Karolina Nowak, "Pomysł czy pieniądz?", Przestrzenie handlu

karolina nowak pomysł czy pieniądz? – sztuka w z) komercji il.: dzięki uprzejmości AA Bronsona 20

„Po wszystkim pozostaje myśl, jakże jest ona... duje, że może on swobodnie przepływać po głównym czy telewizyjne programy z członkami takich grup, jak próżna... sens posiadania... posiadania czegoś, nurcie ustalonych już w kulturze systemów komu- np. Test Tube (1979), w których artyści zastanawiali co jest absolutnie, definitywnie, ostatecznie doskona- nikacyjnych i reklamowych, General Idea przyjęła się m.in. nad zgubnymi skutkami kariery artystycznej łe. Czegoś, czego szukałeś, co znalazłeś i nabyłeś. strategię zawłaszczania sobie nieartystycznych dla młodych kobiet. I za każdym razem, gdy spoglądasz na tę zdobycz, form wyrazu, zaczerpniętych z pop-kultury i mediów. Zasadniczą rolę w ich działaniach odgrywała jesteś rozpromieniony, radosny i szczęśliwy. Czujesz, Znane formy, takie jak pokazy mody, magazyny promocja własnych prac, a ściślej mówiąc: możli- że to chciwe pragnienie... może być zaspokojone popularne czy telewizyjne show, zostały wypełnione wość wygenerowania promocji, traktowana trochę tylko poprzez transakcję finansową... i wreszcie zupełnie nową treścią. W ten sposób powstał m.in. jak dadaistyczna zabawa. Dzięki temu dokładnie punkt kulminacyjny – posiadanie... Dlaczego by magazyn „File” (1972-1989), który był przekształ- oswoili się z korporacyjnymi metodami działania, nie podnieść czynności robienia zakupów do rangi ceniem logo i formatu amerykańskiego magazynu i to w czasach, w których samo pojęcie korporacji twórczego doświadczenia? Dlaczego by nie upa- „Life”, pokazy piękności Miss General Idea Pageant, było mało popularne. Stosując raz obrane metody, miętniać wypraw na zakupy pamiątkami, trofeami których uczestnikami byli w większości transwestyci, produkowali wszystkie swoje prace na masową z naszych komercyjnych safari? Jest tylko jedno miejsce, w którym można je znaleźć. Jedno jedyne miejsce na całym świecie. I jest nim 1984 Miss Ge- neral Idea Pavillion. Przejrzyj nasz katalog, a potem odwiedź osobiście nasz sklep... lub też skorzystaj z naszych usług i zamów towar za pomocą telefonu lub poczty elektronicznej... wyzwól swą moc kupo- wania w 1984 Miss General Idea Pavillion”. („File”, 5:1 March 1981, tłum. karolina nowak) ● Trudno o większą bezpośredniość w trakto- waniu wszelkich zagadnień związanych z dziełem sztuki jako towarem niż ta wyrażona w nagłówku, jakim kanadyjska grupa General Idea opatrzyła swój tekst zachęcający do robienia zakupów w ich sklepie zwanym 1984 Miss General Idea Pavillion. Oto on: „General Idea’s Cocktail Boutique from The 1984 Miss General Idea Pavillion: Turning Ideas into Cash and Cash into Ideas”. General Idea stworzyli w 1969 r. trzej młodzi artyści z Toronto: Slobodan Saia-Levy, Ronald Gabe i Michael Tims, którzy od tej pory będą znani jako Jorge Zontal, Felix Partz i AA Bronson. Działanie w trójkę miało wyzwolić ich „od tyranii indywidualnego il.: dzięki uprzejmości AA Bronsona geniuszu”, a poza tym, jak sami twierdzili, pomóc w przetrwaniu straszliwej kanadyjskiej zimy 1969. General Idea przez całe 25 lat swojego istnienia igrało z tzw. sztuką wysoką, bezlitośnie mieszając ją z kulturą popularną, mass mediami i handlem. Opierając się na idei Williama Burroughs’a, według której obraz to wirus, a jego zakaźna natura powo- 21

skalę. Multiplikacje dzieł i artykułów, pocztówki, – dogłębnie przeanalizowało struktury muzeum, wydruki, plakaty, a także tapety, balony, herby czy zapoznało się z nimi, wreszcie wtopiło się w nie, by nawet szklanki i torby na zakupy – stały się integralną na końcu poddać je krytyce. częścią twórczości General Idea. Ich gwałtowny, Oryginalnie butik został umieszczony w Car- designerski atak na te zakątki codziennego życia, men Lamanna Gallery w Toronto w 1981 r. Znaj- które nigdy wcześniej nie były eksplorowane przez dował się naprzeciwko frontowych okien galerii, działania artystyczne, doprowadził do transformacji co powodowało, że galeria wyglądała z zewnątrz jak przedmiotów powszednich w emblematyczne, a tym zwykły sklep. Zatrudniona na pełny etat sprzedaw- samym zapowiadał czyni pracowała za ladą w trakcie trwania wystawy. Zwiedzający byli namawiani do tego, by dotykać, wybuch kultury wizualnej zamawiać, a przede wszystkim kupować wystawia- i korporacyjnych kampanii reklamowych następnej dekady. Edycje i multiplikacje tworzone przez General Idea nie były jednak tylko produktami ko- mercyjnymi. To właśnie one – jak pisze Friedmann Malsch – konstytuują całościowy artystyczny kon- cept grupy oparty na „logice wirusowej”, metodach rozpowszechniania, a przez to dewaluacji pojęcia oryginalności i geniuszu artystycznego, a także na ironicznej i krytycznej analizie sztuki jako biznesu i galerii jako firmy handlowej. il.: www.acad.ab.ca/general_idea.html Wszystkie te hasła znalazły swoją realizację w projekcie The Boutique of 1984 Miss General Idea Pavillion. Butik był zasadniczą częścią serii projektów, wymyślonych dla 1984 Miss General Idea Pavillion – zdecentralizowanej struktury zawierającej różnorodne instalacje rozproszone po świecie, wspólnie tworzące autonomiczne „muzeum”, funkcjonujące wewnątrz goszczących je instytucji, jednak nie pozostające z nimi w żadnym związku. Zaprojektowany w kształcie znaku dolara i wyko- nany z galwanizowanego metalu butik wygląda jak hybryda rzeźby minimalistycznej i lady sklepowej, co stanowi odbicie jego podwójnej funkcji – dzieła sztuki i sklepu, a także dwuznaczności współżycia kontemplatywnej z charakteru sztuki z interaktywnym wymiarem handlu. Boutique funkcjonował jako sklep muzealny umieszczony w instytucjach i galeriach, oferujący szeroki wybór publikacji, multiplikacji i edycji General Idea. Eksplorując bezpośrednio związki pomiędzy sztuką i handlem, stał się w latach 80. swoistym il.: „Art in America”, marzec 2005 zwiastunem komercjalizacji muzeum, która wybuchła z całą siłą w latach 90. General Idea wraz ze swoim butikiem doskonale wpisał się w nurt krytyki in- stytucjonalnej, który trwa nieprzerwanie od lat 70. W swej krytycznej analizie General Idea wykazało się podobnym podejściem jak Marcel Broothaers: 22

ne obiekty. W wyborze miały pomóc ulotki, kupony, a także magazyn „File”, w którym dostępne produkty prezentowano graficznie, niczym promocje w super- markecie. Każdy aspekt tej pracy był poświęcony oderwaniu dzieł General Idea od elitarności, jaka cechuje system estetyczny, i wejścia w prawdziwie komercyjną sferę życia. The Boutique of 1984 Miss General Idea il.: „Art in America”, marzec 2005 Pavillion był prezentowany m.in. w Eindhoven, Montrealu, ICA w Londynie, Spiral Gallery w Tokio. Za każdym razem sposób prezentacji ulegał istotnym przekształceniom, stosownie do zastanej sytuacji. dotykać przedmiotów, a o komercyjnym wymiarze Po śmierci Jorge Zontala i Felixa Partza w 1994 r. projektu można się było dowiedzieć jedynie z długich General Idea zaprzestała działalności i okazało się, opisów i dokumentacji fotograficznej. Prawdziwe że do płodnej kiedyś twórczości nielimitowanej doświadczenie, jakim było osobiste przeglądanie edycji, multiplikacji i publikacji nie da się powrócić. i wybieranie obiektów, potencjalne nabywanie czy Co więcej, przedmioty, które z założenia miały być wymiana pieniędzy, na wystawie zostało sprowa- egalitarne i produkowane masowo, stały się trudno dzone jedynie do wspomnienia, marnej i nieudanej dostępne i ekskluzywne. W 1998 r. Sara Simpson, próby odtworzenia przeszłości. była marszandka i wielka kolekcjonerka dzieł General Zebranie i wystawienie prac General Idea w mu- Idea, podarowała Boutique razem z jego zawartoś- zeum nigdy nie było celem tej grupy. Multiplikacje, cią galerii sztuki w Ontario. Wraz z kilkoma innymi publikacje, wydruki, fotografie dzieł miały naturalnie kluczowymi pracami grupy stanowi on teraz stałą wtopić się w kulturę popularną, mass media i świat kolekcję galerii. handlu, egzystować w nich, być powszechnie Międzyludzki, interaktywny charakter butiku dostępne i pozbawione elitarności – jak każdy pro- został całkowicie zatracony podczas pierwszej próby dukt. Z drugiej jednak strony, prace te zawsze były zaprezentowania sklepu w zamkniętej, archiwalnej efemerycznymi rekwizytami akcji czy happeningów formie, co miało miejsce w 1999 r. w Museum of organizowanych przez grupę, a tzw. masowa pro- Modern Art w Nowym Jorku przy okazji wystawy dukcja w rzeczywistości nigdy nie osiągała wysokich „The Museum as Muse”. Z powodów bezpieczeństwa nakładów. Cała siła General Idea tkwi właśnie w tej i wymogów konserwatorskich publiczność nie mogła dwuznaczności, w umiejętnym, inteligentnym balan- sowaniu pomiędzy sztuką a kulturą popularną. By utrzymać tę dwuznaczność, potrzeba swoistej równowagi i w tym prawdopodobnie tkwi największa trudność. Udało się ją osiągnąć w za- łożonym przez General Idea w 1974 r. w Toronto il.: „Art in America”, marzec 2005 własnym centrum dystrybucji książek i multiplikacji nazwanym Art Metropolie. Funkcjonuje ono do dziś jako instytucja non-profit, sprzedająca książki artystyczne i multiplikacje przez Internet. Natomiast, dla instytucji muzealnej General Idea pozostaje nadal wyzwaniem. 23

Karolina Nowak, "Pomysł czy pieniądz?", Przestrzenie handlu

by Małopolski Instytut Kultury on Sep 28, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 20

Statistics

Karolina Nowak, "Pomysł czy pieniądz?", Przestrzenie handlu — Document Transcript