Anna Komorowska, Z zabawy w dom

Anna Komorowska z zabawy w dom Ty masz dom, Prosiaczku, i ja mam dom, i są to są budowane przez nich bazy lub domki potem rozwinąć się do całych wsi i miast, bardzo wygodne domy, i Krzyś ma dom, i Sowa, na drzewach, w których mogą się ukryć budynków użyteczności publicznej i terenów i Kangurzyca, i Królik – wszyscy mają domy i nawet i chować swoje skarby. Zabawa w dom – go- otwartych. krewni-i-znajomi Królika też mają domy czy coś towanie, zakupy, opieka nad lalką, ale także w tym rodzaju. Tylko biedny Kłapounio nie ma dekorowanie i sprzątanie są pierwszą lekcją Na początku tego roku Tomek Buliński zało- domu. Więc tak sobie pomyślałem: „Zbudujemy przygotowującą do dorosłego życia. żył na portalu społecznościowym Facebook mu dom”. grupę o wdzięcznej nazwie „Jak byłem mały zabawa w budowanie to robiłem bazę z foteli i koców...”. Pod A. A. Milne, Chatka Puchatka Podział na przedmioty szkolne – takie koniec maja grupa liczyła prawie 36 tysięcy jak: przyroda, wiedza o kulturze, sztuka, członków. Ludzie w różnym wieku dzielą technika, matematyka – to podział sztuczny, się wspomnieniami z dzieciństwa i opisują obcy dziecięcemu pojmowaniu świata. Żadne swoje bazy, domki, schrony, zamki – kto, L iteratura dziecięca obfituje w opisy dziecko nie powie – a teraz pobawmy się gdzie i z czego budował. Każdy z nas w dzie- domów. Baba Jaga mieszka w domku w architekturę. Jednak to właśnie ona jest ciństwie odczuwał silną potrzebę stworzenia z piernika, Nieumiałek zwiedza Sło- tematem najbardziej kreatywnych zabaw, własnego miejsca, przestrzeni, w której neczne Miasto z obrotowymi budyn- takich jak budowanie szałasów z patyków, będzie się czuł bezpiecznie, która stanie kami, Królewna Śnieżka znajduje w lesie schronów z poduszek i foteli, domków na się scenografią kolejnych zabaw. Kreatyw- bardzo mały domek należący do krasnolud- drzewach, domków dla lalek, miasteczek ność dzieci w tym względzie nie ma granic. ków, Królik Piotruś mieszka pod korzeniem z klocków, zamków z piasku. Dzieci W ruch idą fotele, pufy, krzesła, stoły, stare wielkiej jodły, nawet Pan Tom buduje dom interesuje, jak dawniej mieszkali ludzie (lub zupełnie nowe) prześcieradła, poduszki, i Trzy Świnki też. Budynek, w którym miesz- i jak będą wyglądać domy w przyszłości, śpiwory i wiele przydatnych rzeczy, których kamy, jest dla dziecka pierwszym kontaktem jak budują zwierzęta i dlaczego budynki później mama musi szukać godzinami. A jeśli z architekturą. Dom to również poczucie stoją. Te wszystkie „architektoniczne” pozwolimy dzieciom wyjść do ogrodu lub bezpieczeństwa, dlatego tak ważne dla dzieci zabawy zaczynają się od motywu domu, aby budować w lesie… autoportret 2 [31] 2010 | 82

„Domek”. Warsztaty modelarskie w Głębowicach, w ramach programu „Dilettante” Małopolskiego Instytutu Kultury. przestrzeń do zabawy1 U czterolatków następuje zmiana w or- Potrzeba tworzenia odosobnionych miejsc ganizacji przestrzeni zabawy. „Dążenie zabaw pojawia się już u trzylatków. Dzieci do rozszerzenia przestrzeni, do ekspansji w tym wieku chętnie wybierają różne kąciki przestrzennej jest charakterystyczne właśnie powstałe między meblami lub miejsca, dla dzieci czteroletnich”. Coraz większą rolę fot. pracownia k. które w jakiś sposób są ograniczone, na w zabawach odgrywają dialogi i rozbudowane przykład parapet. Jeżeli takiej przestrzeni opisy, co wiąże się z rozwojem mowy. Często nie ma, same tworzą ją wokół siebie, zabawy w dom, popularne wśród wszystkich ustawiając krzesła czy pudełka. Bardzo dzieci w wieku przedszkolnym, odbywają lubią również miejsca, w których mogą się przy użyciu niewielkiej liczby zabawek, się schować, takie jak łazienka. „Wydaje ale z dokładnymi opisami wykonywanych Dzieci starsze, które lepiej pracują w zespole się, że sytuacja taka wynika z pewnej czynności. „Wydaje się, że potrzeba dość i są zdolne do dłuższego wysiłku i skupienia potrzeby intymności w trakcie zabawy dużej przestrzeni jest związana z większą niż uwagi, podejmują bardziej złożone zadania, i z chęci niedopuszczenia do ingerencji u dzieci młodszych dążnością do realizowa- takie jak budowa szałasów. Jest to również osób postronnych”. Obserwować możemy to nia zabaw wspólnie z innymi”. okres wzmożonych kontaktów społecznych, głównie w przedszkolach. Przyczyną może przynależność do grupy rówieśniczej zaczyna być fakt, że w tym wieku dzieci dopiero Pięcio- i sześciolatki wykorzystują w swoich odgrywać coraz większą rolę. Do budowanych uczą się nawiązywać kontakty społeczne. zabawach zdecydowanie więcej przedmiotów. schronów i baz dorośli mają zakaz wstępu. Łączą się już w małe grupy, jednak są Odbywa się to jednak inaczej niż u trzylat- jeszcze w dużej mierze egocentryczne ków. Dla młodszych dzieci przypadkowo zabawy tematyczne i niesamodzielne. Badania prowadzone znaleziona zabawka staje się pretekstem i konstrukcyjne2 przez Wandę Hajnicz wykazały, że istnieje do zabawy. Dzieci starsze mogą wymyślić Istnieje ogromna liczba gotowych lub związek między brakiem obecności osób zabawę, a następnie określić, jaka zabawka projektowanych przez artystów i architektów dorosłych a ograniczaniem przez dziecko będzie im do jej realizacji potrzebna. Jest to domków do zabawy w ogrodzie. Justus Pysall, własnej przestrzeni zabawy w domu. „Pełne również wiek, w którym dzieci chętnie two- projektant Muzeum Lotnictwa w Krakowie, wykorzystanie przestrzeni w zabawie rzą elementy potrzebne do swojej zabawy. podczas swojego wykładu w ramach cyklu jest możliwe, gdy dziecko ma pewność, że Etap przygotowania odpowiednich mate- Co to jest architektura? wspominał, że pierwsze otoczenie interesuje się jego aktywnością riałów może trwać dłużej niż sama zabawa zlecenie, jakie otrzymał będąc jeszcze i jest gotowe w razie potrzeby w niej i być równie emocjonujący. To właśnie w tym studentem, to właśnie domek na drzewie. uczestniczyć”. Wynikałoby z tego, że dziecko wieku powstają stacje kosmiczne z kartonów Zleceniodawcą była grupa chłopców z jego ogranicza swoją przestrzeń zabawy, tworząc czy domy dla ulubionych zabawek. „W po- osiedla, a zapłatę stanowił T-shirt. Przekrój na przykład domki z krzeseł, gdy nie czuje równaniu z zabawami czterolatków można tego typu budowli można znaleźć na blogu się w pełni bezpieczne. zaobserwować zmniejszenie się ekspansji A Place Imagined prowadzonym przez Holly przestrzennej, dzieci pięcioletnie organizują Gomez. O różnorodności form i niezwykłych swoją zabawę przeważnie w dość ściśle okre- 1 Wszystkie cytaty w tej części podano za: W. Hajnicz, ślonej przestrzeni, dostosowanej do potrzeb 2 Wszystkie cytaty w tej części podano za: M. Przetacz- Rozwój organizacji zabaw dzieci w wieku przedszkolnym, War- nik-Gierowska, Świat Dziecka. Aktywność – Poznanie – Środo- szawa 1982. danej zabawy”. wisko, Kraków 1993. autoportret 2 [31] 2010 | 83

pomysłach twórców domków dla dzieci dają rzeniem czynności wykonywanych przez Budowanie domu, choćby najmniejszego, wyobrażenie już same kategorie, według dorosłych. Jednak u dzieci w wieku od trzech wymaga wiele wysiłku i koordynacji róż- których są porządkowane wpisy w blogu. do siedmiu lat pojawiają się tak zwane zabawy nych zadań. Konstruowanie domków z kloc- Domki podzielono między innymi na: tematyczne – dzieci wchodzą w role, imitują ków, szałasów z patyków, baz z prześcieradeł artystyczne, tekturowe, wozy cygańskie, zachowania dorosłych. Nieco młodsi wybie- i poduszek to nie tylko zabawa – dla dzieci historyczne (w tym studwudziestoletni rają zabawki realistyczne – lalka przypomina to poważna praca, wymagająca koncentracji, domek w Memphis Tennessee), współczesne, dziecko, mebelki w domku dla lalek pozwalają pomysłowości, zdolności manualnych, czę- hobbitów, wewnątrz domu, szydełkowane, urządzić przestrzeń do zabawy. Starsi zadowa- sto dokładności, cierpliwości i umiejętności plecione, dla lalek, namioty, tipi, na lają się przedmiotami zastępczymi – skrzynka współpracy. drzewach, w wersji XS i wiele innych typów. może być stolikiem, ścianą lub samochodem. Z wiekiem zabawy tematyczne stają się coraz Potrzeba zabawy w dom jest widoczna już bardziej rozbudowane, dzieci konstruują dom jako temat edukacji u dzieci trzyletnich i obecna przez cały okres fabułę, używają coraz więcej przedmiotów, architektonicznej przedszkolny. Zmienia się tylko jej forma. w końcu same tworzą niezbędne elementy. Zabawa młodszych dzieci opiera się na ru- – Panie architekcie! – chu – kołysaniu, karmieniu i pojeniu lalek, Domki stają się tłem do zabaw w dom, sklep, – zawołał pan Tom. dzieci czteroletnie wprowadzają dialogi, szpital. Gdy takich miejsc zabraknie – dzie- – Wszystko jest tak pięknie, pięcio- i sześciolatki dużo uwagi poświęcają ci same je tworzą. Zabawy konstrukcyjne, jak w pańskim projekcie! przygotowaniu elementów do zabawy, czyn- wywodzące się z zabaw manipulacyjnych, I rzucił mu się na szyję. ności towarzyszące są coraz dokładniejsze obserwowanych u niemowląt, to działania i bardziej złożone. zmierzające do wytworzenia jakiegoś „dzie- A potem rzucił się na szyję: ła”. Są one niezbędne dla rozwoju ruchów murarzowi, który dom murował, Karl Groos, niemiecki psycholog i peda- narzędziowych, przygotowują dziecko do i malarzowi, który dom malował, gog, twierdził, że „przedstawiciele różnych posługiwania się narzędziami i przyborami. i ślusarzowi, który wprawiał zamki, klamki, gatunków ćwiczą w okresie dzieciństwa W wieku szkolnym przechodzą w majster- i stolarzowi, który robił ramy do okien i drzwi, swoiste działania instynktownie, aby móc kowanie. Typową zabawą konstrukcyjną i szklarzowi, który wprawiał szyby. wykonywać je sprawnie i umiejętnie w okre- jest budowanie z klocków, obserwowane już A kominiarza, który wlazł na dach, sie dorosłości”. Według „teorii ćwiczenia u dzieci najmłodszych. Początkowo są to bu- ściskał, że aż strach! przygotowawczego” zabawa służy do nauki dowle dwuwymiarowe, później trójwymiaro- określonych czynności, przydatnych w doro- we. „Od zainteresowania w pierwszym etapie S. Themerson, Pan Tom buduje dom, Warsza- słym życiu, takich jak opieka nad dzieckiem. zabaw konstrukcyjnych samą czynnością wa 2007. Teoria ta została poddana licznym dyskusjom. budowania dzieci przechodzą do zaintereso- Dziś zabawę postrzega się raczej jako spon- wania przede wszystkim wynikiem tej czyn- Małopolski Instytut Kultury w ramach pro- taniczną, podejmowaną dla przyjemności, ności, jej wytworem, co skłania je do doboru jektu „Oswoić przestrzeń” zrealizował cykl wykonywaną z użyciem wyobraźni czynność, odpowiednich środków i sposobów realizacji warsztatów dla przedszkolaków. Jedno ze która przekształca elementy rzeczywistości zadania, do działania planowego i celowego”. spotkań było poświęcone budowaniu domów w sposób twórczy. Nie jest więc tylko odtwo- dla ulubionych zabawek przyniesionych przez autoportret 2 [31] 2010 | 84

„Pan Tom buduje dom”. Cykl warsztatów w ramach Uniwersytetu Dzieci w Krakowie dzieci. Był to pretekst do rozmów o tym, jak o tym, czy w przyszłości będzie możliwe, aby mieszkają zwierzęta (pluszowa wiewiórka musi każda rodzina miała swój dom z ogródkiem, mieć dziuplę, Pan Hipcio – wygodne bajorko), czy będą budowane wielkie bloki mogące czym różnią się od siebie domy (zamek ryce- pomieścić całe miasta. Następnie prezen- rza, rezydencja Barbie, chatki Smurfów), jak towano przykłady domów inteligentnych będą wyglądały domy w przyszłości (WALL·E). i ekologicznych rozwiązań. Na zakończenie W rozszerzonej wersji warsztatów, realizowa- uczestnicy budowali makietę swojego wyma- nych przez pracownię k. (Anna Komorowska, rzonego domu przyszłości. Michał Rokita) w ramach Uniwersytetu Dzieci, uczestnicy poznawali również kolejne etapy powstawania domu – od pomysłu, przez pro- zabawka architektoniczna jekt, rysunki techniczne, model do realizacji. Dom jako przedmiot do zabawy pojawił się w ogłoszonym przez pracownię k. i Akademię Innym tematem poruszanym z przedszkola- Łucznica konkursie na projekt zabawki archi- kami i starszymi dziećmi w ramach projektu tektonicznej. Na konkurs nadesłano 95 prac, „Oswoić przestrzeń” oraz Małopolskich w tym wiele ciekawych projektów, nawiązują- Dni Dziedzictwa Kulturowego są różne typy cych do tematu domu. domów spotykane w Małopolsce. Podczas warsztatów Czym różni się dwór od pałacu? Jedna z nich to DOMIKO – układanka dzieci dzieliły obrazki na cztery kategorie: w formie klocków, projektu Joanny i Piotra zamki, dwory, pałace i wiejskie chałupy, oraz Łyczków. Zabawka pokazuje tradycyjną dopasowywały do nich postacie należące do architekturę Mazowsza, Kaszub, regionu różnych warstw społecznych. Następnie po- kujawsko-dobrzyńskiego, Małopolski, Zako- znawały podstawowe cechy polskiego dworu, panego oraz przykładowy dom współczesny. fot. pracownia k. takie jak proporcje, kształt dachu, ganek. Na Układając poszczególne obrazki, dzieci zakończenie starały się narysować i wykleić poznają bogactwo architektury regionalnej, własną budowlę, z zachowaniem charaktery- podstawowe różnice, materiały budowla- stycznych elementów. ne. Mogą również stworzyć własną wersję, łączącą kilka domów z różnych regionów. Domy przyszłości to ciekawy temat dla Budynkom towarzyszą elementy krajobrazu, starszych dzieci. Podczas budowania makiety takie jak ogródki i płotki. Autorom przyznano domu XXII wieku można zwrócić uwagę na I nagrodę. takie aspekty, jak ekologia czy komputerowe zarządzanie budynkiem. Uczestnicy warsz- Wśród wyróżnionych prac konkursowych tatów Czy domy inteligentne są sprytniejsze pojawił się również projekt nawiązujący do od ludzi?, prowadzonych przez pracownię k. ekologii w architekturze – zielone dachy. w ramach Uniwersytetu Dzieci, dyskutowali Katarzyna Lisiak i Paweł Hawrylak stwo- fot. pracownia k. autoportret 2 [31] 2010 | 85

Konkurs na projekt zabawki architektonicznej w ramach Akademii Orange. Od góry: „Domiko”, proj. Joanna Łyczek, Piotr Łyczek, poniżej „Zielony daszek”, proj. Paweł Hawrylak, Kasia Lisiak, na dole „House N Sou Fujimoto for kids”, proj. Małgorzata Malinowska tego typu zabawek przypada na przełom wieków XVIII i XIX. Znane są jednak starsze obiekty, jak na przykład The Nuremberg House © joanna łyczek, piotr łyczek z 1673 roku prezentowany w Muzeum Dzie- ciństwa w Londynie (Museum of Childhood, oddział Victoria and Albert Museum), po- siadającym jedną z z największych kolekcji domków dla lalek w Wielkiej Brytanii. W muzeum można zobaczyć kilka obiektów z XVIII rzyli zestaw klocków przedstawiających wieku i liczne przykłady z wieków XIX i XX, domy jednorodzinne, które można łączyć na przyklad The Modern Dolls’ House z 1930 w wieżowce. Klocki mogą służyć jako formy roku, nawiązujący do architektury Bauhausu. do babek z piasku, domki dla ulubionych Zwieńczeniem kolekcji jest The Kaleidoscope maskotek, piórniki na biurko. Najwyżej po- House z 2002 roku. Ciekawy zbiór prezen- łożony domek może być wykorzystany jako tuje również Wirtualne Muzeum Domków doniczka. Posadzone w nim zioła stworzą dla Lalek (Virtuelles Puppenhausmuseum) „zielony daszek”. prezentujące obiekty z lat pięćdziesiątych, © paweł hawrylak, kasia lisiak sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX Dom dla lalek inspirowany słynnym House N wieku, zarówno budynki, jak i ich wyposaże- autorstwa Sou Fujimoto to pomysł Małgo- nie. Obecnie domki dla lalek pełnią również rzaty Malinowskiej. Model w skali 1:20 służy funkcję edukacyjną. Przykładem mogą być nie tylko zabawie – ten i inne proponowane zabawki wzorowane na budynkach znanych przez autorkę domy (Sliding House projektu architektów – na przykład willa Arne Jacob- DRMM, Farnsworth House Ludwiga Miesa sena w Charlottenlund (Dania) zbudowana van der Rohe czy Dom Aatrialny powstały w 1928 roku. Domek w skali 1:16 wyprodu- w pracowni KWK Promes) mają przybliżyć kowany przez Minimii oraz miniatury krzeseł dzieciom nowoczesną, ciekawą i estetyczną Fritza Hansena i innych projektantów są architekturę. świetną lekcją modernizmu w architekturze. Pojawiają się również domki ekologiczne – z wiatrakiem, koszami do segregacji odpa- domki dla lalek dów, pojemnikami na wodę deszczową oraz Mimo że miniaturowe sprzęty można już działającymi bateriami słonecznymi (które odnaleźć w starożytnych wykopaliskach, pozwalają doładować i-poda). Przykładem najprawdopodobniej nie służyły one do może być Green Dollhouse wyprodukowany zabawy. Siedemnastowieczne domy w po- przez Plan Toys. mniejszonej skali, popularne w Holandii, pełniły tylko funkcję dekoracyjną. Rozkwit © małgorzata malinowska autoportret 2 [31] 2010 | 86

Anna Komorowska, Z zabawy w dom

by Małopolski Instytut Kultury on Nov 03, 2010

Accessibility

Categories

Tags

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 79

Statistics

Anna Komorowska, Z zabawy w dom — Document Transcript