Roman Rutkowski, "Niełatwa", Przestrzenie niczyje

57 Roman Rutkowski > Rem Koolhaas – jeden z najbarwniejszych współ- czesnych architektów i architektonicznych myślicieli dukty, które są w rozmaitym sensie skrajne i niełatwe: sporty ekstremalne, nowe typy reality-show, nowe sceną dla ekstremalnych działań. Jakie mogą być te zdarzenia? Co konkretnie można – w swoim znanym, prowokacyjnym stylu powie- formy zamieszkania itp. robić w tych bogatych w atmosferę i intrygujących to- dział kiedyś, że architektura jest zaledwie umiejęt- Skrajności te mogą być w różny sposób obecne pograficznie przestrzeniach? Już teraz możliwości jest nością aranżowania przepływów mas ludzkich. Ob- w naszym życiu: możemy je dużo, w przyszłości będzie ich pewnie jeszcze więcej. serwując sytuację początku XXI wieku, powinniśmy Dla przykładu squat to pomysł na życie, do którego do tych słów dodać, że aranżacja ta nie może sprawiać konsumować biernie, potrzebne są zaniedbane pustostany, zajmowane bez owym ludzkim masom absolutnie żadnych proble- oglądając na ekranie telewizora współzawodnictwo prawnego zezwolenia na codzienne, całodobowe użyt- mów: musi być maksymalnie łatwa, gładka i przy- uczestników programu Fear Factor lub też zacięte kowanie. Esencją życia i manifestem młodzieńczego jazna. By generować wysokie zyski w skomercjalizo- zmagania krowy z luksusową Paris Hilton w progra- buntu może stać się na przykład free run, czyli wzbo- wanym do cna świecie, architektura nie może być mie Simple Life, możemy też konsumować aktyw- gacony o wymaganie sporych umiejętności akroba- wyzwaniem, próbą charakteru, miejscem, gdzie nie, w ekstremalnych zdarzeniach po prostu uczest- tycznych bieg przez miasto nie po wytyczonych tra- niełatwa możemy sprawdzić własne możliwości. Ma być przy- nicząc. W różnym też stopniu zdarzenia te mogą sach czy też po płaskim i wygodnym terenie, ale tam, jemną w odbiorze i w użyciu scenografią, na tle któ- zajmować nasz czas: mogą wypełniać całe życie lub gdzie żaden architekt tego nie przewidział: po ścia- rej człowiek zrealizuje swoje podstawowe potrzeby jego spory fragment, stając się tego życia (niemalże) nach, po barierkach, po dachach i innych skompliko- pokazania się w odpowiedniej sytuacji społecznej esencją, mogą też – w przypadku dobrze sytuowa- wanych geometrycznie elementach wyposażenia lub zdobycia przedmiotów, o których myśli, że są mu nej klasy średniej z porcją wolnego czasu do zagos- urbanistycznego. To samo można zrobić z jazdą na ro- niezbędne do życia. Taka architektura jest raczej uś- podarowania – być po prostu ciekawym hobby lub werze i na deskorolce: tu też można perwersyjnie jeź- rednioną – czyli zdegradowaną do przeciętności – dobrym przerywnikiem monotonii życia. Tak czy dzić nie po wygodnych, wyłożonych kamieniem pla- kompozycją sprawdzonych kształtów, miłych mate- owak, do wszystkich tych zdarzeń potrzebna jest od- cach i ulicach czy też specjalnie przygotowanych riałów i stonowanych barw niż zdecydowaną w wy- powiednia, niezajęta jeszcze przez deweloperów urządzeniach umożliwiających powietrzne akrobacje, razie wypowiedzią wybitnego twórcy; raczej wyni- i inwestorów, a przez to nieskomercjalizowana, nie- ale po schodach, balustradach i innych nierównoś- To ważny rys naszych czasów: by odreagować stres kiem badań preferencji jej użytkowników niż przystosowana, niewygładzona, wręcz szorstka ciach. Street racing wymaga płaskiego terenu, często mocnym, artystycznym gestem utalentowanego ar- i charakterna przestrzeń. To właśnie ona jest miejs- po prostu nielegalnie zaanektowanej, leżącej gdzieś codzienności lub po prostu się nie nudzić, niektórzy chitekta; bardziej czubkiem krzywej Gaussa niż któ- cem, a często nawet powodem, tych ekstremalnych na uboczu ulicy lub manewrowego placu, na których rymś z jej początków. zdarzeń. To właśnie jej poszukują ci, którzy zmęczeni istnieje możliwość prezentacji zwiększonej mocy sil- z nas robią rzeczy, o których jakiś czas temu nawet W sytych i dość zadowolonych krajach zachodniej są wypolerowaną rzeczywistością. Świat jest dla nich nika samochodu i wyrafinowania estetycznego jego BlackTown Freerun Team | www.blacktown.pl cywilizacji i jej odprysków w różnych częściach zbyt łatwo przyswajalny, za bardzo dostępny i za- poprawionej w warsztacie karoserii. W crossgolfa, Bart Wrześniowski | SILESIA OFFGOLF TEAM nie myśleli. Im większe wyzwanie, im trudniej je globu, w świecie coraz bardziej znudzonym i po- nadto plastikowy w wyrazie, szukają więc czegoś niezwykłe hobby pasjonatów, dla których rytuały zbawionym emocji, paradoksalnie coraz większe przeciwnego: przeszkód, wyzwań i trudności. Szu- zwykłego golfa są zbyt nudne lub zbyt drogie, gra się realizować, im więcej adrenaliny w naszych znaczenie mają zachowania ekstremalne, zarówno kają możliwości sprawdzenia się, okazji do przeżycia wszędzie z wyjątkiem pola golfowego: zamiast równo cudze, jak i własne. Jest to świat, w którym wszystko czegoś, czego współczesna, starannie zaprojekto- przystrzyżonej trawy obszarem gry może być gruzo- organizmach – tym lepiej. Miejscem tych działań jest w największym stopniu ułatwione – zaczynając wana przestrzeń miejska nie jest im w stanie zaofe- wisko zrujnowanego budynku, zamiast wykwintnego od zdalnej obsługi telewizora i innych domowych rować. Są poszukiwaczami niełatwości. W szczegól- obuwia gracze używają wygodnych butów umożli- jest często niełatwa przestrzeń. urządzeń, poprzez ruchome schody i chodniki za- ności zaś niełatwej przestrzeni. wiających chodzenie po nierównym terenie, a zamiast stępujące zdrowy ruch, a skończywszy na dostar- Opuszczone fabryki, niedziałające od lat tereny prze- trafiać do dołków oznaczonych chorągiewką, trafiają czaniu zakupów przez sklepy internetowe i utrzy- mysłowe, stare dzielnice portowe, podziemne prze- na przykład w rozbite okna. Niesamowitym przeży- fotografie > mywaniu wyłącznie wirtualnych znajomości bez jścia i przestrzenie wokół parkingów wielopoziomo- ciem są zjazdy na linie lub skoki na bungee, dość wychodzenia z domu. Jednocześnie przedstawiciele wych, mosty i wiadukty, miejskie dachy, wyrobiska często realizowane choćby z wiaduktów i mostów; czy różnych grup społecznych poszukują coraz intensyw- kopalniane, zaniedbane torowiska kolejowe i inne jest inna, tak dynamiczna możliwość doświadczenia niejszych przeżyć – oferuje się im zatem nowe pro- tego rodzaju przestrzenie są przestrzeni bezpośrednio pod nimi? autoportret > 2/2008

58 1 B. Tschumi, seria Adverti- „Żeby tak naprawdę docenić architekturę, być Tschumi zbadał ten związek między architekturą wartość, która wzmacnia swój potencjał, która wię- lerii handlowych, paradoksalnie staje się kogoś – 4 Tenże, seria Advertise- sements for architecture może trzeba popełnić morderstwo” i funkcją bardzo dokładnie, pokazując kilka możli- cej wymaga i jednocześnie staje się bardziej intere- najczęściej nieformalną – własnością. Staje się, ze ments for architecture, [w:] Architecture in/of – pisał w serii Advertisements for architecture na wych zależności. Używane do przeróżnych celów sująca i ekscytująca. wszystkimi tego pozytywnymi i negatywnymi kon- s. 106. motion, Rotterdam 1997, przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych przestrzenie niełatwe to rodzaj crossprogrammingu, By dla niektórych grup społecznych pozostać atrak- sekwencjami, po prostu czyjaś. s. 104 [wszystkie cytaty XX wieku Bernard Tschumi, inny współczesny ar- czyli „[...] użycia już istniejącej konfiguracji prze- cyjną, by być dla nich przestrzennym spoiwem, w tłumaczeniu autora]. chitekt, któremu udało się połączyć praktykę z teo- strzennej do programu innego niż pierwotnie prze- niełatwa architektura musi pozostać nietknięta. Nie Gdy pytamy himalaistę, jaki jest powód jego wspi- rią. „Architektura – dodawał – jest zdefiniowana widziany”3. W tym wypadku architektura jest jednak możemy jej dostosowywać, możemy ją po prostu naczki na szczyt Mount Everest, odpowiada, że ta 2 Tenże, The architecture of w takim samym stopniu przez ściany, jak i przez zda- przekształcana i wygładzana przy użyciu sporych wykorzystywać, akceptując ją taką, jaka jest. Gdy góra po prostu tam jest. Czy w fascynacji przestrze- the event, “Architectural rzenia, których jest świadkiem. Morderstwo na ulicy środków finansowych, czego przykładem są modne zaczniemy ją poprawiać, czar – lub znaczna jego niami niełatwymi nie mamy do czynienia z podobną Design”, no 1-2, vol. 62, różni się od morderstwa w katedrze w taki sam spo- ostatnio w Polsce i jednocześnie bardzo drogie lofty. część – po prostu znika. Jeszcze raz oddajmy głos motywacją – motywacją, w której niełatwość przy- 1992, s. 25. sób, jak miłość na ulicy różni się od Ulicy Miłości. W przeciwieństwie do tego siła przestrzeni niełat- Tschumiemu, cytując kolejny wątek z serii Adverti- rody zastąpiono po prostu niełatwością miejskiej Radykalnie”1. Dzisiejsze niełatwe przestrzenie są po wych leży nie w ich gotowości do przekształcania, ale sements: „Najbardziej architektonicznym elemen- przestrzeni? a 3 Tenże, Event-Cities (Pra- latach świetną ilustracją tej tezy: oferują przeżycia w potencjale oferowanym już w danej chwili, w wa- tem budynku jest stan rozkładu, w jakim ten budy- xis), s. 155. unikalne zarówno z powodu charakteru wykonywa- runkach stworzonych przez architektoniczną i urba- nek się znajduje. Architektura jest w stanie przetrwać nych tam czynności, jak i z powodu swojej własnej nistyczną erozję. W ten sposób, dzięki stawianiu tylko wtedy, gdy potrafi zanegować formę, jakiej architektonicznej atmosfery. Według Tschumiego trudnych zadań, dzięki zmuszaniu do wysiłku, wręcz oczekuje społeczeństwo. Gdy neguje samą siebie „nie ma architektury bez zdarzeń”2, a dzięki zdarze- dzięki sprawianiu kłopotu, niełatwa architektura poprzez przekraczanie granic nałożonych przez his- niom każda przestrzeń może być definiowana na staje się turboarchitekturą: architekturą, która zmie- torię”4. Wtedy właśnie architektura, w przeciwień- nowo wiele razy. W latach dziewięćdziesiątych niając swoją funkcję, zdecydowanie podnosi swoją stwie do wypolerowanych przestrzeni lotnisk i ga- autoportret > 2/2008 autoportret > 2/2008

Roman Rutkowski, "Niełatwa", Przestrzenie niczyje

by Małopolski Instytut Kultury on Oct 07, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 660

Statistics

Roman Rutkowski, "Niełatwa", Przestrzenie niczyje — Presentation Transcript

http://autoportret.pl	656
http://www.slideshare.net	4