Binyavanga Wainaina, Jak pisać o Afryce, Przestrzenie kolonialne

Binyavanga Wainaina jak pisać o afryce W tytule zawsze używaj wyrazu W swoim tekście traktuj Afrykę, jakby była mózg, a do tego koźlina, węże, robaki, larwy „Afryka”, „ciemność” albo jednym krajem. Jest gorąca i pylista, poroś- i wszelkiego rodzaju dziczyzna. Koniecznie „safari”. W podtytułach nięta trawami i pełna potężnych stad zwie- napisz, że bez wstrętu potrafisz jeść takie można użyć słów „Zanzibar”, rząt oraz wysokich, chudych, głodujących pożywienie, i opisz, jak je polubiłeś – bo ty „Masaj”, „Zulus”, „Zambezi”, „Kongo”, „Nil”, ludzi. Albo też jest gorąca i parna, a zamiesz- nie jesteś obojętny. „duży”, „niebo”, „cień”, „bęben”, „słońce” kują ją bardzo niscy ludzie, którzy zjadają lub „miniony”. Pożyteczne są też takie naczelne. Nie daj się zwieść precyzyjnym Tematy tabu: sceny z życia codziennego, mi- wyrazy, jak „rebelianci”, „niezmienny”, opisom. Afryka jest duża: pięćdziesiąt pięć łość między Afrykańczykami (chyba że w grę „pierwotny” oraz „plemienny”. Uwaga: słowo krajów, dziewięćset milionów ludzi, którzy są wchodzi śmierć), nawiązania do pisarzy albo „ludzie” oznacza Afrykańczyków, którzy za bardzo zajęci głodowaniem, umieraniem, intelektualistów afrykańskich, normalnie nie są czarni, zaś „lud” oznacza czarnych prowadzeniem wojen lub emigrowaniem, chodzące do szkoły dzieci, które nie są chore Afrykańczyków. żeby czytać twoją książkę. Kontynent obfi- na framboezję, nie mają gorączki ebola i nie tuje w pustynie, dżungle, wyżyny, sawanny zostały poddane okaleczeniu genitaliów. Nigdy nie umieszczaj na okładce książ- i inne miejsca, ale twój czytelnik o to nie ki albo w środku zdjęcia zadowolonego dba, więc lepiej, żeby opisy były romantycz- W całej książce mów przytłumionym głosem, Afrykańczyka – chyba że Afrykańczyk ten ne, sugestywne i niekonkretne. nawiązując tajemny kontakt z czytelnikiem, otrzymał Nagrodę Nobla. Karabinek AK-47, i przyjmij smutny ton typu „tyle się spodzie- wystające żebra, odsłonięte piersi – to trze- Obowiązkowo opisz, jak to Afrykańczycy wałem”. Zaznacz odpowiednio wcześnie, że ba wykorzystać. Jeśli już koniecznie musisz mają we krwi muzykę i rytm i jak jedzą to, twój liberalizm jest nieskazitelny i wspomnij zamieścić fotkę Afrykańczyka, niech będzie czego inni ludzie nie jedzą. Nie wspominaj gdzieś na początku, jak bardzo uwielbiasz on przynajmniej w stroju Masaja, Zulusa nawet o ryżu, wołowinie i pszenicy; ulubioną Afrykę, jak to się w niej zakochałeś i nie lub Dogona. potrawą Afrykańczyka jest przecież małpi możesz bez niej żyć. Afryka to jedyny konty- autoportret 4 [29] 2009 | 38

nent, który umiesz kochać – wykorzystaj to. du, intelektualistą, który zmienił się w poli- handlarzach. Winą za sytuację w Afryce Jeśli jesteś mężczyzną, zagłęb się w jej ciepłe tyka-seryjnego zabójcę ubranego w garnitur obarcz Zachód. Ale nie bądź zbyt konkretny. dziewicze lasy. Jeśli jesteś kobietą, potraktuj z Savile Row. To kanibal, gustujący w szampa- Afrykę jak mężczyznę, który ma na sobie nie Cristal, a jego matka jest szamanką i tak Wskazane są szerokie pociągnięcia pędzlem. bluzę safari i oddala się w stronę zachodzące- naprawdę rządzi krajem. Nie ukazuj jednak afrykańskich bohaterów, go słońca. Afryce trzeba okazać współczucie, gdy się śmieją, starają się wychowywać dzieci wielbić ją lub podbić. Którekolwiek podejście Wśród bohaterów musisz zawsze uwzględnić czy też umieją sobie poradzić z tym, co mają. wybierzesz, obowiązkowo stwórz mocne Głodującą Afrykankę, która snuje się niemal Za to każ im powiedzieć coś błyskotliwego wrażenie, że bez twojego zaangażowania nago po obozie uchodźców i czeka na pomoc o Europie czy Ameryce w Afryce. Afrykańscy i niezwykle ważnej książki, którą napisałeś, z Zachodu. Jej dzieciom muchy siadają na bohaterowie powinni być kolorowi, egzo- Afryka jest skazana na zagładę. powiekach i rosną brzuchy z głodu, a piersi tyczni, przerysowani – ale puści w środ- ma sflaczałe i pozbawione pokarmu. Musi ku, nieumiejący się wyrażać, pozbawieni Wśród twoich afrykańskich postaci mogą się wyglądać całkowicie bezradnie. Nie może wewnętrznych konfliktów i determinacji, znaleźć nadzy wojownicy, lojalni słudzy, prze- mieć przeszłości ani historii; tego typu bez głębi czy dziwactw, które mogłyby tylko powiadacze przyszłości i jasnowidze, starzy dygresje niszczą dramatyzm chwili. Jęczenie zaciemnić sprawę. mędrcy żyjący w glorii pustelników. Albo też jest dobre. W czasie rozmowy twoja boha- skorumpowani politycy, nieudolni poliga- terka nigdy nie może mówić nic o sobie, Opisuj szczegółowo odsłonięte piersi (stare, miczni przewodnicy podróży oraz prostytutki, z wyjątkiem rozwodzenia się o swym (niewy- młode, klasyczne, małe, duże, należące do z którymi się przespałeś. Lojalny Sługa niech powiedzianym) cierpieniu. Koniecznie opisz niedawno zgwałconej) albo okaleczone geni- zawsze zachowuje się jak siedmiolatek i po- również ciepłą i mamusiowatą kobietę, która talia, lub też większe genitalia. Albo w ogóle trzebuje silnej ręki; boi się węży, dobrze sobie śmieje się szeroko i troszczy o ciebie. Nazwij jakieś genitalia. I martwe ciała. Albo jeszcze radzi z dziećmi i zawsze wciąga cię w swoje ją po prostu Mama. Wszystkie jej dzieci są lepiej – nagie martwe ciała. A już najlepiej skomplikowane dramaty rodzinne. Stary młodocianymi przestępcami. Postaci takie – rozkładające się nagie martwe ciała. Pamię- Mędrzec niech zawsze pochodzi ze szlachet- powinny krążyć wokół głównego bohatera, taj, każde dzieło, w którym ludzie będą wy- nego plemienia (nie z łasych na pieniądze sprawiając, że będzie się dobrze prezentował. glądać na bardzo brudnych i nieszczęśliwych, plemion, takich jak Kikuju, Igbo czy Szona). Może je uczyć, kąpać, karmić; nosił wiele będzie uznane za obraz „prawdziwej Afryki”, Ma kaprawe oczy i czuje puls Ziemi. Nowocze- niemowląt i widział Śmierć. Tym bohaterem a to właśnie chcesz mieć wydrukowane na sny Afrykańczyk to tłusty facet, który kradnie jesteś ty sam (w reportażu) lub przystojny, obwolucie. Miej spokojne sumienie: przecież i pracuje w punkcie wydawania wiz, gdzie tragiczny celebryta-arystokrata o między- próbujesz im pomóc otrzymać wsparcie z Za- odmawia ich wysoko wykwalifikowanym narodowej sławie, który obecnie zajmuje się chodu. Największe tabu w książce o Afryce ludziom z Zachodu, a oni przecież naprawdę ochroną zwierząt (w powieści). to opisanie lub pokazanie martwych lub troszczą się o Afrykę. Jest wrogiem postępu cierpiących białych ludzi. i zawsze wykorzystuje swoją rządową posadę, Złymi postaciami z Zachodu mogą być na aby utrudnić pragmatycznym i dobrodusznym przykład dzieci ministrów z rządu torysow- Z kolei zwierzęta należy ukazać jako pełno- ekspatriantom zakładanie organizacji poza- skiego, afrykanerzy, pracownicy Banku Świa- krwiste, złożone postaci. Mają mówić (lub rządowych lub tworzenie obszarów prawem towego. Mówiąc o wyzysku przez cudzoziem- ewentualnie postękiwać, dumnie potrzą- chronionych. Albo też jest absolwentem Oxfor- ców, wspomnij o Chińczykach i hinduskich sając grzywą) oraz mieć imiona, ambicje autoportret 4 [29] 2009 | 39

i pragnienia. Wyznają wartości rodzinne: Czytelnikom się nie spodoba, jeśli nie wspo- „popatrzcie, jak lwy uczą swoje dzieci”. mnisz o świetle w Afryce. I o zachodach; Słonie są troskliwe, są dobrymi feministkami koniecznie opisz zachód słońca w Afryce. albo szacownymi patriarchami. Podobnie Musi być rozległy i czerwony. Zawsze na goryle. Nigdy, przenigdy nie pisz nic złego bezkresnym niebie. Niezmierzone puste prze- o słoniu lub gorylu. Słonie mogą wchodzić strzenie i dzika zwierzyna są absolutnie nie- na pola, niszczyć plony ludzi, a nawet ich zbędne – Afryka to Kraina Niezmierzonych zabijać. Zawsze stań po stronie słoni. Wielkie Pustych Przestrzeni. Pisząc o ciężkim losie koty mówią z akcentem ludzi świetnie wy- fauny i flory, koniecznie napisz, że Afryka kształconych. Hieny łatwo padają ofiarą i mó- jest przeludniona. Jeśli główny bohater jest wią z lekko wschodnioeuropejskim akcen- na pustyni lub mieszka w dżungli wśród tem. Można ukazać w dobrym świetle jakichś tubylców (nada się ktokolwiek niski), można niskich Afrykańczyków żyjących w dżungli wspomnieć, że Afryka została poważnie lub na pustyni (chyba że weszli w konflikt ze zdziesiątkowana przez AIDS lub Wojnę (użyj słoniem, szympansem lub gorylem, wtedy są wielkich liter). uosobieniem zła). Będzie ci potrzebny jakiś nocny klub o na- Oprócz aktywistów-celebrytów działających zwie „Tropicana”, gdzie przesiadują pospołu w organizacjach pomocowych, najważniej- najemnicy, źli afrykańscy nuworysze, prosty- szymi ludźmi w Afryce są działacze ruchów tutki, rebelianci i ekspatrianci. na rzecz ochrony przyrody. Nie uraź ich. Będą ci potrzebni, aby zaprosić cię na swoją Koniecznie zakończ swoją książkę sceną dwunastotysięcznohektarową farmę lub „ob- z Nelsonem Mandelą mówiącym coś o tęczy szar ochrony” dzikich zwierząt, a to będzie czy o odrodzeniu. Bo ty nie jesteś obojętny. jedyny sposób, żeby zrobić wywiad z aktywi- stą-celebrytą. Sprzedaż książki z heroicznie tłumaczenie z angielskiego: anna mirosławska-olszewska wyglądającym działaczem ruchu na rzecz ochrony przyrody na okładce często cudow- Artykuł opublikowało czasopismo „Granta” 2005, nr 92 nie wzrasta. Ktokolwiek o białej, opalonej skórze w ubraniu khaki, kto kiedyś trzymał w domu antylopę lub miał farmę, jest takim właśnie działaczem – tym, kto chroni bogate dziedzictwo Afryki od zagłady. Prowadząc z nim lub nią wywiad, nie pytaj, jakie ma fundusze; nie pytaj, ile pieniędzy zarabia na zwierzynie. Nade wszystko nie pytaj, ile płaci swoim pracownikom. autoportret 4 [29] 2009 | 40

Binyavanga Wainaina, Jak pisać o Afryce, Przestrzenie kolonialne

by Małopolski Instytut Kultury on Jul 20, 2010

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

2 Embeds 238

Statistics

Binyavanga Wainaina, Jak pisać o Afryce, Przestrzenie kolonialne — Document Transcript

http://autoportret.pl	236
http://webcache.googleusercontent.com	2