Agnieszka Szeffel, "Przestrzeń zdrowia a rebours", Przestrzenie zdrowia

` na kraji mesta, 1977-1981, Czechosłowacja/RFN), czy amerykański gigant Ostry dyżur (ER, od 1994, USA), wyprodukowany przez stację NBC według pomysłu Michaela Crichtona, czy rodzima mutacja Wyjątkową popularnością wśród widowni Na dobre i na złe (w programie 2 TVP od 1999), kręcony ponownie trzy godziny później. Pomimo serialowej cieszą się produkcje, których akcja roz- schemat pozostaje ten sam: widzowie śledzą życie tak interesujących wariacji wspomniane odcinki grywa się w środowisku policjantów, prawników lub prywatne i zawodowe grupy lekarzy oraz personelu specjalne rozwijają się według znanego schematu: lekarzy. Codzienność tych grup zawodowych jest dla szpitalnego na oddziale, w klinice, w izbie przyjęć. dramatyczna, pełna napięcia sytuacja zostanie opa- autorów scenariuszy prawdziwą kopalnią dziwnych, Trudno tu o monotonię, zmęczenie powtarzającymi nowana przez bohatera(ów), czego konsekwencją przejmujących, niespotykanych wątków, im bardziej się wątkami, bo poszczególne odcinki mają zawsze będzie jeżeli nie w pełni szczęśliwe, to z pewnością nieprawdopodobnych, tym lepiej: prawdziwe życie jednego lub kilku zewnętrznych bohaterów – pacjen- refleksyjne zakończenie. Pozwoli nam ono poznać – w co święcie wierzymy – pełne jest niespodzia- tów, ożywiających plan, którymi zajmuje się stały zasady pierwszej pomocy, nauczy, jak sobie radzić nek. W sytuacjach, w jakich wystarczająco często zespół. Na ogół akcja nie wychodzi poza scenografię ze stresem i groźnymi uzależnieniami, pokaże skutki biorą udział bohaterowie tego rodzaju historii, leży szpitalną, z otoczeniem szpitala włącznie. Miejscem nieodpowiedzialności. Zaś rozstrzyganie problemów też ogromny potencjał retoryczny. Trudna, ale mniej oficjalnych spotkań może być podwórko, dach moralnych to specyfika polska, choć Amerykanie też zwycięska walka ze złem – złym przestępcą albo albo przyszpitalna stołówka. Na krótko zdarza się sobie na tym polu dobrze radzą. złym wirusem – ugruntowuje w nas przekonanie, widzom trafiać do prywatnych mieszkań personelu, W serialach szpitalnych panuje estetyka umiaru. że dobro zawsze zwycięża. W drodze do celu bo- a wielką atrakcją są specjalne odcinki, wychodzące Krew niekiedy leje się strumieniami, ale oszczędza haterowie zwykle ocierają się o przemoc, cierpienie w ogóle poza szpital, niejako podążające w ślad za się nam drastyczniejszych widoków – zmaltreto- i śmierć, których się lękamy, które chcemy od siebie jakimś szczególnym bohaterem i jego przygodami. wanych ciał, niczym nie osłoniętych wnętrzności, wszystkie fot. w art.: Gutek Film Sp. z o.o. odsunąć, zapomnieć, że istnieją, choć to przecież W serialowych „udziwnieniach” celują Amerykanie. operacji, deformacji. Problemy, z którymi do szpitala niemożliwe. O strachu przed śmiercią zapomnieć nie Jednym z najbardziej niezwykłych odcinków Ostrego trafiają pacjenci, nie mogą być zbyt oryginalne, sposób, stąd biorą się mniej lub bardziej komercyjne dyżuru był emitowany na żywo Ambush z 1997 roku. bo przestalibyśmy się z nimi utożsamiać. Za po- pomysły na jego oswajanie, także – a może przede Ekipa realizatorska stacji NBC wcieliła się w nim średnictwem serialu możemy uwierzyć zarówno wszystkim – w telewizji. w rolę ekipy stacji PBS i kręciła film dokumentalny w siłę ludzkiego umysłu, wspieranego nowoczesną, Telewizyjne opowieści szpitalne w tym oswaja- o szpitalu County General. Z powodu różnicy czasu podporządkowaną mu technologią, jak i w człowie- niu się specjalizują. Czy będzie to niezapomniany, pomiędzy wschodnim a zachodnim wybrzeżem czeństwo wybawicieli w białych fartuchach, w ich pełen powagi Szpital na peryferiach (Nemocnice Stanów Zjednoczonych odcinek ten został na- uczciwość, wierność zasadom, współczucie, nawet 36 37

jeżeli porozumiewają się między sobą kompletnie był autorem kilku odważnych filmów autorskich, w sposobie obrazowania i grze aktorskiej, ma cechy w innych okolicznościach przerażające. Będziemy niezrozumiałym dla laika, zdecydowanie przeraża- a przede wszystkim twórcą pierwszego od lat, horroru i czarnej komedii; wymieszaniu i przenika- krążyć po opustoszałych szpitalnych salach, tropiąc jącym językiem medycznych pojęć. Celem seriali poważnego manifestu filmowego, który miał dać niu ulegają też światy przedstawione – na realną, jakiekolwiek poruszenie. Bez trudu zejdziemy szpitalnych jest oswojenie lęku przed cierpieniem początek ruchowi Dogmy. Z dzisiejszej perspektywy racjonalną rzeczywistość naukową nakłada się w piwniczne korytarze, gdzie w prosektorium i śmiercią, których wizualną manifestacją pozostaje realizacja zlecenia dla duńskiej telewizji wydaje się nierealna, metafizyczna, świat duchów i zjawisk studenci medycyny kroją dotknięte nowotworami, sama przestrzeń zdrowienia. Zdaje nam się, że ważnym ogniwem w twórczości reżysera, czasem nadprzyrodzonych. Sam szpital, typowy wielki martwe ciała. Będziemy asystować operacjom wchodząc do szpitala, dopiero zaczynamy choro- prób z technikami wideo, łagodnym przejściem od modernistyczny kloc pojawia się w zbędnych infor- neurochirurgicznym, a potem obserwować ska- wać. Szpitale – anonimowe budynki o dużych kuba- wystudiowanego kina kreacyjnego do restrykcji macyjnie (akcja nie wychodzi poza jego mury i ich zujące na wegetację skutki błędów lekarskich. turach, wyposażone w setki metrów kwadratowych naturalności Dogmy, od której po latach odejdzie otoczenie) ujęciach ustanawiających, filmowanych Zobaczymy też, jak w zadziwiająco szybkim tempie obszarów niedostępnych przybyszom z zewnątrz, ku kolejnym, nie mniej ekscentrycznym ekspery- z lotu ptaka, którym towarzyszy motyw muzyczny, rośnie zdeformowany niemowlak z głową doro- także samym pacjentom, sprawiają wrażenie skom- mentom. Lars von Trier nie był pierwszy. Inspirację wprowadzający pełną niepokoju atmosferę. Chór słego mężczyzny, a dyrektor szpitala poddawany plikowanej maszynerii, kontrolowanej nie wiadomo dla swojego szpitalnego serialu czerpał z osiągnięć w postaci pary zmywaczy z zespołem Downa nie- jest dezorientującej, groteskowej psychoanalizie. czyją ręką. Dlatego w serialach szpitalnych rzadko innego postmodernisty – Davida Lyncha i jego ustannie go personifikuje, opowiadając, że awarie W nielegalnej szpitalnej szulerni będziemy kibico- pokazuje się budynek w całości. Dlatego seriale Miasteczka Twin Peaks. Ale Trier, nasycając banał rur to płacz budynku, który nie może znieść ogromu wać wyścigom karetek pogotowia i zaglądać do wypełniają tę mechanistyczną z natury przestrzeń opery mydlanej metafizyką, znalazł dla swoich dzia- cierpienia i zła, jakie spadło na jego barki. Czołówka tajnej loży, skupiającej najwyższych w hierarchii życiem na najwyższych obrotach, łań o wiele bardziej wiarygodne uzasadnienie. za każdym razem informuje, iż szpital został zbu- lekarzy, jawnie przyznających się do bezradności W swoim szpitalnym serialu zmierzył się oko dowany na dawnych mokradłach, gdzie pracowali wobec chorób, współczesną medycynę nazywając wypełnionym dobrymi odruchami, w oko z lękami pacjenta. Z premedytacją pokazywał bielarze płótna, a okolica wiecznie zasnuta była kosmetyką. rzeczy w zwykłych tego typu produkcjach zakazane. mgłą. Z ziemi wychodzą, niby szukające ratunku, Lars von Trier w Królestwie oswaja strach docierającymi wprost do naszych serc, rozgrzewając Grał na strunach wrażliwości widowni, odsłaniając dłonie, a komentarz zapewnia, że i dzisiaj w tym w sposób w serialach szpitalnych niespotykany. je nadzieją. Zapis tętna akcji serialu szpitalnego każde tabu, zwykle przykryte białą płachtą para- miejscu uchylają się wrota Królestwa. Kpi w najgorszym stylu, jest cyniczny, obrazobur- wychyla się raz w jedną, raz w drugą stronę – dyna- wanu. U Triera kopenhaski szpital od piwnic po Podejrzewamy, że chodzi o wrota do królestwa czy. W komedii roztapia nasze nieautentyczne micznym scenom walki o ludzkie życie towarzyszą dach jest siedliskiem dziwności. Dziwność staje się zaświatów. W placówkach służby zdrowia – powiada współczucie dla cudzego cierpienia. Z pleców sceny o mniejszym napięciu, choć nigdy statyczne. normą i narasta z odcinka na odcinek, dając ujście Trier – śmierć wydaje się naturalną konsekwencją lekarzy zdejmuje ciężar bohaterstwa, przypisaną Ożywczy ruch wydaje się podstawową własnością nieposkromionej wyobraźni twórcy. Filmowany pobytu. Nad tym, żeby się drzwi Królestwa nie im nieskazitelną biel moralną pokrywa wieloma tego świata. Lekarze wymieniają uwagi, nieustan- w stylu telewizyjnego reportażu, obraz szpitalnej zatrzasnęły na zawsze, czuwa jedna z pacjentek, kolorami. Serial zdobył wielką popularność i grono nie przemierzając kilometry korytarzy, by po chwili rzeczywistości jest stała bohaterka serialu, symulantka i spirytualistka. zagorzałych fanów. Osiągnął komercyjny sukces do wsiąść do zapchanej windy, przemieścić się na Ale niech nas nie zwiedzie ten pełen grozy nastrój. tego stopnia, że realizatorzy zdecydowali przerobić kolejny poziom kolosa i iść dalej. chropawy, ziarnisty i pożółkły, Ciarki, które mogłyby nam przejść po plecach go na wersję kinową, ponadczterogodzinny film Kiedy w połowie lat dziewięćdziesiątych na podczas oglądania, są tu wciąż powstrzymywane przepisano z wideo na taśmę 35 mm. serialowym rynku pojawiło się pączkujące dzieło pełen efektów specjalnych, mających oddać niesa- w pół drogi. Tak ulubione przez widzów horrorów Larsa von Triera – Królestwo (Riget), można było mowitość widzeń, do jakich w szpitalu dochodzi. Bo mrowienie jest rozbijane komizmem sytuacyjnym odnieść wrażenie, że to żart. Nie tak dobrze jeszcze też mamy tu do czynienia z różnymi mieszankami: w absurdalnym stylu Monty Pythona. Dzięki temu zakotwiczony w kinematografii światowej, Duńczyk gatunkową – telenowela, stylizowana na dokument swobodnie możemy oglądać rzeczy ekstremalne, 38 39

Agnieszka Szeffel, "Przestrzeń zdrowia a rebours", Przestrzenie zdrowia

by Małopolski Instytut Kultury on Oct 07, 2009

Accessibility

Upload Details

Usage Rights

1 Embed 110

Statistics

Agnieszka Szeffel, "Przestrzeń zdrowia a rebours", Przestrzenie zdrowia — Presentation Transcript