Luca Molinari, Zamorze, Przestrzenie kolonialne

zamorze tekst Luca Molinari fotografie Donata Pizzi 1. konieczności, która wymusiła przesunięcia złożona konfrontacja między nowoczesnością W latach trzydziestych XX wieku włoska całych rzesz ludności oraz utworzenie woj- a historią, ideologią a symbolizmem nowej architektura przechodziła mało znany, skowych baz okupacyjnych. Były to zupełnie władzy, gospodarką a kulturą materialną. choć bardzo ważny etap. Doświadczenie, nowe problemy dla tamtych obszarów geogra- Ujawnia się zarazem czerwona nić, która o którym tu mowa, wiąże się z najbardziej ficznych. wyznacza tożsamość włoskiej architektury ekspansjonistyczną i agresywną fazą reżimu XX wieku, charakteryzującej się nieuchron- faszystowskiego, ale dało również włoskiej Całe pokolenie architektów podróżowało i innym starciem nowoczesności z historią oraz architekturze XX wieku okazję do rozwoju na tensywnie projektowało, rysując nowe miasta tradycją i owocującej całym wachlarzem skalę dotąd niespotykaną ani pod względem w duchu zdumiewającego spotkania między doświadczeń: od funkcjonalistycznego rurali- jej rozmiarów, ani zasięgu. Esprit Nouveau i Albertiańską civitas. I to jest zmu Giuseppe Pagano do miejskiego monu- właśnie chyba najciekawsze odkrycie, które mentalizmu Marcella Piacentiniego. W większości wypadków są to historie dru- odróżnia włoskie projekty od na przykład goplanowe, które popadły w zapomnienie współczesnych im osiedli bauhausowskich Bardziej niż czcza retoryka Case del Fascio zaraz po wojnie, jako politycznie niewygodne w Tel Awiwie: wola stworzenia dzieł i ośrod- (lokalne siedziby partii faszystowskiej we i mało znane. Opowiadają jednak zarazem ków, w których nowoczesność spotykałaby się włoskich koloniach zamorskich) zwracają o złożonym świecie młodych, zdolnych archi- z tradycją – próba nadawania domom i mia- uwagę zatem proste domy, małe kapliczki, tektów współczesnych, dla których kolonie stom kształtu na miarę człowieka. kina i teatry na prowincji, stacje benzynowe, i nowo zakładane miasta stały się pierwszą pozbawione pompatyczności reżimu, by two- ważną przestrzenią eksperymentów, miej- W projektach tych nie dominuje moderni- rzyć portret przestrzenny tysięcy włoskich scem realizacji modernistycznych marzeń styczna logika dążąca do tworzenia nowych imigrantów, którzy przenieśli się na teren o innym świecie. światów. Jeśli już, to politycznym i kultural- osuszonych bagien lub do nowych zamorskich nym punktem odniesienia staje się zasada kolonii. W tamtych latach całe miasta i wioski ciągłości z rzymskim kultem czynu, z cesar- powstawały w rekordowo krótkim tempie, stwem i jego przygranicznymi miastami. Architektura ta zaczyna mimowolnie zapo- w wyniku presji politycznej i logistycznej Na tej cienkiej linii podziału dokonuje się wiadać neorealizm – okres, gdy usiłowano autoportret 4 [29] 2009 | 13

skrócić niebezpieczny dystans pomiędzy zadaniem fotografii, szczególnie dziś, kiedy z czasem dużo bardziej przesiąka tymi, którzy zwykłymi ludźmi a kulturą nowoczesną, spo- wszyscy jesteśmy poniekąd dziećmi epoki jej używali, ją zamieszkiwali, przebudowywa- glądając w nowy sposób na tradycję. wyróżniającej się nadużywaniem obrazów, li i lubili, niż tymi, których intencje wyraża. jest inspirowanie i dostarczanie impulsów Powstało wiele pracowni budowlanych i pro- dla refleksji, pozwalające czynnie reagować Fotografie Donaty Pizzi są dlatego tak cieka- jektowych, w których − z racji logistycznych na bombardujące nas codziennie obrazy. we, że próbują odtworzyć z pewną lekkością i środowiskowych trudności uwarunkowań Fotograficzna opowieść narzuca powolniejsze codzienność tych przestrzeni, jako fragmen- geograficznych, a zarazem braku materiałów tempo odbioru, zmusza do zatrzymywania się tów narracji, której z czasem dopisano nowe „nowoczesnych”, takich jak stal i szkło − nad szczegółami i zaskakującymi ułamkami epizody, choć przestrzenie te nigdy nie zosta- eksperymentowano z nowoczesnością poprzez rzeczywistości, podróżowanie poprzez miej- ły opuszczone czy porzucone, jak dzieje się to konfrontację z technikami i tworzywami sca i przestrzenie. zazwyczaj z miejscami uważanymi za prze- tradycyjnego budownictwa. żyte i zbędne. Fotografia ta pozostaje więc Narracja okazuje się życiodajnym źródłem w służbie rzeczywistości i jej bogactwa, jako Podróże Donaty Pizzi z ostatnich lat dowodzą dla współczesnej egzystencji: zakłada bowiem świadectwo spojrzenia oczarowanego odkry- być może ukrytego pragnienia udokumento- wymianę, dzielenie się, konfrontację z róż- ciem tych architektonicznych opowieści oraz wania – bez śladu tęsknoty – świateł, kolorów nymi tematami oraz możliwość przekazy- podróżą w jej niemal dziewiętnastowiecznym i przestrzeni tej mało znanej, ale jakże płod- wania innym tej samej historii, która w ten wymiarze egzystencjalnym – jako świadectwo nej epoki architektury włoskiej, tworzonej sposób przestaje być doświadczeniem jedynie odkrywania i utrwalania nieznanych miejsc. przez architektów podróżników i zamieszki- indywidualnym i staje się dziedzictwem wanej przez prostych imigrantów. wspólnym. tłumaczenie z włoskiego: emiliano ranocchi Ilustracje: 2. A jeśli to ogólnie sprawdza się w rzeczywisto- s. 12 trybunał wakfu (fundacji religijnej) w mieście Kos Antyretoryczny, a zarazem celowo opisowy ści, która nas otacza, to tym bardziej więc ma (Grecja), proj. F. Di Fausto, 1927 charakter zdjęć Donaty Pizzi zakłada dwoisty sens w odniesieniu do owych zapomnianych s. 15 ratusz w Borgo Incoronata (Foggia, Włochy), proj. sposób potraktowania fotografii. Z jednej przez historię fragmentów, które jednak są G. Calza-Bini, 1943 strony osobiste podejście artystki, jej sposób integralną częścią włoskiej tożsamości naro- s. 16 kościół św. Franciszka w Trypolisie (Libia), patrzenia na świat oraz jej sposób bycia dowej ubiegłego wieku. proj. F. Di Fausto, 1939 w świecie, odzwierciedlone siłą rzeczy w ob- s. 17 bazar w Harar (Etiopia), proj. G. Ferazza, 1938 razach, cechują się ciekawością – dyskretną W obrazach tych trudno dopatrzyć się pustej s. 18 ratusz w Pomezii (Włochy), proj. C. Petrucci, L. Tufaroli, E. F. Paolini, R. Silenzi, 1938 i pytającą – wobec tych zapomnianych frag- retoryki reżimu, znajdziemy za to historie, s. 19 bazar w Keren (Erytrea) mentów rzeczywistości, z perspektywy pięć- często bolesne i dramatyczne, wielu Wło- s. 20 ratusz w Sabaudii (Włochy), proj. G. Cancellotti, dziesięciu lat obciążonych tak trudną i pro- chów, którzy przeprowadzali się do Afryki E. Montuori, L. Piccinato, A. Scalpelli, 1934 blematyczną historią. Z drugiej zaś strony lub na brzegi Morza Śródziemnego od drugiej s. 21 hotel w Cyrenie (Szahhat, Libia), daje o sobie znać głęboka kulturowa potrzeba połowy lat trzydziestych XX wieku. Nie proj. A. Limongelli, 1930-32 utworzenia narracji, która by zawiązała na zapominając, że przestrzenie te są wyrazem s. 22 zadaszenie sceny w mieście Rodos (Grecja), nowo nici opowieści i doświadczeń rozpro- kolonialnej, imperialnej i hegemonicznej proj. R. Petracco, 1929 szonych w czasie i przestrzeni. Głównym woli, jesteśmy przekonani, iż architektura s. 23 Hotel Gazeli w Zlitan (Libia), proj. U. Di Segni, 1936 autoportret 4 [29] 2009 | 14

Luca Molinari, Zamorze, Przestrzenie kolonialne

by Małopolski Instytut Kultury on Jul 20, 2010

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 21

Statistics

Luca Molinari, Zamorze, Przestrzenie kolonialne — Document Transcript