Piotr Mikołajczak, "Wtamy w Ikei", Przestrzenie prywatne

Choć Ikea funkcjonuje w naszym kraju od kil- kunastu lat, niedzielne przedpołudnie w jej salonie przypomina gorączkę przedświątecznych zakupów z czasów, gdy „rzucali” kubańskie pomarańcze do wybranych sklepów, a o szwedzkiej firmie prawie nikt nie słyszał. Przed kasami długie kolejki, na twarzach kolejkowiczów zmęczenie i satysfakcja ze „złapania” okazji. Jednak wszystko jakby w zwolnionym tempie, bo przecież dla każdego wystarczy towarów. Rzut oka na zakupy wynoszone w workach z żółto-niebieskim logo [obecnie w papierowych torbach – przyp. red.]: oprócz poważnych płaskich paczek co najmniej połowa kupujących wynosi kolorowe, płasko poskładane kartony, do których zostaną zapakowane niepasujące rzeczy wyma- gające uporządkowania, usunięcia z przestrzeni mieszkania, by stało się ono bardziej podobne do tej z aktualnego katalogu. Statystyczni państwo Kowalscy do niedawna cieszyli się ze swojego segmentu, półkotapczanu i pawlacza. Jednak odwiedzając znajomych, oglą- dając reklamy, bilboardy czy katalogi, spostrzegli, że wyposażenie ich mieszkania odbiega od ogólnie promowanego stylu. Nadszedł czas na zmiany, na pozbycie się segmentu. Pustkę, jaka po nim pozo- stała, trzeba wypełnić. Poszukiwanie wyposażenia to zazwyczaj duży trud. Pragnienie posiadania czegoś pięknego i wyjątkowego często ma wysoką cenę, jakkolwiek to piękno rozumieć… Dębowe, fot.: paweł gełesz toczone meble obite skórą czy nowoczesne me- belki z salonów znanych marek kosztują zbyt wiele w porównaniu z przeciętnymi zarobkami. Pozostaje tradycyjna oferta sklepów meblowych, czyli taniej i bez polotu, albo tanio, prosto i ładnie, czyli Ikea. W dużych miastach nie trzeba szukać daleko, wyposażenia wnętrz trafia do Ikea. Trudno określić Ta atmosfera swobody zachęca do zapo- podobnie jak niezapomniany inżynier Mamoń, lubi fot.: piotr mikołajczak katalog sam trafia do domu. profil typowego klienta; kupują studenci urządzający znawania się z rzeczami z bliska, do sięgania po rzeczy, które zna. Przypadek statystycznych państwa K. ma pokój w akademiku, młodzi ludzie wynajmujący towary znajdujące się pod ręką – niedrogie i niekiedy Trafiając do Ikei, klient spotyka się z rzeczywi- oczywiście wiele wariantów, rozwinięć i nie zawsze mieszkanie, szczęśliwi nabywcy własnego „M”, spła- zupełnie niepotrzebne. Odruch kupowania „ładnych stością uporządkowaną, podobną do tej, jaką kreują kończy się w Ikei. Osoby o smaku estetycznym cający wysokie raty kredytu, wspomniani wcześniej rzeczy” bez zastanowienia się nad kontekstem, reklamy i katalogi ze starannie zaaranżowanymi wykształconym przez lata braku towarów wybiorą ra- Kowalscy, obecnie w średnim wieku. Co oprócz w jakim mają one funkcjonować, może prowadzić do zdjęciami. Ta hiperrzeczywistość uwidacznia się czej suto zdobione i tapicerowane meble, by zapre- reklamy sprawia, że tłumy ciągną do Ikei? zawodu po powrocie do domu. Sukces estetyczny w pieczołowicie dobranych aranżacjach, gdzie zentować bardziej dostojny w swoim mniemaniu styl. W salonie Ikea klienci czują się swobodnie, nie przedmiotów z Ikei polega m.in. na tym, że część produkty zestawione są harmonijnie w doskonale Zamożniejsi zdadzą się na projektanta wnętrz, który są skrępowani atmosferą drogiego sklepu z uważnie z nich to interpretacje sprawdzonych na rynku, „ustawnej” przestrzeni. Hiperrealistyczne kon- będzie starał się zaproponować coś „klasycznego” obserwującą i zbyt uprzejmą obsługą. Nastrój od- dobrze znanych klasycznych projektów. Patrząc strukcje dają poczucie, że w każdym mieszkaniu lub „minimalistycznego” spod szyldu Vitra, Cassina powiada raczej przyzwyczajeniom z hipermarketów, na niektóre meble czy dodatki, często odnosimy może zapanować ład, o ile tylko przestrzeń wypełni czy innych mniej znanych, lecz drogich marek. To gdzie każdy towar jest na wyciągnięcie ręki. Można wrażenie, że gdzieś już je widzieliśmy. Jednak jest się sprzętami z Ikei. Jeśli więc klient pragnie, by jednak tylko szczególne przypadki, gdyż znaczna bez problemu dotykać sprzętów, siadać, próbować, w nich coś nowego, mniej surowego. Ikea „dosładza” jego mieszkanie było tak harmonijne, powinien część osób zainteresowanych nowymi elementami sprawdzać. na swój sposób klasykę, a część społeczeństwa, podporządkować się i zakupić wszystkie elementy 52 53

fot.: paweł gełesz wyposażenia lub większość z nich. Do tej sytuacji tylko estetycznymi „ozdabiaczami” pozbawionymi dochodzi rzadko, gdyż „demokratyczny” design, treści. Zatem oprócz „demokratycznego” designu uzupełniony mniej „demokratycznymi” dodatkami, Ikea uprawia także design „perfumowany”… staje się zbyt drogi. Częściej zdarza się, że na- Wspomniana wyżej masowość to nowa standa- bywca decyduje się na zakup jednego lub kilku ryzacja, nowa segmentyzacja wnętrz mieszkalnych. sprzętów. Niewielka grupa klientów o wyrobionym Wynikająca ze skandynawskiej tradycji prostota smaku estetycznym może pozwolić sobie na kom- formy stała się standardem spotykanym w wielu fot.: piotr mikołajczak ponowanie wybranych elementów z istniejącym częściach świata. Oderwana od kulturowego, już w mieszkaniu otoczeniem. Przeciętnego Ko- protestanckiego kontekstu poszanowania przed- walskiego znów może więc czekać rozczarowanie, miotu, zmienia się w uniwersalną modułowość, gdy niewielka, świeżo kupiona kanapa w przestrzeni mechaniczną powtarzalność elementów wystroju mieszkania staje się ogromna i nijak nie pasuje do wnętrza. Dla osób z poczuciem humoru i dystansem reszty otoczenia. do przedmiotów, odnajdywanie znajomych sprzętów Hiperrzeczywistość pomija istotne cechy w różnych mieszkaniach na całym świecie może być rzeczywistości, takie jak upływ czasu czy niszcze- nawet zabawne. nie. Sprzęty Ikea, które w jakimś stopniu do owej Jeśli rozważamy zalety i wady wyjątkowego hiperrzeczywistości należą, są krótkotrwałe. Nie ze zjawiska, jakim jest Ikea, nie sposób pominąć względu na wady projektowe czy małą funkcjonal- szczególnej taktyki stosowanej przez tę firmę ność, lecz raczej dlatego, że nie sprzyja im upływa- – samodzielnego montażu sprzętów. „Przedłużenie jący czas: starzeją się w mało szlachetny sposób, taśmy montażowej”, którym staje się klient, godząc uwidaczniając swoją taniość i jednorazowość, co się na zakup mebli w częściach, może zniechęcać dotyczy zwłaszcza „demokratycznej” oferty, gdzie i podkreślać wrażenie prowizoryczności produktów. stosuje się słabej jakości płyty i okleiny. Ciężko Jednocześnie samodzielny montaż, choć zapro- naprawić mebel z Ikei poprzez renowację, a myśl, że jektowany w drobnych szczegółach, może dawać mogłyby być to sprzęty dziedziczone przez kolejne satysfakcję z własnego wkładu w tworzenie nabytej pokolenia, wywołuje ironiczny uśmiech. Dotyczy to rzeczy. Poza tym może pomóc zrozumieć sposób zresztą nie tylko oferty firmy Ikea, ale całej gamy funkcjonowania lub budowę danego sprzętu. modnych, kilkusezonowych i tanich sprzętów. Jeden ze sloganów promocyjnych Ikea na Idea „demokratycznego” designu jest oparta 2008 rok w Niemczech brzmi „Design für alle”; na triadzie: estetyka, funkcjonalność i dostępność. w Polsce zastąpiono to hasło mniej wyrazistym: „Demokratyczność” ta jest dwuznaczna; powyższe „Ładna rzecz cena do wzięcia”. Jak widać, w dzia- hasła zazwyczaj pasują do tańszej części oferty, le reklamy uznano, że polscy klienci mogą nie ale można je zrównoważyć antytriadą cech, takich zrozumieć słowa „design”. A szkoda. Bo Ikea to jak: bylejakość wykonania, nietrwałość i zalewająca przecież właśnie wielka promocja designu i pomoc masowość. Ikea ma oczywiście rozbudowaną ofertę w oswajaniu się z nim. i wymienione wady nie dotyczą produktów z wyższej półki cenowej, ale w tym wypadku z ikeowskiej triady musimy wykluczyć dostępność. Poza tym „demokratyczność” produktów oferowanych przez Ikeę jest raczej zabiegiem marketingowym, który ma przyciągać nabywców, niż rzeczywistą wartością. Oprócz przedmiotów cechujących się prostotą i funkcjonalnością oraz wynikającą z niej formą, fot.: piotr mikołajczak sklep zapełniają kiczowate dodatki bazujące na etnicznych klimatach inspirowanych sztuką, jednak spłycających ją tylko do ornamentu. Brak w nich kontekstu, związku z kulturowym zapleczem, są 54 55

Piotr Mikołajczak, "Wtamy w Ikei", Przestrzenie prywatne

by Małopolski Instytut Kultury on Oct 07, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 545

Statistics

Piotr Mikołajczak, "Wtamy w Ikei", Przestrzenie prywatne — Presentation Transcript

http://autoportret.pl	543
http://www.slideshare.net	2