Shira Brand, "Plac targowy w mieście", Przestrzenie handlu

hala targowa – wariacje shira brand plac targowy w mieście – o tradycjach przestrzeni obrotu towarów w społeczeństwie globalnym Jednym z najlepszych sposobów na poznanie miasta jest spacer po jego placach targowych. Prze- wodniki zwykle wymieniają tylko te najbardziej znane, choć częstokroć to te niewielkie dają prawdziwy wgląd w życie miasta. Place stanowią centralny punkt przestrzeni miejskiej, w którym koncentruje się aktywność mieszkańców. Zaspokajają potrzeby wielu społeczności, poczynając od biedniejszych mieszkańców, a na by- walcach modnych restauracji kończąc. Place handlowe pod gołym niebem, pełne prowizorycznych stoisk ustawionych tu zaledwie na kilka godzin, oddziałują często na zmysły w większym stopniu niż stalowe konstrukcje wielkich europejskich hal targowych, kształtując świadomość społeczności lokalnej. Działalność handlową po raz pierwszy zlokalizo- wano w obrębie specjalnej struktury architektonicznej w IV wieku p.n.e. – tak pojawiło się pojęcie agory handlowej. Wraz z wytyczoną obok agorą polityczną stanowiły one centrum greckiego miasta. W epoce helleńskiej typologia agory została ostatecznie zdefiniowana w formie placu otoczonego arkadami, pełniącego funkcję ośrodka codziennego życia miesz- kańców. Forum Romanum łączyło w sobie funkcje przestrzeni przeznaczonej dla wszelkich przejawów działalności publicznej obywateli – politycznej, religijnej i handlowej. W dobie średniowiecza działalność komercyjna przebiegała w sposób spontaniczny i niezorgani- zowany. W trakcie ekonomicznego odradzania się miast zaczęły powstawać liczne place targowe pod 32

wszystkie fot. w artykule: archiwum autorki gołym niebem. Handel w zadaszonej przestrzeni był wielką rzadkością – jednym z nielicznych jego przy- kładów jest targ Orsanmichele we Florencji, gdzie handluje sie ziarnem. Kryte place targowe zaczęły się pojawiać częściej dopiero w okresie renesansu, w postaci tzw. loggi. U progu XIX w., w odpowiedzi na niespotykane dotąd tempo urbanizacji, powstała nowa typologia budynku hali targowej. Większa podaż produktów stała się problemem dla istniejących otwartych placów targowych. Trudno było utrzymać tam porządek i zapo- biec utrudnieniom w ruchu ulicznym. Scentralizowanie i zamknięcie przestrzeni handlowej w obrębie hali targowej przywróciło możliwość sprawowania nad nią peł- nego nadzoru, a w połączeniu z rozwojem kolejnictwa stworzyło warunki dla wprowadzenia konkurencyjnych cen. Tak więc kryta hala targowa stanowiła racjonalną odpowiedź na potrzeby funkcjonalne miasta. Typologia przestrzeni targowej ulegała dalszym przeobrażeniom wraz z pojawieniem się pod koniec 33

XX w. supermarketów i hipermarketów, a po nich I rzeczywiście, na targu ulicznym łatwiej zrozumieć – centrów handlowych. Co więcej, gdy do codziennego prawdziwy „kod” funkcjonowania miasta. Kupujący użytku wszedł Internet, nowe metody sprzedaży prze- może obserwować swobodne, spontaniczne zacho- niknęły do naszego stylu życia i zmieniły sposoby do- wanie sprzedawców i innych kupujących. Przy tym konywania zakupów. W dzisiejszych czasach wymiana oddziałują na niego zmienne warunki pogodowe: każdy towarów nie ogranicza się już do bezpośredniego dzień stopniowo mija, zmieniają się pory roku, odgłosy kontaktu między sprzedającym i kupującym, ale doko- miasta mieszają się z dźwiękami targu. Owe „auten- nuje się pomiędzy różnymi punktami świata z równą tyczne” cechy miasta niełatwo znaleźć w coraz częściej łatwością jak wyjście do sklepu za rogiem. budowanych, krytych przestrzeniach handlowych. Place targowe na otwartej przestrzeni mają też oblicza miejsca tę zaletę, że można je zwiedzać bez specjalnych wskazówek. „Odkrywając” jakiś wyjątkowy stragan, Miejsca targowe to nie tylko punkty kupna niezwykły przedmiot czy osobę, zwiedzający ma po- i sprzedaży towarów. Stanowiły one zawsze istotę czucie sukcesu. Dzieje się tak, gdy używa wszystkich lokalnej tradycji i ukazywały prawdziwe oblicze zmysłów (które w naszym codziennym życiu często społeczeństwa. W dobie globalizacji i zacierania ulegają atrofii) – dostrzegając kolory, obfitość pro- się różnic między społecznościami pierwotna rola duktów i ich różnorodność; sprawdzając, jakie są przestrzeni handlowych jest tym bardziej istotna. w dotyku, i próbując ich smaku; słuchając rozmów Prócz tego, że stwarzają okazję zakupu typowych i plotek. Wczuwając się w życie placu. produktów lokalnych i innych specjałów, dają wgląd w sposób życia i zachowania w danej kulturze. I tak spotkanie na przykład na targu owocowo-warzywnym w Barce- lonie można podziwiać olbrzymią inwencję twórczą W małym mieście lub na wsi przepływ osób jest właścicieli straganów; na targu rybnym w Oulu moż- niewielki, łatwo więc być dostrzeżonym i umiejsco- na nabyć świeżego łososia od sprzedawcy, który jest wionym w krajobrazie społecznym. Wielką zaletą wprawdzie niezwykle uprzejmy, ale utrzymuje typowy dużego miasta jest to, że daje mieszkańcom wybór, dla Finów dystans i nie powie ani słowa ponad to, czy chcą się „ujawnić” czy nie. Zakupy w centrach co niezbędne; na targu Hakarmel w Tel Avivie można handlowych i hipermarketach dużych sieci niosą dostać najświeższy i najtańszy chlebek pita, którego jednak ze sobą wszelkie konsekwencje związane zakupowi towarzyszą głośne okrzyki sprzedawców z wyborem standardowych towarów i konwencjo- zapewniających, że to „tylko dzisiaj”; na targu ubrań nalnych zachowań. Można w nich zachować swą w Szanghaju młode sprzedawczynie pokazują anonimowość, ale ceną, jaką trzeba za nią płacić, podróbkę ubrań firmy Gap czy Timberland, przy- jest zanik kontaktów międzyludzkich. sięgając z najniewinniejszą w świecie miną, że jest Targ jawi się jako miejsce, gdzie można po- w stu procentach autentyczna... godzić owe sprzeczności. Dzięki nagromadzeniu Sukces miejsc targowych, mierzony ich wyni- w jednej przestrzeni wielu małych „sklepików” klient kami finansowymi oraz wkładem w życie społeczne może się porozglądać, a równocześnie nie musi miasta, jest uzależniony przede wszystkim od ich ujawniać swej tożsamości. Na targu można podejść lokalizacji i atmosfery. Atmosferę tę czasem trudno do straganu, nie wchodząc w niczyją przestrzeń, precyzyjnie określić, gdyż składają się na nią takie gdyż przebywa się na wspólnym terytorium. Można czynniki, jak „ożywienie”, higiena, bezpieczeństwo popatrzeć na towary i nacieszyć się dynamiką toczą- oraz odbiór przestrzeni przez użytkowników. Wcale cego się na targu życia bez konieczności kupienia niekoniecznie wiąże się to z jakością czy rodzajem czegokolwiek. Uwaga sprzedawcy mniej koncentruje infrastruktury. Przeciwnie, niektóre punkty handlowe się na kupującym, który może dzięki temu zachować w Azji, zlokalizowane w bardzo drogich, eleganckich swój „wielkomiejski styl bycia”. budynkach z luksusową obsługą, nie cieszą się dużym Na zakończenie warto zauważyć, że te ulice powodzeniem. Liczy się bowiem istota przestrzeni, a nie wielkich miast, na których nie widać przejawów formalna estetyka. aktywności ekonomicznej i społecznej mieszkań- ców, z wolna obumierają. Nikt ich nie odwiedza, 34

nikt nie otwiera tam sklepu, niewiele osób chce momencie wokół mnie ze wszystkich straganów tam mieszkać. Tymczasem duże skupiska ludzkie, rozległ się przeraźliwy okrzyk: „ooo!”. Ze względu ich wewnętrzne zróżnicowanie i pomysłowość na niestabilną sytuację w moim rodzinnym Izraelu osób na ulicach, w tym sprzedawców ulicznych, przyzwyczaiłam się do czujności, gdy poruszam się sprawiają, że miasto tętni życiem. Miejsca targowe w tłumie ludzi – place targowe są częstym celem mają olbrzymi potencjał w zakresie przywracania ataków terrorystycznych. Wspólny okrzyk wszystkich do życia podupadłych okolic, gdyż niosą ze sobą zgromadzonych na targu we Florencji przyprawił wymierne korzyści z handlu detalicznego. Targi mnie o przyspieszone bicie serca. Dopiero po chwili odbywające się regularnie w rejonach dotkniętych zorientowałam się, że nie było żadnej eksplozji, problemem przestępczości przywracają zaburzoną a całe to zamieszanie wywołał gol strzelony właśnie równowagę społeczną. W dniu targowym miejscowa przez piłkarzy Fiorentiny. Jakie to dziwne, pomy- społeczność, która znalazła się poza głównym nur- ślałam, odmienne przyczyny, a taka sama reakcja tem życia, odzyskuje pełen zakres funkcji miejskich, w różnych częściach świata. Plac targowy to miejsce, włączając się do lokalnego (i ogólnonarodowego) gdzie wiele się dzieje – i dobrego, i złego. Prawdziwy nurtu handlu. barometr życia. Gdy po raz pierwszy byłam we Florencji, spa- cerowałam po targu San Lorenzo. W pewnym tłum. anna mirosławska-olszewska 35

Shira Brand, "Plac targowy w mieście", Przestrzenie handlu

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 28, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 2

Statistics

Shira Brand, "Plac targowy w mieście", Przestrzenie handlu — Document Transcript