Jacek Dehnel, "Skład", Przestrzenie prywatne

Ponad rok temu W. kupił mieszkanie i po kilku- (przedwojenne wydania z oderwanymi grzbietami ciężkie pieniądze jeden przyzwoity mebel, mogłem nastu miesiącach użerania się z ekipami, jeżdżenia i wypadającymi kartkami), sztućce (powyginane powiedzieć, że mnie nie stać – bo nie było – i wolę z obłędem w oczach do sklepów po gniazdko widelce, łyżki z przetartym srebrzeniem i noże po troszeczku jako tako wyposażyć miejsce, w któ- i gwincik, glazurę i gazrurkę, zaprosił nas na obiad- z wypadającymi ostrzami), spękane talerze, kle- rym żyję, mieć gdzie trzymać książki i na czym -parapetówkę. Przychodzimy, rozglądamy się. Ka- jone filiżanki, wyszczerbione kieliszki. Dawało to, siedzieć, na czym jeść i gdzie odkładać płyty. Ale mienica z międzywojnia, dwa pokoje przerobione na rzecz jasna, olbrzymie pole dla swoistej kurtuazji odpowiedziałem inaczej: studio, mało mebli, chrom i szkło, grafitowe forniry, – gość pierwszej kategorii, czyli nowy i szacowny, – Znoszę te wszystkie graty, bo tak wygląda ogólny dizajn i trend. Siadamy przy szytym na miarę usadzony na najpewniejszym krześle, dostawał mieszkanie moich rodziców w bloku na Morenie, stole i podjadamy przystawki podane na talerzach herbatę w całej filiżance i z łyżeczką, na której a ono wygląda tak, bo tak wygląda mieszkanie prosto z galerii wnętrz. I wtedy przypominam sobie wyglądająca spod srebrzenia plamka mosiądzu babci w Oliwie, a ono wygląda tak, bo tak wy- rozmowę sprzed kilku lat, kiedy to W. spytał mnie była najmniejsza, gospodarz z kolei posługiwał się glądały poprzednie mieszkania babci i dziadka, znienacka: destruktami, których nie wypadało dać komu inne- w Białymstoku i Siedlcach, a one z kolei wyglądły – Czemu ty znosisz do swojego mieszkania mu – im więcej było gości, tym gorsze przedmioty tak, bo tak wyglądało mieszkanie rodziny dziadka te wszystkie stare graty? Zamiast dużej ilości przypadały gospodarzowi. w Siedlcach i Spuszy i rodziny babci w Kielcach połamanych mebli mógłbyś sobie raz na jakiś Zużycie rzeczy było powszechne i różnorakie. i Lisowie. I jakieś wcześniejsze mieszkania i domy, czas kupić porządny antyk, taki z prawdziwego Inne bowiem jest zużycie starego fajansu (z jego o których pamięć już się zatarła, ale trwa w kolejnych zdarzenia. Albo wyremontować którąś z tych spękaniami i szczerbami) czy starych mebli (z wy- pokoleniach mebli. rzeczy, które już masz… szczypanymi fornirami i odłamanymi listewkami), inne Prowizorka, zagracenie i ogólne wyszczerbie- Mieszkanie było wprawdzie wynajmowane, – zużycie kilkuletniej plastikowej miski z brzegiem nie i nadłamanie były bowiem immanentną cechą studenckie, współlokatorskie, ale przecież w jakimś nadtopionym niechcący nad gazem, i odrapanych tamtych domów. Do Oliwy trafił kredens kupiony sensie rzeczywiście moje – w takim chociażby, że gierkowskich regałów. Było to – i wciąż, częściowo, przez pradziadka w latach trzydziestych w Kiel- właścicielka pozwalała mi wbijać gwoździe w ścia- jest, choć z czasem wymienialiśmy rzeczy najpaskud- cach: góra, pomalowana olejną na biało, wisiała ny, wyrzucać meble figurujące „na stanie” (zestaw niejsze na nieco mniej paskudne i najbardziej zużyte w kuchni jako szafka na szklanki i talerze, dół stał „Puszcza 76”, późny Gierek, imitacja palisandru na na zużyte nieco mniej – prawdziwe mieszkanie stu- w salonie, gdzie był szafą na pościel, połączoną wysoki połysk) i wstawiać co mi się żywnie podobało. denckie, czyli prowizoryczne, gdzie nikogo nie dziwiły półeczkami-własnorobami (roczniki pism, a wyżej Postawa nie tak znowu oczywista: moja poprzednia poprute obicia krzeseł ani biurowy stolik pod komputer, telewizor) z komodą z Lisowa, biedermeierowską, landlady wymówiła mi w trybie natychmiastowym, przerobiony na półkę na buty przy pomocy gwoździ- ale robioną chyba w jakimś chłopskim warsztacie, kiedy zobaczyła w oknach zamiast zasłon – stare ków i płyty MDF, krzywo uciętej stępioną nieco piłą. bo dość koślawą; nad nią szły kolejne piętra półek ornaty, na parapecie – dwie stare lalki bez oczu, Braliśmy – ja i kolejni współlokatorzy i współlokatorki z książkami i gromadzoną przez lata kolekcją koloro- a w pokoju – wielką eklektyczną szafę, kupioną – to, co było „na stanie”, co się wygrzebało za grosze wego szkła; jeden z foteli przytargano od znajomej, za grosze od Cyganów na Kole. Usłyszałem, że na starociach, dostało w prezencie od znajomych, która chciała się go pozbyć, inny „rzucili” do sklepu odprawiam czarne msze i sprowadziłem do lokalu wynalazło na sąsiednim podwórku. A że czasami w latach siedemdziesiątych; abażury lamp, zanim ducha, rezydującego w szafie, co właścicielka nie- zdarzały się tam perły – cóż, znajoma artystka zastąpiły je japońskie papierowe kule z Ikei, były chybnie odczuła swoim szóstym zmysłem i ujrzała ujmowała to w ten sposób: „Panie Jacku, wyszłam zrobione z odwróconych do góry dnem plecionych trzecim okiem. kiedyś z domu z pieskiem i strasznie, ale to strasz- koszyków, bo po prostu kiedyś akurat nie rzucono do Ale nie sposób było odmówić W. racji. Kolejne nie potrzebowałam dębowego forniru, żeby zrobić sklepu abażurów i trzeba sobie było jakoś poradzić. wizyty na pchlim targu i uważne rozglądanie się taki mebelek, wie pan. I myślę sobie, że jechać do Własnoroby królowały w tym mieszkaniu, które po śmietnikach Powiśla sprawiły, że cały mój sklepu z fornirami to nie pojadę, bo pieniędzy akurat narosło w czasach kryzysowej komuny – kuchenne pokój i spore partie części wspólnej zmieniły się nie mam, ani na fornir, ani na bilet… i chodzę tak, szafki zbite przez dziadka z płyty pilśniowej, blat w skład mebli mocno używanych: biedermeierow- chodzę z tym pieskiem, podchodzę do śmietnika… stołu pokryty paskudnym laminatem (ale za to da- ska komoda z zamkami wyłamanymi bagnetem, a tam ktoś wyrzucił całą reklamówkę prześlicznej jący się w całości podnieść do góry, bo dziadek był wszystkie fot. w artykule: aleksander duraj rozklejające się krzesła, nadpróchniałe secesyjne dębinki, w znakomitym stanie. Jak pan czegoś chce wynalazcą i czasem wpadał na takie pomysły), na nakastliki, szafka na farby z artdekowskiego stolika od energii wszechświata, ale tak naprawdę chce, to podłodze enerdowskie linoleum imitujące sosnowe na maszynę do szycia, półki na płyty ze starych energia daje”. Chcieliśmy zatem pereł, i dostawaliśmy deski. Gdzieniegdzie miało się nawet wrażenie jakie- szuflad i z nadstawki gomułkowskiego kredensu, je niekiedy, ale bez przesady, w stosunkach z energią goś planu, czy raczej walki dwóch lub kilku planów, podrapane lakowe szkatułki, dwa popękane relik- wszechświata nie należy być zbyt nachalnym, bo nic jak choćby w kuchni, gdzie plan ogólny mieszkania wiarze i resztki jakiejś ogromnej barokowej ramy. dobrego z tego nie wyjdzie. (suche bukiety i hop na ludowo, czyli, w tym akurat Wszystko to kiwało się, chybotało, łuszczyło, pękało Kiedy zatem W. zapytał, dlaczego znoszę do przypadku, półeczki wycinane w góralskie wzory) i trzeszczało. Nie tylko meble, tak samo książki domu wszystkie te graty zamiast kupić sobie za krzyżował się z planem „subtelny seledyn” (laminat

pres do kawy w mieszkaniu W., a na półkach stały olbrzymie ilości secesyjnego szkła, które w czasach dzieciństwa mojej babci uznawano za koszmarny kicz rodem z minionej epoki, który nadaje się tylko do wyrzucenia, ale tolerowano przez wzgląd na sen- tymenty i gust dziadków. Piętrzące się stosy gazet to też spadek; czerwone garnki i seledynowe zasłonki pewnie też, ale skąd – nie mam pojęcia. I cóż z tego, że babcię, typową przedstawicielkę gombrowiczowskiego pokolenia „łydki”, w swoim czasie irytowały secesyjne wazony, co z tego, że moja matka w głos wyrzekała na pryzmy starych „Przekrojów”, a mnie wściekały rozpadające się meble i półki-własnoroby? Wszystko to nas dogo- niło. Okazało się, że te same mniej więcej zwyczaje wprowadziliśmy w naszych domach, tyle tylko, że nieco odmienione. Nie wiem, czy to wyłącznie nasza przypadłość? Czy może każda rodzina ma jakiegoś wnętrzarskiego bakcyla, który infekuje kolejne pokolenia i dzięki temu żyje własnym życiem, dłuższym niż życie właścicieli, lokatorów, spadkobierców? Jedno jest pewne, ilu byśmy nie przekartkowali pism o wnętrzach, gdzie na kredowym papierze lśnią salony w różnych odcieniach beżu, ilu byśmy nie zwiedzili dizajnerskich mieszkań, dybuk prowizorki i graciarstwa łatwo się nie da wypłoszyć. Jest nasz. I jest w nas zameldowany na stałe. na stole, firanki w kratkę, klamki drzwi od szafy) święty Hieronim na blasze), a obok wczesne prace i z planem „ostra czerwień” (czajnik, garnki, pla- mojej mamy, jeszcze ze studiów – kilka monotypii, stikowe pokrywki szklanych imbryków, młynek do portert córeczki sąsiadów (zwany Wściekłą Ewą, pieprzu; z czasem nawet czerwone nakrętki tubek bo modelka była wyraźnie znudzona pozowaniem), z pastą kawiorową, namiętnie gromadzone przez dalej jakieś obrazki z Cepelii, reprodukcje włoskiego cierpiącą na demencję babcię, która ustawiała je malarstwa, między tym wszystkim ogromne suche w piramidki na lodówce). Ale równocześnie, przy bukiety i mnóstwo roślin. całej tej kryzysowej bidzie, w mieszkaniu bywało Ale ani ludowość, ani obrazy, ani zwały pism, salonowo – na ścianach obok ludowych słomianek ani szkło nie były tu przypadkowe – we dworze wisiały resztki kolekcji obrazów prałata Marcelego w Lisowie przed świętami baby wiejskie robiły ze Karpińskiego, stryjecznego dziadka dziadka (rze- słomy i kolorowego papieru ogromne pająki, które telny przełom XVIII i XIX w.: holenderski pejzaż, wieszano u powały; stare malarstwo na ścianach niemieckie płótniszcze z ofiarowaniem Ifigenii, mały było czymś tak oczywistym, jak chromowany eks- 10 11

Jacek Dehnel, "Skład", Przestrzenie prywatne

by Małopolski Instytut Kultury on Oct 07, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 69

Statistics

Jacek Dehnel, "Skład", Przestrzenie prywatne — Presentation Transcript

http://autoportret.pl	66
http://www.slideshare.net	3