Łucja Piekarska - Duraj, "Szlakiem kilku nieskończoności", Bezkres

szlakiem kilku nieskończoności tekst Łucja Piekarska-Duraj fotografie Aleksander Duraj

D roga jest sposobem porządko- pielgrzymkę przestrzeń jest przestrzenią mosty, szpitale i klasztory. O dzisiejszej wania przestrzeni. Pozwala metamorfozy, można efektywnie wykorzystać popularności Drogi św. Jakuba decyduje odnaleźć się w bezkresie, nadaje czas drogi do propagowania konkretnych jednak coś innego niż średniowieczna logika kierunek marszowi i wyznacza postaw na podstawie wybranej ideologii. religijnego kultu relikwii. Fenomen współ- cel. Na poziomie egzystencjalnym „znale- czesnej popularności szlaku wynika – we- zienie własnej drogi” wiąże się zazwyczaj Droga św. Jakuba (El Camino de Santiago) dług mnie – w dużej mierze z zakorzenienia z ustaleniem światopoglądu i dokonaniem stała się europejskim archetypem szlaku w bezkresie, a dokładnie kilku bezkresach. najważniejszych życiowych wyborów. Szczególnym sposobem przemierzania drogi (czyli nadawania jej własnej miary) są pielgrzymki – wyprawy podejmowane z pobu- dek religijnych. W każdą pielgrzymkę jest wpisany proces wartościowania przestrzeni, jednak pielgrzymki do grobów świętych w wyjątkowy sposób łączą doświadczenia religijne i przestrzenne. Wydawałoby się, że każda pielgrzymka powinna się rozgrywać według tego samego schematu: opuszczenie domu, błogosławień- stwo w parafialnym kościele, przebycie drogi, osiągnięcie celu i powrót zakończony w miejscu, gdzie pielgrzymka się zaczęła. Właśnie tak to wygląda na poziomie podsta- wowym. Pielgrzymka jest jednak także przeżyciem granicznym. Oznacza to, że stwarza kontekst dla osobistej przemiany, a także umożliwia nabycie nowego statusu społecznego. O ile ten z kilku przyczyn, z których najbardziej Szlak kulturowy, dla którego najważniej- pierwszy człon doświadczenia ma charakter ewidentne wiążą się z historią. Santiago de szym materialnym punktem odniesienia prywatny, o tyle drugi jest publiczny. Zakoń- Compostela było jednym z najważniejszych jest droga, składa się dodatkowo z różno- czenie z sukcesem obrzędów przejścia oznacza miejsc dla zachodniego chrześcijaństwa, rodnych wskazówek interpretacyjnych bowiem, że inicjowany (czyli w tym wypadku a drogi doń prowadzące stworzyły prawdzi- obecnych w sąsiedztwie drogi, przy czym pielgrzym) może być rozpoznawany przez wą sieć połączeń kulturowych oraz – jakby- pejzaż i dziedzictwo materialne są najważ- innych jako nowy człowiek, czyli ktoś, kto śmy to dziś powiedzieli – bazę infrastruktu- niejszymi nośnikami znaczeń. Z perspekty- osiągnął nowy status. Jako że budowana przez ralną, na którą złożyły się między innymi wy budowania znaczeń przez organizatorów autoportret 3 [28] 2009 | 83

szlaku, ale także na płaszczyźnie indywidu- niczego pejzażu wzmacniają doświadczanie ką platformą widokową, z której wspaniale alnej przemiany, pielgrzymkowa przestrzeń własnego wnętrza. można obserwować Drogę Mleczną. Samotna metamorfozy intensyfikuje się nie tylko wędrówka podczas dnia znajduje swój finał poprzez umiejętny wybór zabytków na dro- Samotna wędrówka po El Camino wiedzie w wieczornej drodze z otwarciem na kosmos. dze i ich odpowiednią prezentację, ale także nierzadko przez obszary zupełnie puste. poprzez wykorzystanie owych nieskoń- Niektórzy pielgrzymi opowiadają o dojmują- Przez pierwsze dni wędrówki pytałam czoności. Wobec tego można powiedzieć, cym odkryciu wewnętrznej pustki. Jedno- pielgrzymów: „Po co wyszedłeś na szlak?”. że duchowe przeżycie na Szlaku polega na cześnie fizycznie istniejąca droga, która Wiele odpowiedzi wskazywało na motywacje równoczesnym doświadczaniu gęstego kraj- porządkuje bezkres na zewnątrz, pomaga religijne bądź duchowe. Kiedy zadawałam obrazu i pielęgnowaniu wewnętrznego kraj- w odnalezieniu samego siebie. kolejne doprecyzowujące pytania, najczęst- obrazu mentalnego. Czas drogi zachęca do sza odpowiedź brzmiała: „Moja religia nie myślenia o sobie w kontekście wszechświa- Inna nieskończoność El Camino, związana ma nic wspólnego z instytucją Kościoła, mój ta, ułatwiając jednocześnie refleksję nad poniekąd z mitem założycielskim i etymologią duch potrzebuje wszechświata – tam jest relacją mikro- i makrokosmosu. Estetyczne Szlaku (campo di stelle), otwiera się nad głowa- moja religia”. doznania związane z odczuwaniem malow- mi pielgrzymów nocą. Szlak jest bowiem wiel- autoportret 3 [28] 2009 | 84

Przemierzanie Szlaku św. Jakuba polega etap ułożony według prostego schematu: jest trzy dni drogi od Santiago de Compostela. na pokonywaniu etapów samotnej drogi wstać, wyruszyć, dojść. Z pełnego wyko- Ten etap pielgrzymki nie jest obowiązkowy, by prowadzącej poprzez północną Hiszpanię. nania prostego, choć wymagającego planu uzyskać dokument potwierdzający ukończenie Idąc, napotyka się romańskie kościoły, wynika doskonała satysfakcja. Szlaku, ale wzmacnia jego znaczenie. mauretańskie studnie, winnice i wodopoje, miasteczka i wsie, malownicze krajobrazy Droga szybko wchodzi w krew. Droga się Rozciąga się tam skaliste wybrzeże. Jedna i niesympatyczne przedmieścia. Ale kiedy droży, wędrowcy idą do przodu. z wiosek nosi nazwę Finisterra – koniec przychodzi wieczór i niebo jest bezchmur- W końcu nadchodzi finał. Monumentalna ziemi. Stąd widać tylko ocean. Wiemy, ne, bezkres nocnego nieba jest niepodważal- katedra z domniemanym grobem apostoła jest że gdzieś jest Ameryka, inny świat, nowe ny. Ktokolwiek był tu, na ziemi, w czegokol- miejscem, które wszyscy mieliśmy przed ocza- otwarcie, ale nie poświęcimy dotychczaso- wiek imię walczył, jakiekolwiek wymawiał mi (duszy swojej) przez całą drogę. Wielu nie wego wysiłku na to, żeby strawić go na to zaklęcia – bezkres nocnego nieba jest wystarcza jednak uzyskanie odpustu. Wierzący banalne odkrycie. Nowe Życie jest w nas. zawsze ten sam: zawsze w zasięgu i zawsze odnajdą wiele w katedrze, ale szukający muszą Dzisiaj skały przylądka Finisterre, będące- nie do ogarnięcia. Nocleg w pielgrzymim szukać dalej. I udają się na koniec świata, go częścią Wybrzeża Śmierci, są scenerią schronisku po dniu trudu wieńczy pewien gdzie otwiera się kolejny bezkres, a położony odprawiania osobistych rytuałów finalizu- autoportret 3 [28] 2009 | 85

jących osobistą przemianę. Wzór takiego W filozofiach przemierzania drogi ważny Uniwersalne nieskończoności: rzeki, koła, obrzędu jest bardzo prosty i nie wiadomo jest kierunek, ale i to, że nigdy nie sprowa- horyzontu podważają twarde definiowa- do końca, kiedy powstał. Stary człowiek dza się ona jedynie do siebie samej. nie granic. To bezkres, a nie ograniczenie symbolizowany przez znoszone ubranie przestrzenią materialnego szlaku, nadaje pielgrzymie płonie na oczyszczającym Miejsca będące celami pielgrzymek koncen- głęboki wymiar doświadczeniu drogi. nowego człowieka ognisku. Buty wrzuca się trują w sobie dużo świętej energii, często do morza. Na skałach płoną ogniska, przy wynikającej z obecności bóstwa. których przesiadują w pojedynkę pielgrzy- Benares jest przede wszystkim miejscem, gdzie mi. Ten finał oznacza dla wielu z nich to, przepływa rzeka. Okrążanie świętej Kaaby o czym już wcześniej wiedzieli: wysiłek w Mekce jest odwołaniem do cykliczności życia. drogi podejmują ci, którzy chcą upewnić się w dotychczasowym kierunku życia albo Bezkres na zakończenie szlaku do Santiago jest znaleźć nowy. Wewnętrzna droga nie może także silnym komunikatem. Niektórzy mówią, się więc kończyć w żadnym istniejącym że odsyła do piątej – nieskończonej strony i statycznym miejscu. świata. autoportret 3 [28] 2009 | 86

Łucja Piekarska - Duraj, "Szlakiem kilku nieskończoności", Bezkres

by Małopolski Instytut Kultury on Jan 12, 2010

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 10

Statistics

Łucja Piekarska - Duraj, "Szlakiem kilku nieskończoności", Bezkres — Document Transcript