikkelharde concurrentiestrijd wel  mediabedrijven. Deze krijgen dan  weekbladen,  radio  en  televisie.  degelijk nefast zijn voor het plural­  ook  vaak  het  verwijt  dat  ze  het  Wat overblijft is een veel schraler  isme  en  de  diversiteit  van  de  nieuws te veel door een westerse  landschap waar aardag wat bomen  media.  Door  de  verdwijning  van  en blanke bril zien en grote delen  zijn omgehakt. Een handvol pers­  een  aantal  kranten  en  hun  auto­  van  de  wereld  zelden  onder  de  Journalistiek en de nieuwe media  bedrijfjes  van  weleer  zijn  uitge­  nome  redacties  versmalt  de  loep nemen.  groeid tot immens grote multime­  opiniewaaier  en  wordt  informatie  diabedrijven met overal invloeden  alsmaar eenduidiger. Zo'n monop­  Meer spelers op de markt en meer  en activiteiten.  olisering houdt gevaren in voor de  keuze brengen daarom niet meer  democratische  meningsuiting,  meteen  diversiteit  met  zich  mee.  Gevolgen  want de toenemende concentratie  Doordat de reclamemarkt beperkt  zorgt ervoor dat de pers afhanke­  is  zal  de  concurrentiestrijd  in  dit  De  persconcentratie  heeft  zowel  lijk  wordt  van  een  handvol  kapi­  geval harder zijn. De commercialis­  voor­ als nadelen met zich meege­  taalkrachtige personen of groepen.  ering  zou  toenemen  met  een  bracht.  Het  is  moeilijk  om  te  Die richten zich op een zo groot en  verdere  tabloidisering  tot  gevolg.  zeggen of deze nu eerder negatief  divers mogelijk publiek, waardoor  Sommige  critici  vragen  zich  ook  dan  wel  positief  zijn.  Volgens  ze genoodzaakt zijn de informatie  wel eens af of het niet normaal is  tegenstanders  van  de  inkrimping  af te vlakken. Dat leidde tot meer  dat  de  pers  concentreert,  hebben  we  nu  minder  spreek­  human  intrest,  meer  sensatie  en  aangezien het aantal opinies sterk  buizen, is er minder pluralisme en  een grotere  personifiëring,  en dit  afnam  door  de  ontzuiling.  Het  is  diversiteit  en  minder  democratie.  alles  ten  koste  van  politieke  hoe dan ook belangrijk dat de auto­  Eindwerk  De macht die de heersende pers­  berichtgeving  en  buitenlands  nomie  van  journalisten  gewaar­  groepen  verkregen  hebben  zorgt  nieuws. Doordat er ook op interna­  borgd blijft  bij de uitoefening van  er volgens hen voor dat het steeds  tionaal  gebied  slechts  enkele  ­  hun  redactioneel  werk.  Zijzelf  moeilijker wordt om nieuwe initia­  Westerse ­ nieuwsagentschappen  moeten de discipline en de verant­  tieven  op  poten  te  zetten.  het  merendeel  van  de  nieuws­  woordelijkheid hebben om zich te  13  Voorstanders zeggen dan weer dat  berichten  bepalen,  valt  ook  hier  houden aan de regels van de de­  de schaalvergroting zorgt voor een  ontologie.  MA een  vreemd  fenomeen  op. 
  • 14. INTERVIEW [ Freelance journaliste Evi Maquoi ]  quot; Overal online, always connected!quot;   Freelance journaliste Evi Maquoi vindt dat journalisten mee moeten met hun tijd  ALKEN ­ Na haar studies journalistiek besloot Evi Maquoi aan de slag te gaan als freelance  journaliste. Na haar stage bleef ze schrijven voor het computermagazine Netwerk, en gaan­  deweg groeide haar lijstje werkgevers. Vandaag voert ze opdrachten uit voor niet minder  dan zeven verschillende media. Alsof ze daarmee nog geen werk genoeg heeft, beheert ze  daarbuiten ook nog een blog. Of ik haar tussendoor enkele vragen mag stellen over jour­  nalistiek en nieuwe media? quot; Natuurlijk, nieuwe media dat is mijn ding hé!quot;   De doorbraak van het internet  heeft veel veranderd...  MAQUOI: Absoluut! Leerlingen die  bijvoorbeeld  een  spreekbeurt  moeten  maken,  surfen  naar  Google, typen hun onderwerp in en  drukken alle nodige informatie af.  Ik moest daarvoor nog naar de bib­  liotheek gaan, veel lezen en onder­  lijnen.  En  dit  is  nog  maar  één  voordeel uit de ellenlange lijst. Je  vindt  onmiddellijk  wat  je  wilt  hebben.  Je  zoekt  een  route  via  Mappy,  haalt  nieuws  binnen  via  RSS  Readers,  koopt  vliegtuig­  tickets in drie minuten en beheert  je bankrekeningen alsof je zelf een  bankbediende bent. Je bent maar  enkele kliks van alles verwijderd.  Google is volgens mij één van de  Freelance journaliste Evi Maquoi beste uitvindingen van de voorbije  het er alleen maar op vooruit gaan.  lijkt wel of Big Brother altijd om het  jaren.  In de toekomst moeten we wellicht  hoekje kijkt. Je kan het je zo gek  Gebruik jij het internet vaak  Journalistiek en de nieuwe media  niet  eens  meer  te  typen.  We  niet bedenken of het is op YouTube  voor je job?  spreken de woorden uit en die ver­  te vinden. Maar het is ook allemaal  Constant! Ik ben voortdurend on­  schijnen  dan  vanzelf  op  het  zo eenvoudig. Iedereen kan filmp­  line.  MSN  Messenger  staat  altijd  scherm. Toch brengen de nieuwe  jes publiceren en bekijken. Mensen  op,  en  dat  is  niet  alleen  voor  de  media ook nadelen met zich mee.  kunnen er zelfs een quotering aan  fun. Ik denk dat daar de toekomst  Met de opkomst van de goedkope  geven.  Ik  denk  dat  er  echt  heel  ook nog wel in gaat liggen, in msn  digitale fototoestellen is iedereen  veel  jongeren  op  kicken  om  een  en  skype,  of  communiceren  over  plots  persfotograaf,  en  bloggers  filmpje  te  maken  dat  heel  veel  het internet in het algemeen. Het is  wanen zich al snel journalisten. We  bekeken wordt. En waarom zou je  niet alleen heel gemakkelijk, maar  zijn blij als er iemand niet­profes­  het wel niet met de wereld delen?  ook nog eens gratis. Als ik aan het  sionele  beelden  maakt  bij  een  Hoe onderscheid je je dan als  werken ben staat MSN Messenger  ramp als 9/11, maar aan de andere  echte journalist?  de  hele  tijd  open,  omdat  het  kant is er een overkill. En dat vind  Ik denk dat je je kan onderschei­  gemakkelijk is als ik snel iets moet  ik wel jammer...  den door de manier van schrijven,  vragen aan een collega. Ook mijn  Websites als bijvoorbeeld  het taalgebruik en de diepgang.  mailbox staat open van 's morgens  Eindwerk  Indymedia, YouTube en  tot 's avonds. Google is het middel  Je bent freelance journalist in  HasseltLokaal doen gouden  bij uitstek om snel iets te vinden.  heel wat verschillende media en  zaken. Hoe komt het dat burger­  En met de ingebouwde woorden­  daarlangs blog je ook. Hoe kan  journalistiek zo populair gewor­  boeken in tekstverwerkers moet je  je dat allemaal combineren?  den is?  zelfs al je  best doen om  nog iets  Ja, ik heb een tijdje geblogd over  Iedereen  is  plots  een  journalist.  fout te schrijven, want de compu­  14  nieuwtjes  in  de  game­  en  show­  Alles  wordt  ook  opgenomen,  het  ter verbetert alles. Bovendien zal  bizzwereld  maar  door  tijdgebrek 
  • 15. INTERVIEW [ Freelance journaliste Evi Maquoi ]  ben  ik  daarvan  afgestapt.  Uit  tel omdat het moet, een computer,  Belang  van  Limburg  heeft  een  ontspanning  blog  ik  nu  over  ons  een laptop waarmee ik draadloos  oplage  van  net  geen  honderd­  toekomstig huis.  op  het  internet  duizend verkochte  “  Vroeger kon je een dag  exemplaren  per  Het  leuke  aan  bloggen  is  dat  je  kan en een pda  voor als die lap­  wachten om je verslag te  dag.  Ik  denk  niet  alles  heel  snel  met  iedereen  kan  top te zwaar is.  schrijven. Vandaag weten  dat al die mensen  delen.  Ik  maak  foto's  van  onze  werf, publiceer die online, schrijf er  Als  je  bijvoor­  de werkgevers dat er overal  hun  abonnement  een tekstje bij en mijn meter, die in  beeld  op  een  hotspots zijn. Ze verwacht­  opzeggen  binnen  Oostende woont, kan alles volgen  festival bent om  pakweg  tien  jaar.  en dan ook dat je je artikels  Ik  merk  ook  geen  zonder  dat  ze  daarvoor  naar  korte  ver­  zo snel mogelijk  Hasselt moet rijden. Het is gewoon  slaggeving  te  verandering op de  doorstuurt...  ”  heel erg nuttig, ook naar vrienden  brengen, dan ga  redactie.  Ik  schrijf  toe.  je  echt  niet  de  niet in functie van  hele  tijd  met  een  laptop  sleuren,  de  verkoopcijfers,  maar  kan  ­  Met je gameblog 'Mission  vier dagen aan een stuk. Ok, ik kan  gelukkig ­ objectief blijven.  Completed' stond je maanden­  die dingen ook wel allemaal privé  lang op nummer 1 in de lijstjes  Heb je geen schrik dat amateur­  gebruiken, maar toch...  van Skynet. Wat was je geheim,  journalisten de jobs gaan in­  en waarom ben je er eigenlijk  Is zo'n PDA wel handig om mee  pikken van echte journalisten?  mee gestopt?  te werken?  Ze hebben mij altijd gezegd: quot;Voor  Goh, ik probeerde de dingen waar  Ja, maar je  moet er dan  wel  een  journalistiek heb je geen diploma  ik  mee  bezig  was  in  mijn  profes­  toetsenbordje bij hebben. Ik heb zo  nodig.  Je  moet  gewoon  kunnen  sionele leven op een zo leuke en  een klein oprolbaar toetsenbordje  schrijven.quot; Maar ja, ik heb ook ge­  origineel mogelijke manier samen  waardoor  het  goed  meevalt.  Je  studeerd omdat ik dat fabeltje nooit  te  vatten.  Waarom  dat  er  zoveel  steekt het gewoon in je handtas en  geloofde.  Ik  denk  dat  een  hoofd­  bezoekers de blog bezocht hebben  je  kan  je  artikels  typen  en  door­  redacteur niet meteen de eerste de  weet  ik  eigenlijk  niet.  Ik  heb  er  sturen  wanneer  je  maar  wilt.  Je  beste blogger in dienst gaat nemen  nooit  promotie  voor  gemaakt.  Ik  moet  als  journalist meegaan  met  die even goed schrijft als iemand  denk dat bloggers elkaar gewoon  de  technologie.  Zeker  als  free­  die  bijvoorbeeld  journalistiek  ge­  vinden.  Wat er waarschijnlijk  ook  lancer wordt er door je werkgever  studeerd  heeft.  Met  een  diploma  veel  mee  te  maken  heeft  is  dat  alsmaar meer van je verwacht. Als  maak je toch nog altijd meer kans.  Skynetblogs  gratis  zijn  en  dat  je  vroeger  een  verslag  moest  Ik ben er zeker van dat er mensen  Skynet zijn eigen rankings maakt.  schrijven van een evenement dat  zijn  zonder  diploma  die  net  zo  Als je veel post over iets wat veel  's  avonds  plaats  had  dan  kon  je  goed  schrijven, of misschien nog  mensen interesseert, dan kom je  gemakkelijk een dag wachten om  beter,  maar  ik  denk  niet  dat  alle  vanzelf wel in die lijstjes terecht. Ik  het  artikel  te  schrijven.  Vandaag  bloggers  alle  journalisten  gaan  wou gewoon eens kijken hoe het  heeft zowat elk benzinestation een  overtreffen.  Journalistiek en de nieuwe media  er  allemaal  aan  toe  ging.  Maar  internet­hotspot.  Werkgevers  Tot slot, hoe zie je journalistiek  omdat het ontzettend tijdrovend is  weten  dat  uiteraard  ook  en  evolueren?  om  op  geregelde  tijdstippen  verwachten  dat  je  het  artikel  zo  Ik denk dat het altijd vluchtiger en  berichten te posten, heb ik uitein­  snel mogelijk doorstuurt. Dat is ook  vluchtiger  gaat  worden.  Vroeger  delijk besloten er een punt achter  noodzakelijk, anders zijn de con­  kwam  het nieuws enkel via kran­  te zetten.  currenten, of de bloggers, je voor.  ten,  radio  en  televisie.  Vandaag  Voor onze generatie en de gener­  Er wordt wel eens gezegd dat  komt het via alle mogelijke media:  aties die volgen is het geen prob­  journalisten moeten leren  computer, gsm, pda,... Binnenkort  leem  om  met  die  digitale  wereld  bloggen willen ze hun job niet  gaan we zelfs surfen in het vliegtu­  mee te gaan, maar ik kan me in­  verliezen. Wat denk jij daarvan?  ig. Overal online, always connect­  beelden dat het voor oudere gene­  Ik  vind  dat  journalisten  moeten  ed. Die trend brengt ook met zich  raties heel wat moeilijker is.  meegaan met het digitale tijdperk,  mee dat we meer en meer zullen  maar ik vind niet dat je moet kun­  Het gaat niet zo goed met de  moeten filteren. Er gaat gewoon te  nen bloggen om een journalist te  traditionele media. Merk je daar  veel informatie binnenkomen langs  zijn. Je moet wel meekunnen met  iets van op de krantenredactie?  alle kanten. Het versnelt allemaal,  Eindwerk  de hele IT­wereld. Als ik gewoon al  Bwa, eigenlijk niet. Ok, de verkoop­  maar  dat  is  ook  net  wat  mensen  kijk naar wat ik allemaal in huis heb  cijfers dalen wel een beetje, maar  willen.  Om  te  overleven  zal  de  qua multimedia, dat is een fortuin  ik denk niet dat dat een trend is die  krant van morgen meer toekomstig  waard. Ik heb al die toestellen niet  zich  gaat  blijven  verderzetten.  Ik  nieuws moeten brengen in plaats  voor  het  plezier,  maar  omdat  het  denk  ook  niet  dat  de  vluchtige  van huidige berichtgeving.  MA 15  moet. Ik  heb een  gsm omdat het  media  de  traditionele  media  ooit  moet, ik heb een digitaal fototoes­  volledig  zullen  vervangen.  Het 
  • 16. ANALYSE [ Reactie van de traditionele media ]  Traditionele media moeten mee evolueren  WELLEN ­ Dat er een aardverschuiving bezig is in de massamedia is een feit. De vraag is  alleen hoe dat medialandschap er zal uitzien na deze verschuiving. Aangezien er geen  glazen bol bestaat die ons dat met zekerheid kan voorspellen, blijft het gissen. Het aantal  opinies en voorspellingen is dan ook zeer uiteenlopend. Wat vaststaat is dat de traditionele  media, zijnde kranten, magazines, radio en televisie, sterke wijzigingen zullen moeten on­  dergaan om te kunnen opboksen tegen het succes en de voordelen van de nieuwe media.  Stuk voor stuk zijn zij hier nu al erg mee bezig...  Kwaliteitskranten worden begeerde luxeartikelen  Dagbladen moeten meer duiding geven en minder 'breaking news'  WELLEN ­ Uitgevers van kranten en ma­  gazines zijn de eersten die moeilijkheden  ondervinden door de komst van de nieuwe  media. Hoewel zij tegen alle verwachting­  en in de doorbraak van radio en televisie  in de vorige eeuw overleefden, zien zij hun  verkoopcijfers de afgelopen jaren alsmaar  dalen. Verschillende titels moesten daar­  door ophouden te bestaan of fuseren met  andere grote mediagroepen.  Reporters.be De krant als luxeprodukt  T  ot  die  conclusie  kwam  ook  nologische revoluties van de voor­  Gates kondigden al vaak de dood  Trees Verleyen, lector van di­  bije jaren die daarbij gepaard gaan.  van  de  kranten  aan.  Toch  ziet  verse journalistieke vakken,  Vooral jonge mensen verwachten  Verleyen  de  toekomst  niet  zo  in  haar  boek  'Printmedia  in  dat het nieuws hen alsmaar sneller  zwart. quot;Ik denk dat de geschreven  Vlaanderen'. Twee jaar lang dom­  bereikt, via allerlei nieuwe commu­  of gedrukte pers nooit helemaal zal  Journalistiek en de nieuwe media  pelde  zij  zich  onder  in  de  nicatiemiddelen.  De  berichten  verdwijnen,  ze  zal  de  nieuwe  geschiedenis,  het  heden  en  de  waar  kranten  mee  uitpakken,  media zeker overleven. Het fictio­  toekomst van de gedrukte pers in  hebben  zij  de  dag  voordien  al  nele boek is namelijk ook niet ver­  Vlaanderen.  Het  resultaat  is  een  gehoord  op  de  radio,  gezien  op  dwenen met de komst van de film.  bijzonder overzichtelijk naslagwerk  televisie en gelezen op het inter­  De vraag is alleen of ze even fre­  waarin zij het reilen en zeilen van  net. Bovendien hebben ze er vaak  quent  zal  blijven  verschijnen  als  de Vlaamse kranten en magazines  geen cent voor moeten neertellen.  een  dagblad  of  een  algemene  en  diens  mediagroepen  uit  de  Als  zij  dan  al  een  krant  kopen,  krant  vandaag.quot; Als  er  iemand  is  doeken doet. quot;Essentieel voor alle  willen  ze  daarin  vooral  achter­  die  een  goed  beeld  heeft  op  de  studenten  journalistiekquot;,  quot;Handig  grondinformatie  en  duiding  geschreven  media  en  er  vervol­  voor  alle  mediaprofessionalsquot;  en  terugvinden. De persconcentratie  gens een realistische voorspelling  quot;Interessant  voor  iedereen  die  al  en de commercialisering zorgen er  van kan maken, is het deze dame  eens  een  krant  of  een  tijdschrift  echter  voor  dat  ook  die  steeds  wel. Ze doorgrondde niet alleen de  leestquot; staat  in grote  letters  op de  meer  plaats  moeten  maken  voor  volledige  Vlaamse  printmedia,  cover. Het boek komt op een mo­  infotainment en human interest. Je  maar doceert ook al jaren 'Inleiding  ment dat het helemaal niet zo goed  kan je dan wel afvragen hoe lang  tot  de  journalistiek'  en  Eindwerk  gaat  met  de  gedrukte  pers,  de  de gedrukte media het nog zullen  'Redactietechnieken' aan journalis­  'moeder'  van  de  journalistiek.  kunnen trekken.  ten  in  spé.  Bovendien  komt  Sinds de tweede helft van de jaren  Verleyen uit een thuis van journa­  negentig waren de verkoopcijfers  Is er nog wel een toekomst?  listieke  talenten.  Haar  betreurde  nog nooit zo laag. Dat heeft natu­  broer  Frank  Verleyen  kennen  we  16  urlijk alles te maken met de door­  Verschillende Amerikaanse media­  als voormalige hoofdredacteur en  braak van het internet en alle tech­  experts  als  Philip  Meyer  en  Bill  directeur van het weekblad Knack. 
  • 17. ANALYSE [ Reactie van de traditionele media ]  Verschillende mogelijkheden  met    flexibel  papier,  dat  het  pieren variant te kopen, bedelven  leescomfort benadert en misschien  ze hem met tal van extra's.  Er zijn volgens Verleyen verschil­  ook evenaart van zijn papieren ver­  lende  mogelijkheden.  quot;Eén  daar­  sie. Wanneer dat elektronische pa­  Als kranten nog lang willen blijven  van  is  dat  er  een  krant  komt  die  pier er  komt  zal dat  een ernstige  bestaan,  moeten  ze  ofwel  gratis  alleen  maar  achtergrond  en  dui­  concurrent  zijn  voor  de  gedrukte  ofwel duurder worden. Het aantal  ding geeft en niet langer 'breaking  varianten.  Maar  dat  is  geen  pro­  gratis kranten zit in  de  lift. Het is  news', want daar is ze toch altijd te  bleem, integendeel, waarschijnlijk  een  trend  die  zeker  nog  zal  toe­  laat  mee.  Misschien  verschijnt  is het ecologisch veel verantwoor­  nemen.  Deze kranten leven puur  deze  ook  niet  langer  met  een  derquot;, aldus Verleyen.  op  inkomsten  uit  advertenties,  dagelijkse frequentie. De meesten  wanneer de redacties erin slagen  mensen willen graag een préselec­  Tot  dat  moment  kunnen  kranten  om hun redactionele vrijheid te be­  tie uit het enorme aanbod van fei­  echter niet meer wachten. Zij wor­  waren, zal de kwaliteit ervan zelfs  ten  en  commentaar  daarop.  Ik  den  geconfronteerd  met  alsmaar  stijgen. Toch vindt Verleyen dat niet  denk dat er meer nood zal zijn aan  lagere verkoopcijfers, en ook ad­  zo'n  goede  evolutie.  Verleyen:  degelijke journalistiek, al dan nie in  verteerders  investeren  liever  en  quot;Betaalde  kranten  en  nieuws­  een mixed media vorm. Denk maar  liever in het internet, wat een ver­  magazines  staan  enorm  onder  aan 'An Inconvenient Truth' van Al  lies  voor  de  dagbladen  betekent.  druk.  Veel  mensen  ervaren  intel­  Gore: een documentaire die door  Om hierop in te spelen hebben de  lectuele en creatieve arbeid als iets  beelden  des  te  overtuigender  is.  verschillende  redacties  de  waarvoor ze niet hoeven te betal­  De  journalist  moet  het  medium  afgelopen jaren, in tegenstelling tot  en: muziek, films, informatie,... De  kiezen dat voor dat feit het meest  de jaren daarvoor, meer aandacht  persbedrijven moeten zich daarom  geschikt is: bijvoorbeeld een korte  besteed  aan  hun  online  variant.  net  als  de  muziekindustrie  verw­  videofilm of audio­extract voor een  Waar  ze  vroeger  enkel  artikels  eren tegen de download­diefstal en  concert of  een  operavoorstelling.  kopieerden  naar  de  website,  die  naar creatieve oplossingen zoeken  Voor  een  grondige  analyse  van  dan nog enkel toegankelijk waren  om de lezers toch te laten betalenquot;.  een nieuwsfeit kan een essay op  voor  abonnees,  brengen  ze  nu  Dat  kunnen  ze  volgens  de  papier  dan  weer  de  beste  vorm  gratis 'breaking news' en updates  Amerikaanse journalist en media­  zijn.  Een  andere  mogelijkheid  is  op hun portaalsites. Hiermee willen  deskundige Philip Meyer door zich  dat er een soort 'on demand' krant  ze inspelen op de drang naar snel  een  uitstekend  imago  aan  te  komt, waarbij de lezer online aank­  nieuws en op deze manier kunnen  meten. Door het overaanbod aan  likt  welke  artikelen  ­  uit  mogelijk  ze  ervoor  zorgen  dat  het  nieuws  infotainment  en  human  interest  meerdere zelfs buitenlandse kran­  dat  ze  brengen  niet  meer  alleen  zullen  mensen  in  de  toekomst  ten ­ hij de volgende dag uitgeprint  'oud' nieuws is. Door de integratie  bereid  zijn  meer  geld  te  betalen  in zijn bus vindt om die nog eens  van blogs en diensten als YouTube  voor objectiviteit en kwaliteit. Het  al dan niet met de nodige achter­  kunnen ze de burger maximaal be­  zijn volgens hem deze kranten die  Journalistiek en de nieuwe media  grond te lezen. Het rustige papier  trekken bij het nieuws en onstaat  het  langst  stand  zullen  houden.  is  voor  veel  lezers  van  vandaag  er een interactieve dialoog waar de  Voorwaarde is wel dat ze een fikse  nog altijd te belangrijk om te verla­  journalistiek alleen maar beter van  meerwaarde  bezitten  om  de  an­  ten.  Een  aantal  Vlaamse      pers­  kan  worden.  En  om  hun  lezers  dere varianten.  MA  bedrijven  voeren  experimenten  ertoe  aan  te  zetten  toch  die  pa­  Ook televisie en radio moeten vernieuwen  Cross­medialiteit is de toekomst  WELLEN ­ Net zoals de radio en de televisie een invloed hadden op de gedrukte pers, zo  verandert het internet nu ook de radio en de televisie. Behalve de vele ontspanningsmo­  gelijkheden die de digitale televisie met zich meebrengt betekent het ook een sterke vooruit­  gang  voor  de  nieuwsberichtgeving.  Informatieconsumenten  willen  hier  net  als  bij  de  gedrukte media meer bij betrokken worden. Nieuwsmakers spelen daar gretig op in.  Eindwerk  D oor diensten als YouTube en  reageren  en  doorklikken  op  de  logisch gevolg.  De tijd dat media­  diegene waarmee iedere in­  links  voor  meer  informatie.  Een  bedrijven bepaalden wat je als kijk­  ternetgebruiker  in  een  wip  soortgelijke trend bij radio is pod­  er of luisteraar te zien en te horen  zijn  eigen  radiozender  kan  op­  casting, een radiocompilatie die je  kreeg is daarbij definitief gedaan.  17  starten  kunnen  de  traditionele  kan downloaden om vervolgens te  De kijker kiest wat hij te zien krijgt  radio en televisie niet achterblijven.  herbeluisteren op je mp3­speler.  en  op  welk  moment.  Via  de  af­  De digitale televisie is daarom een  standsbediening kan hij bovendien 
  • 18. Bronnen  Geraadpleegde bronnen  Journalistiek bestaat zo lang als de mensheid  Biltereyst D & Van Gompel R,  1998, Pers op zoek naar burger en consument: Bedenkingen bij de nieuwe civieke  journalistiek in Vlaanderen, Samenleving en politiek 5(4): 4­13  De Vuyst J,  2004, Module Communicatie en Maatschappij 1: Medialeer, Hasselt:  Xios Hogeschool Limburg, 82 p.  Kussendrager N; Van der Lugt D; Rogmans B,  1992, Basisboek journalistiek, Groningen: Wolters­Noordhoff, 334 p.  Permentier L,  2003, De Standaard Stijlboek: Onmisbaar voor wie helder wil schrijven, Roeselare:  Roularta Books, 534 p.  Rogiers F,  2002, De journalistiek heruitvinden, Samenleving en politiek 9(5): 10­18  Stephens M,  1989, Geschiedenis van het nieuws: Van de tamtam tot de satelliet, Utrecht:  Het Spectrum BV, 428 p.  Verdickt M,  2004, Inleiding op de journalistiek, Hasselt: Xios Hogeschool Limburg, 168 p.  Verleyen T,  2005, Printmedia in Vlaanderen, Mechelen: Wolters Plantyn, 154 p.  Het internet heeft het nieuws veranderd  Verleyen T,  2005, Printmedia in Vlaanderen, Mechelen: Wolters Plantyn, 154 p.  Meijer J,  2006, quot;Proficiat, ú bent de Persoonlijkheid van het jaarquot;, De Morgen: 18/12, 3  Knack,  Journalistiek en de nieuwe media  20/01/07, quot;Dossier: Internetquot;, www.knack.be  Falter R,  2006, quot;Revolutie in medialandquot;, De Tijd: 30/12, 18  Van Goethem H,  2007, quot;Mijnstek.bequot;, Focus Knack: 03/01, 93  Leyts M,  2007, quot;Trendwatchers signaleren: iCatchingquot;, Weekend Knack: 03/01, 18  Wittebolle A,  2007, quot;Dit jaar wordt iedereen een nerdquot;, De Morgen: 05/01, 23  Dasselaar A,  2006, quot;De macht aan het publiekquot;, Elsevier: 09/12, 61  De Ruyter K,  2003, quot;Reeksmediawereld in volle turbulentiequot;, De Standaard: 07/10, 18  Deckmyn D,  2006, quot;Geld verdienen aan Web 2.0quot;, De Standaard: 09/08, 45  Eindwerk  Het Laatste Nieuws,  08/11/06, quot;YouTube is 'beste uitvinding van 2006quot;, www.hln.be  Glocer T,  2006, quot;Vanaf nu bent ook u journalistquot;, De Standaard: 20/03, 40  Maas M,  18  2006, quot;Aardbeving verlamt internet in Aziëquot;, De Morgen: 29/12, 3
  • 19. Bronnen  Belga,  2006, quot;Nederlandse Wikipedia bereikt mijlpaal van 250.000 artikelsquot;,  De Morgen: 29/12, 22  Dupont P, 2006, quot;Opgepast, daar zijn de besmettelijke cyberziektesquot;, De Morgen: 28/12, 14  De Vuyst J,  2004, Module Communicatie en Maatschappij 1: Medialeer, Hasselt:  Xios Hogeschool Limburg, 82 p.  Vandormael B,  2006, quot;Het web is meer dan Googlequot;, Knack: 06/09, 79  Rogiers F,  2002, De journalistiek heruitvinden, Samenleving en politiek 9(5): 10­18  Ook artikels van:  www.denieuwereporter.nl  www.sargasso.nl  www.internetjournalist.nl  De mediablog van Henk Blanken: www.henkblanken.nl  www.internetjournalistiek.be  Bloggers verruimen de publieke opinie  Meeus R, 2006, quot;Ex­Microsoftbaas Bruno Segers over de bloghype van 2006quot;, De Morgen: 21/12, 6  Dewulf B, 2006, quot;Blogsquot;, De Morgen: 22/12, 1  Debusschere B,  2006, quot;Amerikaanse seksblogster voor de rechterquot;, De Morgen: 28/12, 14  Van Daele I,  2006, quot;Bloggers moeten ons wakker houdenquot;, Knack: 20/12, 47  Journalistiek en de nieuwe media  Thompson B,  24/01/07, quot;Blogs reflect power of the penquot;, www.bbc.co.uk  Knack,  20/01/07, quot;Dossier: Internetquot;, www.knack.be  Luysterman P,  2004, quot;Internetdagboeken bewaken mediaquot;, De Tijd: 12/10, 2  Glocer T,  2006, quot;Vanaf nu bent ook u journalistquot;, De Standaard: 20/03, 40  Wittebolle A,  2007, quot;Dit jaar wordt iedereen een nerdquot;, De Morgen: 05/01, 23  Meijer J,  2006, quot;Proficiat, ú bent de Persoonlijkheid van het jaarquot;, De Morgen: 18/12, 3  Dasselaar A,  2006, quot;De macht aan het publiekquot;, Elsevier: 09/12, 61  Eindwerk  Interview met Karsten Fouquaet, eigenaar van de blog 'Shizzle Games'  Interview met Evi Maquoi, Freelance journaliste bij o.a. Het Belang van Limburg 19 
  • 20. Vervlakking van de media door persconcentratie  Verleyen T,  2005, Printmedia in Vlaanderen, Mechelen: Wolters Plantyn, 154 p.  De Vuyst J,  2004, Module Communicatie en Maatschappij 1: Medialeer, Hasselt:  Xios Hogeschool Limburg, 82 p.  De Bens E,  2001, Advies Vlaamse Mediaraad: Concentratie en pluralisme in de media,  Brussel: Vlaamse Mediaraad, 41 p.  De Bens E,  2002, Advies Vlaamse Mediaraad: Mediaconcentratie en pluralisme / diversiteit,  Brussel: Vlaamse Mediaraad, 53 p.  Harris J,  15/02/07, quot;10x10: 100 words and pictures that Define the Timequot;, www.tenbyten.org  CIM,  15/02/07, quot;Lijst van de dagbladenquot;, www.cim.be  Tessens L,  15/02/07, quot;Persconcentratie in Vlaanderenquot;, www.mers.be  Traditionele media moeten mee evolueren  Van Daele I,  2006, quot;De krant als luxeartikelquot;, Knack: 15/01, 88  Kuisle P,  2006, quot;Mooie perspectieven voor drukwerkquot;, Grafisch nieuws: 07/11, 30  Falter R,  2006, quot;Revolutie in medialandquot;, De Tijd: 30/12, 18  Journalistiek en de nieuwe media  Dasselaar A,  2006, quot;De macht aan het publiekquot;, Elsevier: 09/12, 61  Moolenaar L,  2005, quot;Kranten zijn beter dan ooitquot;, Gazet van Antwerpen: 04/11, 15  Knack,  20/01/07, quot;Dossier: Internetquot;, www.knack.be  Dhoorl M & Luyten D,  2006, Het eeuwige leven voor de krant?, Bibliotheek­ & archiefgids 82(4): 8­12  Interview met Trees Verleyen, auteur van het boek 'Printmedia in Vlaanderen' Eindwerk  20