Joanna Orlik, "W analogii do natury", Architektura organiczna

przestrzenie sceny przestrzenie pustki przestrzenie książki w najbliższych numerach: architektura organiczna kwartalnik ma³opolskiego instytutu kultury nr 3-2006 (16) ISSN 1730-3613 cena 7 zł (w tym VAT 0%), nakład: 1500 egz., indeks 362816

w analogii do natury „Autoportret” jest refleksją nad kondycją przestrzeni, w jakiej wstęp do numeru – jako społeczeństwo – funkcjonujemy. Prezentuje: rozważania teoretyczne z różnych Pytanie o organiczność architektury jest w grun- dziedzin wiedzy, cie rzeczy pytaniem o jej kształt w ogóle. Sięgając pozytywne rozwiązania do słownika języka polskiego, znajdujemy w nim trzy definicje słowa „organiczny”. Są to: 1) 'należący do praktyczne, świata zwierzęcego lub roślinnego' 2) 'o negatywnych nieoczywiste konteksty. uczuciach: niedający się zwalczyć ani niczym uza- Zapraszamy do dyskusji! sadnić' 3) 'ściśle ze sobą lub z czymś związany'. Kiedy mówi się o architekturze organicznej, autoportret. pismo o dobrej przestrzeni często przywoływane są przykłady wiążące jej postać ISSN 1730-3613 z pierwszym spośród wymienionych znaczeń. Bu- kwartalnik nakład: 1500 egz. dynki przywodzące na myśl kształt żywych komórek, bezpośrednio odwzorowujące tkankę roślinną lub wydawca: strukturę skały. Formy obłe, symetryczne, oktogo- nalne, odwołujące się do procesów naturalnych, naśladujące przyrodę. Czy jednak tego typu formalne nawiązania po- winny być podstawowym znakiem rozpoznawczym architektury organicznej? Czy budynek kształtowany adres: w analogii do natury powinien odwzorowywać małopolski instytut kultury ul. karmelicka 27 przyrodę w jej gotowym kształcie, przyrodę stwo- 31-131 kraków rzoną (natura naturata) czy może raczej sam żywioł tel. (012) 422-18-84 e-mail: autoportret@mik.krakow.pl tworzenia, poszukiwanie wciąż lepszych rozwiązań, www.autoportret.pl adaptowanie się form w procesie ewolucji, a zatem redakcja: joanna orlik (redaktor naczelna), marcin klag (koncepcja graficzna i skład), joanna hajduk przyrodę tworzącą (natura naturans)? (sekretarz redakcji), emiliano ranocchi (sekretarz Takie definiowanie architektury organicznej redakcji międzynarodowej), aleksandra wojda (redakcja i korekta), ewa ślusarczyk (korekta) także nie jest niczym nowym. Pośród tekstów te- streszczenia: jacek konieczny tłumaczenia streszczeń: anna mirosławska- oretycznych znaleźć można przykłady podobnych -olszewska przekonań. Louis Sullivan w 1896 roku w swojej okładka: kompleks sakralny w tychach paprocanach, proj. s. niemczyk, fot. andrzej mikulski książce The tall office building (Wysoki biurowiec) druk: leyko Sp. z o. o. pisał: „życie charakteryzuje się dopasowywaniem W sprawie prenumeraty prosimy o kontakt z wydawcą. formy do funkcji, a istotą każdego problemu jest to, że zawiera rozwiązanie i je podpowiada”. Redakcja zastrzega sobie prawo do nadawania tytułów i redagowania nadesłanych tekstów. Czy zatem o budynkach po prostu odpowiada- jących potrzebom korzystających z nich osób nie należałoby mówić właśnie w kategoriach architektury Zrealizowano ze środków Ministra Kultury organicznej? Sytuacja odpowiedniości (potrzeb i rea- i Dziedzictwa Narodowego lizacji) stawałaby się wariantem ścisłego powiązania „Promocja Czytelnictwa” ze sobą użytkownika oraz oddanego mu do dyspo- zycji pola. A architektura organiczna oznaczałaby po Zrealizowano ze środków prostu dobrą architekturę dla ludzi. Funduszu Wyszhradzkiego joanna orlik

peter cirko 4 peter cirko michał rybak 36 michał rybak żywa architektura. proces tworzenia osłon living architecture. the process of covers creating antonio gaudi i hundertwasser. antonio gaudi and hundertwasser. Peter Cirko zaprasza na intelektualną podróż, która rozpo- Peter Cirko invites you to an intellectual journey which stopnie organiczności w architekturze degrees of the organic in architecture czyna się kilka miliardów lat temu, w chwili powstania życia begins several billion years ago with the beginning of Dwóch artystów, dwie zupełnie przeciwne filozofie Two artists and two radically different philosophies of desig- na Ziemi, i wiedzie przez nauki przyrodnicze, społeczne life on Earth and continues through sciences and social projektowania, a jednak coś ich połączyło – architektura ning – and yet they do have something in common: organic aż do współczesnej koncepcji autopojezy. Te filozoficzne sciences up to the contemporary concept of autopoiesa. organiczna. Metoda Gaudiego to „wewnętrzne rozwijanie”, architecture. Gaudi’s method is ‘internal development,’ while rozważania mają pomóc odpowiedzieć na pytanie, czy These philosophical divagations are supposed to help Hundertwassera – „zewnętrzne nakładanie”. Hundertwasser’s is ‘external covering.’ architekturę (w podstawowym znaczeniu) należy trady- answer the question whether architecture (in its basic cyjnie rozumieć jako element przestrzeni o charakterze sense) should be regarded as a static element of space or michał wiśniewski 40 michał wiśniewski statycznym czy też jako zjawisko obdarzone zdolnością as a self-reproducing phenomenon. filozofia proporcji. the philospohy of relations. samoreprodukcji. krytyczny regionalizm kennetha framptona critical regionalism by kenneth frampton Idea „krytycznego regionalizmu” stanowi odpowiedź na The notion of ‘critical regionalism’ answers the question po- jános gerle 8 jános gerle pytanie postawione przez Paula Ricoeura: „Jak stać się sed by Paul Ricoeur: ‘How to become modern and yet return kierunek wskazany przez makovecza. direction shown by makovecz. nowoczesnym i jednocześnie powrócić do źródeł?”. Glo- to the origins?’ Frampton juxtaposes globalisation and the organiczność w architekturze węgierskiej organic quality in hungarian architecture balizacji i dominacji abstrakcyjnych, awangardowych form dominance of abstract, avant-garde architectural forms with W myśl architektury organicznej proces budowania, As organic architecture has it, even though the building architektonicznych Frampton przeciwstawia nawiązanie do the reference to the context of local nature and culture. He choć w oczywisty sposób oddziela człowieka od natury, process separates human beings from nature, it gives them lokalnego kontekstu przyrodniczego i kulturowego. Unifor- proposes to replace uniformisation with regionalisation. In dostarcza mu jednocześnie narzędzie umożliwiające a tool to restore shaken harmony with the macrouniverse. mizację chce zastąpić regionalizacją. Tylko takie podejście, his view, only this approach will enable to create architecture przywrócenie zaburzonej harmonii z makrokosmosem. Bu- Each building has its own history, its social ‘content,’ time twierdzi Frampton, pozwoli stworzyć architekturę w pełni which will fully express our postmodernist society. dynek ma przecież własną historię, „zawartość” społeczną, span and metaphysics. The essence of organic architec- wyrażającą nasze ponowoczesne społeczeństwo. czasowość oraz metafizykę. Istotę architektury organicznej ture is analysed on the example of several works by the przybliża analiza kilku prac ojca współczesnej węgierskiej father of contemporary Hungarian organic architecture jarosław trybuś 44 jarosław trybuś architektury organicznej, Imre Makovecza. Imre Makovecz. inspiracje naturą. biomorfizm w architekturze inspired by nature. biomorfism in architecture Kiedy po opuszczeniu przez ludzi jaskiń narodziła się architek- After people had left caves, when architecture was being łukasz galusek 12 łukasz galusek tura, przy budowaniu posługiwano się naturalnymi materiałami born, building materials came from nature, including tree światło ze wschodu. light from the east. – pniami, gałęziami i liśćmi. Nawiązania do tych prapoczątków trunks, branches and leaves. References to these origins of károly kós i węgierska architektura organiczna károly kós and hungarian organic architecture budownictwa przewijały się przez architekturę do końca XIX building are observable in architecture up till the end of the Swoistym „rezerwuarem prawdziwej tożsamości narodowej” Since the time of the Austro-Hungarian Empire, the myth wieku. Wiek XX to z kolei dominacja wysterylizowanych, kan- 19th century. The 20th century brought the predominance of Węgrów jest od czasów Cesarstwa Austro-Węgierskiego of Transylvania has been a ‘reservoir of true national iden- ciastych brył ze szkła i betonu. Wydaje się jednak, że obecnie sterile, angular solids made of glass and concrete. It seems, mit Siedmiogrodu. Przez wiele lat to właśnie tradycja tego tity.’ For many years the tradition of this region has been na nowo przypomniano sobie o naturze. Dlaczego tak się however, that nature is coming back into architecture. Why regionu była punktem odniesienia dla artystów tworzących the frame of reference for artists creating in the organic dzieje i na czym polega biomorfizm w architekturze? is it happening and what is biomorphism in architecture? w nurcie architektury organicznej. Fundamenty pod niego architecture stream. The foundations of this trend were położył Károly Kós, patron współczesnych architektów laid by Károly Kós, the patron of contemporary Hungarian andrzej mikulski 46 andrzej mikulski węgierskich, między innymi Imre Makovecza. architects, including Imre Makovecz. u źródeł budowania. stanisław niemczyk – architekt at the roots of building. stanisław niemczyk – architect Czym jest budynek? Niczym więcej jak samym budynkiem. What is a building? No more than the building itself. Who wojciech dudzik 16 wojciech dudzik A kim jest projektujący go architekt? Przede wszystkim is its designer? Primarily, a craftsman who should, first and goetheanum. steinerowski impuls w architekturze goetheanum. the steiner impulse in architecture rzemieślnikiem, który nade wszystko powinien myśleć o foremost, have its future users in mind. An article about Obok architektury organicznej istnieje pokrewny kierunek Side by side with organic architecture there is a related trend przyszłych użytkownikach. Rzecz o powrocie do korzeni, the return to the roots, and about the courage of an artist zwany architekturą antropozoficzną. Wzorcem, do którego called anthroposophic architecture. Its model reference ale również o odwadze artysty, który nie musi podążać za who does not have to follow fashion and who can achieve odnoszą się wszyscy twórcy tego nurtu, jest położony nie- point is the building of Goetheanum, situated near Basel, modą i który potrafi osiągnąć piękno za pomocą najprost- beauty using the simplest means. daleko Bazylei gmach Goetheanum powstały z inicjatywy raised on the initiative of the creator of anthroposophy, szych środków. twórcy antropozofii, Rudolfa Steinera. Charakterystyczne Rudolf Steiner. Giant, irregular, detached buildings cha- dariusz śmiechowski 52 dariusz śmiechowski dla architektury antropozoficznej wielkie, nieregularne, racteristic for anthroposophic architecture stand out from zasada rozwoju form. järna erika asmussena the principle of the development of forms. samotnie stojące budynki wyróżniają się z otoczenia, their immediate surroundings and yet they are in perfect Duński architekt Erik Asmussen również uważał się za erik asmussen's järna a jednocześnie z nim harmonizują. Ich podstawową funkcją harmony. Their primary function was to enable people to artystę-rzemieślnika. Jego stworzone w duchu antropozo- Danish architect Erik Asmussen considered himself an miało być umożliwienie człowiekowi ponownego odkrycia rediscover the spiritual world. ficznym projekty pokazują, w jaki sposób architektura może artist-craftsman. Anthroposophical by nature, his designs świata duchowego. nawiązywać i uzupełniać krajobraz, a także korespondować show how architecture can refer to and complete landscape z kulturą. O architekcie, który marzył, aby zaprojektowane and how it can correspond to culture. Dariusz Śmiechowski emiliano ranocchi 20 emiliano ranocchi przez niego budowle można było odbierać wszystkimi writes about the architect who dreamed that the buildings goethe przed katedrą. goethe in front of a cathedral. zmysłami, pisze Dariusz Śmiechowski. designed by him should appeal to all our senses. dzieło sztuki jako dzieło przyrody a work of art as a work of nature Johann Wolfgang Goethe może nam się kojarzyć głównie Although Johann Wolfgang Goethe may be primarily asso- podpis architekta 56 architect’s signature z Cierpieniami młodego Wertera lub Faustem, tymczasem ciated with The Sorrows of Young Werther or Faustus, he z endre szűcsem rozmawia joanna nowostawska-gyalókay endre szűcs interviewed by joanna nowostawska-gyalókay to także autor przełomu w nowożytnej estetyce i prekursor is also the author of a breakthrough in modern aesthetics Rozmowa z węgierskim architektem, który odnalazł swoje A conversation with the Hungarian architect who found organicznego rozumienia architektury. O fascynacji młode- and the precursor of the organic concept of architecture. powołanie w renowacji i rekonstrukcji starych, często his vocation in renovation and reconstruction of old, often go Goethego katedrą w Strasburgu, prowadzonymi przez Young Goethe’s fascination with the cathedral in Strasbo- bardzo zniszczonych domów. Jego projekty łączą nowo- ruined houses. His designs reconcile modernity compatible niego studiami przyrodniczymi i rozważaniami nad relacją urg, his studies of nature and reflections on the relation czesność, jaka przystoi mieszkaniom na miarę XXI wieku with the 21st century with traditional elements of an old między naukowym a intuicyjnym poznawaniem świata pisze between scientific and intuitive cognition are described by z tradycyjnymi elementami starego domu. Za każdym house. Each time it results in a dialogue between what Emiliano Ranocchi. Emiliano Ranocchi. razem wywiązuje się dialog między tym, co charaktery- is characteristic for a given place, the needs of its future styczne dla danego miejsca, a wymaganiami przyszłych inhabitants and the architect’s inventiveness. vladimír czumalo 24 vladimír czumalo mieszkańców i inwencją architekta. miasto przed miastem. organiczna siła pragi the city before the city. the organic power of prague Gdybyśmy szukali serca Europy – należałoby wskazać If we were to search for the heart of Europe, we should martin drahovsky 60 martin drahovsky Pragę. To unikalne miasto od stuleci wzbudza zachwyt point at Prague. For centuries this unique city has been budowanie hierarchii. building a hierarchy. architektów dzięki temu, że Praga raczej „wyrosła” z terenu, admired by architects owing to the fact that it ‘grew out’ of o rzemieślniku w przestrzeni miejskiej on the craftsman in urban space na którym leży niż została na nim zbudowana, możliwe jest the ground where it lies rather than was built there. That Nawiązując do artykułu z jednego z poprzednich numerów „Au- Referring to an article from a previous issue of “Autoportret”, „czytanie” jej historii wprost z tkanki miejskiej. Przykładem is why it is possible to ‘read’ its history directly from the toportretu”, Martin Drahovsky opisuje projekt Uliczki Rzemiosł Martin Drahovsky describes the idea of a Crafts Street in takiej fascynującej analizy jest niniejszy artykuł. urban tissue. The following article is an example of such a w Koszycach, gdzie postanowiono reaktywować zarzuconą Kosice where it is planned to revive the long-abandoned fascinating analysis. już dawno temu tradycję skupienia zakładów rzemieślniczych tradition of gathering craftsmen’s workshops all in one w jednym miejscu. Powstała dzięki temu przestrzeń, która łączy place. This results in the emergence of space which fulfils jiří junek 30 jiří junek funkcje mieszkalne, produkcyjne, usługowe i artystyczne. living, producing, service and artistic functions. czechy, morawy i śląsk. the czech republic, moravia and silesia. pytanie o architekturę organiczną the question of organic architecure krzysztof kalitko 64 krzysztof kalitko Dlaczego w Czechach, na Morawach i na Śląsku nie Why does organic architecture not do well in the Czech fasada – twarz architektury façade – the face of architecture powodzi się architekturze organicznej? Dlaczego budynki Republic, Moravia and Silesia? Why do the buildings erec- Fasada tym jest dla budynku, czym dla człowieka jego twarz. The façade is the same for the building as the face is for a zaprojektowane według jej wskazań wyraźnie odcinają się ted according to its precepts stand out distinctly from the Informuje, czego możemy się spodziewać, ale jednocześnie human being. It informs us what we can expect, and yet it od krajobrazu i wzbudzają kontrowersje? Aby zrozumieć surrounding landscape and provoke controversy? In order zasłania, kryje za sobą wnętrze czy „duszę”. Klasyczny also covers, hides inner life or ‘soul.’ Classical humanism przyczynę tego stanu rzeczy, należy sięgnąć do dziejów to understand the reason for this we have to look back at humanizm nadawał w ten sposób budynkom osobowość. gave buildings personality. Modernism, which rejected architektury czeskiej, zrozumieć jej funkcje i nadrzędne the history of Czech architecture, realise its functions and Modernizm, rezygnując z indywidualnych cech architektury, individual features in architecture, also rejected the façade. zasady, jakie nią kierują. fundamental principles. odrzucił fasadę. Dziś ponownie wraca ona do łask. Now it is coming back into grace.

Joanna Orlik, "W analogii do natury", Architektura organiczna

by Małopolski Instytut Kultury on Oct 22, 2009

Accessibility

Categories

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 88

Statistics

Joanna Orlik, "W analogii do natury", Architektura organiczna — Document Transcript